Theo cái nhìn cüa Ph§t Giáo nói chung và Ph§t Giáo Tây TÕng nói riêng, con ng߶i chªt chßa phäi là hªt, mà chï là môt sñ thay ð±i v« hình hài, còn dòng tâm thÑc thì vçn lßu chuy¬n cho ðªn lúc con ng߶i ¤y ðÕt ðÕo, ðÕt ngµ. Уc bi®t theo truy«n th¯ng cüa Ph§t Giáo Tây TÕng, các v¸ cao tång sau khi viên t¸ch th߶ng ch÷n phß½ng pháp tái sinh (Reincarnation) ð¬ thác sinh vào mµt cõi gi¾i khác ð¬ tiªp tøc tu t§p ho£c tái sinh tr· lÕi kiªp ng߶i trong nhæng ði«u ki®n thu§n lþi h½n ð¬ hoàn t¤t hÕnh nguy®n ðµ sanh còn d· dang · kiªp trß¾c.

Dß¾i ðây b¯n v¸ LÕt Ma Tây TÕng n±i tiªng · thª kÖ 20 ðã viên t¸ch vào ð¥u th§p niên tám mß½i và ðã tái sinh tr· lÕi kiªp ng߶i. Hi®n tÕi các "hài ð°ng LÕt Ma" này ðang tu h÷c tÕi các Ph§t h÷c vi®n Tây TÕng · mi«n Nam nß¾c „n е. ÐÕi ÐÑc Roger Kunsang (PV tÕp chí Mandala, USA) ðã viªng thåm các v¸ ð¬ thñc hi®n mµt cu¯n bång video v« sinh hoÕt hàng ngày cüa các chú. Уc bi®t trong bài này cûng cung c¤p thêm cho ðµc giä mµt vài hình änh và sñ ki®n tái sinh cüa ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma thÑ 14.

1. LING RINPOCHE

M߶i tu±i, hi®n ðang tu h÷c tÕi Ph§t h÷c vi®n Drelung, là h§u nhân cüa c¯ ðÕi sß Kyabje Ling Rinpoche (1903 -1983), t×ng là Vi®n trß·ng ÐÕi h÷c Ph§t Giáo Ganden, th¥y dÕy h÷c cao c¤p cüa ðÑc ÐÕt Lai LÕt Ma thÑ 14 và nhi«u LÕt ma n±i tiªng khác. T× nåm 1968 ðªn nhæng nåm cu¯i ð¶i Ngài ðßþc cung thïnh sang châu Âu và châu MÛ ðã truy«n Pháp cho ng߶i Tây phß½ng tu h÷c.

Roger : Kính chào chú, chú có khöe không ? 
Ling : Cäm ½n tôi khöe.
Xin höi chú bao nhiêu tu±i ?
- M߶i tu±i.
¿¾c m½ l¾n nh¤t cüa chú là gì ? 
- ¿¾c m½ l¾n nh¤t cüa tôi là mong có ðßþc mµt n«n hòa bình th§t sñ trên hành tinh này.
Còn hÕnh phúc cho riêng chú?
- Cho m÷i ng߶i.
Làm sao chú có th¬ ðÕt ðßþc ß¾c m½ ðó ?
- Chúng ta phäi c¥u nguy®n, phäi thi«n ð¸nh và phäi h÷c hành. Không phäi mµt ng߶i mà t¤t cä m÷i ng߶i. Chúng ta phäi an lÕc, hòa ái và không ích kÖ.
Chú s¨ giúp ðÞ m÷i ng߶i chÑ ?
- S¨ làm t¤t cä v¾i khä nång cüa mình.
Khi nào chú m¾i b¡t ð¥u ? 
- Khi vi®c h÷c cüa tôi hoàn t¤t.
Ý chú mu¯n nói chúng tôi phäi ðþi ðªn khi chú ð§u tiªn sî Ph§t h÷c ?
- Không, khi tôi thành Ph§t.
S¨ phäi m¤t bao lâu ?
- Tôi không biªt, nhßng tôi phäi hoàn t¤t.
Theo chú thi«n ð¸nh phäi ðßþc thñc hành nhß thª nào ?
- Thi«n à ? BÕn nên quán tß·ng ðªn ÐÑc Ph§t ho£c t§p trung vào mµt ð¬ møc nào ðó ð¬ tâm cüa bÕn ðßþc yên t¸nh, vì nó luôn rong ru±i kh¡p n½i. Làm sao cho tâm không dao ðµng là c¯t lõi cüa Thi«n.
Chú có l¶i khuyên nào cho các ð® tØ (cüa v¸ ti«n thân) trên thª gi¾i không ? 

• Hãy n² lñc tu h÷c, kiên nhçn và không nên ích kÖ.

M߶i b¯n tu±i, hi®n ðang tu h÷c tÕi Ph§t h÷c vi®n Ganden, là hóa thân cüa c¯ ðÕi sß Kyabje Trijang Rinpoche (1904 - 1981), là th¥y dÕy h÷c trung c¤p cüa ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma ð¶i 14.

Xin höi chú có khöe không ? 
- Khöe, cám ½n.
Chú có nh¾ gì v« kiªp trß¾c không ?
- Không, hi®n tÕi tôi ðang ôn lÕi nhæng ði«u tôi t×ng biªt.
Chú h÷c thuµc lòng có d­ không ?
- D­.
Th¶i khóa sinh hoÕt mµt ngày cüa chú ?
- Tôi thÑc d§y lúc 5 gi¶ 30, tôi ði ðänh l­ bäo tháp v¸ ti«n nhi®m. Sau ðó tôi có mµt th¶i kinh sáng, r°i dùng ði¬m tâm. T× 7gi¶30 ðªn 9 gi¶ tôi ð÷c kinh. Sau ðó tôi nghï và ch½i khoäng nØa gi¶. T× 9gi¶30 ðªn 10gi¶30 tôi ôn lÕi các bµ kinh mà tôi t×ng thuµc trß¾c ðây. T× 10gi¶30 tôi h÷c vån phÕm TÕng ngæ. 11gi¶ tôi th÷ trai. 11gi¶30 tôi t§p viªt. T× 1 gi¶ ðªn 2gi¶30 tôi nghï trßa. ThÑc d§y tôi u¯ng trà và r°i tôi h÷c tranh lu§n cho ðªn 5 gi¶. Sau ðó là gi¶ ti¬u thñc. 6gi¶ tôi h÷c giáo lý v¾i th¥y Khensur Lati Rinpoche. 8gi¶ tôi tranh lu§n v¾i các bÕn ð°ng l¾p và t× 9 gi¶ ðªn 11 gi¶ tôi tiªp tøc h÷c thuµc lòng kinh. Sau ðó tôi ngü.

Hi®n tÕi tôi ðang h÷c giáo lý, r°i tôi s¨ nghiên cÑu. Ði«u ðó r¤t quan tr÷ng ð¬ ði vào con ð߶ng tu t§p.

3. ZONG RINPOCHE 

M߶i tu±i, hi®n ðang tu h÷c tÕi Ph§t h÷c vi®n Ganden, là h§u thân cüa c¯ ðÕi sß Kyabje Zong Rinpoche (1905 - 1983), Vi®n trß·ng Vi®n ðÕi h÷c n±i tiªng Ganden · Tây TÕng (t× nåm 1959 ðßþc d¶i sang „n е), ðßþc xem là mµt ng߶i có nhi«u phép thu§t trong gi¾i LÕt Ma Tây TÕng. T× nåm 1978 ðªn nåm 1980 Ngài th߶ng ðªn phß½ng Tây ð¬ thuyªt giäng, hàng ngàn Ph§t tØ „n е và Phß½ng Tây ðã tìm th¤y sñ an lÕc t× l¶i dÕy cüa Ngài. 

Kính chào chú. 
- Xin chào
Hôm nay là ngày nghï cüa chú ?
- Vâng.
Chú ðang làm gì v§y ?
- Tôi ðang ch½i.
Còn ngày mai ?
- Ngày mai thÑ hai cûng là ngày nghï cüa tôi.
Bu±i sáng bình th߶ng chú làm gì ?
- Tôi thÑc d§y vào lúc 6 gi¶, tôi tøng kinh ðªn 8 gi¶ r°i ån sáng và nghï ðªn 9 gi¶. Sau ðó tôi h÷c giáo lý.
Hi®n tÕi chú ðang h÷c ph¥n nào cüa giáo lý ? 
- Chß½ng thÑ hai cu¯n "Con ð߶ng hß¾ng ðªn Trung ðÕo".
Chß½ng thÑ nh¤t là gì ?
- Ganden Lha Gyema
Bu±i sáng h÷c xong chú làm gì ?
- Tôi nghï trßa và ch½i ðªn 3 gi¶. Sau ðó tôi h÷c ðªn 5 gi¶. H÷c xong tôi ði t¡m, ån t¯i và ði ngü.
Chú có h÷c tiªng Anh không ? 
- Có.
Chú có thích sang các nß¾c phß½ng Tây không? 
- Có.
Chú nghî là chú s¨ thuyªt pháp cho Ph§t tØ Tây phß½ng chÑ ?
- T¤t nhiên.
Khi nào chú m¾i b¡t ð¥u ?
- Th¥y Tenzin biªt vi®c ðó.
- Tenzin (v¸ th¸ giä cüa Zong Rinpoche) : chúng tôi có dñ kiªn viªng thåm phß½ng Tây vào nåm t¾i. Có th¬ chú s¨ nói mµt s¯ th¶i Pháp ng¡n. Tuy nhiên, chú thñc sñ s¨ làm công tác truy«n giáo sau khi chú t¯t nghi®p tiªn sî.
Rinpoche, qu¯c gia nào chú s¨ ðªn trß¾c ? 
- Canada và Hoa KÏ.
Chú s¨ · ðó bao lâu ?
- Khoäng 3 tháng.
- Chú có nh¡n nhü v¾i Ph§t tØ Phß½ng Tây ði«u gì không ?
- Xin ð×ng quên l¶i dÕy cüa c¯ ðÕi sß Zong Rinpoche (ti«n thân cüa chú).
- Chú có thích thú v§t không ?
- Có.
-Chú thích loÕi nào nh¤t ?
- Rùa.
-TÕi sao chú lÕi thích rùa ?
- Vì nó không bö chÕy, nó s¨ tr· lÕi v¾i bÕn. Tôi ðang nuôi nåm con.
- Chú có biªt câu chuy®n nào v« thú v§t không ? 
- � r¤t nhi«u, nhßng tôi thích nh¤t câu chuy®n v« chú rùa con. Chuy®n k¬ r¢ng mµt hôm rùa con ðªn höi b¯ m© "TÕi sao con cÑ mãi mang cái "tòa nhà" n£ng n« này trên lßng con hoài v§y ?". B¯ m© rùa nói v¾i con "con may m¡n l¡m m¾i có ðßþc nó, nó r¤t có ích khi con ði ra ngoài". Rùa con không ð°ng tình v¾i giäi ðáp kia nhßng chú nghî mình phäi nghe và ch¤p nh§n l¶i dÕy cüa b¯ m©.

• R°i mµt ngày n÷, rùa con g£p bÕn cüa chú, bÕn ªch cûng th¡c m¡c : "TÕi sao bÕn phäi mang cái nhà trên lßng v§y?". Rùa chßa k¸p trä l¶i, v×a lúc ¤y có mµt ng߶i cßÞi ngña chÕy ðªn, ªch nh© nhàng nhäy xu¯ng cái ao g¥n ðó, còn rùa thì quá ch§m chÕp nhßng chú ðã nhanh chóng nh¾ ðªn l¶i dÕy cüa b¯ m©, nên chú li«n thøt ð¥u vào "ngôi nhà"' cüa mình. BÕn ªch b¸ s¯c "ch¡c rùa ðã chªt r°i". Nhßng sau khi con ngña chÕy qua r°i, chú rùa t× t× di ðµng và bò ði. Chú không làm sao cä. Chú nh¾ lÕi l¶i cüa b¯ m© "này con trai, con may m¡n m¾i có ðßþc ngôi nhà · trên lßng".

M߶i hai tu±i, hi®n ðang tu h÷c tÕi Ph§t h÷c vi®n Sera, là h§u thân cüa c¯ ÐÕi sß Thubten Yeshe (1935 -1984), mµt pháp sß n±i tiªng Tây TÕng, ng߶i góp sÑc san b¢ng các chß¾ng ngÕi ð¸a dß và n¯i li«n nhæng phân cách vån hóa và chüng tµc ð¬ dòng tu® giác m£t tr¶i ð¥u ngu°n Tây TÕng có th¬ tuôn chäy xu¯ng vùng ð¤t lÕ Tây phß½ng, ng߶i ðã giäng giäi giáo lý tái sinh b¢ng chính sñ thong dong ðôi b¶ sinh tØ và sñ chu¦n b¸ s¡p xªp cüa mình ð¬ có th¬ tái sinh nhß ý và ð¬ ng߶i khác có th¬ nh§n ra hóa thân cüa mình. B§c th¥y vî ðÕi ¤y ðã qua ð¶i vì b®nh tim tÕi bang California, Hoa KÏ · tu±i 49, ð¬ lÕi phía sau mình mµt t± chÑc kh±ng l° (ông là ng߶i sáng l§p Hµi FPMT và cho xu¤t bän tÕp chí Mandala tÕi Hoa KÏ, hi®n nay t± chÑc này phát tri¬n thêm hàng tråm chi nhánh trên kh¡p thª gi¾i). Hai nåm sau (t× ngày m¤t) ng߶i ta phát hi®n ra Ngài trong mµt dáng hình khác, ðó là Osel Rinpoche, sinh ngày 12/2/1985 tÕi Bubion, Tây Ban Nha và gi¾i Ph§t Giáo Tây TÕng ðã ðßa chú bé tái sinh này tr· lÕi „n е ð¬ tiªp tøc tu h÷c.

Sau ðây là th¶i khóa sinh hoÕt cüa Osel: 
6:00 : thÑc d§y

6:10 - 7:00 : tøng kinh 
7:00 - 8:00 : ði¬m tâm
8:00 - 9:00 : h÷c kinh
9:00 - 9:30 : ch½i
9:30 - 10:30 : h÷c tiªng Tây Ban Nha 
10:30 - 11:00 : nghï giäi lao
11:00 - 12:00 : h÷c tiªng Anh
12:00 - 14:00 : th÷ trai và nghï trßa
14:00 - 16:00 : h÷c tiªng Anh
16:00 - 17:00 : ch½i
17:30 - 19:00 : h÷c tiªng Tây TÕng
19:00 - 20:00 : ti¬u thñc
20:00 - 20:30 : nghï
20:30 - 21:00 : h÷c vån phÕm
21:00 : t¡m và ði ngü.

5. ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma

Уc bi®t, v¸ tái sinh n±i tiªng nh¤t là ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma, ng߶i lãnh ðÕo thª quy«n và giáo quy«n cüa nhân dân Tây TÕng và ðßþc h÷ xem là v¸ Ho¢ng Pháp Vß½ng, là v¸ HoÕt Ph§t và là hóa thân cüa ÐÑc B° Tát Quan Thª Âm.

- ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma thÑ 13, ng߶i chï dçn n½i s¨ tái sinh trß¾c khi viên t¸ch vào nåm 1933 · tu±i 57. (hình 1).

- H§u thân cüa ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma thÑ 13, tái sinh vào 6/7/1935 tÕi làng Taktser, thuµc mi«n B¡c Tây TÕng. Ngài ðßþc tìm th¤y và phäi qua nhi«u cuµc tr¡c nghi®m g¡t gao trß¾c khi ðßþc t¤n phong lên ngôi v¸ ÐÕt Lai LÕt Ma ð¶i thÑ 14 lúc 4 tu±i. (hình 2).

- ÐÑc ÐÕt Lai LÕt Ma thÑ 14 ngày nay, 61 tu±i. Không bao lâu ðßþc s¯ng trong cung ði®n Potala (n½i · và làm vi®c cüa Dalai Lama) Ngài ðã phäi tr· thành mµt "công dân thª gi¾i" khi Trung Qu¯c xâm chiªm Tây TÕng vào nåm 1959. Ngài ðã ðªn xin tÜ nÕn và thành l§p chính phü lßu vong tÕi Dharamsala, mi«n B¡c „n е. Nåm 1989, ngài ðßþc trao giäi thß·ng Nobel v« hòa bình và hi®n nay (1996) vçn trong thân ph§n ng߶i tÜ nÕn, ngài th߶ng xuyên ði lÕi nhi«u ph¥n ð¤t trên thª gi¾i ð¬ kêu g÷i hòa bình và khi có th¬, ngài nói lên tiªng nói tñ do cho dân tµc Tây TÕng. (hình 3).

Theo tÕp chí MANDAL