Mµt l¶i chúc th߶ng ðßþc nghe n½i các sân chùa Vi®t Nam, "Nåm m¾i chúc quý bà con ðÕo hæu tr÷n hß·ng Mùa Xuân Di L£c," nguyên kh·i t× ðâu và có ý nghîa gì? 

Theo giäi thích cüa Hòa Thßþng ÐÑc Ni®m, trong cu¯n Cho Tr÷n Mùa Xuân, "Xuân Di L£c là xuân hoan hÖ, ni«m hoan hÖ tràn ð¥y vô biên, không vß¾ng m¡c, không b§n lòng, không lo âu, không phäi là xuân vui theo th¶i gian mùa tiªt ðªn ði, mà là xuân th߶ng nhiên b¤t di®t, xuân miên vi­n ch½n th߶ng, xuân phát tri¬n khä nång thánh thi®n." 

Di L£c là mµt nhân v§t l¸ch sØ trong nhà Ph§t, nhßng cûng mang ð¥y tính huy«n thoÕi v¾i nhi«u chuy®n k¬ dân gian, ð£c bi®t là Trung Hoa. Яi v¾i nhæng ngày xuân, hình änh B° tát Di L£c còn có mµt ý nghîa ð£c bi®t khác: Ngày m°ng mµt Tªt là ngày Vía ÐÑc Di L£c. 

Trong bài "ÐÑc Di L£c B° Tát Hay Là Hµi Long Hoa," Hòa Thßþng Tâm Châu giäi thích, "N¯i sau Ph§t Thích Ca, có Ngài Di L£c B° Tát là mµt v¸ Ph§t b± xÑ, s¨ hi®n thân xu¯ng thª gi¾i Sa Bà giáo hóa chúng sinh. Di L£c là tiªng PhÕn; Trung Hoa d¸ch là T× Th¸ hay T× Tôn: Ng߶i tu tâm ÐÕi T×, ¤y là hi®u cüa Ngài. Tiªng PhÕn g÷i là AЧt-Ða, Trung Hoa d¸ch là Vô Nång Th¡ng: không ai h½n ai, ðó là tên cüa Ngài." 

Chúng ta cûng th¤y hình änh Ngài Di L£c (viªt theo tiªng Anh là Maitreya) trong các ni«m tin khác, thí dø nhß các l¶i tiên tri cüa Hµi Thông Thiên H÷c nói v« vi®c ÐÑc Di L£c hóa thân làm v¸ th¥y tß½ng lai, mà ð¥u thª kÖ này h÷ tin ðó là ðÕo sß Krishnamurti; ho£c l¶i tiên tri v« Hµi Long Hoa cüa ðÕo Cao Ðài. 

Trong vån h÷c dân gian, ÐÑc Di L£c mang hình änh mµt ông Ph§t bøng ph®, mi®ng c߶i th§t rµng, v¾i các em trë nhö trèo lên ng߶i ngh¸ch phá, kéo tai, r¶ bøng, ch÷c mûi, nhßng Ngài vçn thoäi mái c߶i vui, không bñc d÷c. Mµt s¯ nhà nghiên cÑu Ph§t h÷c lý giäi hình änh này nhß mµt bi¬u tßþng tu h÷c: Các em trë nhö tßþng trßng cho 6 tr¥n qu§y phá, qua các cån nhãn nhî tï thi®t thân ý (6 cån, m¡t tai mûi lßÞi thân ý), nhßng ng߶i chÑng ngµ vçn an nhiên ng°i trong Tánh Ph§t. 

Còn v« các hóa thân cüa Ph§t Di L£c, cu¯n Song Lâm Phó ÐÕi Sî Ngæ Løc Hành Thª ghi r¢ng: 

"V« ð¶i Ngû Quý bên Tàu, · ð¤t Minh Ba, huy®n Phøng Hóa, Châu Ninh, có mµt v¸ Tång hình ng߶i lùn béo, bøng to da ðen, vë m£t nh½n t×, th߶ng dùng mµt cây g§y quäy mµt túi väi, trong ðñng bình bát, dÕo kh¡p thôn quê thành th¸, xin ðßþc b¤t kÏ v§t gì ngon d·, Ngài ð«u ¤n vào trong túi ¤y cä, th¤y v§y thiên hÕ th߶ng g÷i là B¯ ÐÕi Hòa Thßþng. Ngoài hai chæ B¯ ÐÕi (túi väi) ra, không mµt ai biªt quê quán tên h÷ Ngài là chi. 

"Ngài còn làm nhi«u ði«u d¸ th߶ng: Ng߶i nào ðßþc Ngài kh¤t thñc thì ng߶i ¤y buôn bán may m¡n, ð¡t hàng nhi«u lþi. Gia ðình nào ðßþc Ngài t¾i kh¤t thñc thì gia ðình ¤y làm ån th¸nh vßþng, trên thu§n dß¾i hòa. Tính Ngài hay n¢m ð¤t mà mình không l¤m nh½, ho£c có khi Ngài ng°i ngoài mßa hay trên sß½ng tuyªt mà không h« ß¾t áo. Khi ðß½ng n¡ng mà Ngài bö dép ði gu¯c thì tr¶i s¡p mßa... Các v¸ Tång khác, ai có duyên g£p Ngài höi ðÕo, thì Ngài chï bäo cho ð«u ðßþc tö ngµ cä. Ъn niên hi®u Trinh Minh nåm thÑ ba, tháng ba, mùng ba, Ngài ng°i trên mµt täng ðá l¾n sau Chùa NhÕc Lâm thuyªt mµt bài k® r¢ng: 

Di L£c ch½n Di L£c 

Hóa thân thiên bách Ñc 

Th¶i th¶i th¸ th¶i nh½n 

Th¶i nh½n giai b¤t thÑc 

Nghîa là: 

Ta ðây thi®t Di L£c 

Hóa ra ngàn vÕn thân 

Th߶ng ðÑng trß¾c m£t ng߶i ð¶i 

Mà ng߶i ð¶i chÆng ai biªt. 

"Nói xong bài k®, Ngài li«n th¸ t¸ch. T× ðó v« sau, ng߶i ta ðua nhau làm tßþng v¸ B¯ ÐÕi Hòa Thßþng ð¬ th¶i mà g÷i là Ph§t Di L£c." (Bän d¸ch cüa Hòa Thßþng Tâm Châu) 

Hòa Thßþng Tâm Châu còn giäi thích r¢ng, trong ÐÕi TÕng Kinh, có t¾i 6 quy¬n kinh Di L£c, ghi các l¶i Ph§t Thích Ca thuyªt giäng v« nhæng ði«u liên h® t¾i ÐÑc Di L£c. Khi Ph§t Thích Ca Mâu Ni ra ð¶i, Di L£c B° Tát giáng sanh trong nhà mµt v¸ Bà La Môn, tên Ba-Bà-Lþi, · Nam Thiên Trúc vào ngày m°ng 1 tháng giêng (ngày ð¥u nåm). H÷ cüa Ngài là A D§t Ða (không ai h½n). Tên Ngài là Di L£c (T× Th¸). Tên h÷ này tiêu bi¬u lòng t× bi hÖ xä vô lßþng vô biên cüa Ngài. T× bao nhiêu kiªp cho ðªn khi thành Ph§t, Ngài lúc nào cûng l¤y danh hi®u là Di L£c. 

Nh¶ Ph§t Thích Ca dÕy tu pháp Duy ThÑc Quán, Ngài quán sát các pháp ð«u do thÑc tâm biªn hi®n, không có mµt v§t nào ch½n th§t, th¤u rõ ðßþc lý "Tam gi¾i duy tâm, vÕn pháp duy thÑc." Vì ngài nh§n th¤y cänh giàu sang phú quý danh v÷ng quy«n tß¾c... ð«u nhß bóng trong gß½ng, nhß trång dß¾i nß¾c, do thÑc tâm biªn hi®n, nên Ngài d©p tr× ðßþc v÷ng tß·ng si mê v« giä cänh, chuy¬n tánh Biªn Kª S· Ch¤p trên Y Tha Kh·i tr· lÕi làm tánh Viên Thành Th§t. Vì thª nên Ph§t Thích Ca th÷ ký cho Ngài v« ð¶i sau s¨ làm Ph§t hi®u là Di L£c và b± xÑ · thª gi¾i Sa Bà này. 

M£c dù ðã tu qua hàng tråm tri®u kiªp, hình änh ÐÑc Di L£c dß¾i m¡t mµt vài v¸ Cao Tång môn ð® cüa Ph§t Thích ca vçn chßa có gì là s¡p thành Ph§t. Hay phäi chång ðây cûng chï là chuy®n các v¸ B� Tát bày trò v¾i nhau cho vui? Chúng ta không th¬ biªt hªt nhæng cänh gi¾i cüa chß v¸ này. Trong Kinh Ph§t Thuyªt Quán Di L£c B° Tát Thßþng Sinh Ðâu Su¤t Thiên, thì Ngài ¿u Ba Ly höi Ph§t Thích Ca, "Kích bÕch Thª Tôn, xßa kia Thª Tôn nói trong kinh lu§t r¢ng A D§t Ða s¨ ðßþc thành Ph§t · ð¶i sau này. Nay con th¤y r¢ng ông A D§t Ða còn ð¥y ðü t¤m thân phàm phu và chßa dÑt hªt ðßþc các l§u ho£c. Khi Di L£c m¤t, s¨ sinh n½i nào? Bän thân Di L£c, con ng߶i hi®n nay, tuy là xu¤t gia, không tu thi«n ð¸nh, không dÑt phi«n não. Thª Tôn thø ký cho ông Di L£c, con không dám nghi. Nhßng con mu¯n biªt, khi ông m¤t r°i, sinh vào nß¾c nào?" 

Ph§t dÕy r¢ng, ÐÑc Di L£c s¨ sinh vào cõi tr¶i Ðâu Su¤t (PhÕn ngæ là Tusita), và s¨ dÕy pháp Duy ThÑc n½i ðây cho ðªn khi th¶i c½ t¾i, s¨ lÕi sinh vào mµt gia ðình Bà La Môn · nß¾c Ba La NÕi, thß½ng xót chúng sinh kh± não nên xin cha m© cho ði tu, ðªn ng°i thi«n ð¸nh và thành Ph§t dß¾i g¯c cây Long Hoa. Lúc ðó (mµt tß½ng lai r¤t xa nào ðó), Ph§t Di L£c thuyªt pháp ðµ chúng sinh dß¾i cây Long Hoa theo ba hµi: Hµi thÑ nhÑt ðµ ðßþc chín mß½i sáu Ñc ng߶i thành A La Hán, hµi thÑ hai ðµ ðßþc chín mß½i b¯n Ñc ng߶i thành A La Hán, hµi thÑ ba ðµ ðßþc chín mß½i hai Ñc ng߶i thành A La Hán. Ðó là th¶i kÏ ng߶i ta g÷i là Long Hoa Tam Hµi. 

Trong ni«m tin dân gian, hình änh ÐÑc Di L£c còn tßþng trßng cho sñ may m¡n. Trß¾c cØa nhi«u ngân hàng cüa ng߶i Hoa th߶ng có tßþng ÐÑc Ph§t Di L£c, có khi là hình änh nhà sß B¯ ÐÕi ng°i c߶i khoe rún v¾i các trë nhö vây quanh, có khi ðÑng ðßa cao hai tay lên tr¶i mi®ng cûng c߶i toe toét. Уc bi®t, h¥u hªt các sòng bài tÕi Hoa KÏ, n½i có ðông cß dân g¯c Á Châu, trß¾c cØa th߶ng ð¬ tßþng Ph§t Di L£c ng°i: Ng߶i ta tin là l¤y tay xoa rún Ngài trß¾c khi vào sòng bài s¨ g£p nhi«u may m¡n. Kinh Ph§t không h« dÕy nhß v§y, nhßng ni«m tin dân gian này ðã thành huy«n thoÕi và lây sang cä nhi«u ng߶i da tr¡ng. Theo mµt bän tin trên báo O. C. Register hai nåm trß¾c, mµt phø næ da tr¡ng Hoa KÏ trúng s¯ ðµc ð¡c ðã giäi thích, m²i khi mua vé s¯ tÕi ti®m tÕp hóa quen thuµc · Huntington Beach, Qu§n Cam, bà luôn luôn l¤y tay xoa bøng tßþng Ph§t Di L£c trên qu¥y ti®m này. Không h« gì, Ph§t Di L£c không h« kÏ th¸ tôn giáo. 

Kính chúc ðµc giä cûng hß·ng mµt Mùa Xuân Di L£c, ð¥y bình an, may m¡n, v¾i ðü ý nghîa cüa chæ T× Th¸ - lòng yêu thß½ng chúng sinh vô lßþng.