Ni®m Ph§t, ðó là mµt trong nhæng cµi ngu°n hÕnh phúc nh¤t mà ng߶i tu có th¬ cäm nh§n ðßþc, tuy là không d­ dàng nhß nhi«u ng߶i vçn tß·ng. Nhi«u ng߶i vçn cho r¢ng c¥n truy tìm các pháp môn phÑc tÕp, khó khån nhß Thi«n Tông hay M§t Tông, và cho là vi®c Ni®m Ph§t quá d­ làm, sþ là không ðü thách ð¯ cho quyªt tâm cüa mình. Nhßng câu chuy®n không ð½n giän nhß v§y. M£c dù chúng ta t×ng ð÷c các l¶i Chß T± bênh vñc cho Pháp Môn Ni®m Ph§t, nhßng vçn kh·i tâm cho r¢ng vi®c quá d­ nhß v§y thì không ðúng v¾i khát v÷ng tu t§p cüa mình. Nói cho cùng, Ni®m Ph§t vçn không th§t là d­. 

Trß¾c tiên là phäi tín tâm. Không có lòng tin thì hành ðµng không chuyên nh¤t. Hãy tin sâu vào nhân quä, t¤t cä m÷i biªn chuy¬n trong ð¶i ð«u do nghi®p lñc hóa hi®n ra. Ð×ng nghî r¢ng mình có tài ba m²i khi thành công, và ð×ng nghî là xui xëo khi th¤t bÕi. Tài nång hay vøng v« cûng là do tñ mình chuyên h÷c, do c½ duyên và do nghi®p. Thành hay bÕi cûng là tiªng nói cüa nghi®p lñc thôi. Hãy l¡ng nghe tiªng nói này. ThÑ nhì là tin sâu vào Ph§t Pháp. Tin r¢ng ðây là con ð߶ng giäi thoát, và hãy chuyên c¥n ð÷c Kinh Ph§t ð¬ th¤y gß½ng Chß Ph§t, Chß T± tu h÷c thiªt tha, ð¬ mang ½n sâu Chß Ph§t, Chß B° Tát ðã không thôi t× bi dùng nhi«u phß½ng ti®n cÑu ðµ, ð¬ th¤y trách nhi®m cüa mình c¥n cÑu ðµ cha m©, ng߶i thân và chúng sinh các loài. ThÑ ba là tin sâu vào Ni®m Ph§t. Phäi th¤y ðây là nguy®n lñc cüa ÐÑc Ph§t A Di Ðà mu¯n ðßa chúng sinh cõi này v« Phß½ng Tây Cñc LÕc. Nªu nghî r¢ng Cñc LÕc chï là Cõi Huy­n Hóa do Ph§t phß½ng ti®n, thì tÕi sao không th¤y ngay trß¾c m¡t r¢ng các cänh, các v§t cûng chï là huy­n hóa, là hoa ð¯m? Nhßng nªu nghî r¢ng Cñc LÕc là Cõi Th§t, còn Ta Bà là Cõi Không Th§t thì cûng là sai, b·i vì trong Tâm Ph§t thì ngay t¾i Th§t v¾i Không Th§t cûng không có ch² bám. 

Tu h÷c cûng c¥n kh·i nghi tâm và t× t× tìm phß½ng ti®n giäi nghi. Nhi«u ng߶i nghi r¢ng Thi«n Tông m¾i là t¯i th¡ng, vì là ð½n ðao nh§p cuµc, th¤y tánh thành Ph§t ngay trong mµt ð¶i. Còn Ni®m Ph§t chï là phß½ng ti®n. Nªu bÕn có lòng nghi này thì cÑ nghi cho t§n cùng ði, và phäi th§t tâm tu Thi«n. R°i s¨ t¾i mµt lúc bÕn th¤y r¢ng, khi bÕn kh·i tâm Ni®m Ph§t, cänh gi¾i cûng không khác gì cüa Thi«n. Nªu bÕn nghi r¢ng M§t Tông m¾i là t¯i di®u, cÑ ch÷n mµt pháp môn và trì chú ði, th§t tinh chuyên. Khi vào ðßþc cänh gi¾i tâm nào cûng là Tâm Ph§t, thì bÕn s¨ không còn ng¶ vñc gì chuy®n Ni®m Ph§t có r¶i tâm này hay không. Còn nªu l¤y nghi tâm ð¬ suy lu§n v£n v©o thì là hoàn toàn sai. Khi nghi thì phäi th§t nghi, và giäi nghi không th¬ b¢ng lý lu§n ðßþc. Khi nghi thì phäi toàn tâm và toàn thân ð«u là mµt kh¯i nghi, khi cä lý lu§n v¾i suy l߶ng ð«u không kh·i lên ðßþc m¾i là th§t nghi. L¤y cái nghi tâm này Ni®m Ph§t cûng là mµt phß½ng ti®n. 

V¤n ð« chï là, tÕi sao chúng ta ðang trong c½n mµng, mà lÕi còn th¤y có gì là t¯i th¡ng v¾i chÆng t¯i th¡ng? Khi vào ðßþc cái nhìn, th¤y r¢ng trß¾c m¡t m÷i ð«n ðài, xe cµ, ng߶i v§t... ð«u t× mµng mà ra thì t¤t cä các pháp môn ð«u không lìa nhau. Ðâu phäi là chúng ta chï mµng trong khi ngü. Ь gþi mµt ph¥n cäm giác này, bÕn hãy nh¾ lÕi nhæng chuy®n khi còn nhö ði h÷c tr߶ng làng, khi ðá bóng trong xóm, khi ðÕp xe giæa ph¯ chþ Sài Gòn... và th¤y nó qua ði h®t nhß gi¤c mµng. Còn bây gi¶, ng°i trß¾c máy ði®n toán, hay khi xem TV, hay khi ði bµ kinh hành, bÕn tin cänh này là th§t sao? Nó cûng chï là nhß ráng n¡ng ban chi«u, nhß hoa ð¯m hß không thôi. Các pháp v¯n th§t bình ðÆng, mµng v¾i thñc không lìa nhau. Nói cho cùng, cái g÷i là thñc hay mµng cûng không h« có ch² bám trong Tâm Ph§t. 

Ni®m Ph§t trß¾c tiên là mi®ng Ni®m Ph§t. BÕn ð×ng nói ði«u dæ, ði«u hÕi chúng; b·i vì không th¬ dùng mi®ng lúc Ni®m Ph§t, lúc Ni®m Ma ðßþc. BÕn phäi ån chay tr߶ng, nªu có th¬ thu xªp ðßþc. B·i vì ån th¸t chúng sinh mà ðòi tñ giäi thoát cho mình và ðòi cÑu ðµ các loài thì là chuy®n không th¬ có. Thêm næa, ðã ån th¸t chúng sinh thì sao còn m· mi®ng Ni®m Ph§t ðßþc. Và bÕn hãy ni®m tinh chuyên t¾i ch² l¶i nào cûng là l¶i Ni®m Ph§t, dù khi Ñng phó m÷i chuy®n trong ð¶i, khi nói chuy®n ði®n thoÕi, khi m· l¶i ðùa giÞn v¾i trë em, khi thuyªt phøc ng߶i ð×ng làm ði«u dæ, khi nån nï ng߶i kh·i lòng t× bi phóng sinh, khi ðau ð¾n rên la trên gi߶ng b®nh... B¤t kÏ l¶i nào th¯t ra cûng là l¶i Ni®m Ph§t, thì ðó m¾i là Ni®m Ph§t. 

Ni®m Ph§t là tay Ni®m Ph§t. Phäi giæ gi¾i, không sát sinh, không trµm c¡p, không ðánh ng߶i, không hÕ thü nhæng ði«u b¤t xÑng. Nªu mi®ng Ni®m Ph§t mà tay làm ði«u không lành, làm hÕi chúng sinh, thì cûng là höng; nghîa là mi®ng Ph§t tay Ma, có nghìn Ph§t A Di Ðà t¾i trß¾c m£t cûng không cÑu n±i. 

Ni®m Ph§t là chân Ni®m Ph§t. Làm ½n, ð×ng ðßa chân ðá ng߶i hay giçm ðÕp chúng sinh. Làm ½n, hãy ðßa chân ði con ð߶ng ngay ng¡n. M²i mµt bß¾c ði là mµt chân Ni®m Ph§t. Không c¥n quán tß·ng hay tß·ng tßþng gì hªt. BÕn cÑ Ni®m Ph§t tinh chuyên, thì tÑc nhiên t×ng bß¾c ði là mµt d¤u ¤n cüa Ph§t A Di Ðà. 

Ni®m Ph§t là m¡t Ni®m Ph§t. BÕn ð×ng ðßa m¡t vào các n½i d­ làm loÕn tâm, cûng ð×ng dùng m¡t d÷a dçm ai, cûng ð×ng ch½i màn liªc m¡t ðßa tình. Hãy quên ði nhæng thói quen cüa th¶i chßa Ni®m Ph§t. BÕn hãy Ni®m Ph§t cho tinh chuyên, và r°i m¡t bÕn nhìn t¾i ðâu cûng th¤y ðó là l¶i Ni®m Ph§t ðang ghi kh¡p cùng pháp gi¾i. Khi vào ph¯ chþ, cûng ð×ng kh·i tâm cho là mình ðang nhìn các giai nhân hay ác phø; t¤t cä chï là hình bóng trong m½ thôi, và m¡t nhìn t¾i ðâu thì t¤t cä ð«u biªn thành các hóa thân cüa Ph§t A Di Ðà trong cùng kh¡p pháp gi¾i. Nhßng ð×ng quán tß·ng hay tß·ng tßþng khi nhìn b¤t cÑ nhæng gì, b·i vì khi ðã trong mµng, thì ð×ng tÕo thêm mµng khác næa. CÑ tñ nhiên Ni®m Ph§t là ðü, thª gi¾i trß¾c m¡t s¨ là Ph§t Cänh. 

Ni®m Ph§t là tai Ni®m Ph§t. Ð×ng b¸t tai luy®n luân xa, c¥u äo giác; ðó chï là trò cüa ma thôi. CÑ ð¬ tai tñ nhiên nghe l¶i Ni®m Ph§t, ra tiªng ho£c th¥m trong lòng. Ð×ng ð¬ tai r½i vào các thói quen chßa tu, khi lòng phân bi®t ði«u ßa nghe, ði«u ghét nghe. M£c k® m÷i chuy®n. Dù bÕn có c¯ ý nghe hay vô tâm nghe, thì Tánh Nghe vçn hi¬n hi®n. Dù là hai bàn tay v², hay mµt bàn tay v², thì Tánh Nghe vçn hi¬n hi®n. Nên cÑ ð¬ m£c cho nó hi¬n lµng. Cûng ð×ng lña ch÷n ði«u này ð¬ nghe, ði«u kia ð¬ bö. CÑ tñ nhiên nhi nhiên. Hãy ni®m cho tinh chuyên, s¨ t¾i mµt lúc âm thanh nào cûng là l¶i Ni®m Ph§t, dù là bÕn có ði giæa ph¯ chþ, nghe m¡ng mö, vân vân. Ð×ng nghî ðó là äo tß·ng hay äo giác hay thñc tß¾ng... T¤t cä chï là trong mµng mà tu thôi. Nhßng lìa mµng này thì không có cänh gi¾i Ph§t. Sóng chï là nß¾c, và nß¾c chính là sóng. Tánh không lìa Tß¾ng, và Tß¾ng không lìa Tánh. 

Ni®m Ph§t là Toàn Thân Ni®m Ph§t. B¤t kÏ phân vuông da th¸t nào trên c½ th¬ cüa bÕn cûng ð«u ðang Ni®m Ph§t. Ð×ng quán tß·ng hay tß·ng tßþng hình dung gì. Cänh gi¾i ðó s¨ tñ nhiên hi®n ra. Móng tay, móng chân, cùi chö, ð¥u g¯i, ngñc, lßng, ð¥u, bøng... cüa bÕn n½i nào cûng ðang Ni®m Ph§t. G¡n bó v¾i Ni®m Ph§t thì toàn thân s¨ thành mµt Kh¯i không lìa. B¤t kÏ mµt cØ chï, mµt ðµng ð§y nào trong c½ th¬ bÕn cûng s¨ là l¶i Ni®m Ph§t chuy¬n ðµng. Và khi bÕn ði, thì ðó là ði Ni®m Ph§t. Khi bÕn ng°i, thì ðó là ng°i Ni®m Ph§t. BÕn s¨ th¤y hài lòng, khinh khoái, nhßng ð×ng g¡n bó hay ham thích các cäm giác ðó. Ðã · trong mµng, mà còn ßa thích gì hay ghét bö gì thì ðó là tâm chúng sinh, không phäi là Tâm Ph§t mà bÕn ðang Ni®m. 

Ni®m Ph§t là Ni®m Ph§t Tâm, hay Tâm Ni®m Ph§t. Khi tay chân, thân th¬, tai m¡t, da th¸t ð«u là mµt kh¯i v¾i Ni®m Ph§t, thì Tâm bÕn cûng ð×ng kh·i phân bi®t là Có Ni®m Ph§t hay Không Ni®m Ph§t. Tánh Ph§t A Di Ðà s¨ không r¶i chúng ta. Mà nói cho cùng, Tánh Ph§t này có bao gi¶ r¶i chúng sinh bao gi¶ ðâu. Mà khi nói r¢ng có mµt tâm chúng sinh tìm c¥u t¾i mµt Tâm Ph§t thì cûng là höng, ðó chßa th§t là Ni®m Ph§t. Trong Ni®m Ph§t chân th§t, chï có mµt Tánh V¡ng L£ng, Trong Trëo, không th¬ nào bi®n bi®t ra cho ðßþc mµt cái gì g÷i là tâm chúng sinh v¾i Tâm Ph§t. Ngay cä khi bÕn không ð÷c lên câu løc tñ Di Ðà, hay không cä nghî tß·ng gì t¾i câu này, toàn kh¯i Ni®m Ph§t cûng không xa lìa bÕn chút nào, thì ðó m¾i là Ni®m Ph§t. 

Ni®m Ph§t là cñc kÏ ð½n s½ Ni®m Ph§t, y h®t nhæng bà cø mù chæ trong làng quê. Hãy c¥m xâu chu²i b° ð«, l¥n chu²i tay không lìa, nªu ði«u ki®n s¯ng cüa bÕn cho phép. L¥n mµt hÕt chu²i là mµt câu Ni®m Ph§t. Ho£c hai câu cûng ðßþc. Ho£c không câu nào cûng ðßþc. Nhßng v¾i lòng ð½n s½, cüa ng߶i s½ tâm, ni®m t¾i khi th¤y toàn thân Ni®m Ph§t, thª là ðßþc. 

Khi nào ni®m t¾i ch² th¤y toàn pháp gi¾i Ni®m Ph§t, thª là ðßþc. Và ð×ng bao gi¶ lìa câu Ni®m Ph§t này. K¬ cä khi nh¡m m¡t ngü. M· m¡t hay nh¡m m¡t, cûng chï là mµng. Ði bµ hay n¢m ngü, cûng chï là mµng. Ni®m Ph§t hay Không Ni®m Ph§t, cûng chï là mµng. Nhßng lìa mµng cûng chÆng có cái Thñc. 

HÕnh phúc chính là, ði trong cuµc ð¶i mà vçn th¤y Toàn Thân Ni®m Ph§t chï vì lòng t× bi v¾i chúng sinh. Còn chuy®n giäi thoát? Khi vào ch² toàn pháp gi¾i Ni®m Ph§t thì có gì mà c¡t lìa giæa cänh gi¾i giäi thoát v¾i cänh gi¾i chßa giäi thoát? Nhßng lìa câu Ni®m Ph§t, sþ là khó th¬ th¤y ðßþc nhæng cänh gi¾i này v§y.