Chß½ng 11

Thí PhÕn Chuy¬n Th¡ng

(Sñ Gia Tång Cüa Công ÐÑc Trong Vi®c B¯ Thí ThÑc Ån)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "PhÕn ác nhân bách, b¤t nhß phÕn nh¤t thi®n nhân. PhÕn thi®n nhân thiên, b¤t nhß phÕn trì Ngû-gi¾i giä. PhÕn Ngæ-gi¾i giä, b¤t nhß phÕn nh¤t Tu-ðà-hoàn. PhÕn bách vÕn Tu-ðà-hoàn, b¤t nhß phÕn nh¤t Tß-ðà-hàm. PhÕn thiên vÕn Tß-ðà-hàm, b¤t nhß phÕn nh¤t A-na-hàm. PhÕn nh¤t Ñc A-na-hàm, b¤t nhß phÕn nh¤t A-la-hán. PhÕn th§p Ñc A-la-hán, b¤t nhß phÕn nh¤t Bích-Chi-Ph§t. PhÕn bách Ñc Bích-Chi-Ph§t, b¤t nhß phÕn nh¤t Tam Thª Chß Ph§t. PhÕn thiên Ñc Tam Thª Chß Ph§t, b¤t nhß phÕn nh¤t Vô Ni®m, Vô Trø, Vô Tu, Vô ChÑng chi giä."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy:

"Ðãi mµt tråm ng߶i ác ån, không b¢ng ðãi mµt ng߶i thi®n ån. Ðãi mµt ngàn ng߶i thi®n ån, không b¢ng ðãi mµt ng߶i trì Ngû-gi¾i ån. Ðãi mµt vÕn ng߶i trì Ngû-gi¾i ån, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ Tu-ðà-hoàn ån. Cúng d߶ng mµt tråm vÕn v¸ Tu-ðà-hoàn, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ Tß-ðà-hàm ån. Cúng d߶ng mµt ngàn vÕn v¸ Tß-ðà hàm, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ A-na-hàm ån. Cúng d߶ng mµt Ñc v¸ A-na-hàm, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ A-la-hán ån. Cúng d߶ng Ñc v¸ A-la-hán, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt b§c Bích-Chi-Ph§t ån. Cúng d߶ng mµt tråm Ñc b§c Bích-Chi-Ph§t, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt ðÑc Tam Thª Chß Ph§t ån. Cúng d߶ng mµt ngàn Ñc ðÑc Tam Thª Chß Ph§t, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt ð¤ng Vô Ni®m, Vô Trø, Vô Tu, Vô ChÑng ån."

giäng nghîa:

Ðây là chß½ng thÑ m߶i mµt cüa bµ kinh này; ðÕi ý so sánh sñ h½n kém cüa ruµng phß¾c (phß¾c ði«n) ð¬ ng߶i ð¶i biªt ðßþc sñ h½n kém cüa vi®c cúng d߶ng (cûng nhß b¯ thí).

ÐÑc Ph§t dÕy: "Ðãi mµt tråm ng߶i ác ån, không b¢ng ðãi mµt ng߶i thi®n ån." 

Trong chß½ng trß¾c, chúng ta ðã ðßþc biªt qua v« hÕnh b¯ thí. Mu¯n thñc hành hÕnh b¯ thí, thì ði«u quan tr÷ng là phäi biªt cách b¯ thí. B·i vì nªu tr°ng phß¾c mà không biªt cách, tr°ng không ðúng phß½ng pháp, ho£c không hi¬u gì v« pháp tr°ng phß¾c, thì e r¢ng có tr°ng cûng chÆng ðßþc phß¾c!

Cho nên nói r¢ng nªu quý v¸ b¯ thí v§t thñc cho mµt ng߶i t¯t thì s¨ ðßþc phß¾c ði«n l¾n h½n phß¾c ði«n cüa vi®c b¯ thí cho mµt tråm ng߶i x¤u.

Vì sao v§y? B·i vì nªu quý v¸ ðãi mµt tråm ng߶i ác ån, sau khi ån u¯ng no nê r°i thì h÷ cûng chï biªt ði làm chuy®n ác mà thôi. Nhß thª, hóa ra nhæng vi®c ác mà h÷ gây ra ð«u có sñ trþ giúp cüa quý v¸, và quý v¸ m£c nhiên tr· thành kë ð°ng lõa, giúp cho h÷ làm chuy®n b¤t lß½ng. Tuy nhiên, nªu quý v¸ ðãi mµt ng߶i thi®n ån, b¯ thí c½m nß¾c cho ng߶i ¤y, sau khi no bøng r°i thì ng߶i ¤y lÕi ði làm vi®c t¯t. Nhæng thi®n sñ mà ng߶i ¤y thñc hi®n ðßþc, có th¬ nói là nh¶ sñ giúp ðÞ cüa quý v¸ mà thành tñu. Do ðó, "ðãi mµt tråm ng߶i ác ån không b¢ng ðãi mµt ng߶i thi®n ån"!

"Ðãi mµt ngàn ng߶i thi®n ån không b¢ng ðãi mµt ng߶i trì Ngû-gi¾i ån." — ðây, "ðãi ån" bao g°m t¤t cä duyên b¯ thí  ð° ån, thÑc u¯ng, châu báu, ti«n bÕc, và luôn cä ð¥u, m¡t, não, tüy. Nªu quý v¸ ðem cä sanh mÕng cüa mình ra b¯ thí ð¬ giúp ng߶i khác làm vi®c thi®n, thì nhæng vi®c thi®n mà h÷ thñc hi®n ðßþc ð«u là nh¶ quý v¸ mà thành tñu. Trái lÕi, nªu quý v¸ b¯ thí tánh mÕng mình ð¬ giúp ðÞ kë ác làm vi®c x¤u, thì quý v¸ chï tÕo nên tµi l²i mà thôi. V§y, quý v¸ ðãi mµt ngàn ng߶i thi®n ån (ng߶i thi®n tÑc là ng߶i t¯t, không h« làm ði«u ác), thì công ðÑc tÕo ðßþc s¨ không l¾n b¢ng công ðÑc b¯ thí cho mµt ng߶i trì Ngû-gi¾i.

"Ðãi mµt vÕn ng߶i trì Ngû-gi¾i ån, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ Tu-ðà-hoàn ån." — ðây, "ng߶i trì Ngû-gi¾i" tÑc là nhæng ng߶i ðã quy y Tam-Bäo, th÷ trì Ngû-gi¾i, và tu hành Th§p Thi®n HÕnh. Công ðÑc b¯ thí thÑc ån cho m߶i ngàn ng߶i trì Ngû-gi¾i thì không l¾n b¢ng công ðÑc cúng d߶ng v§t thñc cho mµt v¸ Thánh nhân ðã chÑng S½-quä Tu-ðà-hoàn.

"Cúng d߶ng mµt tråm vÕn v¸ Tu-ðà-hoàn, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ Tß-ðà-hàm ån." Quý v¸ cúng d߶ng thÑc ån cho mµt tri®u v¸ Thánh nhân S½-quä Tu-ðà-hoàn thì không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ Thánh nhân Nh¸-quä Tß-ðà-hàm, b·i vì Thánh nhân thuµc hàng S½-quä thì không biªt ðßþc cänh gi¾i cüa các b§c · hàng Nh¸-quä. Các b§c S½-quä ðã phá ðßþc kiªn-ho£c, còn các b§c Nh¸-quä thì ðã phá ðßþc sáu ph¦m tß-ho£c cüa Døc-gi¾i (nhæng ði«u này ðã ðßþc ð« c§p ðªn trong các chß½ng trß¾c). Cho nên, cúng d߶ng v§t thñc cho v¸ Nh¸-quä Tß-ðà-hàm thì ðßþc nhi«u công ðÑc h½n là cúng d߶ng cho v¸ S½-quä Tu-ðà-hoàn.

"Cúng d߶ng mµt ngàn vÕn v¸ Tß-ðà-hàm, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ A-na-hàm ån." Cúng d߶ng thÑc ån cho m߶i tri®u v¸ Nh¸-quä Tß-ðà-hàm, nhæng b§c Thánh nhân ðã ðoÕn tr× xong sáu ph¦m tß-ho£c cüa Døc-gi¾i, thì không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ Thánh nhân Tam-quä A-na-hàm. B§c Tam-quä A-na-hàm là b§c Thánh nhân ðã ðoÕn tr× hªt cä chín ph¦m tß-ho£c cüa Døc-gi¾i, chÑng ð¡c quä v¸ thÑ ba trong hàng A-la-hán.

"Cúng d߶ng mµt Ñc v¸ A-na-hàm, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt v¸ A-la-hán ån." Cúng d߶ng thÑc ån cho mµt tråm tri®u v¸ Thánh nhân ð¡c Tam-quä A-na-hàm thì công ðÑc tÕo ðßþc s¨ không b¢ng công ðÑc cúng d߶ng cho mµt b§c A-la-hán.

"Cúng d߶ng m߶i Ñc v¸ A-la-hán, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt b§c Bích-Chi-Ph§t ån." A-la-hán còn ðßþc g÷i là Thanh-Vån, tÑc là b§c Thánh nhân nh¶ ðßþc nghe thanh âm, tiªng nói cüa Ph§t mà ngµ ÐÕo. Bích-Chi-Ph§t còn ðßþc g÷i là Duyên-Giác hay еc-Giác. Duyên-Giác là b§c Thánh nhân nh¶ tu Th§p Nh¸ Nhân Duyên trong th¶i có Ph§t trø thª mà ðßþc ngµ ÐÕo. Vào ð¶i không có Ph§t xu¤t thª, b§c Thánh nhân nh¶ quán tß·ng m÷i cänh gi¾i cüa vÕn v§t ð«u là huy­n hóa, vô th߶ng mà ngµ ÐÕo, ðßþc g÷i là еc-Giác. Nhß v§y, nªu quý v¸ cúng d߶ng v§t thñc cho mµt tÖ v¸ A-la-hán, thì s¨ không b¢ng cúng d߶ng cho mµt b§c Bích-Chi-Ph§t.

"Cúng d߶ng mµt tråm Ñc b§c Bích-Chi-Ph§t, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt ðÑc Tam Thª Chß Ph§t ån." "Tam Thª Chß Ph§t" tÑc là nhæng ðÑc Ph§t cüa cä ba ð¶i quá khÑ, hi®n tÕi và v¸ lai. Nªu quý v¸ cúng d߶ng cho b¤t cÑ mµt ðÑc Ph§t nào cüa ba ð¶i thì công ðÑc cûng ð«u l¾n h½n công ðÑc cúng d߶ng cho cä m߶i tÖ v¸ Bích-Chi-Ph§t.

Thª nhßng "cúng d߶ng mµt ngàn Ñc ðÑc Tam-Thª Chß Ph§t, không b¢ng cúng d߶ng cho mµt ð¤ng Vô Ni®m, Vô Trø, Vô Tu, Vô ChÑng ån." Quý v¸ cúng d߶ng thñc v§t cho mµt tråm tÖ ðÑc Tam Thª Chß Ph§t, thì cûng không b¢ng cúng d߶ng cho mµt Thánh giä ðã ðÕt t¾i cänh gi¾i "không nghî, không trø, không tu, không chÑng."

"Vô ni®m" nghîa là nghî mà không nghî; "vô trø" nghîa là · mà không ·; "vô tu" nghîa là tu mà không tu; "vô chÑng" nghîa là chÑng mà không chÑng. Ðó là cänh gi¾i · quä v¸ Viên-Giáo S½-ð¸a. Các Thánh giä "Vô Ni®m, Vô Trø, Vô Tu, Vô ChÑng" này cûng chính là Pháp-thân ÐÕi-sî; các ngài ð«u có th¬ th¸ hi®n Bát Tß¾ng Thành ÐÕo, và ð«u có nång lñc "bách gi¾i tác Ph§t"  làm Ph§t trong mµt tråm thª gi¾i.

Chúng ta cúng d߶ng thì c¥n phäi biªt v« các ðÕo lý cúng d߶ng cûng nhß nhæng lþi ích ðÕt ðßþc t× sñ cúng d߶ng cho m²i thành ph¥n. Do ðó, chúng ta nên g¥n gûi các b§c Thi®n-tri-thÑc ð¬ h÷c höi. Quý v¸ thân c§n Ác-tri-thÑc thì s¨ b¸ tiêm nhi­m tà tri tà kiªn, còn g¥n gûi Thi®n-tri-thÑc thì s¨ h÷c ðßþc chánh tri chánh kiªn. Nªu quý v¸ cúng d߶ng cho kë ác thì s¨ gây nên tµi l²i, còn cúng d߶ng cho ng߶i t¯t thì s¨ ðßþc công ðÑc. Ðó là nhæng ði«u chúng ta c¥n phäi biªt!

Chú thích:

Bát Tß¾ng Thành ÐÕo (Tám Tß¾ng TrÕng Thành ÐÕo). Ðây là tám tß¾ng trÕng th¸ hi®n t× khi ÐÑc Ph§t giáng sanh cho ðªn khi nh§p di®t; và Thành ÐÕo là mµt trong s¯ tám tß¾ng trÕng này.

Theo ÐÕi Th×a Kh·i Tính Lu§n, Bát Tß¾ng Thành ÐÕo là: 1) Ðän sanh t× cõi tr¶i Ðâu-su¤t; 2) Nh§p thai; 3) Trø thai; 4) Xu¤t thai; 5) Xu¤t gia; 6) Thành ÐÕo; 7) Chuy¬n Pháp luân; 8) Nh§p Niªt-bàn.

Theo Thiên-Thai tông, Bát Tß¾ng Thành ÐÕo là: 1) Giáng Ðâu-su¤t thiên; 2) Thác thai; 3) Xu¤t sanh; 4) Xu¤t gia; 5) Hàng ma; 6) Thành ÐÕo; 7) Chuy¬n Pháp luân; 8) Nh§p Niªt-bàn.

Chß½ng 12

CØ Nan Khuyªn Tu 

(Nêu Ra Sñ Khó Ь Khuyên Tu)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "Nhân hæu nh¸ th§p nan: 1) B¥n cùng b¯ thí nan; 2) Hào quý h÷c ÐÕo nan; 3) Khí mÕng t¤t tØ nan; 4) Сc ð² Ph§t kinh nan; 5) Sanh trñc Ph§t thª nan; 6) Nhçn s¡c, nhçn døc nan; 7) Kiªn häo b¤t c¥u nan; 8) B¸ nhøc b¤t sân nan; 9) Hæu thª b¤t lâm nan; 10) Xúc sñ tâm nan; 11) Quäng h÷c bác cÑu nan; 12) Tr× di®t ngã mÕn nan; 13) B¤t khinh v¸ h÷c nan; 14) Tâm hành bình ðÆng nan; 15) B¤t thuyªt th¸ phi nan; 16) Hµi Thi®n-tri-thÑc nan; 17) Kiªn tánh h÷c ÐÕo nan; 18) Tùy hóa ðµ nhân nan; 19) в cänh b¤t ðµng nan; 20) Thi®n giäi phß½ng ti®n nan."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i ta có hai mß½i sñ khó: 1) B¥n cùng mà b¯ thí là khó; 2) Hào quý mà h÷c ÐÕo là khó; 3) Bö thân mÕng ¡t chªt là khó; 4) Ðßþc th¤y kinh Ph§t là khó; 5) Sanh g£p ð¶i có Ph§t là khó; 6) Nh¸n s¡c, nh¸n døc là khó; 7) Th¤y t¯t mà chÆng mong c¥u là khó; 8) B¸ sï nhøc mà chÆng tÑc gi§n là khó; 9) Có thª lñc mà không lÕm døng là khó; 10) G£p vi®c mà vô tâm là khó; 11) H÷c rµng, nghiên cÑu nhi«u là khó; 12) D©p tr× tánh ngã mÕn là khó; 13) ChÆng khinh ng߶i chßa h÷c là khó; 14) Thñc hành tâm bình ðÆng là khó; 15) ChÆng nói th¸ phi là khó; 16) G£p ðßþc Thi®n-tri-thÑc là khó; 17) H÷c ÐÕo, th¤y ðßþc tánh là khó; 18) Tùy duyên hóa ðµ ng߶i là khó; 19) Th¤y cänh mà không ðµng là khó; 20) Khéo biªt phß½ng ti®n là khó."

giäng nghîa:

Trong chß½ng thÑ m߶i hai này, ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i ta có hai mß½i sñ khó." T¤t cä m÷i ng߶i ð«u g£p phäi hai mß½i sñ khó khån. Thª nào g÷i là "khó"? "Khó" nghîa là không ðßþc d­ dàng. Vi®c d­ là vi®c không khó. Vi®c không d­ tÑc là vi®c khó khån, ngh¸ch ý. Ngh¸ch cänh là hoàn cänh ngang trái, khó hi¬u, và cûng không d­ nh§n ra. D­ dàng tÑc là suông së, thu§n lþi. Sñ thu§n lþi ðem lÕi cho chúng ta cäm giác d­ ch¸u. thoäi mái. V§y, hai mß½i sñ khó này chính là nhæng vi®c mà con ng߶i không d­ gì thñc hi®n ðßþc.

1) ThÑ nh¤t, "b¥n cùng mà b¯ thí là khó."

Nªu quý v¸ giàu có sung túc thì vi®c thñc hành hÕnh b¯ thí là chuy®n d­ dàng, b·i vì quý v¸ có tiêu dùng b¾t ðôi chút cûng chÆng ðáng là bao. Tuy nhiên, nªu quý v¸ không có ti«n cüa mà vçn có th¬ b¯ thí, thì ðó m¾i là sñ b¯ thí chân chánh. Làm ðßþc nhæng vi®c mà ai ai cûng có th¬ làm ðßþc, thì chÆng có gì lÕ th߶ng, ð£c bi®t cä. Cho nên, nªu quý v¸ có th¬ làm nhæng vi®c mà kë khác không làm ðßþc, thì quý v¸ là nhæng ng߶i xu¤t chúng. "Xu¤t chúng" có nghîa là n±i b§t, trµi h½n m÷i ng߶i. 

Nói v« n²i khó khån "b¥n cùng mà b¯ thí" này, chúng ta có th¬ nh¡c ðªn mµt công án: Vào th¶i ÐÑc Ph§t Thích Ca Mâu Ni còn tÕi thª, có mµt ng߶i n÷ gia cänh hªt sÑc nghèo nàn. Tuy nghèo, ng߶i ¤y cûng có ðßþc mµt ng߶i vþ. Gia ðình vön v©n có hai vþ ch°ng và ð¶i s¯ng cüa h÷ vô cùng khó khån, ch§t v§t. H÷ chï có mµt túp l«u nhö ðã xiêu v©o ð¬ trú ngø; ngoài ra, h÷ không có c½m ån, cûng chÆng có áo m£c. Vì quá nghèo túng, h÷ ðành phäi ngày ngày ði xin ån kiªm s¯ng.

Ði xin ån không phäi là mµt vi®c khó khån cho l¡m; nhßng v¤n ð« nan giäi cüa hai vþ ch°ng này là h÷ không có áo qu¥n ð¬ m£c! H÷ chï có ðµc nh¤t mµt t¤m väi dùng qu¤n quanh ng߶i nhß cái kh¯ ð¬ che thân mà thôi. Hai ng߶i dùng chung mµt cái kh¯, quý v¸ thØ nghî xem, làm sao mà m£c kia chÑ? H÷ phäi thay phiên nhau  bØa nay ch°ng ra ngoài xin ån thì ch°ng khoác t¤m väi ¤y mà ði, thÑc ån xin ðßþc thì mang v« r°i vþ ch°ng chia xë v¾i nhau; hôm sau ðªn lßþt vþ ði xin ån thì vþ cûng khoác t¤m väi ¤y vào mà ði. Ng߶i · nhà thì không có gì ð¬ m£c; chï có ng߶i ra ngoài xin ån m¾i khoác t¤m väi ¤y ð¬ che thân, và xin ðßþc thÑc gì thì ðem v« r°i hai vþ ch°ng cùng ån v¾i nhau. H÷ cÑ thª mà tÕm s¯ng qua ngày. Quý v¸ xem, nghèo ðªn mÑc ¤y thì có th¬ nói là nghèo nh¤t r°i chÑ gì næa?!

Thu· ¤y có mµt v¸ Bích-Chi Ph§t, và nhß ðã ð« c§p trong các chß½ng trß¾c, các v¸ Bích-Chi Ph§t ð«u có Túc-mÕng-thông, biªt ðßþc chuy®n ð¶i quá khÑ. Sau khi quán sát nhân duyên cüa hai vþ ch°ng nghèo n÷, và biªt ðßþc r¢ng s· dî ð¶i này h÷ nghèo kh± ðªn n²i phäi dùng chung mµt cái kh¯ nhß thª là vì trong nhæng kiªp · quá khÑ h÷ không ch¸u b¯ thí, v¸ Bích-Chi Ph§t nghî: "Ta phäi ðµ hai vþ ch°ng ng߶i này!" Ngài phát nguy®n cÑu ðµ hai ng߶i ¤y b¢ng cách giúp cho h÷ có c½ hµi tr°ng phß¾c. Thª là, v¾i dáng mÕo mµt th¥y TÏ-khßu, Ngài ôm bình bát ðªn trß¾c nhà cüa hai vþ ch°ng nghèo ¤y ð¬ hóa duyên.

Hai vþ ch°ng n÷ trông th¤y v¸ Sß ðªn hóa duyên, kh± n²i h÷ chÆng có gì cä - ð° ån thÑc u¯ng không còn, y phøc cûng chÆng có, trong nhà chï có m²i mµt t¤m väi dùng làm kh¯ kia mà thôi! Ch°ng bèn bäo vþ: "Chúng ta nên phát chút tâm b¯ thí ð¬ c¥u phß¾c. TÕi sao vþ ch°ng mình lÕi nghèo kh± thª này? Tôi nghî là b·i xßa kia mình không ch¸u b¯ thí, cho nên bây gi¶ m¾i ch¸u cänh nghèo nàn nhß v¥y. Chúng ta nên t§p b¯ thí, mình Õ!"

Vþ ngÕc nhiên höi lÕi: "B¯ thí? Chúng ta có gì ð¬ b¯ thí ðâu?"

Ch°ng ðáp: "Chúng ta vçn còn mµt t¤m väi. Mình có th¬ cúng d߶ng t¤m väi ¤y cho v¸ Sß này." 

Vþ n±i nóng g¡t lên: "Ông rõ là ng¾ ng¦n! Chúng ta chï còn có t¤m väi ¤y, nªu ðem cho ông TÏ-khßu kia thì mình k¬ nhß cùng ð߶ng, làm sao mà ði hành kh¤t ðßþc? Có t¤m väi ¤y thì còn có th¬ thay phiên nhau che thân mà ði, nªu ðem cho r°i thì làm sao mà s¯ng?"

Ng߶i ch°ng t× t¯n khuyên vþ: "Ðúng thª, vi®c này không phäi d­. Nhßng thôi chúng ta ð×ng lo nghî cho mình næa; cÑ b¯ thí t¤m väi ¤y cho th¥y TÏ-khßu này ði. Nªu không ra ngoài xin ån ðßþc thì · ðây ch¸u chªt ðói thôi; có gì ðâu mà nghî ngþi cho nhi«u? Mình coi, th¥y TÏ-khßu vçn còn ðÑng ch¶ · ngoài kia kìa."

Ch¸ vþ nghe ch°ng nói cûng phäi, th· dài bäo: "Thôi ðßþc, mình mu¯n b¯ thí thì b¯ thí v§y!" 

Quyªt ð¸nh r°i, h÷ bèn chuy«n t¤m väi qua cØa s± ð¬ cúng d߶ng cho th¥y TÏ-khßu. Th¥y TÏ-khßu, v¯n là v¸ Bích-Chi Ph§t ðã chÑng quä, ðón l¤y t¤m väi ¤y và mang ðªn ch² ÐÑc Ph§t Thích-Ca-Mâu-Ni, tri¬n chuy¬n cúng d߶ng cho ÐÑc Ph§t, r°i bÕch r¢ng: "Kính bÕch ÐÑc Thª Tôn! Con v×a hóa duyên ðßþc t¤m väi này t× mµt gia ðình r¤t nghèo kh±. Ðây là tài sän duy nh¤t cüa h÷, nhßng h÷ ðã ðem b¯ thí cho con."

ÐÑc Ph§t Thích-Ca-Mâu-Ni tiªp nh§n t¤m väi ¤y và nói v¾i ðÕi chúng: "Quý quá thay! Công ðÑc này r¤t to l¾n. Trong nhà chï vön v©n có ðßþc mµt t¤m väi, thª mà h÷ lÕi ðem cúng d߶ng cho th¥y TÏ-khßu này, v¯n là mµt v¸ Bích-Chi Ph§t! H÷ s¨ ðßþc hß·ng vô lßþng phß¾c báo, tß½ng lai s¨ ðßþc phß¾c r¤t l¾n." Ðß½ng th¶i, v¸ Qu¯c-vß½ng cüa nß¾c ¤y cûng có m£t trong Pháp-hµi cüa ÐÑc Ph§t Thích-Ca-Mâu-Ni. Nghe qua tñ sñ, Qu¯c-vß½ng th¥m nghî: "Trong nß¾c ta có ng߶i nghèo kh± ðªn n²i không có c½m ån, áo m£c; còn riêng ta thì · hoàng cung ån ngon m£c ð©p, nhß thª thì làm sao mà xÑng ðáng ð¬ tr¸ vì muôn dân?" Qu¯c-vß½ng tñ th¤y h± th©n, bèn phái ng߶i mang t¾i cho hai vþ ch°ng n÷ th§t nhi«u gÕo, bµt, thÑc ån và y phøc.

Thª là ðôi vþ ch°ng nghèo ðßþc hß·ng phß¾c báo ngay tÑc kh¡c - v×a m¾i b¯ thí tài sän duy nh¤t cüa mình thì li«n có ðßþc ð¥y ðü m÷i thÑ. Sau ðó, hai vþ ch°ng n÷ ðªn bái kiªn ÐÑc Ph§t. ÐÑc Ph§t thuyªt Pháp cho h÷ nghe; và Ngài v×a nói xong thì cä hai ng߶i ð«u l§p tÑc chÑng ðßþc S½-quä A-la-hán.

Cho nên, nghèo hèn mà có th¬ b¯-thí là khó. Nªu ðß½ng lúc g£p khó khån mà quý v¸ có th¬ b¯-thí ðßþc, thì ðó m¾i là th§t sñ có tâm b¯-thí. Và nªu càng khó khån quý v¸ càng c¯ g¡ng ð¬ làm cho ðßþc, thì lÕi càng có giá tr¸ h½n næa. ChÆng hÕn nhß chúng ta không th¬ ch¸u ðñng sñ m¡ng chØi, nhßng nªu b¸ ng߶i khác chØi m¡ng mà quý v¸ có th¬ nhçn nh¸n ðßþc, thì quý v¸ là ng߶i có ðÑc hÕnh. Cho nên, m£c dù chúng ta không th¬ ch¸u ðñng sñ ðánh ð§p, nhßng khi b¸ kë khác ðánh, quý v¸ nên nhçn ch¸u và nghî r¢ng: "×! Ðây là mµt v¸ Thi®n-tri-thÑc t¾i làm tiêu b¾t nghi®p chß¾ng giùm mình, giúp mình thoát khöi b¬ kh±. Ðây là mµt v¸ Thi®n-tri-thÑc hiªm có nh¤t!" B¤t cÑ cänh gi¾i nào xäy ðªn, quý v¸ cûng phäi nh§n di®n cho ðßþc. Nhæng ng߶i chï trích, không nói t¯t v« quý v¸, chính là Thi®n-tri-thÑc cüa quý v¸ ð¤y. Ch¾ nên m¾i nghe ng߶i ta khen mình mµt tiªng là m×ng rÞ r¯i rít nhß trë con ðßþc cho k©o; còn b¸ chê bai, chï trích mµt câu thì lÕi th¤y cay ð¡ng, kh± s· còn h½n là b¸ ån hoàng liên1 næa. Ð×ng nên có thái ðµ nhß v§y!

ÐÑc Ph§t k¬ ra hai mß½i sñ khó, song nhân sinh nào phäi chï có hai mß½i sñ khó ¤y thôi ðâu; hÆn nhiên là nhi«u h½n thª næa. Khi nhæng sñ khó khån xäy ðªn, nªu quý v¸ có th¬ giäi quyªt mµt cách d­ dàng tÑc là quý v¸ ðã thñc sñ hi¬u Ph§t Pháp v§y.

2) "Hào quý mà h÷c ÐÕo là khó. "Hào tÑc là phú hào, nghîa là giàu có, l¡m ti«n l¡m cüa. "Quý" là tôn quý, nghîa là có ð¸a v¸ cao, có thª lñc l¾n. Nhæng ng߶i ðã có ti«n lÕi có thª lñc næa, thì ðß½ng nhiên ð¶i s¯ng cüa h÷ r¤t sung sß¾ng, chÑ không kh± s· nhß ðôi vþ ch°ng nghèo chï có ðµc nh¤t mµt cái kh¯ v×a k¬ n÷.

Nhæng ng߶i giàu sang quy«n quý th߶ng có r¤t nhi«u áo qu¥n ð¬ thay ð±i, r¤t nhi«u ti«n bÕc ð¬ chi tiêu, ð°ng th¶i cûng có r¤t nhi«u bà con giàu sang và bÕn bè n±i tiªng. Nhß thª mà quý v¸ bäo h÷ døng công tu hành, xu¤t gia h÷c ÐÕo, thì th§t là quá khó! Vì sao? B·i vì h÷ ðang hß·ng mµt cuµc s¯ng sung túc và cäm th¤y r¤t thoäi mái, r¤t tñ do. H÷ quen s¯ng trong nhæng tòa nhà lµng lçy nhß lâu ðài cüa vua chúa, và ån toàn các thÑ cao lß½ng mÛ v¸, nhæng thñc ph¦m sang tr÷ng nh¤t, ð¡t ti«n nh¤t mà ða s¯ m÷i ng߶i không mua n±i. Cho nên, mu¯n cho h÷ ch¸u tu ÐÕo không phäi là chuy®n d­.

3) "Bö thân mÕng ¡t chªt là khó." "Bö thân mÕng" tÑc là không mu¯n s¯ng næa. Tuy nhiên, cho dù quý v¸ không mu¯n s¯ng næa, cûng chßa ch¡c là quý v¸ có th¬ chªt ðßþc ngay. ChÆng hÕn nhß có nhi«u ng߶i mu¯n chªt nên u¯ng thu¯c ngü ð¬ tñ tØ, nhßng vì u¯ng chßa ðü li«u lßþng nên vçn còn s¯ng. Ðó là tr߶ng hþp mu¯n chªt nhßng lÕi chßa th¬ chªt ðßþc. Nªu quý v¸ mu¯n bö thân mÕng là có th¬ bö ðßþc ngay, mu¯n chªt là ch¡c ch¡n chªt ðßþc li«n, thì không g÷i là khó.

Sñ khó khån này cûng có th¬ ðßþc giäi thích theo cách khác. Nªu quý v¸ mu¯n chªt thì ðß½ng nhiên r°i cûng ðßþc toÕi nguy®n, cûng có lúc s¨ chªt thôi. Thª nhßng, cho dçu quý v¸ ham s¯ng sþ chªt, dùng ðü m÷i cách ð¬ giæ gìn cái thân này h¥u kéo dài tu±i th÷, tránh khöi cái chªt, thì cûng không th¬ nào thñc hi®n ðßþc! Con ng߶i, ai ai r°i cûng phäi chªt; chÆng có ng߶i nào có th¬ "trë mãi không già" ho£c "s¯ng hoài không chªt" cä. Tuy®t nhiên không th¬ có chuy®n ðó, cho nên ÐÑc Ph§t m¾i dÕy là "bö thân mÕng ¡t chªt là khó."

4) "Ðßþc th¤y kinh Ph§t là khó." Quý v¸ ch¾ nên cho r¢ng ðßþc nghe giäng Kinh và ðßþc xem kinh sách nhß hi®n tÕi là chuy®n ð½n giän, d­ dàng. Ðó quä th§t không phäi là chuy®n d­. Có bài k® r¢ng:

Vô lßþng th§m thâm vi di®u Pháp,

Bá thiên vÕn kiªp nan tao ngµ.

Ngã kim kiªn vån ð¡c th÷ trì..

Nguy®n giäi Nhß-Lai chân thñc nghîa.

(Pháp Ph§t cao siêu r¤t nhi®m m¥u.

Tråm nghìn muôn kiªp khó g£p ðßþc,

Con nay nghe, th¤y ðßþc th÷ trì,

Nguy®n hi¬u Nhß-Lai chân th§t nghîa.)

Quý v¸ hãy nghî xem, ðßþc nhìn th¤y kinh sách cüa Ph§t không phäi là d­, ðßþc mang thân ng߶i lÕi cûng r¤t khó. Thª mà, ð¶i này chúng ta ðã có ðßþc thân ng߶i, lÕi còn ðßþc g£p kinh Ph§t và ðßþc nghe giäng kinh Ph§t  th§t không phäi là chuy®n d­! Âu cûng là nh¶ vô lßþng kiªp v« trß¾c chúng ta ðã tr°ng ðßþc ðÕi thi®n cån v§y!

5) "Sanh g£p ð¶i có Ph§t là khó." Ðßþc sanh ra vào th¶i có Ph§t xu¤t thª cûng không phäi d­. M£c d¥u hi®n tÕi ÐÑc Ph§t ðã nh§p Niªt-bàn, nhßng Ph§t Pháp vçn còn t°n tÕi, cho nên chúng ta vçn có th¬ h÷c Ph§t và vçn có th¬ tu hành. Th§t may m¡n thay cho chúng ta. 

6) "Nh¸n s¡c, nh¸n døc là khó." — ðây, s¡c và døc tÑc là thÑ tình cäm và døc v÷ng giæa nam næ. Không d­ gì mà ki«m chª ðßþc lòng s¡c døc, b·i vì thông th߶ng, ng߶i ð¶i ð«u cho r¢ng nam næ kªt hôn là l¨ tñ nhiên. Nh¸n ðßþc s¡c, nh¸n ðßþc døc, g£p cänh gi¾i mà không b¸ ðµng tâm, có ðßþc sÑc nhçn nh¸n  ðó là nhæng vi®c r¤t khó khån. Quý v¸ có th¬ ki«m chª mµt vài l¥n, nhßng r°i quý v¸ không th¬ ki«m chª n±i næa và tr· nên ðiên ðäo. Vì thª, nh¸n ðßþc s¡c døc, bö ðßþc lòng ham mu¯n, không phäi là d­.

7) "Th¤y t¯t mà chÆng mong c¥u là khó." Trông th¤y sñ vi®c r¤t t¯t ð©p mà không tham c¥u, không ao ß¾c, thì không phäi d­. Thói th߶ng h­ th¤y cái gì ð©p là ai n¤y ð«u sanh lòng tham, mu¯n chiªm hæu; cho nên th¤y thÑ t¯t mà không tham c¥u là khó.

8) "B¸ sï nhøc mà chÆng tÑc gi§n là khó." Thí dø có ng߶i b²ng dßng ðánh ð§p, chØi m¡ng, ho£c vô c¾ làm nhøc quý v¸. Khi ¤y, quý v¸ khó mà d¢n lòng, không sanh tâm sân h§n, ho£c xem nhß chÆng có chuy®n gì xäy ra. Tuy r¢ng không d­ bö qua, nhßng nªu quý v¸ làm ðßþc, tÑc là quý v¸ ðã vßþt qua ðßþc sñ thØ thách v§y.

9) "Có thª lñc mà không lÕm døng là khó." "Có thª lñc" tÑc là có quy«n hành. Thí dø có nhæng kë làm quan mà mu¯n giªt ng߶i là giªt, th§m chí dùng quy«n thª ð¬ sát hÕi ng߶i vô tµi; ðó g÷i là "Ö thª hiªp ng߶i." C§y có quy«n lñc trong tay r°i giªt ng߶i b×a bãi, tÑc là lÕm døng quy«n lñc. Kë không lÕm døng quy«n là không dña vào quy«n lñc ð¬ chèn ép, Ñc hiªp ng߶i khác. Có quy«n lñc mà không c§y quy«n Ö thª  không h¯ng hách, vçn tôn tr÷ng m÷i ng߶i, chÆng ðàn áp ho£c sát hÕi ng߶i khác mµt cách b×a bãi  là mµt vi®c r¤t khó thñc hi®n. Tuy nhiên, khó làm mà làm ðßþc, thì không gì quý b¢ng!

10) "G£p vi®c mà vô tâm là khó." B¤t lu§n g£p phäi chuy®n gì, quý v¸ ð«u nên "vô tâm" mà Ñng xØ, ð¯i phó. Khi có vi®c gì xäy ra, quý v¸ ch¾ nên b¯i r¯i, hoäng h¯t; mà hãy tùy c½ Ñng biªn, tùy duyên ð¯i phó. Chuy®n ðã qua r°i, giäi quyªt xong r°i, thì không nên nghî t¾i næa; ðó là:

Sñ lai t¡c Ñng, sñ khÑ t¡c tînh.

(Vi®c t¾i thì Ñng phó, vi®c ði thì ði«m tînh.)

Nhß thª g÷i là "vô tâm"  không có tâm ch¤p trß¾c, cûng chÆng có tâm v÷ng tß·ng.

11) "H÷c rµng, nghiên cÑu nhi«u là khó." "H÷c rµng" tÑc là h÷c nhi«u hi¬u rµng; và "nghiên cÑu nhi«u" tÑc là tìm tòi, tra cÑu c£n k¨. Ði«u này cûng không d­ thñc hi®n.

12) "D©p tr× tánh ngã mÕn là khó." M÷i ng߶i ð«u có tâm ngã mÕn - thói kiêu ngÕo, tñ mãn v« "cái tôi." Tr× di®t lòng ngã mÕn, dÑt bö thói kiêu cång, cûng không phäi là chuy®n d­ làm.

13) "ChÆng khinh ng߶i chßa h÷c là khó." Ðây là ði«u mà ng߶i xu¤t gia c¥n phäi biªt h½n hªt: Không ðßþc khinh th߶ng ng߶i chßa h÷c Ph§t Pháp. Nªu khinh th߶ng h÷, tÑc là phÕm tµi "khinh th߶ng ng߶i chßa h÷c." Яi v¾i nhæng ng߶i không am hi¬u Ph§t Pháp, quý v¸ nên v§n døng các pháp môn phß½ng ti®n ð¬ giäng giäi và cäm hóa, chÑ không nên có lòng khinh khi ho£c có thái ðµ b¤t nhã v¾i h÷.

Trong giáo pháp cüa Ph§t có nêu ra b¯n ði«u không ðßþc khinh xu¤t, coi th߶ng. ÐÑc Ph§t vçn th߶ng nh¡c ðªn nhæng ði«u này; v§y ðó là nhæng ði«u gì? Ðó là: 

a) LØa dù nhö, ch¾ coi th߶ng (höa tuy ti¬u, b¤t khä h¯t). Яi v¾i ð¯m lØa nhö, quý v¸ không ðßþc coi th߶ng, không ðßþc l½ ð­nh. Tuy r¢ng chï là mµt ð¯m lØa nhö, quý v¸ cûng phäi hªt sÑc c¦n th§n; b·i vì h­ quý v¸ s½ ý, t¤t cä m÷i thÑ ð«u có th¬ b¸ thiêu hüy b¤t cÑ lúc nào!

b) R°ng dù nhö, ch¾ coi th߶ng (long tuy ti¬u, b¤t khä h¯t). Cho dù r°ng r¤t nhö, quý v¸ cûng không ðßþc coi th߶ng, b·i r°ng có phép th¥n thông biªn hóa, có khä nång biªn nhö biªn l¾n.

c) Con vua dù nhö, ch¾ coi th߶ng (vß½ng tØ tuy ti¬u, b¤t khä h¯t). Vß½ng tØ là con vua, là Thái-tØ cüa Qu¯c-vß½ng. M£c dù v¸ vß½ng-tØ còn nhö tu±i, quý v¸ cûng không ðßþc coi th߶ng, b·i trong tß½ng lai, vß½ng-tØ s¨ ðßþc kª v¸ làm Hoàng-ðª.

d) Sa-môn dù nhö, ch¾ coi th߶ng (Sa-môn tuy ti¬u, b¤t khä h¯t). M£c dù v¸ Sa-môn còn nhö tu±i, quý v¸ cûng không ðßþc coi th߶ng, b·i vì tß½ng lai v¸ Sa-môn ¤y s¨ thành Ph§t.

V§y, "chÆng khinh ng߶i chßa h÷c" tÑc là không ðßþc khinh khi, xem th߶ng nhæng kë chßa h÷c Ph§t Pháp; và t¤t nhiên, ðó là ði«u r¤t khó thñc hi®n. 

14) "Thñc hành tâm bình ðÆng là khó." Mu¯n cho tâm mình thñc hành l¨ t× bi và bình ðÆng thì không d­, nhßng quý v¸ vçn nên c¯ g¡ng tiªn hành.

15) "ChÆng nói th¸ phi là khó." Ða s¯ ng߶i ð¶i ð«u thích nói chuy®n th¸ phi, bàn tán chuy®n phäi qu¤y cüa kë khác; cho nên, không nói chuy®n th¸ phi là mµt vi®c r¤t khó.

Mµt ð® tØ cüa tôi nói r¢ng trß¾c khi xu¤t gia thì anh ta không h« nói chuy®n th¸ phi, thª nhßng sau khi xu¤t gia thì lÕi tiêm nhi­m thói x¤u ðó. Tuy nhiên, anh ta ðã tïnh ngµ r¤t chóng, nên tôi tin r¢ng bây gi¶ anh ta không còn nói chuy®n th¸ phi næa!

16) "G£p ðßþc Thi®n-tri-thÑc là khó." Ðßþc g£p gÞ b§c Thi®n-tri-thÑc không phäi là chuy®n d­. Quý v¸ hãy nhìn nhæng v¸ h÷c ÐÕo mà xem: Da s¯ nhæng ng߶i mà quý v¸ g£p ð«u h° ð°, ß½ng ß½ng d· d· cä. B§c Thi®n-tri-thÑc thì không h° ð°, không gàn d·, không ð¬ cho quý v¸ phäi l¥m ð߶ng lÕc l¯i.

Ng߶i tu ÐÕo nh¤t ð¸nh phäi nghe l¶i b§c Thi®n-tri-thÑc. Nªu trong lúc chßa chÑng ðßþc quä v¸ mà quý v¸ lÕi không ch¸u nghe l¶i hß¾ng dçn cüa b§c Thi®n-tri-thÑc, chï mu¯n làm theo tánh ý cüa riêng mình, tÑc là quý v¸ ðã phÕm sai l¥m và thª nào cûng b¸ ð÷a lÕc, g£p ma chß¾ng. Do ðó, quý v¸ nh¤t ð¸nh phäi g¥n gûi các b§c Thi®n-tri-thÑc và nghe theo sñ giáo hóa cüa h÷. Tuy nhiên, khó mà g£p ðßþc b§c Thi®n-tri-thÑc.

17) "H÷c ÐÕo, th¤y ðßþc tánh là khó." H÷c ÐÕo mà có th¬ "minh tâm kiªn tánh" (hi¬u tâm, th¤y tánh) thì không phäi d­. Cho nên, nªu ng߶i h÷c ÐÕo mà có th¬ hi¬u ðßþc tâm và th¤y ðßþc tánh cüa chính mình tÑc là ðã làm ðßþc vi®c r¤t khó làm v§y.

18) "Tùy duyên hóa ðµ ng߶i là khó." Biªt tùy duyên tùy ph§n mà uy¬n chuy¬n giáo hóa, cÑu ðµ chúng sanh không phäi là chuy®n d­.

19) "Th¤y cänh mà không ðµng là khó." Nªu g£p b¤t cÑ cänh gi¾i nào quý v¸ cûng không b¸ cänh gi¾i ¤y lay chuy¬n, mà trái lÕi, còn có th¬ chuy¬n ðßþc cänh gi¾i, tÑc là quý v¸ ðã làm ðßþc mµt vi®c r¤t khó.

20) "Khéo biªt phß½ng ti®n là khó." Nh§n biªt ðßþc pháp môn phß½ng ti®n nào thích hþp ð¬ giáo hóa chúng sanh không phäi là chuy®n d­.

ڜ

Chß½ng 13

V¤n ÐÕo Túc MÕng

(Höi V« ÐÕo & Túc MÕng)

Kinh Vån: Sa-môn v¤n Ph§t: "Dî hà nhân duyên ð¡c Tri-túc-mÕng, hµi kÏ chí ÐÕo?"

Ph§t ngôn: "T¸nh tâm, thü chí, khä hµi chí ÐÕo. Thí nhß ma cänh, c¤u khÑ minh t°n; ðoÕn døc, vô c¥u, ðß½ng ð¡c Túc-mÕng."

D¸ch Nghîa: Mµt v¸ Sa-môn höi Ph§t: "Do nhân duyên gì mà ðßþc Tri-túc-mÕng và hi¬u th¤u ÐÕo cao tµt?"

ÐÑc Ph§t dÕy: "T¸nh tâm, thü chí, thì có th¬ hi¬u th¤u ÐÕo cao tµt. Ví nhß lau gß½ng, chùi hªt c¤u b¦n thì còn lÕi vë sáng; dÑt lòng tham døc, không còn mong c¥u, t¤t s¨ ð¡c Túc-mÕng."
 
 

giäng nghîa:

Chß½ng thÑ m߶i ba nói v« con ng߶i làm thª nào ð¬ ð¡c Tri-túc-mÕng tÑc là khä nång biªt ðßþc mÕng s¯ng trong nhi«u kiªp v« trß¾c. ÐÑc Ph§t day chúng ta nªu mu¯n có ðßþc phép túc-mÕng thì phäi thª nào? Phäi th¬ hµi ÐÕo, phäi hi¬u ÐÕo mµt cách th¤u su¯t!

Có mµt v¸ Sa-môn höi Ph§t. "BÕch ÐÑc Thª Tôn! Do nhân duyên gì mà ðßþc Tri-túc-mÕng và hi¬u th¤u ÐÕo cao tµt? Nh¶ nhân duyên gì, phäi tu hành ra sao, và nên tu theo pháp môn nào ð¬ ð¡c ðßþc Túc-mÕng-thông? аng th¶i, chúng con phäi làm thª nào ð¬ th¤u tri®t ðßþc ðÕo lý chân chánh?"

ÐÑc Ph§t dÕy: "T¸nh tâm, thü chí, thì có th¬ hi¬u th¤u ÐÕo cao tµt." ÐÑc Ph§t trä l¶i th¥y Sa-môn ¤y r¢ng: "Các ông c¥n phäi làm cho tâm mình tr· nên thanh t¸nh và phäi giæ væng chí nguy®n cüa mình. H­ l§p th® nguy®n gì thì phäi giæ l¶i th® nguy®n ¤y. Không nên m¾i phát nguy®n ðßþc m¤y hôm là ðã nu¯t l¶i, xem nhß chÆng ðáng k¬: "Tôi rút l¶i nguy®n ¤y lÕi r°i!" Hành ðµng nhß thª tÑc là không 'thü chí,' không giæ væng chí nguy®n cüa mình. Nªu các ông có th¬ t¸nh tâm, lóng sÕch tâm trí, tr× khØ m÷i h¡c ám trong lòng  v÷ng tß·ng, tham, sân, si  và có th¬ kiên quyªt giæ væng chí nguy®n cüa mình, thì tñ nhiên các ông s¨ hi¬u th¤u ðßþc ÐÕo chân chánh." ÐÕo chân chánh và t¯i cao kia tß½ng tñ cái gì? Bây gi¶ ÐÑc Ph§t ðßa ra mµt tÖ dø.

"Ví nhß lau gß½ng, chùi hªt c¤u b¦n thì còn lÕi vë sáng." Khi quý v¸ lau chùi t¤m gß½ng, h­ lau sÕch bøi b£m trên m£t gß½ng thì vë sáng cüa gß½ng hi®n ra. Vë sáng hi®n ra ¤y chính là Túc-mÕng-thông  khä nång biªt ðßþc vi®c ð¶i trß¾c.

Tß½ng tñ nhß thª, mµt khi quý v¸ "dÑt lòng tham døc, không còn mong c¥u, t¤t s¨ ð¡c Túc-mÕng." Nªu quý v¸ có th¬ dÑt bö døc ni®m và không còn tham c¥u  ðÕt t¾i cänh gi¾i "vô s· c¥u"  thì quý v¸ s¨ ð¡c ðßþc Túc-mÕng thông.

Cho nên chúng ta, nhæng ng߶i tu ÐÕo, dÑt khoát phäi không còn tÕp ni®m, không còn v÷ng tß·ng. Nªu quý v¸ có th¬ dÑt sÕch m÷i v÷ng tß·ng, tÕp ni®m, thì tu pháp môn nào cûng thành công r¤t nhanh chóng. Nhßng nªu ð¥u óc chï toàn là v÷ng tß·ng, tÕp ni®m, trong lòng vçn ð¥y dçy tham, sân, si, thì ðß½ng nhiên quý v¸ tu pháp môn nào cûng chÆng tß½ng ßng cä.

Chúng ta tu h÷c Ph§t pháp thì trß¾c hªt là phäi dÑt bö lòng tham døc và lòng tham ái, ðoÕn tr× m÷i døc ni®m. R°i phäi dÑt tuy®t lòng tham c¥u  không c¥u mong b¤t cÑ cái gì cä. Có mong c¥u là kh±. B¤t lu§n quý v¸ mong c¥u ði«u gì, nªu không ðßþc toÕi nguy®n tÑc là quý v¸ s¨ ch¸u ðñng n²i kh± "c¥u b¤t ð¡c" nghîa là kh± vì c¥u mà không ðßþc. Cho nên, m÷i ng߶i c¥n phäi chú ý ði¬m này.

Tu hành là tu cái gì? Tu hành tÑc là dÑt bö m÷i v÷ng tß·ng và døc ni®m cüa chính mình. Làm ðßþc nhß thª tÑc là có công phu thñc sñ. Mµt khi tánh ð¯ kÜ, chß¾ng ngÕi, tham, sân, si cüa quý v¸ ðã ðßþc quét sÕch, thì quý v¸ s¨ ð¡c Túc-mÕng-thông.

ڜ

Chß½ng 14

Thïnh V¤n Thi®n ÐÕi

(Höi V« Tánh Thi®n Và ÐÕi)

Kinh Vån: Sa-môn v¤n Ph§t: "Hà giä vi thi®n? Hà giä t¯i ðÕi?"

Ph§t ngôn: "Hành ÐÕo, thü chân giä thi®n. Chí dæ ÐÕo hþp giä ðÕi."

D¸ch Nghîa: Mµt v¸ Sa-môn höi Ph§t: "Ði«u gì là thi®n? Ði«u gì là t¯i ðÕi?"

ÐÑc Ph§t dÕy: "Thñc hành ÐÕo và giæ b« chân th§t, là thi®n. Chí và ÐÕo hþp nhau, là ðÕi."

giäng nghîa: 

Chß½ng thÑ m߶i b¯n giäng rõ r¢ng không có gì t¯t h½n sñ tu hành chân chánh, và ðó là ði«u t¯i thi®n (lành nh¤t). "ÐÕi" tÑc là sñ chÑng ð¡c ðÕo lý chân th§t. Ðây chính là ði«u t¯i ðÕi (l¾n nh¤t) v§y.

Mµt v¸ Sa-môn höi Ph§t: "Ði«u gì là thi®n? Ði«u gì là t¯i ðÕi?" Có mµt th¥y Sa-môn thïnh v¤n ÐÑc Ph§t r¢ng: "BÕch ÐÑc Thª-Tôn! Vi®c gì là t¯t nh¤t, ðáng làm h½n hªt? Vi®c gì là vî ðÕi nh¤t, quan tr÷ng nh¤t và nên làm nh¤t?"

ÐÑc Ph§t dÕy: "Thñc hành ÐÕo và giæ b« chân th§t, là thi®n." ÐÑc Ph§t trä l¶i th¥y Sa-môn ¤y r¢ng: "Nªu ông có th¬ tu hành theo Ph§t pháp chân chánh thì ðó là ði«u t¯t nh¤t. Ð×ng nên tu theo bàng môn ngoÕi ðÕo. Thª nào là Ph§t pháp chân chánh? Ðó là không ích kÖ, chí công vô tß, không thiên v¸, không phân bi®t mình v¾i ng߶i. Chúng ta không nên có lòng v¸ kÖ và cûng ð×ng mßu c¥u lþi lµc riêng tß. Nh¤t cØ nh¤t ðµng, chúng ta ð«u nên thñc hành B°-tát ÐÕo, làm lþi ích cho chúng sanh. H­ mình hi¬u ðßþc ði«u gì cûng mu¯n giäng giäi cho ng߶i khác cùng hi¬u, và nªu mình ðßþc lþi lÕc thì cûng mong cho ng߶i khác ðßþc nhß mình. Không ích kÖ và không mßu c¥u lþi lÕc cho riêng bän thân mình  ðó là t¯i thi®n, là ði«u t¯t lành nh¤t v§y.

"Thñc hành ÐÕo, giæ b« chân th§t" tÑc là giæ gìn chân lý, chÑ không giæ cái pháp hß v÷ng, không th§t. Tu hành thì phäi hi¬u rõ chân lý. Không hi¬u chân lý thì không phäi là "giæ b« chân th§t." Giæ ðßþc sñ chân th§t là ði«u t¯t ð©p nh¤t.

"Chí và ÐÕo hþp nhau, là ðÕi." Khi chí nguy®n cüa quý v¸ và ð߶ng ÐÕo mà quý v¸ ðang tu hành có th¬ hþp lÕi thành mµt, thì quý v¸ s¨ chÑng ðßþc quä v¸ thánh nhân. Quý v¸ có th¬ chÑng quä A-la-hán ho£c thñc hành B°-tát ÐÕo. Ðó là t¯i ðÕi v§y!

ڜ

Chß½ng 15

Thïnh V¤n Lñc Minh 

(Höi V« SÑc MÕnh & Sáng)

Kinh Vån: Sa-môn v¤n Ph§t: "Hà giä ða lñc? Hà giä t¯i minh?"

Ph§t ngôn: "Nhçn nhøc ða lñc, b¤t hoài ác c¯, kiêm gia an ki®n. Nhçn giä vô ác, t¤t vi nhân tôn. Tâm c¤u di®t t§n, t¸nh vô hà uª, th¸ vi t¯i minh. V¸ hæu thiên ð¸a, ðãi ß kim nh§t, th§p phß½ng s· hæu, vô hæu b¤t kiªn, vô hæu b¤t tri, vô hæu b¤t vån. Сc Nh¤t-thiªt Trí, khä v¸ minh hÛ."

D¸ch Nghîa: Sa-môn höi Ph§t: "Cái gì mÕnh nh¤t? Cái gì sáng nh¤t?"

ÐÑc Ph§t dÕy: "Nhçn nhøc mÕnh nh¤t, vì chÆng mang lòng ác, lÕi ðßþc thêm an ki®n. Kë nhçn nhøc không ác, t¤t ðßþc ng߶i ð¶i tôn kính. C¤u b¦n trong tâm di®t hªt, sÕch không còn vªt d½, ðó là sáng nh¤t. T× khi chßa có tr¶i ð¤t cho ðªn ngày nay, bao nhiêu sñ v§t trong m߶i phß½ng, không có gì là chÆng th¤y, không có gì là chÆng biªt, không có gì là chÆng nghe. Ðßþc Nh¤t-thiªt Trí có th¬ g÷i là sáng v§y."

giäng nghîa:

Ðây là chß½ng thÑ m߶i låm. Chß½ng này cho chúng ta biªt r¢ng nhçn nhøc là mÕnh nh¤t. Nhçn nhøc có th¬ tr× di®t hªt m÷i c¤u nhi­m và giúp cho sñ hi¬u biªt cüa chúng ta ðßþc th¤u ðáo h½n.

Mµt v¸ Sa-môn höi Ph§t: "Cái gì mÕnh nh¤t? Cái gì sáng nh¤t?" LÕi có mµt th¥y Sa-môn thïnh v¤n ÐÑc Ph§t: "BÕch ÐÑc Thª Tôn! Cái gì nhi«u nh¤t, mÕnh m¨ nh¤t trong t¤t cä? Và, cái gì sáng nh¤t, có trí hu® nh¤t?"

Ь giäi ðáp th¡c m¡c ¤y, ÐÑc Ph§t dÕy: "Nhçn nhøc mÕnh nh¤t." Nªu quý v¸ có th¬ ch¸u ðñng sñ nhøc mÕ thì quý v¸ là ng߶i mÕnh nh¤t; nªu không nh¸n nhøc ðßþc thì không có sÑc mÕnh. SÑc mÕnh cüa sñ nhçn nhøc thì vô biên, b¤t t§n; vì sao? "Vì chÆng mang lòng ác." SÑc mÕnh cüa sñ nhçn nhøc là mµt thÑ thi®n lñc, chÆng xen lçn mäy may ác lñc. B·i ðó là thÑ sÑc mÕnh toàn thi®n, không chÑa ch¤t cái ác, nên không bao gi¶ cùng t§n.

Có câu:

Nhu nång kh¡c cß½ng, nhßþc nång th¡ng c߶ng.

(M«m có th¬ h½n cÑng, yªu có th¬ th¡ng mÕnh.)

M«m dëo có th¬ kh¡c chª cÑng r¡n; và d¸u dàng, nh߶ng nh¸n có th¬ th¡ng ðßþc ß½ng ngÕnh. Tôi th߶ng höi quý v¸: TÕi sao rång røng? Câu trä l¶i là: Vì rång cÑng! Thª thì, tÕi sao lßÞi không røng? Vì lßÞi m«m! Cho dù quý v¸ có s¯ng t¾i vài tråm tu±i ði næa, thì quý v¸ cûng chï g£p toàn là ng߶i røng rång, chÑ chÆng th¤y có ai røng lßÞi cä. Ðó là vì lßÞi v¯n m«m mÕi, biªt nhçn nhøc. Cho nên, nhçn nhøc là mÕnh nh¤t!

"LÕi ðßþc thêm an ki®n." H½n næa, nh¶ có tánh nhçn nhøc nên ðßþc bình yên, khöe mÕnh và sáng su¯t.

"Kë nhçn nhøc không ác. Ng߶i có ðÑc tánh nhçn nÕi thì ch¡c ch¡n không làm ði«u ác; do ðó, t¤t ðßþc ng߶i ð¶i tôn kính." Nªu quý v¸ không làm ði«u ác thì nh¤t ð¸nh quý v¸ s¨ ðßþc m÷i ng߶i kính tr÷ng.

Mµt khi "cáu b¦n trong tâm di®t hªt, các thói ích kÖ, tñ lþi, tham, sân, si, các ý nghî nhi­m ô, døc ni®m ð«u không còn, b¤y gi¶ tâm trí s¨ sÕch không còn vªt d½." B¤y gi¶, quý v¸ tr· nên trong sÕch ðªn n²i mµt chút sai l¥m, tÏ vªt, ho£c ý nghî c¤u nhi­m cûng không còn næa. Chï ðµc nh¤t mµt cái tâm thanh t¸nh t°n tÕi  và, "ðó là sáng nh¤t." Nªu quý v¸ có th¬ t¦y tr× m÷i h¡c ám trong tâm, thì ðó là sáng su¯t nh¤t, có trí hu® nh¤t.

"T× khi chßa có tr¶i ð¤t cho ðªn ngày nay, bao nhiêu sñ v§t trong m߶i phß½ng, không có gì là chÆng th¤y, không có gì là chÆng biªt, không có gì là chÆng nghe." T× thu· chßa khai thiên l§p ð¸a cho t¾i hi®n tÕi, ð¯i v¾i m÷i sñ m÷i v§t trong m߶i phß½ng, thì quý v¸ không có v§t gì mà chÆng th¤y, không có vi®c gì mà chÆng biªt. Nhß thª là k¬ t× vô thüy kiªp ðªn nay, m÷i vi®c xäy ra quý v¸ ð«u biªt rõ, và không có chuy®n gì mà quý v¸ chßa t×ng nghe qua cä.

"Ðßþc Nh¤t-thiªt Trí có th¬ g÷i là sáng v§y." Vì sao lÕi có th¬ nhß thª ðßþc? Vì quý v¸ ðã ðÕt ðßþc Nh¤t-thiªt Trí. Ðây m¾i ðßþc xem là sñ hi¬u biªt chân chánh, sñ th¤u tri®t chân chánh và trí hu® chân chánh v§y!

.
[00][01][02][03][04][05][06][07][08][Next]