Kinh Pháp Hoa (Sadharma Pundarika Sutram/The Lotus Sutra ) mµt bµ kinh theo tß tß·ng B¡c Truy«n ðßþc nhi«u dân tµc trên thª gi¾i tán ngßÞng. Tính ðªn nay bµ kinh này ðã ðßþc d¸ch ra nhi«u thÑ tiªng trên thª gi¾i nhß : Trung Hoa, Tây TÕng, Mông C±, Vi®t Nam, Nh§t Bän, Tri«u Tiên, Anh, Pháp, ÐÑc, Th± Nhï KÏ và hi®n tÕi bµ kinh n±i tiªng này ðßþc chuy¬n ngæ sang tiªng Nga.

Ng߶i ðang làm công vi®c phiên d¸ch này là giáo sß Alexander Ignatovich, ng߶i ðang phø trách kho l¸ch sØ Ðông Nam Á châu thuµc Vi®n Nghiên cÑu Á - Phi Trñc thuµc v¾i ÐÕi H÷c Moscow. Ông ðã in sang nhi«u sách v« Ph§t h÷c và SØ h÷c v« vån hóa và tôn giáo · Trung Hoa và Nh§t Bän b¢ng tiªng Nga. Ông ð÷c Kinh Pháp Hoa t× nåm 1971 và quyªt ð¸nh ðßa vào công trình nghiên cÑu cüa mình. Sau ðó ông ð¬ tâm nghiên cÑu các bän d¸ch Kinh Pháp Hoa cüa ngài Chih-i và ngài Nichiren ( Nh§t Liên Thánh Nhân ) và mµt s¯ s¾ giäi b¢ng tiªng Nh§t hi®n ðÕi và phát nguy®n chuy¬n ngæ bµ kinh này sang tiªng Nga. Trong chuyªn viªng thåm Nh§t Bän g¥n ðây, ông ðã cho phóng viên t¶ DHARMA WORLD biªt v« công vi®c phiên d¸ch kinh ði¬n cüa mình.

? Khi d¸ch Kinh Pháp Hoa (KPH) ra tiªng Nga ông có nghiên cÑu các tài li®u liên quan không ?

? Có chÑ. Tôi ð£c bi®t chú ý ðªn các KPH trong ngôn ngæ Châu Âu và tiªng Nh§t hi®n ðÕi. Nói nhß v§y không có nghîa là tôi không quan tâm ðªn các bän d¸ch và các bän s¾ giäi c± ði¬n khác, tiªc thay nhæng bän d¸ch và s¾ giäi nhß thª có quá ít · Nga. T× khi ðªn Nh§t Bän tôi có d¸p nghiên cÑu thêm sáu bµ s¾ giäi c± ði¬n và tôi s¨ trích dçn t× nhæng tác ph¦m này cho bän d¸ch tiªng Nga cüa tôi nhß bµ cüa Chih-i và bµ " Pháp Hoa Nghîa S¾ " cüa Thái tØ Shòtoku.

Các bµ kinh s¾ giäi Kinh Pháp Hoa cüa các h÷c giä Nh§t Bän · thª kÖ hai mß½i r¤t hæu ích. chÆng hÕn nhß các bµ "Nhæng Bài Giäng N±i Tiªng V« KPH", 12 quy¬n cüa Ichiro Kobayashi Yoshiro, Kinh Pháp Hoa, 3 quy¬n cüa Yukio Shamoto và Kinh Pháp Hoa, 2 quy¬n cüa Yoshiro Tamura và Kyòkò Fujii. Tôi ch¡c ch¡n r¢ng v¾i sñ giúp ðÞ cüa nhæng bµ s¾ giäi này tôi s¨ có th¬ tÕo ra ðßþc mµt bän d¸ch tiªng Nga chính xác. Ví dø, ð¥u ph¦m Tín Giäi (Faith Discernment) thÑ tß, có nói ðªn các tôn giä Tu B° Ы, Ca Chiên Diên, ÐÕi Ca Diªp và Møc Ki«n Liên. Bän d¸ch này cho r¢ng t× " wisdom-destined" (Hu® MÕng) áp døng cho cä b¯n v¸. Tuy nhiên theo ngài Ichiro Kobayashi thì " wisdom-destined" chï liên quan ðªn Tu B° Ы và "Maha" (ÐÕi) là t× dùng cho các v¸ kia. Tôi s¨ theo cách ð÷c này.

? Cái gì ðã ð£c bi®t gây sñ chú ý cüa ông khi ông d¸ch KPH và ð÷c các bän d¸ch c± cûng nhß các bän d¸ch cüa các h÷c giä Nh§t Bän · thª kÖ hai mß½i này ?

? Tôi tình c¶ ð÷c ðßþc mµt quy¬n sách có tña là " Kinh Pháp Hoa và V§t Lý Nguyên TØ " ( The Lotus Sutra and nuclear Physics ) cüa mµt nhà V§t Lý h÷c ng߶i Nh§t Bän. Ông ta viªt r¢ng mµt s¯ v¸ Ph§t ðßþc k¬ trong KPH là tß½ng tñ nhß nhæng nguyên t¯ ðßþc khám phá ra b·i các nhà V§t lý h÷c hi®n ðÕi và ông kªt lu§n r¢ng m²i v¸ Ph§t này phäi phù hþp v¾i mµt nguyên t¯ ð£c bi®t. Chính ði«u này làm cho tôi ð¬ ý ðªn các bän d¸ch hi®n ðÕi cüa KPH. Theo kinh nghi®m cüa tôi thì h÷ th߶ng ði xa và xem nh© nhæng ði¬m quan tr÷ng cüa kinh. Vì thª tôi thích tÕo ra mµt bän d¸ch n£ng ký h½n các bän d¸ch c± ði¬n và truy«n th¯ng. Tôi cûng chú ý ðªn mµt s¯ xu hß¾ng hi®n ðÕi hóa trong các bän d¸ch khác nhau v« KPH mà chúng có th¬ tiªp tøc ðßþc d¸ch sang các ngôn ngæ Châu Âu. Khi tôi nghî v« l¶i phát bi¬u r¢ng m²i nguyên t¯ là ðÕi di®n cho m²i v¸ Ph§t, tôi cho r¢ng nhæng khuynh hß¾ng nhß v§y là không c¥n thiªt cho ng߶i Nh§t.

? Thông th߶ng, ng߶i ta ð°ng ý r¢ng KPH ðßþc viªt tÕi mi«n Tây B¡c nß¾c „n ðµ trong khoäng thª kÖ thÑ I và thÑ II, sau ðó Kinh ðßþc truy«n bá sang Trung Hoa, Tri«u Tiên r°i ðªn Nh§t Bän. Trong l­ kÖ ni®m l¥n thÑ hai mß½i cüa Hµi Ph§t Giáo Rissho Kosei-Kai, khi mµt thành viên lãnh ðÕo phát bi¬u r¢ng ðó là th¶i gian ð¬ tuyên bày mµt giáo lý m¾i cho t± chÑc. Ông Nikkyo Niwano ( Chü t¸ch hµi ) li«n trä l¶i : " Ðó là sñ phöng ðoán thêm vào l¶i dÕy cüa KPH, mµt bµ kinh ðã t°n tÕi mµt thiên niên kÖ, tñ nó ðã có tr÷ng lßþng r°i c¥n thêm chi næa", ý kiªn ông thì sao ? 

? Tôi vinh hÕnh ðßþc ð÷c bµ s¾ giäi KPH b¢ng tiªng Anh cüa ông Nikkyo Niwano. Tôi cäm th¤y r¢ng ông ta không tÕo ra mµt bµ lu§n m¾i mà ðßa ra nhi«u l¶i di­n giäi trong nhæng thu§t ngæ m¾i và c¯ g¡ng giäi thích bµ Kinh b¢ng mµt phß½ng cách mà con ng߶i trong thª kÖ hai mß½i có th¬ hi¬u ðßþc. Tôi th¤y không có lý do gì ð¬ ð÷c lÕi ho£c sæa lÕi bän g¯c. 

? Ng߶i Tây phß½ng có th¬ chia së nhæng hi¬u biªt thông th߶ng v« giáo lý c½ bän cüa KPH nhß " Ph§t, Pháp, Tánh không, Th§t tß¾ng cüa các pháp" không ?

? Bän d¸ch cüa tôi s¨ ðßþc chia thành nåm ph¥n, bao g°m mµt ph¥n khá l¾n v« bän chú giäi thu§t ngæ Ph§t h÷c. Tôi mu¯n giäi thích các thu§t ngæ liên h® ðªn Ph§t Giáo và KPH ðßþc sØ døng trong bän d¸ch cüa tôi. Khi giäi thích v« "Pháp" và "Tánh Không" tôi dña vào các ph¦m cüa Otto Rosenberg và Theodore Stcherbatsky ( Sáng l§p viên Hµi Thß Møc Ph§t H÷c ). ChÆng hÕn, khi g£p các t× pháp (law/Dharma), tùy theo tr߶ng hþp mà tôi d¸ch theo hai cách. ThÑ nh¤t, pháp là "Pháp môn", thÑ hai, Pháp là "các pháp" nói chung. Ь phân bi®t hai nghîa này trong bän d¸ch tiªng Nga, tôi viªt hoa t× "Pháp môn", còn chæ không viªt hoa là " các pháp".

? Ng߶i Nh§t hi¬u giáo lý vô th߶ng cüa vÕn hæu nhß là mµt chuy®n bình th߶ng, còn ng߶i Nga s¨ nhß thª nào?

? Trong tiªn trình l¸ch sØ lâu dài cüa ng߶i Nh§t Bän, Ph§t giáo ðã ði sâu vào trong cuµc s¯ng cüa ng߶i dân Nh§t và KPH vçn tiªp tøc änh hß·ng sâu rµng trên n«n vån hóa Nh§t Bän. Kªt quä là ng߶i dân Nh§t có nhæng quan ni®m, có nhæng hi¬u biªt v« Pháp Hoa Kinh trong máu cüa h÷. Còn ð¯i v¾i ng߶i Nga, tiªc thay, · Nga chï có mµt vai ng߶i ð÷c ðßþc KPH qua bän d¸ch tiªng Anh hay tiªng Trung Hoa. Do ðó, th§t quan tr÷ng và hªt sÑc bÑc thiªt cho tôi hoàn thành t¯t ð©p và chính xác bµ KPH b¢ng tiªng Nga cho ng߶i dân cüa chúng tôi.

? H¥u hªt m÷i ng߶i ð«u cho r¢ng nß¾c, không khí và ánh sáng là chuy®n tñ nhiên. Tôi e r¢ng nhi«u ng߶i cho r¢ng KPH và ðÕo Ph§t cûng thª. Tôi nghî sñ quan sát cüa ông s¨ khách quan h½n ? 

? Tôi nhìn th¤y sñ nguy hi¬m cho chính bän thân tôi. Tôi ðßþc l¾n lên và h÷c hành trong xã hµi nói tiªng Nga và vån hoá phß½ng Tây, nhæng cái tß½ng tñ nhß thª ðã änh hß·ng tôi. Nhß Goethe ðã nói, ð¬ hi¬u ngôn ngæ cüa bÕn mµt cách chính xác, bÕn nên h÷c mµt ngoÕi ngæ. Trong th¶i gian này, tôi ðang träi qua kinh nghi®m ðó. Tuy nhiên, nhi«u ng߶i không phäi h÷c ngoÕi ngæ ð¬ hi¬u vån hóa và truy«n th¯ng cüa h÷. Khi tôi tiªp xúc mµt cái gì ðó khác v¾i truy«n th¯ng cüa tôi, tôi có th¬ nh§n ra mµt lãnh vñc m¾i ngay chính trong tôi. 

? Kinh Pháp Hoa ðã h¤p dçn ông ði«u gì ?

? Hai ði«u. ThÑ nh¤t, l¶i dÕy cüa KPH d߶ng nhß Ñng døng mµt cách bình ðÆng cho t¤t cä m÷i ng߶i. Cái h¤p dçn tôi nh¤t là nµi dung cüa ph¦m " B° Tát Th߶ng B¤t Khinh" (The Bodhisattva Never Despise). Chúng ta biªt r¢ng mµt v¸ B° Tát cu¯i cùng s¨ thành Ph§t, chúng ta phäi nh§n ra r¢ng chính chúng ta là ng߶i phäi ðÕt ðßþc Ph§t quä. V¸ B° Tát Th߶ng B¤t Khinh nói v¾i b¤t cÑ ai khi ngài g£p : " Tôi không dám khinh quý v¸, quý v¸ ð«u s¨ thành Ph§t". M£c cho h÷ ném ðá và chª nhÕo ngài, ngài vçn giæ mµt khoäng cách an toàn và l§p lÕi l¶i chúc tøng nhæng kë khinh rë, hành hÕ ngài nhß là nhæng v¸ Ph§t tß½ng lai.

ThÑ hai, là chín ¦n dø cüa KPH. Dø nhà lØa, dø dßþc thäo, dø hoá thành, dø cùng tØ, dø hÕt châu chéo áo, dø hÕt châu búi tóc, dø ông th¥y thu¯c, dø cha trë con già và dø ðào giªng, ðó là nhæng ¦n dø ðµc ðáo cüa KPH ðã thu hút tôi. 

Tôi ð÷c kinh l¥n ð¥u tiên vào nåm 1971 b¢ng bän d¸ch tiªng Anh do nhà xu¤t bän Kosei ¤n hành. Tôi ð÷c kinh và li«n nghî ðªn vi®c phiên d¸ch bµ kinh này ra tiªng Nga. Ðó là th¶i ði¬m Liên Xô còn mÕnh, sách ngoÕi qu¯c khó tìm th¤y · ti®m sách. Bµ kinh tôi ð÷c chï là mµt bän photocopy có nhi«u v¤n ð« näy sinh b·i vì ðó là mµt bµ sách tôn giáo. Tôi chßa h« ð÷c thánh kinh. Cu¯i cùng tôi m¾i kiªm ðßþc mµt bän g¯c cüa KPH và tôi b¡t ð¥u nghiên cÑu. Tôi viªt lu§n án t¯t nghi®p cüa tôi v« ba tác ph¦m chính cüa ngài Nichiren. Khi tôi ð÷c nhæng tác ph¥m cüa ngài, tôi thích nh¤t là bµ KPH. Tiªc thay, tôi không có bän chính vån mà chï là bän chú giäi và mµt bän d¸ch hi®n ðÕi. R°i mµt vài nåm trß¾c ðây, tôi nh§n mµt bän g¯c và mµt l¥n næa tôi lÕi b¸ thu hút b·i KPH. 

Khi tôi hoàn t¤t bän d¸ch KPH tôi hy v÷ng s¨ chuy­n ngæ thêm nåm tác phçm chính cüa ngài Nichiren Thñc tª, cách ðây hai nåm tôi ðã in mµt ph¥n sách d¸ch cüa tôi v« quy¬n Kaimokusho (Khai nhän) cüa ngài Nichiren. Nhßng ðó là mµt quy¬n sách in vµi vã và tôi phäi ðính chính lÕi r¤t nhi«u ch² . Tôi r¤t biªt ½n sñ nghiên cÑu và các bµ s¾ giäi cüa các giáo sß thuµc ÐÕi H÷c Rissho, nhæng yªu t¯ ðã giúp cho sñ hi¬u biªt cüa tôi v« di sän tinh th¥n cüa thánh nh½n Nichiren, cûng nhß vô s¯ nhæng l¶i phê bình, ðánh giá hæu ích mà tôi nh§n ðßþc. 

? Ông có quan tâm ðªn ý kiªn cho r¢ng nhà vån Tolstoy (1828 - 1910) r¤t g¥n gûi v¾i kinh ði¬n Ph§t Giáo không ?

- Tôi nghî m÷i ng߶i · Nh§t Bän ðánh giá cao và hi¬u biªt nhi«u v« Tolstoy (Nhà vån n±i tiªng ng߶i Nga). Ði«u ðó chÑng tö r¢ng ng߶i Nga và ng߶i Nh§t chia së cho nhau nhi«u ðÑc tin v« ð¶i s¯ng nµi tâm. Chính Tolstoy có mµt sñ quan tâm sâu s¡c ð¯i v¾i tôn giáo và triªt h÷c Phß½ng Ðông, ð£c bi®t là ðÕo Ph§t và Lão. Lúc bây gi¶, nhæng hi¬u biªt v« ðÕo Lão r¤t hÕn chª · Châu Âu, nhßng ðã có mµt s¯ sách viªt v« ÐÑc Thích Ca b¢ng tiªng Châu Âu r°i. Tolstoy biªt thông thÕo nhi«u thÑ tiªng nhß Pháp, ÐÑc, Anh, Ý.... do ðó ông ðã ð÷c nhi«u bän d¸ch t× Kinh TÕng Pàli và Kinh TÕng ÐÕi Th×a do các h÷c giä Anh và ÐÑc phiên d¸ch. KPH ðßþc d¸ch sang tiªng Pháp và tiªng Anh trong khoäng th¶i gian ông còn s¯ng và r¤t có th¬ ông ðã ð÷c ðßþc bµ kinh này. Ph§t Giáo ÐÕi Th×a ðßþc biªt ðªn · Nga, nhßng chï có mµt s¯ ít ng߶i nghiên cÑu. Do ðó r¤t khó xác ð¸nh ðßþc mÑc ðµ änh hß·ng cüa Tolstoy ð¯i v¾i KPH và kinh Ph§t nói chung. Tôi nghî r¢ng r¤t có th¬ là ông ta ð÷c ðßþc nhi«u kinh ði¬n Ph§t Giáo. Ði«u ðó hoàn toàn có lý, vì trß¾c nåm ông m¤t 1910, ông ðã ð÷c mµt s¯ kinh Ph§t ðßþc phiên d¸ch b·i h÷c giä ng߶i Nga I.E.Minayev.

- Chúng tôi mong mu¯n nhìn th¤y thành quä d¸ch ph¦m KPH cüa ông.

Theo DHARMA WORLD, tháng 10/1996.