ÐoÕn Tr× các Chß¾ng NgÕi

Thêm næa, có nhæng phß½ng pháp thông th߶ng, ð£c bi®t và t¯i th¡ng ð¬ ðoÕn tr× chß¾ng ngÕi. 

ThÑ nh¤t là Pháp ÐÕi Th×a. Ngß½i hãy tu t§p b¯n tâm vô lßþng (t× vô lßþng, bi vô lßþng, hï vô lßþng và xä vô lßþng). V¾i c¥u nguy®n và ðam mê, ngß½i xóa bö các chß¾ng ngÕi b¢ng cách hy sinh t§n lñc cho ng߶i khác. V¾i b° ð« tâm, trong ðó bän ch¤t là tánh không r²ng rang và t× bi, ngß½i s¨ có th¬ thành tñu hoàn toàn các møc tiêu cüa ngß½i và ng߶i khác. 

Ь làm thanh t¸nh trong sÕch các pháp, ngß½i phäi thi«n ð¸nh v« 37 pháp trþ ðÕo. 

Thêm næa, ngß½i phäi chÑng ngµ cái nhìn ðúng ð¡n, trong sÕch v« 16 pháp Không (trong t§n cùng vçn chï là mµt Tánh Không), và thành tñu sáu pháp ba la m§t (B¯ thí ba la m§t, trì gi¾i ba la m§t, nhçn nhøc ba la m§t, tinh t¤n ba la m§t, thi«n ð¸nh ba la m§t, và trí hu® ba la m§t). Và, ð£c bi®t là v¾i trí hu® ba la m§t, ngß½i phäi chÑng ngµ Ngã Không và Pháp Không (tÑc là cái vô tñ tánh cüa ngã và pháp). Tu t§p các pháp trên nhß ð¯i tr¸, ngß½i s¨ thanh t¸nh chính ngß½i ra khöi các v÷ng tß·ng. Ðó là con ð߶ng cüa chß v¸ B° Tát. 

M£c dù vÕn pháp hi®n hæu nhß huy­n hóa, nhß chiêm bao, ngß½i hãy tu t§p ðúng ð¡n trên ð߶ng giäi thoát, tránh các pháp dæ, và làm các pháp lành. 

B·i vì thñc tánh t¯i h§u thì vô sinh và vô nhi­m, nó thì xa lìa m÷i phân bi®t nh¸ nguyên nhß là luân h°i và niªt bàn. Nó thì xa lìa cä nhæng thêu d®t nghî tß·ng cüa tâm chúng sinh. 

Ðây là ý nghîa cüa hai sñ th§t (nh¸ ðª). Con ð߶ng tìm cµi ngu°n lý nhân duyên (tùy thuµc lçn nhau) là pháp ÐÕi Th×a. 

Con ð߶ng ÐÕi Th×a cüa các m§t pháp thì có ngoÕi m§t và nµi m§t. Ðây là pháp t¯i th¡ng b¤t khä tß nghì v¾i cách hþp nh¤t giæa các giai ðoÕn tu t§p và thành tñu, nh¶ ðó ngß½i s¨ ðoÕn tr× các chß¾ng ngÕi qua nhi«u giai ðoÕn. 

Trong ba pháp ngoÕi m§t, ph¥n nh¤n mÕnh chính là vi®c thanh t¸nh hóa. Trong các pháp ð¯i tr¸ nói trên, ngß½i hãy buông bö và r°i t§p pháp nào th¤y là c¥n thiªt, và do ðây s¨ loÕi tr× chß¾ng ngÕi. (Chú thích cüa Nguyên Giác: H÷c nhân có th¬ không c¥n tu t§p ba pháp ngoÕi m§t - kriya, chara, và yoga - b·i vì nhi«u v¸ Th¥y thª kÖ 20, thí dø nhß Ngài Namkhai Norbu Rinpoche, khi dÕy pháp ÐÕi Toàn Thi®n cho Ph§t TØ Tây Phß½ng ðã bö hÆn các m§t pháp phÑc tÕp này, mà chï ðßa thÆng vào Tánh cüa tâm ð¬ tu, y h®t nhß Ngài Hu® Nång cüa Thi«n Trung Hoa.) 

Tß½ng tñ v¾i các pháp nµi m§t (mahayoga, anuyoga, và atiyoga), xuyên qua trí hu® vô nhi­m, nhæng pháp này r°i cûng nên buông bö vì chï là phß½ng ti®n. 

VÕn pháp xu¤t hi®n tñ nhiên trên mÕn ðà la (vòng tròn tßþng trßng cho vû trø, ðßþc v¨ lên m²i khi c¥n thñc hi®n mµt m§t pháp - chß c± ðÑc còn g÷i là ðàn pháp), n½i ðó là Tánh Ph§t, và chï xu¤t hi®n qua tâm cüa ngß½i. 

Chúng (vÕn pháp) là nhæng huy­n hóa chß¾ng ngÕi, và không thñc hæu. VÕn pháp trong tñ tánh là không. 

Nhß v§y, trong giai ðoÕn tu t§p, t¤t cä nhæng gì xu¤t hi®n ð«u ðßþc hþp nh¤t trong mµt vòng mÕn ðà la. Thân ngß½i tr· thành thân Ph§t, l¶i ngß½i tr· thành th¥n chú chß Ph§t, và ý ngß½i là trí hu® vô nhi­m. Trong cách này, t¤t cä m÷i hi®n tß¾ng äo hóa ð«u ðßþc xem nhß là cänh Ph§t. 

Xuyên qua giai ðoÕn thành tñu, ngß½i vào cänh gi¾i b¤t khä tß nghì cüa ánh sáng trong su¯t (clear light, có th¬ g÷i là Ph§t quang, hay thanh t¸nh quang), trong ðó vÕn pháp ð«u · trong tánh không chân thñc cüa nó. T¾i ðây, tâm ngß½i ðã ðßþc ði«u phøc thu¥n thøc. 

Cänh gi¾i cüa tánh không và trí hu® vô nhi­m tr· thành mµt. Sñ hþp nh¤t b¤t khä phân ly này là con ð߶ng cüa ÐÕi Thü „n (Mahamudra). Ðó là pháp Kim Cang Th×a cüa các m§t pháp. 

(Sau khi dçn giäi v« các pháp môn ÐÕi Th×a và Kim Cang Th×a, t¾i ðây thì Ngài Longchenpa m¾i nói v« pháp môn ð¯n ngµ ÐÕi Toàn Thi®n.) 

Pháp môn t¯i thßþng th×a ÐÕi Toàn Thi®n bí m§t có chÑc nång ðßa ngß½i thÆng vào cänh gi¾i cüa tñ nhiên nhi nhiên. Cänh gi¾i này, ðó là n«n täng cüa vÕn pháp, thì b¤t ðµng. T¤t cä nhæng công ðÑc thi®n pháp xu¤t hi®n trong nó mµt cách tñ nhiên nhß là m£t tr¶i, m£t trång, tinh tú và các vì sao trên hß không. Nó không c¥n ðßþc tìm kiªm, b·i vì nó tñ nhiên hi®n hæu t× vô lßþng kiªp. Không c¥n có mµt c¯ g¡ng hay n² lñc nào. 

Pháp gi¾i mÕn ðà la cüa thanh t¸nh quang thì vô ði«u ki®n. Nó chính là Pháp thân tñ th¬, là cái tâm bao trùm kh¡p pháp gi¾i cüa chß Ph§t. Trñc ngµ nó chính là cái nhìn t¯i thßþng cüa thñc tÕi. 

Trên cänh gi¾i thanh t¸nh toàn chân này có nhæng ðám mây chß¾ng ngÕi. Ðó là nhæng hi®n tß¾ng äo hóa kh·i lên t× tâm chúng sinh. Xuyên qua nhæng hi®n tß¾ng, dña trên nhæng hß äo, ba cõi và sáu loài chúng sinh liên tøc hóa hi®n. 

B¤t cÑ khi nào, b¤t cÑ nhæng gì xu¤t hi®n, b¤t k¬ ðó là nhæng gì, nó thì không thñc hæu trong tñ tánh. Y h®t nhß mây trên tr¶i, nhæng hi®n tß¾ng ðªn r°i ði. Do v§y, luân h°i huy­n hóa chï là lßþng ð¸nh quá l¶i. Trong tánh thñc, nó tan lìa r½i røng hªt. 

M£c dù không thñc hæu, vÕn pháp vçn xu¤t hi®n. Tuy nhiên, nhæng pháp này vçn là không trong tñ tánh. Chúng chï nhß là chiêm bao. Chúng không có n«n täng, không có h§u thuçn, không có kh·i ð¥u, không ch£ng giæa, không ch£ng cu¯i. Ngß½i phäi chÑng ngµ r¢ng t× thu· xa vô lßþng kiªp, vÕn pháp trong tñ tánh là thanh t¸nh. 

Do v§y, b¤t k¬ nhæng hi®n tß¾ng äo hóa nào, nhæng chúng sinh nào, không gian hay b¤t kÏ thÑ gì-ð«u không có v§t nào ngoài tâm ð¬ n¡m giæ. Chúng chï nhß là trò huy­n thu§t cüa nhà huy­n sß. Thêm næa, cûng cùng mµt cách nhß v§y, không h« có tâm nào · trong ð¬ n¡m giæ b¤t kÏ thÑ gì. T¤t cä ð«u thanh t¸nh vô nhi­m, y h®t nhß hß không. Khi cä tâm và v§t ð«u không thñc hæu, luân h°i huy­n hóa chßa bao gi¶ là thñc hæu. B¢ng cách chÑng ngµ r¢ng ðó là hi®n tß¾ng äo hóa và trong tñ tánh thì không thñc hæu, ngß½i s¨ ðßþc giäi thoát. 

T¤t cä các pháp ðßþc buông bö hay n¡m giæ, các nhân và quä ð«u là hi®n tß¾ng. B·i vì chúng tñ thanh t¸nh vô nhi­m, ngß½i phäi chÑng ngµ r¢ng thñc tánh t¯i h§u thì vßþt ra ngoài lu§t nhân quä. 

N«n täng hay là trþ pháp cho sñ chÑng ngµ này chính là trí hu® thanh t¸nh, hay là b° ð« tâm t¯i h§u. 

Ðây là cänh gi¾i cüa niªt bàn tñ nhiên nhi nhiên, là tánh tñ nhiên l¾n kh¡p, là thñc tánh t¯i h§u, là thanh t¸nh tñ nguyên s½. Tñ tánh cüa cänh gi¾i này thì không có kh·i ð¥u, cûng không có ch¤m dÑt. Nó là thanh t¸nh quang trong tñ tánh-uyên áo, v¡ng l£ng và xa lìa m÷i thêu d®t nghî tß·ng. Nó là trí hu® thanh t¸nh vô nhi­m trong ngß½i t× thu· nguyên s½, là Pháp Thân vô c¤u. Nó b¤t ðµng, và xa lìa m÷i chuy¬n d¸ch cüa ba th¶i (quá khÑ, hi®n tÕi và v¸ lai). Ðây là cänh gi¾i cüa không mµt n«n täng, là c¯t tüy kim cß½ng cüa thñc tÕi. B¤t kÏ ai hi¬u ðßþc nó thì s¨ chÑng ngµ ðßþc cái nhìn ðúng ð¡n v« pháp môn an trú tñ nhiên trong thñc tÕi. V¾i m÷i tß l߶ng v¡ng b£t, ngß½i hi¬u ðßþc tánh cüa thñc tÕi t¯i h§u. 

(T¾i ðây là ch¤m dÑt l¶i dÕy v« cách nhìn ÐÕi Toàn Thi®n. Kª tiªp là l¶i dÕy v« cách tu dßÞng cái nhìn này qua thi«n ð¸nh.) 

Thi«n ð¸nh vô nhi­m ðßþc thñc hi®n trong trÕng thái th¤u hi¬u yªu tính thanh t¸nh quang này. Nó thì xa lìa hôn tr¥m, xa lìa loÕn ðµng và xa lìa thêu d®t nghî tß·ng. Nó thì không loÕn tâm và vßþt ra ngoài tâm thÑc suy l߶ng. Nó rµng l¾n và trùm kh¡p, hoàn toàn thanh t¸nh nhß hß không. Không có b¶ mé hÕn chª, không nghiêng v« b¤t kÏ lña ch÷n nào, nó hoàn toàn vßþt ra ngoài m÷i suy nghî, ra ngoài m÷i l¶i nói và ra ngoài m÷i khái ni®m. 

(T¾i ðây là ch¤m dÑt l¶i dÕy v« Thi«n pháp ÐÕi Toàn Thi®n. Kª tiªp là l¶i dÕy v« hành hoÕt dña trên cách nhìn ðã nói.) 

V« cách hành hoÕt, b¤t kÏ nhæng gì xu¤t hi®n ð«u không có thñc tánh, và chúng ð«u hoàn toàn thanh t¸nh. Do v§y, b¤t kÏ nhæng ni®m n¡m giæ nào kh·i lên ð«u tñ nhiên tan biªn ði. 

Nhæng ngoÕi v§t ðßþc n¡m giæ ð«u nhß chiêm bao hay hoa ð¯m. Mµt cách t¯i h§u, không có ni®m nghî tß·ng nào hay là v§t nào mà có thñc. Do v§y, hãy hành ðµng mà ð×ng n¡m giæ hay gÕt bö b¤t kÏ nhæng gì. 

B¤t cÑ nhæng gì kh·i lên - dù là v§t hay là tâm ni®m, hay hß v÷ng, hay ngßng ð÷ng, hay khÆng nh§n - ð«u tñ nhiên tan biªn ði ngay khi chúng v×a hi®n ra. Ðó là l¶i c± ðÑc nói, mµt khi ðã nh§n biªt tánh thñc cüa nó thì nó biªn dÕng ngay. Và sñ biªn dÕng này là vào trÕng thái cüa Pháp Thân, cänh gi¾i cüa toàn chân t× nguyên s½, bao trùm kh¡p vÕn pháp mµt cách bình ðÆng. Do v§y, r¶i bö huy­n hóa, mà không có chi c¥n phäi tìm c¥u niªt bàn. 

B¤t cÑ v§t nào xu¤t hi®n ð«u nhß gß½ng phän chiªu thñc tÕi t¯i h§u. B¤t cÑ tâm ni®m nào kh·i lên, ð«u tñ nhiên tan biªn ngay khi chúng ðßþc nhìn th¤y. Ðó là trò ch½i cüa Pháp Thân. Nhß nß¾c và sóng, chúng là mµt chu²i liên tiªn trong Pháp Thân. Ðây là ý nghîa cüa ý nghîa t¯i h§u, là ðïnh cao cüa cách nhìn, là ÐÕi Toàn Thi®n (Dzogchen). 

Nói ng¡n g÷n, b¤t k¬ ngß½i tu t§p thª nào, các ði¬m quan tr÷ng nh¤t chính là sñ tan rã tñ nhiên cüa n¡m giæ tñ ngã, và sñ thanh t¸nh hóa các trò äo hóa trong cänh gi¾i cüa Pháp Thân. B¤t kÏ ai tu t§p t¤t cä các phß½ng ti®n này ð«u s¨ ðoÕn tr× ðßþc chß¾ng ngÕi. 

B¢ng vi®c giong lên chiªc thuy«n pháp quý giá này, xin nguy®n cho t¤t cä chúng sinh vßþt qua ðÕi dß½ng cüa luân h°i huy­n hóa. Trên ng÷n ðäo t¯i th¡ng cüa giäi thoát quý giá và bình an, xin nguy®n cho chúng sinh chÑng nh§p l­ hµi cüa hòa bình và an vui b¤t t§n. 
 

4 Thanh T¸nh Hóa các Chß¾ng NgÕi Vào Trong Trí Tu® Thanh T¸nh 

Kª tiªp là pháp thanh t¸nh hóa các chß¾ng ngÕi vào trong trí hu® thanh t¸nh. Có hai giai ðoÕn, phß½ng ti®n và t¯i h§u. Pháp phß½ng ti®n dùng trong khi ngß½i tu t§p trên ð߶ng. B¢ng cách t§p quen các phß½ng pháp thâm di®u, ngß½i s¨ có th¬ thanh t¸nh hóa b¤t kÏ äo hóa nào kh·i lên trong cänh gi¾i riêng cüa chúng. Kh·i lên trí hu® thanh t¸nh, còn g÷i là tánh sáng chiªu tñ nhiên cüa tâm, còn ðßþc g÷i là thanh t¸nh hóa các v÷ng ni®m vào trong cänh gi¾i trí hu® thanh t¸nh. 

Có th¬ chia ra theo nhi«u phß½ng pháp: thông th߶ng, ð£c bi®t và t¯i thßþng th×a. V÷ng tß·ng s¨ biªn m¤t khi ng߶i dùng các pháp ð¯i tr¸ (nhß Ti¬u Th×a, n½i ðây g÷i là pháp thông th߶ng), pháp chuy¬n hóa (nhß ÐÕi Th×a, n½i ðây g÷i là pháp ð£c bi®t, chuy¬n v÷ng thành chân), và pháp thanh t¸nh hóa chúng vào trí hu® thanh t¸nh mà không phäi buông bö chúng b·i vì chúng tñ nhiên biªn m¤t (nhß ÐÕi Toàn Thi®n, n½i ðây g÷i là pháp t¯i thßþng th×a, vì th¤y ðßþc tánh thñc cüa chúng là vô tñ tánh). B¤t k¬ ngß½i dùng pháp nào, trÕng thái ngßng nghï và thanh t¸nh hóa v÷ng tß·ng ð«u cùng nhß nhau. 

Khi ngß½i nh§n ra cµi r­ tñ nhiên cüa sñ sinh kh·i lòng tham, lòng sân, lòng si, kiêu hãnh và ghen t¸, ngß½i s¨ th¤y r¢ng chúng tñ nhiên l¡ng xu¯ng. Chúng tñ nhiên tan ra, thanh t¸nh hóa nhß nåm phß½ng di®n cüa trí hu® vô c¤u nhi­m. 

Ðó còn g÷i là pháp phß½ng ti®n ð¬ thanh t¸nh hóa ngû ðµc vào trong ðÕi trí hu® vô c¤u nhi­m, còn g÷i là cänh gi¾i cüa tâm gß½ng sáng cüa tánh không, tánh bình ðÆng và thành tñu (ðÕi viên cänh trí). 

Vô minh là trÕng thái cüa ðen t¯i, trong ðó ngß½i không th¤y ðßþc gì rõ ràng và không hi¬u gì. H®t nhß lòng tham, nó cûng biªn kh¡p bao trùm m÷i v÷ng tß·ng. Ðßþc thanh t¸nh hóa, nó là trí hu® thanh t¸nh cüa cänh gi¾i tr¯ng không cüa m÷i pháp, là sñ hi¬u biªt tr¥n trøi vô ni®m v« tánh không. 

(L¶i dÕy trên là pháp phß½ng ti®n ð¬ thanh t¸nh hóa chß¾ng ngÕi, ð¬ ðßa vào trí hu® thanh t¸nh. Kª tiªp sau là pháp thanh t¸nh hóa t¯i h§u, còn g÷i là cänh gi¾i Ph§t.) 

V« thành tñu t¯i h§u, khi ngß½i làm r½i røng hªt tr¥n c¤u và th¤y ðßþc tánh toàn chân vô c¤u nhi­m, thì thñc tánh cüa cänh gi¾i này s¨ hi¬n lµ nhß thñc. Ba thân Ph§t, Pháp Thân, trÕng thái nh¤t v¸ hay là trí hu® thanh t¸nh mà ngß½i khám phá còn ðßþc g÷i là Thân cüa Tánh Không Gi¾i - thân này có hai l¥n thanh t¸nh. Ðây là ði«u chï chß Ph§t th¤y biªt ðßþc. 

Ba thân Ph§t - tÑc Pháp Thân (Dharmakaya), Báo Thân (Sambhogakaya), và ºng Thân (Nirmanakaya) - cùng v¾i trí hu® thanh t¸nh ð«u hòa hþp trong Tñ Tánh Thân (Svabhavakaya), thân này thì th߶ng trø, biªn kh¡p, vô ði«u ki®n và b¤t ðµng. Cß trú trong cänh gi¾i cüa Pháp Thân, còn ðßþc g÷i là ng÷c nhß ý, Thân Công ÐÑc Trí Hu® Thanh T¸nh s¨ Ñng døng ra các Hóa Thân ð¬ xu¤t hi®n cho các b§c b° tát và các chúng sinh khác. Tuy nhiên, các hóa thân chï xu¤t hi®n xuyên qua nguy®n lñc cüa chß Ph§t ð¬ thanh tñu ß¾c nguy®n cüa chúng sinh nhß là viên ng÷c nhß ý, còn ðßþc g÷i là pháp thanh t¸nh hóa t¯i h§u ð¬ ðßa chß¾ng ngÕi vào trí hu® vô c¤u nhi­m. 

Xin nguy®n cho m£t tr¶i, n½i là c¯t tüy giáo pháp thâm di®u này, chiªu hàng ngàn tia sáng nhæng l¶i và nghîa vào thª gi¾i cüa các h÷c nhân, và xóa bö vô minh cüa m÷i chúng sinh. 

(Hªt)