Vài Chú Giäi V« Thi«n Яn Ngµ 
Tác giä: Nguyên Giác Phan T¤n Häi
In l¥n ð¥u nåm 1990 b·i nhà xu¤t bän Vån Ngh®, California.
Sách này ðã ðßþc sØa chæa, c¡t b¾t, thêm vào và thay ð±i thÑ tñ chß½ng møc ð¬ dùng cho ¤n bän online nåm 1999. 
Tác giä không giæ tác quy«n sách này. B¤t kÏ ai cûng có quy«n sao chép, 
in ¤n, ph± biªn b¢ng m÷i phß½ng ti®n khä døng.  Quý ðµc giä c¥n liên lÕc v¾i tác giä, xin m¶i vào Vi®t Báo Online · http://www.vietbao.com

Møc Løc 
L¶i Thßa
Thói Nhà Tào еng
Änh Tr¥m Hàn Thüy
TÕc DÕ Nh¤t Chi Mai
Giäi Tín Tâm Minh
Phø Løc I: Quy Cü T÷a Thi«n
Phø Løc II: Krishnamurti và Thi«n иnh

 

L¶i Thßa 

Nªu trong lòng ta ðßþc vô tâm là Ph§t quá khÑ,
Trong l£ng l¨ mà kh·i tác døng là Ph§t v¸ lai,
Tùy c½ Ñng v§t là Ph§t hi®n tÕi.
(L¶i Hß½ng Häi Thi«n Sß th¸ chúng)

Nhæng ngày còn · Vi®t Nam, tôi có may m¡n tham h÷c · dòng Thi«n Tây TÕng dß¾i sñ chï dÕy cüa Thi«n Sß TrÕm Nhiên T¸ch Chiªu. Tông phong dòng tôi v¯n là nØa Tây TÕng nØa Lâm Tª do vì Sß Ông sau khi tri®t ngµ bên Lâm Tª lÕi qua Tây TÕng tham h÷c r°i m¾i v« khai s½n m· chùa. Nhßng tông chï t¤t cä các dòng thuµc T± Sß Thi«n (tÑc Thi«n Яn Ngµ) vçn là mµt.

Có nhi«u cách ð¬ phân loÕi Thi«n. Cách ð½n giän dùng trong sách này là, Thi«n nhà Ph§t chia làm hai pháp chính, Nhß Lai Thi«n và T± Sß Thi«n. Nhß Lai Thi«n do Ph§t giäng dÕy trong các kinh. T± Sß Thi«n do Ph§t dÕy riêng ngoài kinh ði¬n, không qua vån tñ ngôn ngæ, dî tâm truy«n tâm, ðßþc trao truy«n t× chß T±.

Nhß Lai Thi«n cûng ðßþc chia làm hai pháp chính, Thi«n Ti¬u Th×a và Thi«n ÐÕi Th×a.

Thi«n Ti¬u Th×a chü yªu dùng Trí Hu® ð¬ chiªu phá phi«n não, th¤y có Niªt Bàn ð¬ c¥u, th¤y có phi«n não ð¬ kinh hãi xa lìa.

Thi«n Nhß Lai ÐÕi Th×a chü yªu dña trên nguyên t¡c chuy¬n y, chuy¬n v÷ng thành ch½n, chuy¬n thÑc thành Trí, chuy¬n phi«n não thành Niªt bàn.

Thi«n T± Sß dña trên quan ði¬m nào? Th§t sñ thì không có mµt pháp nào hªt trong T± Sß Thi«n, do v§y sñ truy«n dÕy r¤t là khó trao cho ng߶i; chúng ta cûng biªt là có nhæng dòng trong T± Sß Thi«n nhß các dòng Vân Môn, Quy NgßÞng, Pháp Nhãn · Trung Hoa, hay · Vi®t Nam nhß Vô Ngôn Thông, Thäo Ð߶ng, Trúc Lâm ðã b¸ m¤t truy«n. Ch² khó truy«n dÕy này ðßþc Ngài Tr߶ng Sa Cänh S¥m ví nhß dÕy ngh« ån trµm; ng߶i cha dÕy ngh« ån trµm cho con b¢ng cách ð¦y con vào rß½ng cüa nhà "thân chü", r°i tñ con m¾i h÷c ðßþc ngh« tìm sinh lµ. Trong ngôn ngæ c½ phong v¤n ðáp cûng v§y, Th¥y luôn luôn ð¦y trò vào ch² cùng tình tuy®t lý, suy nghî thª nào cûng sai, mà không suy nghî cûng sai. Biªt thª nào cûng sai, nhßng höi Th¥y thª nào là ðúng thì Th¥y không bao gi¶ nói. Nhßng th§t sñ thì Tông chï ðã n¢m räi rác trong Pháp Bäo Ðàn Kinh, nhi«u bµ Kinh khác, các pháp thoÕi và các bài k® chß T± ð¬ lÕi.

Không chiªu phá xa lìa, không chuy¬n y, v§y thì T± Sß Thi«n làm gì? Phi«n não v¾i Niªt Bàn cûng không t×ng mµng qua, v÷ng v¾i ch½n ð«u không l§p thì còn làm cái gì næa. Ðây chính là pháp ð¯n siêu ð¯n nh§p, không thÑ l¾p gì cä.

Chü yªu cüa T± Sß Thi«n là phäi Th¤y Tánh trß¾c. Trong Kinh Kim Cang có nói nhßþc kiªn chß Tß¾ng Phi Tß¾ng tÑc Kiªn Nhß Lai, nªu th¤y các Tß¾ng không phäi là Tß¾ng thì là th¤y Tánh. Kinh Lång Nghiêm lÕi nói toàn Tß¾ng tÑc Tánh, toàn Tánh tÑc Tß¾ng. L¶i Kinh v¾i ý T± th§t sñ không khác.

Âm vang khác trong l¶i T± là tÑc Tâm tÑc Ph§t, l¶i Mã T± "tháo ðinh nh± ch¯t" cho ÐÕi Mai. Khi th¤y tång chúng c¡n chæ nhai l¶i, Mã T± bèn ð±i là phi Tâm phi Ph§t phi V§t. Nói ngßþc nói xuôi gì, l¶i nào cûng chï thÆng vào Tánh mà nói. Còn nói có pháp nào, hay quy ý chï v« mµt cách kÛ thu§t, các T± m¾i b¤t ð¡c dî mà nói, và khi nói vçn g÷i ðó là trò hoa ð¯m ðóng tu°ng (mµt khi trong m¡t b®nh, hoa ð¯m røng t½i b¶i), dù ðó là pháp an tâm hay bäo nh§m.

Sách này g°m b¯n bài viªt và hai phø løc.

Bài "Thói Nhà Tào еng" chú giäi mµt cách chi tiªt và kÛ thu§t v« tông phong Tào еng.
Bài "Änh Tr¥m Hàn Thüy" chú giäi mµt pháp thoÕi giæa Thi«n Sß Hß½ng Häi (1628-1715), dòng Trúc Lâm, và vua Lê Dø Tông. Bài này chï pháp cho hàng thßþng cån.
Bài "TÕc DÕ Nh¤t Chi Mai" chú giäi bài k® cüa Thi«n Sß Mãn Giác (1052-1096), ð¶i thÑ 8, dòng Vô Ngôn Thông. Bài này chï thÆng vào Tánh Không T¸ch Th߶ng Chiªu cüa Pháp Gi¾i Tâm.
Bài "Giäi Tín Tâm Minh" chú giäi bän vån Tín Tâm Minh cüa Tam T± Tång Xán.
Phø Løc I là "Quy Cü T÷a Thi«n" cüa Thi«n Sß ÐÕo Nguyên, Sáng T± Tào еng Nh§t Bän.
Phø Løc II là "Krishnamurti và Thi«n иnh", d¸ch mµt s¯ quan ði¬m cüa Krishnamurti v« Thi«n ð¸nh, cûng ð¬ nêu lên Tông chï trong mµt ngôn phong m¾i cüa thª kÖ 20.

T¤t cä nhæng ði«u ðßþc viªt trong sách này không do sñ chÑng biªt bän thân, mà chï nh¶ may m¡n. Nh¶ có Tông phong cao tµt, nh¶ có Th¥y giöi, nh¶ ðßþc chia xë mµt cµng nghi®p v¾i dòng phái và B±n Sß, nay ðem chút kiªn giäi s½ thi¬n mong h÷c nhân s¾m vào cØa này.

Nªu có gì sai sót, xin tr÷n sám h¯i trß¾c ba ð¶i chß Ph§t. Nªu có chút gì công ðÑc, xin h°i hß¾ng ðªn kh¡p pháp gi¾i chúng sinh tr÷n thành Ph§t ðÕo.

Nam mô Th߶ng Trø Tam Bäo Ph§t Pháp Tång.
Ю tØ ð¶i thÑ 3 dòng Thi«n Tây TÕng,

Nguyên Giác Phan T¤n Häi. 
 
 

Chß½ng 1

Thói Nhà Tào еng 

Bài này, trß¾c là nói t±ng quát v« Thi«n, sau là nói v« tông phong cüa dòng Thi«n Tào еng. Nªu có l¶i nào trong này chßa khª hi®p xin tr÷n sám h¯i trß¾c ba ð¶i chß Ph§t. Nªu có chút gì công ðÑc xin h°i hß¾ng ðªn song ð߶ng và vô lßþng chúng sinh ðßþc siêu sinh T¸nh ðµ.

I. T±ng Quát V« Thi«n 

Ng߶i h÷c nhân, trong nhæng nåm này · häi ngoÕi, cûng nhß · mi«n Nam các nåm sáu mß½i và bäy mß½i, mu¯n tu Thi«n nhß ðÑng trß¾c ngã r¨ có tråm ð߶ng vÕn nëo trß¾c m£t. Trong khi ðó, các dòng Thi«n · Vi®t Nam lÕi r¤t hiªm hoi, Chân Sß lÕi khó tìm. Thäng khi g£p vài v¸ Tång thì lÕi ðßþc khuyên ni®m Ph§t ð¬ vãng sanh ho£c trì chú ð¬ giäi tr× tai nÕn. Nªu tìm ðªn sách v· thì b¡t g£p nhæng pháp môn Yoga cüa „n е, các pháp Thi«n Chuy¬n Pháp Luân cüa các phái Tu Tiên Trung Hoa, ho£c sñ phát tri¬n cüa các phái Xu¤t H°n sau này. V¤n ð« giän trÕch th§t sñ là không ð½n giän.

Nhß v§y câu höi ð¥u tiên nên là, làm sao phân bi®t Chánh Thi«n và Tà Thi«n. Chánh là chân chính, ngay thÆng, ðúng ð¡n, trñc tiªp. Tà là nghiêng l®ch, tà tà, cong cong ho£c vòng vòng gián tiªp. Câu trä l¶i nên là, t¤t cä các pháp Thi«n nào chï rõ Tâm th¬ v¯n Không, ngµ nh§p bän Tánh, mµt ð¶i thành Ph§t ð«u là Chánh Thi«n. Còn t¤t cä các pháp môn khác ð«u là Tà Thi«n, ho£c chï là pháp phß½ng ti®n.

Trong kinh Ph§t có nói, vì vô lßþng chúng sanh tâm nên phäi dùng vô lßþng pháp môn ðµ. Ph§t còn nh¤n mÕnh, t¤t cä pháp ð«u là Ph§t Pháp, k¬ cä pháp cüa ma. Vì Ph§t kh·i tâm ðÕi bi dùng quá nhi«u phß½ng ti®n nên hôm nay kë h÷c nhân không th¬ không m¸t m¶. Giä sØ, nªu có pháp nào g÷i là pháp cüa ma, kë h÷c nhân có nên t§p không? Ngay cä ðó là phß½ng ti®n cüa Ph§t dùng pháp ma ðµ tâm ma, ðó cûng là n½i mà kë h÷c nhân nên xa lánh. Nªu không phäi là ng߶i ÐÕi Ngµ ðang thõng tay vào chþ, biªn иa Ngøc thành Thiên Ð߶ng, b½i giæa bi¬n phi«n não mà nhß ðang ng°i · cõi Th߶ng T¸ch Quang cüa Niªt Bàn thì không th¬ nào gi· trò phß½ng ti®n m£c áo ma, c¥m g§y ma mà múa võ Ph§t ðßþc. Nªu không t×ng Tri®t Ngµ sao dám nói Ma Ph§t không khác, Phi«n não Niªt Bàn chÆng hai. S½ x¦y mµt chút là иa Ngøc hi®n ti«n thì dám nào mà tà tà, cong cong.

Câu höi thÑ ba th߶ng g£p là, nªu qui chiªu theo kinh Ph§t, Ph§t dÕy quá nhi«u pháp môn Thi«n thì biªt pháp môn nào ßu th¡ng nh¤t cho mình mà tu? Thí dø, Ph§t dÕy Minh Sát Thi«n trong các kinh Ti¬u Th×a, T± Long Th÷ dÕy pháp Thi«n Tam Quán (Không Quán, Giä Quán, Trung Quán), T± Mã Minh dÕy pháp Ch½n Nhß Quán trong ÐÕi Th×a Kh·i Tín Lu§n, kinh Viên Giác và Lång Nghiêm giäng v« vài mß½i pháp môn Thi«n иnh khác, dòng Thiên Thai dÕy pháp Chï Quán, dòng Duy ThÑc Tông dÕy Ngû Trùng Duy ThÑc Quán, dòng Hoa Nghiêm dÕy m߶i quán môn, vân vân... Nªu kë h÷c nhân tu cä vô lßþng kiªp cûng chßa hªt ðßþc vô lßþng pháp môn nhß v§y. Mà có n² lñc cùng t§n ðã ch¡c gì ð¶i này tu xong ðßþc mµt pháp môn.

Trong khi ðó bên T± Sß Thi«n lÕi nói r¢ng xong mµt pháp là xong vÕn pháp. Nhß v§y, câu höi s¨ là, mµt pháp nào ðó là pháp gì? Câu trä l¶i cho ðúng c½ phong ch² này là, nªu nói ðó là pháp gì thì ð«u không ðúng. Thª là lÕi m¸t m¸t m¶ m¶ thêm. Có th¬ mßþn l¶i ng߶i xßa chú giäi ch² này là "Tay hoa mµt phen chuy¬n, b¯n chúng thäy m¸t m¶". Tay hoa là nh¡c tích niêm hoa vi tiªu lúc Ph§t truy«n pháp T± Sß Thi«n cho Ngài Ca Diªp.

Ng߶i viªt bài này may m¡n ðßþc h¥u hÕ Thi«n Sß TrÕm Nhiên T¸ch Chiªu (Chùa Tây TÕng · Vi®t Nam). Ngài có mµt l¶i giän trÕch ch² này: "Mu¯n lìa sinh di®t mà l¤y pháp sinh di®t ð¬ tu là chuy®n tråm kiªp nghìn ð¶i khó thành ðßþc. Sao b¢ng l¤y pháp vô sinh di®t mà tu thì ngay hi®n ð¶i này lo gì vô lßþng pháp môn không thành tñu." Cách truy«n dÕy cüa Th¥y r¤t là ít l¶i, ngôn ngæ r¤t mñc "c½ phong," ¦n m§t và vi di®u. L¶i cüa ng߶i viªt bài này còn s½ thi¬n nhßng cûng là li«u chú giäi câu trên n½i ðây là, pháp Sinh di®t là pháp có ni®m sinh, có ni®m di®t, pháp vô sinh di®t là pháp không có ni®m sinh, không có ni®m di®t. Ðã l¤y cái nhân có sinh có di®t mà tu thì t¤t phäi có quä sinh di®t. V§y, tu b¢ng nhân vô sinh di®t t¤t có quä vô sinh di®t. V¤n ð« t¾i ðây s¨ là, ðâu là pháp môn không h« có ni®m sinh và cûng không h« có ni®m di®t? Câu trä l¶i t¤t nhiên là, pháp môn T± Sß Thi«n.

Chúng sinh ph¥n nhi«u t§p Thi«n là mong c¥u th¥n thông. H÷ tin vào các pháp môn ng°i mµt, hai tháng th¤y hào quang trß¾c m¡t ho£c xu¤t h°n dÕo ch½i ðâu ðó và sinh tâm nghi r¢ng pháp cüa Ph§t v¾i T± dÕy ng°i hoài mà không th¤y th¥n thông. Ðây là sñ l¥m lÕc r¤t l¾n. T¤t cä các hi®n tß¾ng cüa Tâm do các pháp môn ngoÕi ðÕo mµt, hai tháng mà thành ð«u không phäi là th¥n thông hay cäm Ñng gì hªt. Trong phép T± Sß Thi«n thì Tâm không còn ch² b¤u víu thì l¤y ðâu ch² cho các hi®n tß¾ng kh·i. Th¥n thông cüa Nhß Lai Thi«n và T± Sß Thi«n không phäi là ch² các pháp ngoÕi có th¬ vói t¾i ðßþc. Ngay khi ÐÕi Ngµ, th¤y su¯t Tñ Tánh, ð¡c TÑ Vô NgÕi Bi®n Tài, không phäi th¥n thông là gì.

TÑ Vô NgÕi Bi®n Tài là (1) T× Vô NgÕi Bi®n (Bi®n lu§n không chß¾ng ngÕi, không l¥m lçn trong các l¶i cüa Ph§t, cûng là l¶i cüa mình); (2) Nghîa Vô NgÕi Bi®n (Bi®n lu§n không chß¾ng ngÕi, không l¥m lçn các nghîa t× Tâm Ph§t); (3) Pháp Vô NgÕi Bi®n (th¤u su¯t không chß¾ng ngÕi t¤t cä các pháp môn cüa Ph§t, ðßa cä mµt r×ng giáo lý v« n¢m rõ ràng nhß trên lòng bàn tay); (4) NhÕo Thuyªt Vô NgÕi Bi®n (Xß¾ng minh thuyªt giäng Ph§t pháp không ch² chß¾ng ngÕi).

Nªu Tâm chßa thông thì làm sao có ðü Trí Hu® th¤u su¯t ch² này. Và các th¥n thông khác s¨ t× t× do иnh mà t¾i. Pháp thân ðã hi®n bày thì lo gì thiªu mµt pháp. T¾i khi không còn mµt hi®n tß¾ng nào cüa phi«n não lçn Niªt Bàn thì cái gì mà chÆng là th¥n thông, cái gì mà chÆng phäi là th¥n, có gì chß¾ng ngÕi ðâu mà g÷i t¾i cä thông, b¤y gi¶ thì xách nß¾c, chë cüi vçn là th¥n thông v§y.

Có chúng sinh kh·i tâm ng¶ vñc, pháp môn T± Sß Thi«n hay là Яn Ngµ Thi«n, tÕi sao không th¤y kinh Ph§t nói. Th§t sñ thì trong các bµ kinh l¾n, Ph§t ð«u có nói t¾i pháp môn ð¯n ngµ, nhßng l¶i r¤t ¦n m§t, vi di®u nên ng߶i chßa th¤u tri®t Tâm tông không n¡m ðßþc, nhß các kinh Lång Già, Viên Giác, Lång Nghiêm, ÐÕi Bäo Tích... Nªu không ch¸u ng°i xu¯ng, phá sÕch không còn mµt ni®m nghi, thì th§t là mang tµi hüy báng Ph§t pháp v§y. Phäi th¤u tri®t r°i m¾i th¤y l¶i nào cüa Ph§t cûng nh¡m vào ch² trñc chï chân tâm, kiªn tánh thành Ph§t v§y. Cho nên T± B° Ы ÐÕt Ma trong quy¬n Thiªu Th¤t Løc Môn m¾i ch÷n Bát Nhã Tâm Kinh làm mµt trong sáu cØa ð¬ giác ngµ; Bát Nhã không phäi là kinh Ph§t thì là gì.

V§y thì nguyên t¡c cüa Яn Ngµ Thi«n là gì?

T± Hu® Häi, trong Яn Ngµ Nh§p ÐÕo Yªu Môn Lu§n, có nói ch² này. Cûng tña nhß ng߶i ån c¡p, ng߶i h÷c nhân m£c dù chßa ðü gi¾i ðÑc công hÕnh cüa mµt v¸ Ph§t nhßng trong mµt phút giây cüa nh¤t ni®m tß½ng ßng ån c¡p ðßþc Trí Hu® Ph§t. Trong giây phút ån c¡p ðßþc Trí Hu® Ph§t ðó, còn g÷i là Яn Ngµ, m¾i biªt ðâu là Tâm Ph§t ðâu là Tâm Chúng Sanh, ðâu là Chánh Ni®m, ðâu là Tà Ni®m, ðâu là døng tâm ðúng, ðâu là døng tâm sai. T× giây phút ðó m¾i g÷i là biªt tu. Trß¾c khi Ngµ, chßa biªt ðâu là Chánh Ni®m nên chßa g÷i là tu ðßþc; dù có ng°i thi«n tr× v÷ng 10 nåm hay tøng tråm bµ kinh vçn là mò mçm giæa r×ng thôi.

Và cûng vì Ngµ ðßþc so sánh v¾i hình änh kë c¡p, nên Ngµ cûng có thÑ b§c sâu cÕn khác nhau. Sau giai ðoÕn cüa Ngµ là giai ðoÕn bäo nh§m. Trong cu¯n Vô Môn Quan, T± Vô Môn có phê bình ch² Tri®u Châu h¯t nhiên ð¯n ngµ sau khi nghe mµt bài pháp ng¡n và ð½n giän cüa Nam Tuy«n. Phê bình r¢ng, Lão Tri®u Châu mà ngµ sau khi nghe bài pháp ðó thì cûng phäi t¯n 30 nåm næa m¾i g÷i là b¡t ð¥u ðßþc (chæ là:...thüy ð¡c). Giai ðoÕn ba mß½i nåm sau khi giác ngµ ðó, nhà chùa g÷i là bäo nh§m. Th§t sñ thì không c¥n gì lâu ðªn nhß v§y.

Làm thª nào tin ðßþc r¢ng mình có khä nång ð¯n ngµ nhß v§y. Rüi tu cä ð¶i mà không Ngµ thì sao, thà là cÑ Ni®m Ph§t Vãng Sanh v§y?

Không có cái nào ch¡c ån h½n cái nào hªt. Chßa Ngµ, thì chßa th¤y ðßþc Tñ Tánh: chßa th¤y Tñ Tánh, thì chßa biªt ðâu là Chánh Ni®m; chßa ð¡c Chánh Ni®m thì có ni®m Ph§t cä ð¶i cûng không g÷i là nh¤t tâm b¤t loÕn ðßþc. Nói t¡t, chßa th¤y Tánh thì t¤t cä các ni®m ð«u là Tà Ni®m, k¬ cä Ni®m Ph§t cûng là Tà Ni®m.

Nªu chúng ta ð÷c lÕi Thi«n Lâm Bäo Hu¤n, có r¤t nhi«u v¸ khi b¡t ð¥u t§p Thi«n tñ gi¾i hÕn qui ð¸nh th¶i gian phäi Ngµ là ba nåm. Ph¥n nhi«u các v¸ ðã giæ ðúng ho£c s¾m h½n th¶i gian ba nåm này (b·i v§y m¾i ðßþc ghi vào sách mà bäo hu¤n). T± Cao Phong Di®u lÕi nói, nªu trong vòng bäy ngày ng°i, cÑ miên m§t ghi tâm nhß viên gÕch gieo xu¯ng ð¥m sâu thì nh¤t ð¸nh Ngµ; nªu không Ngµ, Ngài s¨ ch¸u xu¯ng ð¸a ngøc vì tµi nói d¯i. Vä lÕi phäi tin r¢ng Pháp Ph§t không th¬ ð¬ trong ð¶i mình mà tuy®t di®t ðßþc, luôn luôn phäi có ng߶i truy«n th×a. Nªu tinh t¤n nhß mình mà không n¯i ðßþc ng÷n ðèn Chánh Pháp thì tµi n£ng biªt bao nhiêu.

Trß¾c khi tu Thi«n phäi sám h¯i và phát ðÕi nguy®n. Sám h¯i tµi cüa mình và cüa chúng sanh t× vô lßþng kiªp, nghi®p chß¾ng có nh© ði tâm m¾i ðßþc khinh an. Sám h¯i có th¬ theo cách riêng cüa v¸ Th¥y hß¾ng dçn, ho£c theo các bµ Sám pháp. Nªu có h÷c nhân ngay sau khi ng°i xu¯ng quán ðßþc tâm vô ni®m, nhìn chåm chåm vào g¯c r­ Tánh cüa Tµi v¯n không thì ðây g÷i là Sám H¯i Vô Tß¾ng. Phát ðÕi nguy®n là ð¬ vÕch hß¾ng chï ð߶ng ði, là ð¬ hÕ ðÕi quyªt tâm vì chúng sanh ð÷a lÕc trong ba cõi mà phäi giác ngµ ngay hi®n ti«n. Không mang ðßþc Tâm l¾n này thì biªt t¾i bao gi¶ xong. Ng߶i viªt có th¬ ð« ngh¸ vài câu ðÕi nguy®n nhß: "Vì ð¬ giäi thoát t¤t cä chúng sinh ð÷a lÕc trong ba cõi, xin cho con ð±i l¤y phß¾c ðÑc tråm kiªp nghìn ð¶i l¤y mµt phút giây giác ngµ." Ho£c nhß câu: "Vì lòng ðÕi bi mu¯n cÑu ðµ chúng sanh, hôm nay tôi ng°i thi«n. Nªu pháp môn này không thành tñu, vô minh này chßa phá vÞ. Giác ngµ này chßa hi®n ti«n thì tôi có tµi ð¯i v¾i t¤t cä chúng sinh và ð°ng th¶i Chß Ph§t Ba жi cûng có tµi ð¯i v¾i tôi." H÷c nhân nên tìm nhæng câu ðÕi nguy®n càng riêng tß càng t¯t, càng thiªt thân càng nên. Tâm nguy®n không l¾n mà ðòi làm Ph§t là chuy®n vô lý.

Nhßng T± Sß Thi«n ph± biªn nh¤t hi®n th¶i là hai dòng Lâm Tª và Tào еng, h÷c nhân nên ch÷n dòng nào? Câu trä l¶i là không nh¤t ð¸nh, cÑ tùy theo c½ duyên. — nß¾c MÛ, cûng có mµt s¯ chùa Tây TÕng dÕy M§t Tông Vô Tß¾ng cûng g¥n nhß không khác v¾i Thi«n (có khác chï là ph¥n thü ðoÕn khai ngµ). Ph¥n bäo nh§m cüa các tông phái ð«u nhß nhau. Dòng Thi«n · Vi®t Nam mà ng߶i viªt bài t×ng may m¡n tham h÷c v¯n là nØa Tây TÕng nØa Lâm Tª, do vì Sß Ông trong chùa sau khi Tri®t Ngµ bên Lâm Tª lÕi ði qua Tây TÕng tham h÷c r°i m¾i v« khai s½n m· chùa. Nhßng bài này s¨ trình bày v« tông phong Tào еng, vì nghî t¾i nhæng h÷c nhân chßa có c½ hµi tìm ðßþc Chân Sß cûng có th¬ vào cØa b¢ng l¯i này. Ng߶i viªt lÕi không giao thi®p rµng ch¯n già lam nên không biªt hªt ð¬ gi¾i thi®u ðü Chß Tång ð¬ kë s½ tâm nß½ng tña. Trong ch² quen biªt quê mùa cüa ng߶i viªt, nhæng n½i sau có th¬ làm n½i y cÑ tin c§y cüa Tông môn: Nªu trong nß¾c, xin m¶i t¾i Chùa Tây TÕng, Thü D¥u Mµt, Bình Dß½ng; nªu · häi ngoÕi có th¬ tìm t¾i Hòa Thßþng Duy Lñc tÕi T× Ân Thi«n Ð߶ng, Santa Ana, California, truy«n nhân cüa mµt dòng Thi«n t× H°ng Kông; ÐÕi ÐÑc Phøng S½n, truy«n nhân dòng Tào еng Nh§t Bän; và ÐÕi ÐÑc Giác Thanh, hi®n ðang tu tÕi Làng H°ng, Pháp.

Trß¾c khi T± Sß Thi«n chia làm ngû gia th¤t phái thì l¯i truy«n thø không nh¤t ð¸nh, th߶ng là Th¥y tùy c½ "tháo ðinh nh± ch¯t" cho trò, phá hªt t¤t cä kiªn ch¤p v÷ng tß·ng ðiên ðäo cüa trò, l¶i l¶i ð«u theo ðúng c½ phong chï thÆng vào n½i an ±n. Nhßng t¾i khi Tông môn phát tri¬n, mµt v¸ Th¥y phäi hß¾ng dçn cho nåm tråm ho£c mµt ngàn h÷c tång thì phäi có v¤n ð« kÛ thu§t hß¾ng dçn t±ng quát, chÑ không th¬ theo dõi t×ng ng߶i ðßþc. Do vì kÛ thu§t hß¾ng dçn t±ng quát khác nhau m¾i có nhæng môn ðình khác nhau. Nhßng yªu chï vçn là mµt. Уc bi®t nh¤t là ph¥n bäo nh§m hoàn toàn không khác nhau. Bäo nh§m nghîa là nß½ng theo ðó mà bäo v® hµ trì Tâm Giác Ngµ, nß½ng theo Sóng (ni®m) mà Tánh cüa nß¾c vçn иnh. Vçn h¢ng b¤t ðµng, vçn m£c áo ån c½m làm ðü m÷i chuy®n trên ð¶i mà vçn th¤y r¤t rõ không t×ng có mµt ai ðang làm và không t×ng có mµt vi®c ðßþc làm. Pháp Thân hi®n rõ trß¾c m¡t trong m÷i th¶i không nh¥m lçn.

Có ng߶i có th¬ höi, trong kinh có nói Ph§t xu¤t ð¸nh này nh§p ð¸nh kia tu¥n tñ t¾i lui, xu¤t ð¸nh ThÑc Vô Biên XÑ vào ð¸nh Phi Tß·ng Phi Phi Tß·ng vân vân, r°i n½i khác lÕi nói "Na Già th߶ng tÕi ð¸nh" nghîa là ÐÑc Ph§t chßa t×ng xu¤t ð¸nh bao gi¶ cä, vçn luôn luôn · trong ð¸nh dù ðang thuyªt pháp trß¾c nghìn ng߶i hay là ðang ði bµ kh¤t thñc, nghîa các ð¸nh ðó là làm sao, còn ð¸nh cüa T± Sß Thi«n là gì?

T¤t cä các ð¸nh có xu¤t có nh§p ð«u là ð¸nh do sñ tu t§p, có tu có chÑng, t¤t cä ð«u là pháp ð¯i tr¸ v÷ng tß·ng tình thÑc. Còn câu Na Già (ÐÑc Ph§t) th߶ng tÕi ð¸nh là chï cái ð¸nh cüa Thanh T¸nh Pháp Thân, vô tu vô chÑng, ð¸nh cüa T± Sß Thi«n, cån bän cüa t¤t cä các ð¸nh.

Ь chï rõ ch² này, Ph§t còn nói, trong 49 nåm thuyªt pháp ta chßa t×ng nói mµt l¶i. T± Sß Thi«n không phäi là pháp ð¯i tr¸ dù là ð¯i tr¸ Vô Minh, mà là th¤y su¯t Th§t Tánh cüa Vô Minh chính là Ph§t Tánh. Yªu chï cüa T± Sß Thi«n ch² này là hoàn toàn không làm gì hªt, không chï, không quán, không ngån ni®m, không ðè nén tình thÑc, k¬ cä không kh·i tâm làm Ph§t. Ch² này s¨ nói rõ · ph¥n sau.

Bài này ch÷n dòng Tào еng ð¬ gi¾i thi®u vì ð¶i s¯ng b§n rµn · Hoa KÏ khó tÕo ði«u ki®n ð¬ theo các pháp môn Lâm Tª ho£c Thi«n Tây TÕng (tÑc Vô Tß¾ng M§t Tông). Hai tông sau th߶ng chï thích hþp v¾i ng߶i có ði«u ki®n h¥u hÕ bên cÕnh mµt v¸ Th¥y, ð¬ ðßþc theo dõi th߶ng xuyên. Thi«n Lâm Tª chü trß½ng trß¾c khi Ngµ chßa g÷i là biªt tu. V¸ Th¥y s¨ khai ngµ cho ð® tØ b¢ng cách tÕo nghi tình. Nghi tình ðßþc tÕo nên b¢ng hai cách. Cách thÑ nh¤t ph± biªn nh¤t, là tham công án. Cách thÑ nhì, th߶ng chï áp døng cho nhæng ng߶i h÷c trò có ði«u ki®n s¯ng g¥n th¥y, là không cho tu gì hªt, không cho ng°i Thi«n gì hªt, không cho làm gì, cÑ kh·i tâm gì cûng ð«u b¸ phá bö và sau mµt th¶i gian m¾i dùng c½ phong v¤n ðáp mà chï vào ch² ð¤t chân th§t. Th§t sñ, chính cái ch² "không tu, không làm, không ng°i, không kh·i tâm..." ðã là r¤t g¥n v¾i ð¤t chân th§t r°i. Còn Thi«n Tây TÕng, Th¥y s¨ dùng thü ðoÕn (có th¬ t¤t cä nhæng thü ðoÕn bí m§t) khai ngµ cho ð® tØ m¾i biªt ð¤t chân th§t mà vào.

Có th¬ có sñ ßu th¡ng nào giæa các dòng trong T± Sß Thi«n không? Có th¬ có, và nªu có thì chï là do cån c½ và ði«u ki®n tu h÷c cüa kë h÷c nhân.

Mµt khác bi®t næa giæa Lâm Tª và Tào еng. Bên Lâm Tª chü trß½ng ng°i tham khác bi®t v¾i giác ngµ. Ng°i tham là ð¬ ðßa t¾i giác ngµ. Sau khi ngµ r°i m¾i vào ðßþc ch² vô tu vô chÑng. Ng°i tham là ð¬ bß¾c d¥n lên ð¥u sào tråm trßþng buông tay xu¯ng vñc thÆm. Do v§y, cái ngµ cüa ng߶i tu dòng Lâm Tª th߶ng là mãnh li®t, nhß tÑc nß¾c vÞ b¶, có th¬ ngây ng¤t cä nhi«u ngày. Bên Tào еng chü trß½ng, ng°i thi«n không khác v¾i giác ngµ. Ngay khi ng°i xu¯ng ðã là Ph§t, mµt phút ng°i thi«n là mµt phút làm Ph§t. Dî nhiên là phäi ð¬ tâm ðúng ch² ð¤t chân th§t. Ь tâm ðúng ch² nghîa là chÆng ð¬ tâm vào ðâu hªt (s¨ nói · ph¥n sau). Và vì v§y, ngay khi ng°i xu¯ng ðã vào ngay v¸ vô tu vô chÑng. Cái ngµ cüa ng߶i Tào еng không phäi là cái ngµ tÑc nß¾c vÞ b¶, mà là Pháp Thân hé m· t×ng giây phút mµt, trong t×ng ni®m mµt.

Có ng߶i höi, tÕi sao không tu B° Ы Tâm hay TÑ Vô Lßþng Tâm nhß kinh Ph§t dÕy. Câu này ðã có trä l¶i mµt ph¥n · ðoÕn trên, nay nói rõ h½n. T¤t cä các Tâm ðó ð«u là di®u døng cüa Chân Tâm mà nên. Khi th¤y ðßþc Tñ Tánh thì t¤t cä s¨ tr÷n ðü. T± Huy«n Giác có nói: "Яn giác li­u Nhß Lai Thi«n" là nghîa này. Яn ngµ ðßþc là hoàn thành t¤t cä Nhß Lai Thi«n. Vä lÕi, l¤y tâm chúng sanh mà tu thì biªt t¾i bao gi¶ xong, bao gi¶ m¾i th§t sñ là vô lßþng. Có mµt th¶i. Th¥y tôi không cho tôi làm gì hªt. Ng°i cûng không cho; xin t§p h½i th· thì Th¥y bäo, t× nhö t¾i l¾n con chßa t×ng th· à, sao còn s¯ng t¾i gi¶ này; xin ni®m Ph§t, Th¥y nói, con không c¥n ni®m Ph§t; xin h÷c th¥n chú vì biªt dòng mình có g¯c · Tây TÕng. Th¥y nói, con trì chú thì con s¨ b¸ ðiên, cái này không cho con ðßþc; chï cho làm tÕp d¸ch trong chùa. T¾i khi tôi xin t§p T× Bi Hï Xä TÑ Vô Lßþng Tâm theo các quán pháp trong kinh. Th¥y m¾i nói: "Không ðßþc. Chßa Th¤y Tánh thì làm gì cûng sai. Th¤y Tánh r°i thì làm gì cûng ðúng".

Nhß v§y, ð¬ Th¤y Tánh hay ð¯n ngµ có c¥n t§p thi«n không? Th§t sñ thì không c¥n. Ng°i Thi«n chï là trò ðùa cüa sóng sông nh¤p nhô, sóng bi¬n ào Õt thôi. Nhßng tr× nhæng cách bí m§t ra, thì ng°i thi«n là phß½ng ti®n ßu th¡ng nh¤t ð¬ giác ngµ.

Có mµt vài ði«u c¥n phäi giäi nghi thêm v« vài sách viªt v« Thi«n Tào еng.

Ngµ nh§n thÑ nh¤t là · trong cu¯n "Thi«n ÐÕo Tu T§p" cüa Chang Chen Chi do Nhß HÕnh d¸ch. Theo tác giä thì Thi«n Tào еng có truy«n th¯ng nh§p th¤t m§t thø (vào th¤t nghe l¶i dÕy riêng). Ði«u này hoàn toàn sai vì T± Sß Thi«n, không riêng gì Tào еng, yªu chï là hoàn toàn không có mµt pháp trao cho ng߶i. Nªu có mµt pháp nào trao cho thì chï là phân chuµt chÑ không phäi là vàng ròng. Nªu th¤y có mµt pháp nào ð¬ tu, có mµt v¸ nào ð¬ ð¡c, có mµt quä nào ð¬ c¥u, có v÷ng tâm nào ð¬ tr× di®t (tr×ng tâm ho£c chï), có hÕnh nào ð¬ quán, thì ð«u không phäi là T± Sß Thi«n.

Yªu chï T± Sß Thi«n là không làm gì hªt, tuy®t nhiên su¯t ð¶i làm mµt vô sñ ðÕo nh½n, ngay cä cái không làm ðó cûng không kh·i lên ðßþc trong tâm, cÑ tñ nhiên nhß nhiên thä löng cho tâm trôi n±i nhß trái b¥u trên m£t nß¾c nhßng không mµt gþn sóng nào mà không biªt. Và vì v§y pháp yªu t¯i thßþng th×a chính là không có mµt pháp nào ð¬ tu hªt.

Ngµ nh§n thÑ nhì là nghîa cüa chæ M£c Chiªu, cûng trong sách trên. Theo tác giä, ðó là quán tâm trong tînh l£ng (trang 116). Trang 118, 119 viªt thêm là, m£c là tînh l£ng, chiªu là quán sát suy tß·ng. Có th¬ là tác giä mu¯n nói ði«u khác h½n mà chßa rõ l¶i ch² này. B·i vì, m£c hoàn toàn không có nghîa là tînh l£ng ho£c vô ni®m, mà nghîa chính yªu là không có mµt n² lñc gì trong m÷i hoàn cänh tînh hay ðµng, ðây m¾i thñc là v¡ng l£ng dù ðang làm toán hay nói chuy®n trß¾c nghìn ng߶i. Hoàn toàn không có nghîa nào cüa chæ chï · ðây. Chân vô ni®m chính là ngay · n½i ni®m mà vô ni®m. Ðây chính là nghîa câu "Ng÷n Ðông S½n ði trên nß¾c" cüa T± Tào S½n B±n T¸ch, Sáng T± dòng Tào еng, s¨ chú giäi sau. Còn chiªu là không có mµt ni®m nào, mµt hi®n tß¾ng nào kh·i lên mà không biªt, là mµt tïnh thÑc liên tøc không c¯ g¡ng. T¤t cä nhæng n² lñc, c¯ g¡ng ð«u chï là trên sóng nh°i thêm sóng.

Ngµ nh§n khác trong quy¬n Thi«n Lu§n t§p Trung, các trang 29, 30, 31, tác giä Suzuki cho r¢ng có mµt s¯ Sß dòng Tào еng không tin vào kinh nghi®m Ngµ mà chï mu¯n ng°i vô tâm theo m£c chiªu thi«n. ThÑ nh¤t, nªu có Sß nào không tin vào kinh nghi®m Ngµ, cho cái Ngµ là giä mÕo, thì không phäi là con cháu Tào еng. Tào еng v¯n là pháp h® t× HÕnh Tß, cûng ði t× Thi«n Hu® Nång mà ra. Hu® Nång chï dÕy mµt ði«u duy nh¤t thôi, là phäi th¤y Tánh, chÑ không dÕy ði«u gì khác. Th¤y Tánh hay th¤y ðßþc thñc tß¾ng cüa vû trø và mình, chính là Ngµ v§y. Nªu l¤y mµt yªu quyªt cüa ÐÕo Nguyên, sáng t± Tào еng Nh§t Bän, là tu chÑng nh¤t nhß ra nói thì chính cái chÑng ðó, hay thâm nh§p bi¬n Tánh, chính là Ngµ v§y. Yªu quyªt này trong phép ng°i ðßþc ð±i thành vô tu vô chÑng làm pháp an tâm, ng°i là ng°i ch½i thôi, không n² lñc làm gì hªt, không ðÑng không ði không n¢m thì ng°i v§y. Sñ ngµ nh§n chï do ch² này, yªu t¯ Ngµ trong Tào еng hé m· trong t×ng ni®m mµt. ThÑ hai, Thi«n Tào еng không phäi là ng°i vô tâm m£c t÷a. Ngµ nh§n này do hi¬u l¥m phép m£c chiªu. M£c chiªu chân th§t cûng chính là pháp bäo nh§m cüa Lâm Tª. Không phäi là vô tâm, cûng không là hæu tâm. Chính th§t phäi là vô tâm ngay giæa các ni®m, an nhiên væng vàng nhß ng÷n núi Ðông S½n ði trên sóng, ý thÑc sáng tö không n² lñc mà vçn th¤y tö t߶ng không bö sót mµt ng÷n sóng (ni®m) nào hªt, ðây m¾i là m£c chiªu. Nªu n² lñc ch² này chính là trên sóng qu§y thêm sóng. Nªu ng°i vô tâm t¸ch tînh thì không phäi là Thi«n Tào еng.

Tu Thi«n trß¾c tiên phäi suy nghî r¢ng: Ta ðã sinh ra và chªt ði h¢ng tri®u kiªp r°i. Có kiªp làm vua, làm quan, làm ån mày, làm ðàn ông, làm ðàn bà, v§y thì kiªp nào là kiªp th§t cüa mình? Ngay trong kiªp này, t× lúc s½ sinh t¾i gi¶, m²i sát na chªt ði h¢ng tri®u tª bào và sinh ra h¢ng tri®u tª bào, v§y thì thân nào là thân th§t cüa mình? Mình ðã có h¢ng tri®u tâm trong kiªp này, khi tâm lành, khi tâm dæ, khi tâm tham, khi tâm dâm, v§y thì tâm nào là tâm th§t cüa mình? CÑ m²i mµt giây phút cüa tâm, có hàng ngàn ni®m sinh kh·i và biªn m¤t, v§y thì ni®m nào là ni®m th§t cüa mình? Thi«n là ð¬ nhìn th¤y khuôn m£t th§t cüa mình.

T§p Thi«n phäi t§p · trong t¤t cä tß thª n¢m ng°i ði ðÑng ð«u không r¶i. Nhßng m²i ngày nên ng°i ít nh¤t là mµt th¶i vào bu±i sáng s¾m. Tß thª ng°i t¯t nh¤t là kiªt già, còn g÷i là Liên hoa t÷a bµ, hai chân xªp chéo vào nhau. Tß thª ðó væng vàng nh¤t, nhßng ng߶i trên hai mß½i tu±i, xß½ng gân ðã cÑng, khó ng°i thª này. Ng°i Bán Già có hai thª. Nªu xªp chéo chân trái lên ðùi m£t thì là thª ng°i Kiªt t߶ng t÷a, ðem lÕi sñ bình an may m¡n. Ngßþc lÕi, nªu xªp chéo chân m£t trên ðùi trái, là thª ng°i Hàng ma t÷a, khüng b¯ tâm dæ và chúng ma, có khi thª ng°i này còn ð¬ làm vài tác pháp trong M§t tông. Nªu không, thì ng°i bình th߶ng cûng ðßþc. Dß¾i mông nên lót ð®m cao lên. NgØa tay trái ra, tay m£t ngØa d¢n lên tay trái, hai ngón cái chÕm vào nhau, ðây là mµt trong ba ¤n cüa Tam muµi ðÕi ¤n. Ho£c ð¬ tay làm sao cûng ðßþc. Lßng thÆng, c± thÆng, ð¥u h½i cúi nhìn v« phía trß¾c. M¡t lim dim mµt ph¥n ba, khi hôn tr¥m có th¬ m· l¾n h½n. Tuy®t ð¯i không nh¡m m¡t khi ng°i Thi«n. Nªu nh¡m m¡t, ði¬m hÕi ð¥u tiên và quan tr÷ng nh¤t là oai nghi s¨ không hi®n ti«n ðßþc khi ði, ðÑng, sinh hoÕt, ho£c làm vi®c. Toàn thân thä löng.

Trong tháng ð¥u tiên nên t§p th·. Hít h½i vào bøng, bøng phình ra, biªt mình ðang hít vào. Th· ra b¢ng mûi, bøng x©p xu¯ng, biªt mình ðang th· ra. CÑ hít th· nhß v§y su¯t mµt tháng, r°i bö. Nªu t§p hoài pháp này có th¬ ði t¾i ð¸nh nh¤t tâm, nhßng h÷c nhân không nên t¯n thì gi¶ vào ðây. иnh có tu có t§p không phäi là ch² mà T± Sß Thi«n tìm.

Sau khi bö t§p h½i th·, nên t§p pháp Sát Tâm Sanh sau, cûng chï trong hai ho£c ba tháng thôi. Sát tâm sanh nghîa là giªt tâm sanh di®t. Pháp này và pháp trên vçn còn là pháp ð¯i tr¸, không phäi là bän ý cüa T± Sß Thi«n. Pháp này dùng ðßþc trong m÷i th¶i ði ðÑng n¢m ng°i. Th߶ng ti®n døng nh¤t là khi ði bµ. Tâm sanh di®t thñc sñ trong tñ tánh vçn là tâm vô sinh di®t, làm sao giªt ðßþc. Nhßng pháp này d­ ðßa t¾i ð¸nh nh¤t tâm nh¤t v§y. Biªt r¢ng, các ni®m hi®n kh·i trong tâm nhß các l¾p sóng trên m£t nß¾c. Ni®m này sinh ra r°i lÕi di®t, ni®m khác n¯i tiªp theo lÕi sinh ra r°i lÕi di®t. M· m¡t nhìn vào khoäng "ni®m trß¾c ðã di®t, ni®m sau chßa sinh". Nhß v§y mà nhìn, nhìn b¢ng m¡t, thì các l¾p sóng l£ng d¥n, các ni®m d¥n d¥n biªn m¤t. Nß¾c ð¸nh d¥n d¥n hi®n ra.

Sau khi r¶i hai pháp trên, hai cøc phân chuµt ðó, h÷c nhân b¡t ð¥u ði tìm vàng ròng. Nªu tin mình là thßþng cån, h÷c nhân có th¬ không c¥n träi qua hai pháp ð¯i tr¸ trên. T¾i ðây là t¾i ngã r¨, mµt là tham công án theo Thi«n Lâm Tª, hai là theo Thi«n "Trôi n±i" cüa Tào еng. Pháp Sát Tâm Sanh trên có th¬ chu¦n b¸ cho t¤t cä các pháp môn khác r¤t hay. Sau này, trong t¤t cä m÷i th¶i, m÷i ch², m÷i hoàn cänh, ngay khi tâm mình v×a kh·i ni®m thì biªt li«n và ngay khi m· m¡t nhìn t¾i thì ni®m biªn m¤t ngay. аng th¶i có th¬ dçn kh·i ð¬ thâm nh§p công án (s¨ không nói trong bài này), ho£c dçn kh·i làm ni®m giác chiªu nªu b¸ phóng tâm khi thä tâm "trôi n±i".

Than ôi, luân chuy¬n trong sinh tØ h¢ng tri®u kiªp r°i, nay g£p pháp T¯i Thßþng Th×a, không lo tu ð¬ t¾i bao gi¶. Ngày gi¶ lu¯ng qua thª nào mà chÆng có ngày h¯i tiªc. Pháp T¯i Thßþng Th×a là gì? Chính là không h« có mµt pháp trao cho ng߶i. Câu trên th߶ng ðßþc các T± l§p ði l§p lÕi, vì ðó chính là cØa vào nhà T± v§y, mµt tuy®t chiêu kiªm h÷c chém sÕch cä Ph§t lçn Ma v§y.

II. Thói Nhà Tào еng 

M£c dù ta g÷i yªu chï này là thói nhà Tào еng, nhßng thñc sñ pháp an tâm này ðã xu¤t hi®n t× nhæng ð¶i trß¾c cüa hai Sáng T± (еng S½n và Tào S½n) dòng Tào еng, nhß yªu chï "ßng vô s· trø nhi sanh kÏ tâm" cüa kinh Kim Cang, ho£c pháp thoÕi "Ngay ðªn Thánh Ъ cûng chÆng làm" giæa HÕnh Tß và Hu® Nång. Và nªu ng߶i viªt bài này không l¥m lçn, ð¬ nói dè d£t, · thª kÖ 20 cüa chúng ta, Krishnamurti cûng là mµt ÐÕi Thi«n Sß Tào еng v§y. Vì chßa ðßþc ð÷c nhi«u sách cüa ông nên chßa dám vµi quyªt ðoán, nhßng trong c½ bän, tß tß·ng Krishnamurti vçn là yªu chï "ßng vô s· trø," giäi phóng tâm xa lìa t¤t cä các ch¤p trß¾c, mà cûng không th¤y cä mµt hi®n tßþng giäi phóng kh·i trong tâm.

— trên, có ðoÕn g÷i Thi«n Tào еng là Thi«n "trôi n±i". Chæ trôi n±i này là tÕm d¸ch t× chæ "ßng vô s· trø" cüa kinh Kim Cang.

Vì tính ch¤t thä tâm trôi n±i trên sóng (ni®m) nhß v§y, không ngån ni®m, không tr×ng tâm, không quán hÕnh, mà vçn an nhiên trong tánh nß¾c, nên m¾i g÷i r¢ng không khác v¾i pháp bäo nh§m cüa Thi«n Lâm Tª. Pháp bäo nh§m cüa Lâm Tª là, ng߶i h÷c nhân sau khi ngµ luôn luôn giæ cái nhìn Th¤y Tánh trong m÷i hoàn cänh m£c cho m÷i sóng gió, bão táp. Trong ch² này cä hai dòng Lâm Tª và Tào еng ð«u mang tính chính th¯ng v§y. Quy yªu chï này v« mµt cách kÛ thu§t h½n thì là, luôn luôn trong m÷i th¶i, giæ tâm vô ni®m ngay trong các ni®m. Pháp Thân s¨ hi®n bày v§y.

Hai m£t cüa pháp yªu vô ni®m ngay giæa các ni®m chính là, v¡ng l£ng mà không phäi là chï, và tïnh thÑc mà không phäi là quán. Còn kh·i tâm nào lên næa, còn mu¯n làm (tÕo tác) gì næa thì chính là trên sóng nh°i thêm sóng, ho£c nhß ng߶i xßa g÷i là ð¥u thßþng trß¾c ð¥u (trên ð¥u lÕi ch¡p thêm ð¥u), ho£c tuyªt thßþng gia sß½ng (trên tuyªt lÕi cho thêm sß½ng).

Thi«n Tào еng do T± Tào S½n B±n T¸ch sáng l§p. Các ð® tØ ð¶i sau ghép chæ Tào (trong pháp hi®u Tào S½n B±n T¸ch) v¾i chæ еng (trong pháp hi®u еng S½n Lß½ng Gi¾i, th¥y cüa Tào S½n B±n T¸ch) làm tên cho dòng phái. Dòng này ði t× pháp h® HÕnh Tß Tanh Nguyên, ng߶i ð® tØ ð¥u chúng cüa Løc T± Hu® Nång.

Ng߶i sáng t± dòng Tào еng · Vi®t Nam là Thi«n Sß Nh¤t Cú Tri Giác (ng߶i Trung Hoa) và Thüy Nguy®t Thông Giác (ng߶i Vi®t Nam). Ng߶i sáng t± dòng Tào еng (Soto Zen) · Nh§t Bän là ÐÕo Nguyên (Dogen), ði tham h÷c t× Trung Hoa v«.

Nguyên Løc T± Hu® Nång khi nghe ðßþc kinh Kim Cang t¾i câu: "¿ng vô s· trø nhi sanh kÏ tâm". Câu này nghîa là, nªu tâm ßng hþp v¾i, tß½ng Ñng v¾i không mµt ch² nào ð¬ trø cä thì s¨ sinh kh·i ðßþc cái Tâm KÏ Di®u. Câu này · trong ph¦m Trang Nghiêm T¸nh е cüa kinh Kim Cang. Trang Nghiêm T¸nh е còn có th¬ hi¬u là làm cho trang nghiêm, làm sáng, làm ð©p cái ð¤t tâm thanh t¸nh cüa mình. V§y thì nhß thª nào ð¬ trang nghiêm t¸nh ðµ? Vån Kinh trä l¶i là:

Ph§t höi Ngài Tu B° Ы: "Ý ngß½i hi¬u sao? B° Tát có Trang nghiêm T¸nh ðµ không? (Hi¬u trong pháp an tâm là, B° Tát có làm trang nghiêm, có làm sáng ð©p, có xông hß½ng hoa cái tâm cüa mình không?).

Ngài Tu B° Ы bÕch: "Không. Vì sao? Trang nghiêm T¸nh ðµ, mà không phäi là Trang nghiêm T¸nh ðµ, m¾i th§t là Trang nghiêm T¸nh ðµ" (Hi¬u trong pháp an tâm là, làm mà v¯n th§t là không làm, tu mà v¯n th§t là không tu, ni®m mà v¯n th§t là vô ni®m, m¾i th§t là Trang nghiêm T¸nh ðµ).

Ph§t thuyªt: "Tu B° Ы, các v¸ ÐÕi B° Tát phäi nhß v§y mà sanh cái tâm thanh t¸nh, chÆng nên trø s¡c, thanh, hß½ng, v¸, xúc, pháp mà sanh tâm. Phäi ßng vô s· trø nhi sanh kÏ tâm".

Nhß v§y, v¤n ð« r¤t rõ là, không c¥n kh·i ni®m hay di®t ni®m, mà cÑ tñ nhiên nhß nhiên ån c½m m£c áo, trong m÷i th¶i, cÑ ð¬ tâm trôi n±i nhß trái b¥u trên sóng (hình änh so sánh này là cüa mµt v¸ T± dùng), ni®m kh·i hay di®t cÑ m£c, mà vçn an nhiên vô ni®m, không mµt chút c¯ g¡ng hay n² lñc nào hªt. Ðó m¾i là không làm (tÕo tác) gì hªt.

Yªu chï trên còn ðßþc di­n lÕi trong mµt pháp thoÕi, v¾i mµt ki¬u khác, giæa Løc T± Hu® Nång và ng߶i ð¥u ðÕi chúng cüa Ngài là HÕnh Tß Thanh Nguyên (Dòng Tào еng v¯n thuµc pháp h® Ngài HÕnh Tß). Trong Pháp Bäo Ðàn Kinh (trang 139, 140) có ghi:

HÕnh Tß Thi«n Sß nghe ÐÕo pháp cüa Tào Khê (Løc T±) khai hóa thÕnh hành, bèn ðªn làm l­ ÐÕi Sß mà höi: "Tu hành, làm theo pháp nào, m¾i khöi lÕc vào giai c¤p?"

Sß nói: "Ngß½i t×ng làm theo pháp nào?"

BÕch: "Ъn Thánh Ъ, cûng chÆng làm." (Thánh Ъ là Chân Lý Tuy®t Яi, hình nhß · ðây chï cho TÑ Di®u Ъ).

Sß nói: "LÕc vào giai c¤p nào?"

BÕch: "Phép Thánh Ъ còn chÆng làm theo, thì ðâu có giai c¤p!"

(Lu§t nhân quä · ðây là, nhân nào thì quä ðó, tu nhân nào thì nh§n quä ðó, tÑc vào giai c¤p. Ngay t× ð¥u phäi tu pháp vô sanh di®t m¾i có quä vô sanh di®t, tÑc lìa giai c¤p. Pháp vô sanh di®t còn là, ni®m mà v¯n là vô ni®m, m¾i th§t là ch½n ni®m. V§y thì không c¥n làm gì, hay cách khác là hoàn toàn không có mµt pháp trao cho ng߶i).

ÐÕi Sß r¤t tr÷ng ng߶i lþi cån, bäo HÕnh Tß làm ð¥u ðÕi chúng.

Cûng c¥n phäi nói thêm ð¬ h÷c nhân tránh l¥m lçn giæa ni®m v¾i vô ni®m. — ph¥n I cüa bài, có nói t¾i pháp Sát Tâm Sanh, nhìn vào khoäng "ni®m trß¾c ðã di®t, ni®m sau chßa sanh". Và có nói ðó là pháp ð¬ ð¯i tr¸ loÕn tâm, chü yªu ð¬ làm cho sóng l£ng. Bây gi¶ ði vào yªu chï thì s¨ làm ngßþc lÕi, sóng kh·i m£c sóng mà vçn an nhiên trong tánh nß¾c, ni®m kh·i m£c ni®m mà vçn an nhiên trong Tánh иnh cüa vô ni®m. Ch² này r¤t vi tª, h÷c nhân nên chú ý, nªu còn kh·i tâm chï ð¬ ngån ni®m, ho£c kh·i tâm quán ð¬ theo dõi quán sát còn là sai. Nh¡c lÕi, yªu chï chính là không có mµt pháp gì hªt. Cái ch² không làm gì hªt, tÑc an nhiên giæa cõi sinh di®t, còn ðßþc Løc T± nói b¢ng câu: "Ni®m trß¾c chÆng sanh tÑc là Tâm, "Ni®m trß¾c chÆng di®t tÑc là Ph§t". Ni®m trß¾c chÆng sanh tÑc là không kh·i, không làm, không mong mu¯n gì hªt. Ni®m trß¾c chÆng di®t tÑc là không ngån, không tr× di®t gì hªt. Tóm lÕi là hoàn toàn không làm (tÕo tác) gì hªt, không có mµt pháp nào ð¬ tu hªt, m¾i th§t là T¯i Thßþng Th×a Pháp Môn. Dî nhiên, trong th¶i gian ð¥u, h÷c nhân khó khª hi®p ch² này vì chúng ta ai cûng có nghi®p lñc muôn ð¶i tri®u kiªp xô v«. Nay ði vào pháp môn này, ð¬ thành tñu vô lßþng pháp môn cüa Ph§t, chï trong mµt ni®m thì là không d­. Trong ch² ð¬ tâm trôi n±i vô s· trø này, nªu còn kh·i tâm hay døng tâm gì ð«u là sai. Chß T± cänh giác ðó là Tâm thßþng sanh tâm (trên tâm lÕi sanh thêm cái tâm næa).

Yªu chï này ðßþc di­n tä l¥n næa qua mµt hình änh thi v¸ trong mµt pháp thoÕi cüa T± Tào S½n B±n T¸ch, sáng T± Tào еng. Th߶ng th߶ng, nhæng ði«u mµt v¸ th¥y nói cho trò ð«u mang tính chï thÆng, nh¢m møc ðích khai ngµ, chï thÆng vào Tánh mà nói, ho£c phß½ng ti®n thì là chï pháp an tâm, t¤t cä ð«u do lòng t× bi bày giäi. Do v§y, nhæng câu nói ðó (do Th¥y nói cho trò) ð«u có tính cách d­ "hµi". Hµi là tñ nhiên mà hi¬u, là tÑc kh¡c mà hi¬u, không qua lý lu§n, không qua vån tñ, b·i vì các pháp thoÕi loÕi này ð«u chï các trÕng thái cüa tâm. Khi tâm tß½ng hþp thì "hµi" ngay dß¾i l¶i.

Mµt h÷c tång höi T± Tào S½n B±n T¸ch: "Ðâu là ch² xu¤t thân cüa chß Ph§t?"

Tào S½n B±n T¸ch nói: "Ng÷n Ðông S½n ði trên nß¾c."

Ðông S½n là mµt ng÷n núi l¾n · Trung Hoa, hình nhß (?) là n½i xu¤t thân cüa Ngû T±. — ðây chï sñ væng vàng, b¤t ðµng. Tánh иnh b±n nhiên cüa Pháp Thân ði thoäi mái trên sóng nß¾c, trong m÷i hoàn cänh cüa ð¶i, trên m÷i ng÷n sóng cüa tâm. Ðây chính th§t là ch² xu¤t thân cüa chß Ph§t v§y, là yªu chï T± Sß Thi«n v§y. Sóng không can dñ ðßþc t¾i núi, sóng (ni®m) càng cao m£c sóng, núi vçn an nhiên ði trong Tñ Tánh иnh. Nói cách khác, cûng chính là không có mµt ði«u gì ð¬ phäi làm hªt, hoàn toàn không có mµt pháp trao cho ng߶i.

Mµt pháp nào có ðßþc, nên l§p ði l§p lÕi ch² này, ð¬ trao cho ng߶i ð«u không phäi là vàng ròng, ð«u sai ý T± Sß Thi«n.

Yªu chï này r¤t là vi tª, d­ b¸ l¥m lÕc biªn thành phép ng°i ð¬ tâm vào ch² t¸ch t¸ch hß vô. Khi b¸ suy thoái nhß v§y s¨ ðßa t¾i pháp ð¸nh ngoan không cüa ngoÕi ðÕo, không cách chi mà Trí Hu® Bát Nhã kh·i ðßþc. Khi t§p ng°i t¸ch tînh hß vô nhß v§y, chính là tâm có ch² trø r°i v§y, sai yªu chï vô s· trø cüa chß Ph§t v§y.

ÐÕi Hu® Tông Cäo, mµt thßþng thü cüa dòng Lâm Tª, ng߶i ðã h® th¯ng hóa phß½ng pháp tham công án, ðã n£ng l¶i kªt án pháp ng°i m£c t÷a ðó do b÷n giä danh con cháu Tào еng mang vào. Có hai lý do ð¬ Ngài n£ng l¶i nhß v§y. ThÑ nh¤t, là ð¬ xi¬n dß½ng Chánh pháp, phá tr× pháp ð¸nh ngoan không cüa ngoÕi ðÕo. (C¥n ghi chú · ðây, t§p các pháp ð¸nh, dù là ð¸nh cüa ngoÕi ðÕo ð«u có th¬ ðßa t¾i th¥n thông, ki¬m soát ðßþc mµt s¯ quy lu§t v§t lý và ch¯n vô hình, lÕi s¨ ngµ nh§n thêm ðây chính là Ph§t Pháp, thª là höng.) ThÑ hai, ð¬ xi¬n dß½ng phß½ng pháp tham công án, là mµt ðÕi phß½ng ti®n quá tân kÏ, quá tích cñc, quá cách mÕng (vào th¶i ðó).

M£c t÷a chính th¯ng cüa Tào еng nên ðßþc hi¬u nhß sau. T÷a là ng°i, mà không phäi là ng°i, mà là ðang ng°i ðang ði ðang bay nhäy ðang l£n høp trên sóng sông nh¤p nhô, sóng bi¬n ào Õt cüa vô lßþng pháp gi¾i xô v«. M£c là v¡ng l£ng, mà không th§t là v¡ng l£ng, mà là ðang la hét, ðùa giÞn, c߶i cþt, chª gi­u v¾i vô lßþng cänh gi¾i hi®n ti«n. Ðó m¾i th§t sñ là m£c t÷a.

Ngài ÐÕi Hu® Tông Cäo v¯n thuµc pháp h® Lâm Tª, nhßng chính tác ph¦m Lâm Tª Løc (trß¾c th¶i h® th¯ng công án ðßþc hình thành) cûng chï xi¬n dß½ng pháp yªu này thôi. Ðó th§t sñ là, h÷c nhân không làm gì hªt, hoàn toàn không có mµt pháp trao cho ng߶i. Ðó chính là T¯i Thßþng Th×a An Tâm pháp môn v§y. Ta có th¬ g£p mµt s¯ câu trong Lâm Tª Løc nhß sau (rõ ràng, ch² này, hai dòng Lâm Tª - Tào еng không khác gì nhau):

... B§c ðÕo nhân chân chánh tuy®t không n¡m Ph§t, không n¡m B° Tát La Hán, cûng không n¡m ba cõi thù th¡ng, quyªt nhiên không câu ch¤p vào ngoÕi v§t, thì trß¾c m¡t tÑc thì hi®n chánh pháp...

... CÑ tñ nhiên mà ðµng døng, m£c áo ån c½m, c¥n ði cÑ ði, c¥n ng°i cÑ ng°i, ð×ng mang mäy tâm ni®m nào c¥u Ph§t quä...

... Ph§t v¾i T± Sß ð«u là ng߶i vô sñ...

... dÑt hªt là tñ nhiên quí ông ng°i trên ð¥u báo hóa thân Ph§t...

... Tôi nói cho biªt: Không Ph§t, không Pháp, không tu, không chÑng!

... Quí v¸ c¥u chân lý, nhæng gì quí v¸ th÷ døng hi®n gi¶ ðây có khác gì v¾i chß Ph§t chß T± ðâu. Nhßng quí v¸ không tin tôi, mäng ði tìm ngoài. Ð×ng mê tß·ng nhß v§y. Không có gì · ngoài, mà cä bên trong vçn không có gì n¡m giæ ðßþc. Quí v¸ ch¤p theo l¶i tôi nói, nhßng thà là dÑt tuy®t t¤t cä tham c¥u, ð×ng làm gì hªt. Th§n tr÷ng.

Vì lòng t× bi, Ngài Lâm Tª ðã dùng quá nhi«u l¶i tö rõ nhß v§y ð¬ "thay chiªc áo cho ng߶i hôi nách." N½i t§n ng÷n su¯i ngu°n Tào ¤y, yªu chï hoàn toàn không khác. Pháp an tâm chính th§t là hoàn toàn không có mµt pháp nào ð¬ trao cho ng߶i cä.

Sñ phân dòng chia phái v« sau này chï là do cån c½ ng߶i ð¶i sau th¤p kém, ð°ng th¶i s¯ h÷c nhân càng lúc càng ðông, nên m¾i phß½ng ti®n tìm kÛ thu§t có tính ph± biªn ð¬ khai ngµ cho s¯ ðông v§y.

Trong mµt pháp thoÕi khác cüa T± khai sáng dòng Tào еng Vi®t Nam, ta cûng th¤y loÕi yªu chï ðó.

Sß · núi Hùng Lînh Vi®t Nam, sang Trung Hoa tham v¤n v¾i T± Nh¤t Cú · núi Phøng Hoàng, H° Châu, B¡c Kinh.

T± Nh¤t Cú höi:

- Ngß½i an thân l§p mÕng ch² nào?

Sß Thüy Nguy®t thßa:

- Trong gió, lØa n±i d§y.

Trên sóng, nß¾c an nhiên.

Ta th¤y, yªu chï an thân l§p mÕng trong hai câu trên cho th¤y, hoàn toàn không có gì g÷i là døng công hªt, hoàn toàn không có gì g÷i là t¸ch tînh hß vô m£c t÷a hªt, cÑ tñ nhiên nhß nhiên mà Tñ Tánh vçn hi®n trß¾c m¡t. Ch² này, còn làm cái gì là còn sai.

Gió tÑc là bát phong, tám ng÷n gió (tài, suy, dñ, hüy... chï cho tám hoàn cänh t¯t x¤u · ð¶i), hay là m÷i hoàn cänh trong ð¶i, có xô v« thì lØa vçn theo gió mà lên. Gió càng l¾n thì (tñ ðµng) lØa càng sáng, không døng công gì cä. LØa là Tñ Tánh, có khi còn dùng ð¬ chï cho Ph§t. Có mµt câu trong Thi«n ð¬ chï cho ng߶i ði tìm Ph§t là: "C§u Bé Bính Ðinh ði tìm lØa". C§u bé Bính Ðinh (· m®nh Höa) ðã mang sÇn lØa trong ng߶i r°i mà lÕi còn ði tìm lØa. Gió kh·i d§y (hoàn cänh · ð¶i hay là ni®m trong tâm) mà không c¥n gì phäi tr¤n áp, ngån ch§n nó hªt. Nghi®p lñc muôn kiªp nghìn ð¶i xô v« c½ mà, tr¤n áp, ngån ch§n còn là sai, cÑ ð¬ tñ nhiên vô sñ, thì chính Tñ Tánh muôn kiªp nghìn ð¶i cûng s¨ hi¬n hi®n nhß lØa d§y theo gió v§y.

Thêm sóng, hay các hi®n tßþng cüa tâm, hay là ni®m, hay là Tß¾ng, nß¾c vçn an nhiên trong tánh nß¾c. Không c¥n gì phäi ngån sóng, càng ngån, sóng càng nh°i thêm. Pháp an tâm th§t sñ là ð½n giän v§y.

T± Nh¤t Cú höi thêm:

- Ngày ðêm bäo nh§m thª nào?

Sß Thüy Nguy®t thßa:

- Gi¶ ng÷ tinh ð¦u hi®n

NØa ðêm m£t tr¶i h°ng.

Chæ bäo nh§m ðã có chú giäi · ðoÕn trên. Gi¶ ng÷ (hay giæa trßa) và nØa ðêm chï các th¶i trong ngày, hay nói khác, là · các ch² ði ðÑng n¢m ng°i, hay chính là · trong m²i ni®m v§y. Tinh ð¦u và m£t tr¶i chï cho Tñ Tánh. Gi¶ ng÷ và nØa ðêm là hai th¶i kh¡c trái ngßþc nhau trong ngày cüa h÷c nhân, hay là các ni®m sai bi®t trong tâm. Giæa các ni®m sai bi®t trong tâm ðó, pháp bäo nh§m là, ni®m vô sai bi®t vçn chói l÷i rñc rÞ trong tâm. Tinh ð¦u không th¬ m÷c giæa ng÷ (giæa trßa), m£t tr¶i không th¬ h°ng · nØa ðêm ðßþc, nhßng trong tâm ng߶i giác ngµ, ni®m vô sai bi®t vçn luôn luôn chói l÷i rñc rÞ trong các ni®m sai bi®t.

T± Nh¤t Cú höi thêm:

- Ngß½i an thân l§p mÕng nhß thª, còn di®n møc cüa ngß½i thª nào?

Sß Thüy Nguy®t thßa:

- Sào dò bóng cö

Tên nh÷n b¡n ra.

T± bäo:

- Ch¾ bö qua con r¡n hai ð¥u, phäi xö ðßþc l² mûi cüa nó. C¦n th§n! C¦n th§n! Ðây là con cháu ngoan cüa tông Tào еng. Cho ngß½i pháp sanh là Thông Giác, tiªp n¯i dòng phái chính cüa ta.

Ta có th¬ th¤y, th§t sñ thì T± Nh¤t Cú không c¥n höi thêm câu này làm chi. Hai câu höi trên ðã là quá ðü r°i. Biªt ðßþc pháp an thân l§p mÕng, biªt ðßþc cách trong gió mà cÑ tñ nhiên cho là lØa n±i d§y, biªt ðßþc cách trên các hi®n tß¾ng cüa sóng mà tánh nß¾c vçn an nhiên, ðã là vào cØa ðßþc r°i.

LØa n±i d§y chính là chiªu, là tïnh thÑc mµt cách tñ nhiên không chút c¯ g¡ng. (Ghi chú: ði«u này hoàn toàn không gi¯ng gì v¾i Thi«n Minh Sát Tu®.) Nß¾c an nhiên chính là m£c, là v¡ng l£ng mµt cách tñ nhiên không chút c¯ g¡ng.

T¤t cä m÷i c¯ g¡ng gì, m÷i n² lñc gì ð«u là sai. Nªu tâm h÷c nhân ßng hþp, tß½ng ßng ðßþc v¾i nghîa cüa m£c và chiªu này, tÑc v¡ng l£ng và tïnh thÑc mµt cách tñ nhiên không c¯ g¡ng trong m÷i hoàn cänh, trong m÷i cänh gi¾i cüa tâm, trong các ni®m cüa tâm thì s¨ t¾i ch² giác ngµ trong t×ng ni®m mµt. Ðó còn g÷i là tu chÑng nh¤t nhß. Tu (hành ðµng tu) và chÑng (thâm nh§p bi¬n Tánh) chính là mµt v§y. ºng døng ðßþc ð±i là, vô tu vô chÑng. Vì không c¯ g¡ng, không n² lñc gì hªt, không làm gì hªt nên g÷i là vô tu (có làm gì ðâu mà g÷i là tu). Và vì không có gì ð¬ mà c¥u tìm hªt, không có gì ð¬ mà ðßþc hªt, vì sóng v¾i nß¾c vçn không lìa nhau, vì ni®m v¾i vô ni®m ðã là mµt, vçn theo nhau nhß bóng v¾i hình, nhß sóng v¾i nß¾c, nhß gió v¾i lØa nên g÷i là vô chÑng. Cänh giác: dù g÷i là vô tu vô chÑng tñ nhiên nhß nhiên nhß v§y, nhßng nªu h÷c nhân không ch¸u ð± m° hôi xß½ng máu s¨ không bao gi¶ hµi nh§p ðßþc cänh gi¾i này, không bao gi¶ thâm nh§p bi¬n Tánh ðßþc.

Còn ph¥n bäo nh§m lúc nào cûng biªt cách ð¬ trång sao và m£t tr¶i chiªu sáng là biªt ðü r°i v§y. Biªt ðßþc cách ð¬ ni®m vô sai bi®t luôn luôn chói ng¶i rñc rÞ trong các ni®m sai bi®t, hay là vô ni®m trong t×ng ni®m mµt, các T± g÷i ch² này là ðü tß lß½ng ð¬ ði ð߶ng r°i, hay là ðü v¯n ð¬ lên núi · hay v« am ng°i, cho t¾i mµt th¶i gian hoàn toàn không còn mµt tÕp ni®m thì có th¬ xu¯ng núi, thõng tay vào chþ v§y.

T± Nh¤t Cú höi thêm câu thÑ ba là ð¬ coi xem Ngài Thüy Nguy®t ðã t¾i mÑc ðÕi c½ ðÕi døng chßa, an nhiên tñ tÕi chßa. Và chính câu trä l¶i cüa Ngài Thüy Nguy®t cûng cho ta th¤y mµt l¥n næa, hoàn toàn không có gì g÷i là vô tâm m£c t÷a t¸ch tînh hß vô cä.

Sào và Cö ðßþc Hòa Thßþng Nh¤t HÕnh giäi thích trong Vi®t Nam Ph§t Giáo SØ Lu§n t§p 2, trang 192 là: "Cây sào và dây cö là døng cø ngß phü dùng ð¬ mang cá v« mµt n½i, tÑc là sñ s¯ng th߶ng nh§t".

Câu trä l¶i "Sào dò bóng cö, tên nh÷n b¡n ra" cüa Ngài Thüy Nguy®t nghîa là, trong m÷i chuy®n hàng ngày, trong m÷i th¶i, m÷i hoàn cänh vçn luôn luôn là vô tâm, vô ni®m trong t×ng ni®m, nhßng ngay khi "qu½ sào ngang dây cö" thì ðÕi døng hi®n ti«n ngay. Nghîa là, vô tâm nhßng H° ðªn thì hi®n H°, Hán ðªn thì hi®n Hán. Nghîa là, luôn luôn · trong ÐÕi иnh cüa Thanh T¸nh Pháp Thân, nhßng ngay khi g£p chuy®n thì c½ phong (tên nh÷n) vçn hi®n ti«n (b¡n ra).

T± Nh¤t Cú lÕi nói, hãy xö mûi con r¡n hai ð¥u, mà không bäo ð§p chªt, cûng là ð¬ nói lên tông phong v§y. Con r¡n hai ð¥u là các ni®m sai bi®t, ni®m lành, ni®m dæ, ni®m Ph§t, ni®m ma... "Ch¾ bö qua" (bän d¸ch cüa Thßþng T÷a Thanh T×) hay"Ð×ng ð¬ nó chÕy thoát" (bän d¸ch cüa Thßþng T÷a Nh¤t HÕnh) nghîa là không phóng tâm trong các ni®m. Nhßng phäi "xö ðßþc l² mûi cüa nó" nghîa là, xuyên su¯t ðßþc b¢ng ni®m vô sai bi®t trong t¤t cä các ni®m sai bi®t.

"C¦n th§n! C¦n th§n!" Ý T± Nh¤t Cú mu¯n nói dù là ðã tâm thông thuyªt thông, ðã biªt pháp an tâm, biªt pháp bäo nh§m, ðã có ðÕi døng (c½ phong hi®n ti«n, tên nh÷n b¡n ra) vçn phäi dè d£t, c¦n th§n, không ðßþc s½ x¦y v¾i con r¡n hai ð¥u. Chuy®n tu vçn còn là bö thêm bao nhiêu m° hôi xß½ng máu næa.

Yªu chï này còn có mµt hình änh nhi«u ch¤t th½ ð¬ chï là, ðÕp cành hoa lau ðu trên sóng. ÐÕp cành hoa lau là cÑ ðÑng tñ nhiên v§y thôi, không n² lñc chèo ch¯ng gì hªt, sóng kh·i m£c sóng, gió xô m£c gió, chï có cách này m¾i qua ðßþc bi¬n sinh tØ v§y.

Th½ là:

"Pháp cüa ÐÕt Ma có gì lÕ?
"Lênh ðênh m£t bi¬n cánh hoa lau."

(ÐÕt Ma Tây Lai truy«n hà pháp,
Lô hoa thi®p häi thüy phù phù).
Th½ cüa Tông Di­n, truy«n nhân cüa Thüy Nguy®t.
— mµt ch² khác có mµt pháp thoÕi cüa Tri®u Châu:
Tri®u Châu nói: "ÐÕi ÐÕo trß¾c m¡t, nhßng khó th¤y."
H÷c tång höi: "Nó có hình dÕng gì ð¬ th¤y?"
Tri®u Châu: "H° Nam hay H° B¡c m£c tình."

Ý là, tâm có H° Nam hay H° B¡c thì m£c k® nó, cÑ "m£c tình" tñ nhiên nhß nhiên ßng vô s· trø thì s¨ th¤y ðßþc ÐÕi ÐÕo v§y.

Trß¾c khi r¶i th¥y là Hoàng Bá, Lâm Tª ðßþc Hoàng Bá höi câu: "Ði ðâu?" Câu này là ð¬ coi xem Lâm Tª có ðü v¯n ð¬ lên núi chßa. Lâm Tª ðáp: "Nªu không ðªn Giang Nam thì cûng ðªn Giang B¡c."

Ь trä l¶i nhæng câu höi cüa Th¥y nhß v§y, trò phäi trình bày kiªn giäi. Câu này cûng là yªu chï ßng vô s· trø v§y. Tâm có ðªn Giang Nam (hi®n cänh Giang Nam) hay ðªn Giang B¡c (hi®n cänh Giang B¡c) thì cûng chÆng ngÕi gì. CÑ vi®c ðÑng trên cành hoa lau mà du hí cuµc ð¶i v§y. Th§t là säng khoái.

Yªu chï th§t ð½n giän v§y, nhßng vì v§y m¾i khó tin, khó vào cØa. Pháp tu ðó chính là, ngay l§p tÑc, hoàn toàn không có gì ð¬ mà làm hªt.

Yªu chï hoàn toàn không làm gì hªt có th¬ g£p lÕi trong Pháp Bäo Ðàn Kinh, ph¦m Hµ Pháp, Løc T± nói:

"Nªu l¤y Trí Hu® chiªu phá phi«n não, ðó là kiªn giäi cüa hàng Thanh Vån, Duyên Giác cÞi xe nai dê, hàng trí cao cån l¾n quyªt không nhß v§y."

T¤t cä nhæng pháp thoÕi ðßþc trích dçn và bình giäi trên chï ð¬ giäi bày có mµt ði«u thôi, ðó là ßng vô s· trø tñ nhiên nhß nhiên, lênh ðênh trên sóng, ðÑng trên cành hoa lau mà ði vào bi¬n Tánh.

Ý ðó ðßþc l§p ði l§p lÕi trong nhi«u ðoÕn, qua nhæng cách hành vån và cú pháp khác nhau là ð¬ làm rõ nghîa h½n, ð°ng th¶i cûng ð¬ tránh nhæng l²i vån phÕm trong cách ð£t câu có th¬ làm lÕc m¤t nghîa.

Mµt h® quä t¤t yªu cüa pháp Thi«n ðó ðßþc ðßa thành chü trß½ng thân tâm nh¤t nhß cüa dòng Tào еng. Thân tâm v¯n không là mµt, nhßng trong cänh gi¾i này (lênh ðênh m£t bi¬n cánh hoa lau) thì s¨ hi®n tß¾ng thân v¾i tâm là mµt. ºng døng trong phép ng°i, ð¬ phá (dùng chæ phá không ðúng, mà nên dùng chæ là vô s· trø) cä hi®n tß¾ng này, yªu quyªt thân tâm nh¤t nhß ðßþc ð±i thành thân tâm phóng hÕ, thân tâm cùng buông xä, phäi th¤y ngay l§p tÑc, ngay khi ng°i xu¯ng, thõng vai xu¯ng, th· ra thì phäi th¤y li«n không còn cái gì g÷i là thân tâm næa, mà cÑ tha h° vui ch½i lênh ðênh m£t bi¬n cánh hoa lau, cÑ væng vàng ng÷n Ðông S½n ði trên nß¾c, mà không làm (qu§y sóng) gì hªt.

Yªu quyªt thân tâm cùng buông xä còn ðßþc di­n b¢ng hình änh khác, mÕnh bÕo h½n. Ðó là, có mµt l¥n Mã T± khen Quy Tông: "Cái th¢ng Quy Tông ðó, nó ïa chäy ð¥y ð¤t". Dî nhiên hình änh này chÆng th½ mµng gì hªt, nhßng có h« gì ðâu, thêm mµt ng÷n sóng kém th½ mµng cûng chÆng sao mà, cÑ m£c tình Giang Nam Giang B¡c, cÑ m£c ng߶i Lý TÑ Trß½ng Tam thôi, cÑ tha h° vô s· trø thôi.

Nhß v§y, v¤n ð« công án ð¯i v¾i Thi«n Tào еng ra sao?

Thi«n Tào еng không tham công &