Chß½ng 16

Xä ái Сc ÐÕo

(Bö ái Døc T¤t Сc ÐÕo)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "Nhân hoài ái døc, b¤t kiªn ÐÕo giä; tÖ nhß tr×ng thüy trí thü giáo chi, chúng nhân cµng lâm, vô hæu ð± kÏ änh giä. Nhân dî ái døc giao th¯, tâm trung tr÷c hßng, c¯ b¤t kiªn ÐÕo. Nhæ ðÆng Sa-môn ðß½ng xä ái døc; ái døc c¤u t§n, ÐÕo khä kiªn hÛ."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i ôm giæ lòng ái døc chÆng th¤y ðßþc ÐÕo, ví nhß nß¾c ðã lóng trong lÕi l¤y tay khu¤y lên, khiªn nhæng ng߶i ðªn xem ð«u không th¤y ðßþc bóng cüa h÷. Ng߶i ð¶i vì b¸ ái døc xáo trµn, làm cho c¤u trßþc trong tâm n±i d§y, nên chÆng th¤y ðßþc ÐÕo. Sa-môn các ông phäi xä bö ái døc, c¤u b¦n ái døc hªt sÕch thì có th¬ th¤y ðßþc ÐÕo!"

giäng nghîa:

Chß½ng thÑ m߶i sáu nói v« tâm cüa ng߶i ð¶i chúng ta. "Nß¾c tâm" (tâm thüy) v¯n lóng trong, nhßng nªu quý v¸ khu¤y lên thì nß¾c ¤y s¨ không còn trong næa. Nhß v§y, sñ lóng trong là gì? Là ÐÕo! Còn không lóng trong là gì? Là ái døc! Chính lòng tham ái và tham døc gây chß¾ng ngÕi, khiªn chúng ta không th¬ minh tâm kiªn tánh, không th¤y ðßþc ÐÕo, không chÑng ðßþc quä v¸. ChÑng ðßþc S½-quä A-la-hán là ðÕt ðªn ngôi v¸ Kiªn ÐÕo, tÑc là ðã th¤y ðßþc ÐÕo v§y.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i ôm giæ lòng ái døc..." Giäng cái pháp này cho ng߶i Tây phß½ng nghe thì th§t khó mà giäng cho thông, vì ða s¯ ng߶i Tây phß½ng b¤t lu§n chuy®n gì cûng ð«u nh¡c t¾i ái, nói t¾i døc. Уc bi®t là có nhæng tín ð° cüa nhi«u giáo phái còn nói: "Giáo-chü yêu tôi và tôi yêu giáo-chü!" Giæa h÷ và "giáo-chü" cüa h÷ có m¯i quan h® luyªn ái nhß giæa nam và næ v§y. Th§m chí, có nhi«u næ tín ð° còn dám nói là h÷ ðã married, ðã kªt hôn v¾i "giáo-chü" cüa h÷ næa. Th§t là nhæng kë chÆng hi¬u gì v« ÐÕo cä!

Nhæng ng߶i cÑ ôm giæ lòng ái døc, thâm tâm chï toàn nh¾ tß·ng t¾i ái tình và døc v÷ng, thì "chÆng th¤y ðßþc ÐÕo." Nªu quý v¸ tu ÐÕo nhßng lÕi không hi¬u ÐÕo, thì s¨ mµt m£t tu hành, mµt m£t hüy hoÕi sñ tu hành cüa mình  khuyên quý v¸ phäi dÑt bö lòng ái døc thì lòng ái døc cüa quý v¸ lÕi càng gia tång!

"Ví nhß nß¾c ðã lóng trong lÕi l¤y tay khu¤y lên." Khi b¸ lòng tham ái và tham døc xâm chiªm thì quý v¸ không th¬ th¤y ðßþc ÐÕo; gi¯ng nhß vi®c gì? Gi¯ng nhß nß¾c ðã lóng trong mà quý v¸ lÕi l¤y tay khu¤y lên, làm cho ðøc v§y. S· dî nhß thª là vì trong nß¾c ¤y có ð¤t cát, bùn, bøi b£m. Nªu trong nß¾c hoàn toàn không có cát và bùn, thì quý v¸ có khu¤y thª nào ði næa, nß¾c cûng chÆng b¸ ðøc! Cát và bùn · ðây tßþng trßng cho cái gì? Tßþng trßng cho ái và døc  ái tình và døc v÷ng ví nhß bøi b£m, bùn ð¤t trong nß¾c. Khi lòng tham ái và tham døc cüa quý v¸ d¤y kh·i, thì cûng gi¯ng nhß quý v¸ l¤y tay khu¤y ðøc nß¾c, "khiªn nhæng ng߶i ðªn xem ð«u không th¤y ðßþc bóng cüa h÷" v§y. T¤t cä nhæng ng߶i ðÑng cÕnh b¶ nß¾c ð«u không th¤y có bóng mình phän chiªu trên m£t nß¾c; vì sao? Vì nß¾c ðã b¸ khu¤y ðøc! Vì sao quý v¸ không th¤y ðßþc ÐÕo? Vì lòng tham ái và tham døc làm cho quý v¸ tr· thành u mê tåm t¯i!

"Ng߶i ð¶i vì b¸ ái døc xáo trµn, làm cho c¤u trßþc trong tâm n±i d§y, nên chÆng th¤y ðßþc ÐÕo." T× sáng ðªn t¯i, h÷ chï nghî ðªn ái tình và døc v÷ng  nhæng ý tß·ng b¤t t¸nh, không trong sÕch. Vì b¸ lòng tham ái và tham døc xáo trµn, chi ph¯i, nên h÷ không nghî t¾i ði«u gì khác ngoÕi tr× ái và døc. Trong tâm h÷, c¤u trßþc d¤y lên làm ðøc "nß¾c trí hu®" (trí hu® thüy)  h÷ không còn sáng su¯t, không còn trí hu® næa; và do ðó, h÷ chÆng hi¬u ðßþc ÐÕo. Quý v¸ ngày ngày mi®t mài tu hành mà vçn không chÑng ðßþc quä v¸, chÆng th¤y ðßþc ÐÕo, là vì sao? Vì quý v¸ vçn còn lòng tham ái và tham døc! Nªu không có tâm ái døc thì quý v¸ s¨ th¤y ðßþc ÐÕo r¤t mau chóng. 

Vì thª ÐÑc Ph§t cån d£n: "Sa-môn các ông phäi xä bö ái døc." — ðây Sa-môn là bao g°m t¤t cä các TÏ-khßu và TÏ-khßu ni chúng ta hi®n nay. T¤t cä chúng ta ð«u nên dÑt bö lòng tham ái và tham døc. DÑt bö ái døc không có nghîa là phäi tuyên b¯: "Tôi r¤t ghét phái næ. H­ g£p h÷ là tôi n±i nóng, ðu±i h÷ ði ngay!" Không phäi nhß thª! V§y thì phäi nhß thª nào? Phäi "nhìn mà nhß không th¤y, nghe mà nhß chÆng nghe!" Quý v¸ không nh¤t thiªt phäi cåm ghét h÷; tuy nhiên, cûng ch¾ vì h÷ mà xao xuyªn, kh·i tâm ðµng ni®m, ho£c b¸ h÷ chi ph¯i.

Trong câu "xä bö ái døc," thì "xä bö" có nghîa là b¯ thí, ðem cho. Thí dø quý v¸ b¯ thí ti«n bÕc, thì mµt khi ðã cho ng߶i ta r°i tÑc là quý v¸ không có s¯ ti«n ðó næa - quý v¸ ðã xä bö s¯ ti«n ¤y. Thª thì, ð¬ xä bö ái døc, quý v¸ nên xä cho ai? Hãy ðem cho cha m© cüa quý v¸ v§y! "Cáu b¦n ái døc hªt sÕch thì có th¬ th¤y ðßþc ÐÕo!" Khi lòng tham ái và døc ni®m  nhæng rác rß·i d½ b¦n  ð«u không còn næa, thì quý v¸ có th¬ th¤y ðßþc ÐÕo, chÑng ðßþc quä v¸. 

ڜ

Chß½ng 17

Minh Lai ám TÕ

(ánh Sáng Ъn, Bóng T¯i Tan)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "Phu kiªn ÐÕo giä, tÖ nhß trì cñ nh§p minh th¤t trung; kÏ minh tÑc di®t, nhi minh ðµc t°n. H÷c ÐÕo kiªn ðª, vô minh tÑc di®t, nhi minh th߶ng t°n hÛ."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i th¤y ðßþc ÐÕo ví nhß kë c¥m ðu¯c ði vào phòng t¯i, bóng t¯i l§p tÑc tan biªn, chï còn lÕi ánh sáng. H÷c ÐÕo mà th¤y ðßþc chân lý thì vô minh li«n dÑt, ánh sáng s¨ th߶ng còn."

giäng nghîa:

Chß½ng thÑ m߶i bäy cho th¤y r¢ng vô minh v¯n không có th¬ tánh. Chính vì không có th¬-tánh cho nên h­ vô minh biªn m¤t là biªn m¤t hÆn. Mµt khi quý v¸ th¤y ðßþc ÐÕo thì vô-minh s¨ tiêu tan. 

ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i th¤y ðßþc ÐÕo ví nhß kë c¥m ðu¯c ði vào phòng t¯i." Nhæng ng߶i th¤y ðßþc ÐÕo thì chÆng khác nào kë c¥m bó ðu¯c ðang cháy trên tay mà ði vào mµt cån phòng t¯i tåm, u ám; khiªn cho "bóng t¯i l§p tÑc tan biªn, chï còn lÕi ánh sáng." Sñ sáng süa t°n tÕi là nh¶ ánh lØa töa ra t× bó ðu¯c. Bó ðu¯c tßþng trßng cho trí hu® cüa con ng߶i, và ngø ý r¢ng nªu chúng ta có trí hu® thì s¨ phá tan ðßþc vô-minh. Vô-minh tÑc là cån phòng t¯i tåm, h¡c ám. Nªu quý v¸ có trí hu® thì cån phòng t¯i tåm ¤y s¨ tr· thành sáng süa; cho nên nói r¢ng "chï còn lÕi ánh sáng."

"H÷c ÐÕo mà th¤y ðßþc chân lý thì vô minh li«n dÑt, ánh sáng s¨ th߶ng còn." Nhæng ng߶i h÷c ÐÕo mà có th¬ th¤y ðßþc chân lý, thì sñ vô-minh cüa h÷ l§p tÑc biªn m¤t. H­ vô-minh biªn m¤t thì trí hu® s¨ mãi mãi t°n tÕi v§y!

ڜ

Chß½ng 18

Ni®m ÐÆng B±n Không 

(ý Ni®m Và M÷i ThÑ V¯n Là Không)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "Ngô Pháp, ni®m vô ni®m ni®m, hành vô hành hÕnh, ngôn vô ngôn ngôn, tu vô tu tu. Hµi giä c§n nhî, mê giä vi­n h°. Ngôn ngæ ðÕo ðoÕn, phi v§t s· câu, sai chi hào ly, th¤t chi tu du."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: " Pháp cüa Ta là nghî, nghî mà không nghî; là làm, làm mà không làm; là nói, nói mà không nói; là tu, tu mà không tu. Kë biªt thì g¥n, ng߶i mê thì xa; ð߶ng ngôn ngæ ðÑt hªt, chÆng b¸ v§t gì ràng buµc; sai ði mµt ly ¡t m¤t trong khoänh kh¡c."

GIÄNG NGHîA:

Chß½ng thÑ m߶i tám nói v« m¯i tß½ng quan giæa sñ hi®n hæu v¾i sñ không hi®n hæu cüa ý ni®m và tu hành.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Pháp cüa Ta là nghî, nghî mà không nghî." ÐÑc Ph§t dÕy r¢ng: "Giáo pháp cüa Ta, v« m£t ý nghî thì c¥n phäi không có mµt ý nghî nào cä, ngay cä cái ý nghî "không nghî cûng chÆng t°n tÕi næa. Do ðó, Pháp cüa Ta ðßþc g÷i là 'nghî, nghî mà không nghî' v§y."

"Là làm, làm mà không làm. Trong giáo pháp cüa Ta, tu hành cûng là dùng 'vô công døng ÐÕo'1. Tu hành thì ð×ng nên có sñ ch¤p trß¾c. Phäi tu hành nhß không tu hành v§y; th§m chí cä chæ 'hành' trong 'không tu hành' cûng chÆng còn næa."

"Là nói, nói mà không nói." "Nói tÑc là l¶i ån tiªng nói. Ch¾ nên ch¤p trß¾c vào ngôn ngæ, vån tñ. LÕi næa, phäi t× bö luôn cä nhæng tß tß·ng và ý ni®m v« sñ không ch¤p trß¾c vào ngôn t×. 

"Là tu, tu mà không tu." Khi tu thì cûng là cái tu cüa 'vô công døng ÐÕo'  tu mà chÆng tu, chÑng mà chÆng chÑng. Tu ÐÕo, song không có mµt ý tß·ng gì v« 'tu ÐÕo' cä. Nhæng thÑ này ð«u không nên có! Nhß thª tÑc là chÆng có b¤t cÑ sñ ch¤p trß¾c nào cä; m÷i ch¤p trß¾c ð«u tr· thành 'không', và ngay cä cái 'không' ¤y cûng phäi làm cho thành 'không' luôn!

"Kë biªt thì g¥n." Nªu quý v¸ th¤u hi¬u ðßþc ðÕo lý này, tÑc là quý v¸ ðang · g¥n v¾i ÐÕo, chÆng còn cách ÐÕo bao xa næa.

"Ng߶i mê thì xa." Nªu quý v¸ chßa hi¬u rõ và vçn còn mê muµi v« ÐÕo lý này, thì quý v¸ còn · cách ÐÕo r¤t xa.

Nhß v§y, xét cho cùng thì ÐÕo là nhß thª nào? Ь tôi bäo cho quý v¸ biªt, ðó là "ð߶ng ngôn ngæ ðÑt hªt." Có nói cûng không di­n ðÕt b¢ng l¶i ðßþc, mà có nghî cûng chÆng ðúc kªt thành ý ð£ng! "Ð߶ng ngôn ngæ ðÑt hªt" tÑc là không th¬ dùng l¶i nói ð¬ di­n tä sñ kÏ di®u này; nên nói r¢ng:

Ngôn ngæ ðÕo ðoÕn,

Tâm hành xÑ di®t.

(DÑt ð߶ng ngôn ngæ,

Di®t ch¯n tâm hành.)

Ð߶ng nói nång b¸ c¡t ðÑt và ch² hành sñ cüa tâm b¸ ðình chï. Nhæng gì mà cái tâm mu¯n nghî tß·ng t¾i cûng không còn, hªt thäy m÷i thÑ ð«u tr¯ng r²ng.

"ChÆng b¸ v§t gì ràng buµc, b·i sñ v§t cûng là b±n th¬ cüa Chân-nhß." Nªu quý v¸ ðÕt ðßþc cänh gi¾i này, thì quý v¸ s¨ th¤y r¢ng sông, núi, ð¤t ðai, và t¤t cä vÕn v§t v¾i muôn hình vÕn trÕng ð«u là b±n th¬ cüa Chân-nhß. B¤y gi¶, quý v¸ s¨ không còn b¸ ràng buµc b·i sñ v§t næa.

"Sai ði mµt ly, ¡t m¤t trong khoänh kh¡c." Яi v¾i phß½ng pháp tu hành này, nªu quý v¸ s½ h· ho£c sai l®ch dù chï mµt ð߶ng t½ k¨ tóc, thì nµi trong mµt th¶i gian r¤t ng¡n ngüi, l§p tÑc b¸ lÕc ð߶ng ngay, tìm không th¤y næa. Cho nên, c¥n phäi tñ mình phá tan m÷i ch¤p trß¾c thì m¾i có th¬ ðÕt ðßþc cänh gi¾i này!

ڜ

Chß½ng 19

Chân Giä Tinh Quán 

(Quán Xét Cä Th§t Lçn Giä)

Kinh Vån:

³ø䣪[Çœ³a¶ëÞD¢`ª[£@ãɶëÞD¢`ª[ªF¦¢¾Y⿣ƳpãO·é¤œ¢oçDåe

Hán Vån: Ph§t ngôn: "Quán thiên ð¸a, ni®m phi th߶ng; quán thª gi¾i, ni®m phi th߶ng; quán linh giác, tÑc B°-ð«; nhß th¸ tri thÑc, ð¡c ÐÕo t§t hÛ."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Quán tr¶i ð¤t, nghî là chÆng phäi th߶ng; quán thª gi¾i, nghî là chÆng phäi th߶ng; quán linh-giác tÑc là B°-ð«; hi¬u ðßþc nhß thª th¶i ð¡c ÐÕo r¤t chóng v§y."

giäng nghîa:

Trong chß½ng thÑ m߶i chín này, ÐÑc Ph§t dÕy chúng ta nên quán tß·ng ðÕo lý "nh¤t thiªt duy tâm tÕo (t¤t cä ð«u do tâm)," ð°ng th¶i c¥n phäi gÕt bö m÷i sñ giä d¯i, chï giæ gìn chân th§t. Tr¶i thì · trên bao trùm l¤y chúng ta, ð¤t thì · dß¾i nâng ðÞ chúng ta. Яi v¾i kë phàm phu thì tr¶i và ð¤t ð«u "th߶ng trø, b¤t hoÕi (còn hoài, không hß)." Th§t ra, tr¶i và ð¤t cûng có sñ "thay cû ð±i m¾i," chÑ không phäi là h¢ng th߶ng, b¤t biªn.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Quán tr¶i ð¤t, nghî là chÆng phäi th߶ng." Quán sát tr¶i và ð¤t, quý v¸ s¨ th¤y r¢ng trong tr¶i ð¤t có khi lÕnh, khi nóng  lÕnh ðªn, nóng ði  và có sñ tu¥n hoàn cüa b¯n mùa xuân, hÕ, thu, ðông. Trên m£t ð¤t thì có núi, có sông; và cä núi lçn sông cûng ð«u h² tß½ng biªn thiên, d¶i ð±i, chÑ không phäi là c¯ ð¸nh. Nhæng hi®n tßþng ¤y nói lên pháp sanh di®t, chÑ không phäi pháp b¤t sanh di®t trong tâm. Do ðó, ÐÑc Ph§t dÕy chúng ta hãy nên nghî t¾i sñ vô th߶ng cüa tr¶i và ð¤t. 

"Quán thª gi¾i, nghî là chÆng phäi th߶ng." "Th¬" có nghîa là "thiên lßu," tÑc là biªn thiên, ð±i d¶i. "Gi¾i" có nghîa là "phß½ng v¸," tÑc là phß½ng hß¾ng và v¸ trí. Thª và gi¾i  th¶i gian và n½i ch¯n  cûng có sanh có di®t, và cûng không phäi là th߶ng trø, b¤t hoÕi. Cho nên, ÐÑc Ph§t dÕy chúng ta hãy nghî ðªn sñ vô th߶ng cüa thª gi¾i.

"Quán linh-giác là B°-ð«." Quý v¸ hãy quán tß·ng cái linh tánh giác ngµ, sáng láng  linh minh giác tánh  cüa chính mình là tánh B°-ð«.

"Hi¬u ðßþc nhß thª th¶i ð¡c ÐÕo r¤t chóng v§y." Nªu quý v¸ có th¬ nghiên cÑu nhß thª, nh§n thÑc ðßþc nhß thª, biªt rõ ðßþc nhß thª, thì s¨ ð¡c ÐÕo r¤t nhanh. Vì quý v¸ hi¬u ðßþc ðÕo lý này nên quý v¸ s¨ ð¡c ðÕo. Nªu không lãnh hµi ðßþc ðÕo lý này thì chÆng th¬ nào ð¡c ÐÕo ðßþc!

ڜ

Chß½ng 20

Suy Ngã B±n Không 

(Suy Ra Cái "Ta" V¯n Là Không)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "Ðß½ng ni®m thân trung tÑ ðÕi, các tñ hæu danh, ðô vô ngã giä; ngã ký ðô vô, kÏ nhß huy­n nhî."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Nên nghî ðªn tÑ ðÕi trong thân, m²i thÑ tñ nó có tên, không có cái nào là 'ta' cä. Cái 'ta' ðã không có thì nó chï nhß huy­n nhß hóa mà thôi."

giäng nghîa:

ÐÕi ý cüa chß½ng thÑ hai mß½i là m÷i ng߶i nên dùng (b¯n ch¤t l¾n) ð¬ quán xét thân ng߶i, ngõ h¥u ý thÑc ðßþc thân này chï nhß huy­n nhß hóa, giä tÕm, không th§t.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Nên nghî ðªn tÑ ðÕi trong thân." Chúng ta nên ngçm nghî v« tÑ ðÕi trong thân mình. Thân th¬ cüa chúng ta v¯n do b¯n yªu t¯ là ð¤t, nß¾c, lØa, và gió (không khí) kªt hþp v¾i nhau mà hình thành. Trong thân chúng ta, nhæng ph¥n r¡n ch¡c là thuµc v« yªu t¯ ð¤t (ð¸a ðÕi), ¦m ß¾t là thuµc v« yªu t¯ nß¾c (thüy ðÕi), ¤m áp là thuµc v« yªu t¯ lØa (höa ðÕi), h½i th· vô ra và sñ chuy¬n ðµng là thuµc v« yªu t¯ gió ho£c ch¤t khí (phong ðÕi).

"M²i thÑ tñ nó có tên." M²i mµt yªu t¯ trong tÑ ðÕi ð«u có tên cüa nó  yªu t¯ nào thì có tên cüa yªu t¯ n¤y. Tuy nhiên, "không có cái nào là 'ta' ho£c 'tôi' cä." Nªu nói r¢ng cái thân này là "tôi," thì quý v¸ hãy xét lÕi xem  ð¥u thì có tên là "ð¥u"; chân có tên là "chân"; m¡t có tên là "m¡t"; tai có tên là "tai"; mûi có tên là "mûi"; lßÞi có tên là "lßÞi"; mi®ng có tên là "mi®ng." T× ð¥u t¾i chân, m²i bµ ph§n trên c½ th¬ ð«u có tên cüa nó. C½ ph§n nào thì có tên cüa c½ ph§n ðó, v§y quý v¸ hãy nói ði, cái "tôi" n¢m · ðâu? Ch² nào ðßþc g÷i là "tôi"? ChÆng có n½i nào g÷i là "tôi" cä! Nhß v§y, ðã không có mµt n½i nào tên "tôi," thì tÕi sao quý v¸ lÕi ch¤p trß¾c vào cái "tôi"? TÕi sao lÕi quá coi tr÷ng cái "tôi" nhß thª? Kh¡p c½ th¬ chÆng có cái gì tên "tôi," chÆng có cái gì là "tôi" cä kia mà!

"Cái 'ta' ðã không có, thì nó chï nhß huy­n nhß hóa mà thôi." Vì không có cái "tôi," nên xác thân này gi¯ng nhß mµt thÑ äo änh ho£c biªn hóa tÕm bþ, chÑ không có th§t. B¤t lu§n là nång-quán (ng߶i quán tß·ng) hay s·-quán (ð¯i tßþng quán tß·ng), t¤t cä ð«u là hß v÷ng, ð«u là huy­n hóa. Nªu hi¬u ðßþc ðó là giä tÕm, nhß huy­n nhß hóa, t¤t quý v¸ s¨ th¤u tri®t ðßþc ðÕo lý không-quán, giä-quán, và trung-quán. Khi ðã lãnh hµi ðßþc nhæng ðÕo lý ¤y, thì quý v¸ s¨ biªt r¢ng thân ng߶i v¯n là hß v÷ng, không th§t! 

Chú Thích:

- TÑ ÐÕi: B¯n ch¤t l¾n trong thª gi¾i tÕm hi®p làm con ng߶i và vÕn v§t: 1) иa (ð¤t  ch¤t cÑng); 2) Thüy (nß¾c  ch¤t löng); 3) Höa (lØa  sÑc nóng); và 4) Phong (gió  ch¤t khí, sñ lay chuy¬n).

- Tam quán (ba m²i quán tß·ng): 1) Không quán (xét ra sñ v§t ð«u không có th§t tánh, th§t tß¾ng, m÷i pháp v¯n không); 2) Giä quán (xét r¢ng vÕn v§t, chß pháp ð«u biªn hóa vô th߶ng, ð«u là giä, tÕm cä); 3) Trung quán hay Trung-ðÕo quán (phäi quán cho ð¡c l¨ Trung  ðÕo chÆng phäi không, chÆng phäi giä. Ðó là ch² tr÷ng yªu cüa ðÕo Ph§t v§y).

ڜ

Chß½ng 21

Danh Thanh Táng B±n 

(Danh V÷ng HÕi Ng߶i)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "Nhân tùy tình døc, c¥u ß thanh danh; thanh danh hi¬n trß¾c, thân dî c¯ hÛ. Tham thª th߶ng danh, nhi b¤t h÷c ÐÕo, u±ng công lao hình. TÖ nhß thiêu hß½ng, tuy nhân vån hß½ng, hß½ng chi tçn hÛ, nguy thân chi höa, nhi tÕi kÏ h§u."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i theo tình døc mà truy c¥u thanh danh, khi thanh danh rÞ ràng thì thân ðã chªt r°i! Tham thÑ th߶ng danh · ð¶i mà chÆng h÷c ÐÕo, thì chï u±ng công m®t xác. Ví nhß ð¯t hß½ng, tuy ng߶i ðßþc ngØi mùi hß½ng nhßng khi hß½ng kia cháy hªt, thì thÑ lØa hÕi thân li«n theo sau."

giäng nghîa:

ÐÕi ý chß½ng thÑ hai mß½i m¯t là dÕy cho ng߶i ð¶i hi¬u rõ r¢ng tham c¥u tiªng tåm, danh v÷ng, thì chÆng nhæng không ðßþc lþi ích gì cä mà còn có hÕi næa.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i theo tình døc, nhæng ng߶i chÕy theo tình cäm và døc v÷ng cüa riêng h÷ mà truy c¥u thanh danh..." "Truy c¥u thanh danh" tÑc là ðeo ðu±i, mong mu¯n ðßþc danh th½m tiªng t¯t. Thª nhßng, "khi thanh danh rÞ ràng thì thân ðã chªt r°i." Ъn khi ðßþc hi¬n ðÕt, công thành danh toÕi, thì h÷ cûng già r°i; mà ðã già thì cái chªt cûng c§n k«. Cho nên, danh lþi chÆng có ý nghîa gì cä!

"Tham thÑ th߶ng danh · ð¶i, mà chÆng h÷c ÐÕo, thì chï u±ng công m®t xác." Nhæng kë tham ð¡m thÑ danh v÷ng t¥m th߶ng cüa thª tøc và không ch¸u tu t§p ð¬ thành ÐÕo quä, thì chï u±ng phí công phu, kh± nh÷c thân xác mà thôi.

"Ví nhß ð¯t hß½ng, tuy ng߶i ðßþc ngØi mùi th½m, nhßng khi hß½ng kia cháy hªt, thì thÑ lØa hÕi thân li«n theo sau." Thí dø quý v¸ ð¯t mµt m¦u hß½ng. M£c dù quý v¸ ðßþc ngØi mùi hß½ng th½m lan töa, nhßng sau khi hß½ng cháy løn hªt, thì ð¯m than h°ng còn âm ï trong ðám tro có th¬ s¨ cháy bùng lên và thiêu chªt quý v¸. Cho nên nói r¢ng "thÑ lØa hÕi thân li«n theo sau" - sñ nguy hi¬m ðang chñc · ð¢ng sau và có th¬ s¡p sØa xäy ra.

ڜ

Chß½ng 22

Tài S¡c Chiêu Kh± 

(Ti«n Cüa Và S¡c Døc Mang LÕi Ðau Kh±)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "Tài s¡c ß nhân, nhân chi b¤t xä, tÖ nhß ðao nh§n hæu m§t, b¤t túc nh¤t san chi mÛ, ti¬u nhi thï chi, t¡c hæu cát thi®t chi hoÕn."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Яi v¾i ti«n cüa và s¡c døc, ng߶i ta không bö ðßþc; ví nhß có chút m§t dính trên lßÞi dao, chÆng ðü cho mµt bØa ån ngon, ðÑa bé liªm l¤y ¡t m¡c cái h÷a ðÑt lßÞi."

giäng nghîa:

Chß½ng thÑ hai mß½i hai giäng rõ r¢ng ti«n cüa và s¡c døc tuy có ít hß½ng v¸, nhßng sñ tác hÕi cüa chúng thì lÕi r¤t to l¾n. Cho nên, ng߶i có trí hu® ð×ng nhß ðÑa trë kh¶ dÕi ham thích v¸ ng÷t.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Яi v¾i ti«n cüa và s¡c døc, ng߶i ta không bö ðßþc." Thª gian này có hai thÑ hãm hÕi r¤t nhi«u ng߶i tu ÐÕo; ðó là ti«n cüa và s¡c døc. Nhæng ng߶i tu ÐÕo mà không th¬ xä bö cüa cäi thì s¨ tham tài, không th¬ xä bö s¡c døc thì s¨ tham s¡c. Nªu quý v¸ còn tham tài háo s¡c, thì dÑt khoát không th¬ nào thành tñu ðßþc ÐÕo-quä. H¥u hªt ng߶i ð¶i ð«u không th¬ t× bö ðßþc ti«n cüa và s¡c døc; tß½ng tñ nhß vi®c gì?

Ъn ðây, ÐÑc Ph§t ðßa ra mµt tÖ dø: "Ví nhß có chút m§t dính trên lßÞi dao, chÆng ðü cho mµt bæa ån ngon, ðÑa bé liªm l¤y ¡t m¡c cái h÷a ðÑt lßÞi." Giä sØ có mµt con dao và trên lßÞi dao bén có dính mµt chút m§t, chÆng ðü ð¬ ån mµt bæa cho thöa thích. ÐÑa bé trông th¤y m§t trên lßÞi dao thì li«n liªm l¤y. — ðây, "m§t" là dø cho ti«n cüa và s¡c døc. Kë phàm phu thiªu hi¬u biªt, tham tài tham s¡c, thì chÆng khác nào ðÑa bé kh¶ dÕi tham ån chút m§t ng÷t dính trên lßÞi dao, có nguy c½ b¸ c¡t ðÑt lßÞi.

Cho nên, ð¯i v¾i ti«n cüa và s¡c døc, chúng ta c¥n phäi có cái nhìn th¤u tri®t và phäi biªt buông bö, thì m¾i ðÕt ðßþc sñ tñ tÕi.

ڜ

Chß½ng 23

Thê TØ Th§m Ngøc 

(Gia Ðình Còn T® H½n Lao Ngøc)

kink vån: Ph§t ngôn: "Nhân h® ß thê tØ, xá trÕch, thâm ß lao ngøc. Lao ngøc hæu tán thích chi kÏ, thê tØ vô vi­n ly chi ni®m. Tình ái ß s¡c, kh·i ðoÕn khu trì. Tuy hæu h± kh¦u chi hoÕn, tâm t°n cam phøc. Ð¥u nê tñ n¸ch, c¯ viªt phàm phu. Th¤u ð¡c thØ môn, xu¤t tr¥n La-hán."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i ta b¸ vþ con và nhà cØa ràng buµc còn h½n cä lao ngøc. Lao ngøc còn có th¶i kÏ phóng thích, vþ con không mµt ý nghî xa lìa; há chÆng sþ tình ái cùng s¡c døc lôi cu¯n? Dçu có cái h÷a sa n½i mi®ng hùm, lòng cûng cam ch¸u. Vì tñ ð¡m mình n½i l¥y lµi nên g÷i là phàm phu; vßþt qua ðßþc cØa äi này là b§c La-hán xu¤t tr¥n."
 
 

giäng nghîa:

Chß½ng thÑ hai mß½i ba nói r¢ng ng߶i ð¶i b¸ chôn vùi trong gia ðình và nhà cØa cüa chính h÷. B¸ chôn vùi nhß thª thì còn kh± s· h½n là · tù næa; do ðó, m÷i ng߶i nên tránh xa tình cänh này, ð°ng th¶i, c¥n phäi nh§n thÑc ðßþc t¥m lþi hÕi cüa nó.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Ng߶i ta b¸ vþ con và nhà cØa ràng buµc còn h½n cä lao ngøc." "B¸ vþ con ràng buµc" tÑc là b¸ vþ (ch°ng), con cái làm cho vß¾ng b§n. Con ng߶i cûng b¸ ràng buµc b·i nhà cØa. Cho nên nói r¢ng kë tÕi gia mang trên ng߶i ba cái ách, ngày ngày ð«u phäi mang gông ðeo cùm. 

Gia ðình ví nhß cái gông b¢ng g² khóa ch£t trên c±, không có cách gì tháo ra ðßþc. (Thu· xßa, ðóng gông là mµt trong nhæng hình phÕt dành cho kë phÕm pháp.) Có gia ðình thì chÆng khác nào b¸ ðeo gông vào c±. Trong s¯ quý v¸ hi®n di®n · ðây cûng có mµt vài cß sî ðã l§p gia ðình và b¸ m¤t tñ do. H÷ mu¯n lên tr¶i mà không lên ðßþc, mu¯n xu¯ng ð¤t cûng xu¯ng không xong, b·i h÷ ðã b¸ "khóa chân" · nhà. Do b¸ vþ (ch°ng) ràng buµc nên làm vi®c gì cûng vß¾ng víu, khó khån. Con cái thì ví nhß cái còng, thÑ hình cø ðeo · c± tay. Ng߶i có con cái thì chÆng khác nào b¸ còng cä hai tay lÕi, khiªn cho m÷i cØ ðµng ð«u khó khån, b¤t ti®n. Có cha m© thì gi¯ng nhß phäi mang cùm · chân v§y. Ðó là ba cái ách mà nhæng ng߶i có gia ðình phäi ðeo mang.

B¸ vþ con và nhà cØa ràng buµc thì còn tù túng h½n là b¸ c¥m tù næa. Có nhà cØa mà không buông bö ðßþc tÑc là b¸ nhà cØa trói buµc. Cho nên, vþ con và nhà cØa cûng là mµt thÑ nhà tù giam hãm ð¶i ng߶i v§y.

Tuy nhiên, "lao ngøc còn có th¶i kÏ phóng thích, vþ con không mµt ý nghî xa lìa." Kë b¸ · tù thì cûng có lúc mãn hÕn và ðßþc ra tù, song nhæng kë có gia ðình thì chÆng mu¯n xa r¶i vþ con. Cho dù h÷ có nghî t¾i chuy®n lìa bö gia ðình ði næa, thì cûng không phäi là th§t lòng! ChÆng hÕn có nhi«u ng߶i nói: "Tôi mu¯n xu¤t gia! Tôi mu¯n ði tu!" Nªu mu¯n xu¤t gia thì xu¤t gia ngay ði, chÑ nói suông nhß thª ð¬ làm gì? Ðó chÆng qua là vì h÷ không h« có quyªt tâm lìa bö gia ðình, chï hát nghêu ngao cho vui v§y thôi!

"Há chÆng sþ tình ái cùng s¡c døc lôi cu¯n? Nhæng kë b¸ vþ con và nhà cØa ràng buµc này chÆng h« lo ngÕi r¢ng mình s¨ b¸ tình cäm, ái tình và næ s¡c lôi cu¯n ho£c chi ph¯i. "D¥u có cái h÷a sa n½i mi®ng hùm, lòng cûng cam ch¸u." Tuy r¢ng nhß thª thì nguy hi¬m chÆng khác nào b¸ r½i vào hang c÷p, nhßng h÷ lÕi sÇn sàng cam ch¸u, thà b¸ c÷p ån th¸t mà thôi.

"Vì tñ ð¡m mình n½i l¥y lµi, nên g÷i là phàm phu." B·i h÷ tñ d¤n thân vào ch¯n bùn l¥y, cam tâm tñ ðày ð÷a chính mình, nên m¾i ðßþc m®nh danh là "hÕng phàm phu." Vßþt qua ðßþc cØa äi này là b§c La-hán xu¤t tr¥n." CØa äi nào? Ðó là các "cØa äi" tình døc, tình ái, s¡c ð©p, cùng "cØa äi" gia ðình và nhà cØa. Nªu có th¬ vßþt qua các cØa äi này trót l÷t, tÑc là quý v¸ ðã "quá quan"  ðã th¡ng ðßþc sñ thØ thách cam go  và ðßþc tr· thành nhæng b§c A-la-hán thoát tøc, không còn c¤u nhi­m cüa tr¥n thª, ho£c là nhæng b§c thánh-nhân s¡p chÑng ðßþc quä-v¸!

ڜ

Chß½ng 24

S¡c Døc Chß¾ng ÐÕo 

(S¡c Døc Chß¾ng NgÕi Ð߶ng ÐÕo)

Kinh Vån: Ph§t ngôn: "ái døc mÕc th§m ß s¡c. S¡c chi vi døc, kÏ ðÕi vô ngoÕi. LÕi hæu nh¤t hÛ, nhßþc sØ nhi ð°ng, ph± thiên chi nhân, vô nång vi ÐÕo giä hÛ."

D¸ch Nghîa: ÐÑc Ph§t dÕy: "Trong các thÑ ái døc, không gì ðáng ngÕi b¢ng s¡c døc. Lòng ham thích s¡c ð©p to l¾n không gì sánh b¢ng. May thay, chï có mµt mình nó mà thôi. Nªu có hai thÑ nhß thª thì kh¡p thiên hÕ không ai có th¬ tu ÐÕo ðßþc cä!"

giäng nghîa:

Chß½ng thÑ hai mß½i b¯n nói v« tâm dâm døc. ÐoÕn tr× ðßþc tâm dâm døc thì nh¤t ð¸nh s¨ chÑng ð¡c quä-v¸ A-la-hán; tiªc thay, không d­ gì mà ðoÕn tr× ðßþc nó! Ðây là khuyªt ði¬m mà t¤t cä chúng sanh ð«u m¡c phäi. Trong Kinh Lång Nghiêm có dÕy r¢ng:

"Dâm tâm b¤t tr×, tr¥n b¤t khä xu¤t."

(Lòng dâm chÆng tr×, tr¥n lao khó thoát.)

Cho nên, nªu không dÑt bö tâm dâm døc thì quý v¸ s¨ chÆng th¬ nào chÑng ðßþc quä-v¸ A-la-hán.

ÐÑc Ph§t dÕy: "Trong các thÑ ái døc, không gì ðáng ngÕi b¢ng s¡c døc." — ðây, "ái døc" tÑc là ái tình và døc v÷ng. S¡c døc tÑc là tâm dâm døc. Trong t¤t cä, không có gì ðáng ngÕi b¢ng næ s¡c.

"Lòng ham thích s¡c ð©p to l¾n không gì sánh b¢ng." Theo quý v¸ thì lòng ham mu¯n s¡c ð©p này nhß thª nào? Các thÑ "ðÕi pháp" này thì chÆng có gì l¾n mÕnh h½n nó  chÆng có gì có th¬ vßþt khöi phÕm vi rµng l¾n cüa s¡c døc. "May thay, chï có mµt mình nó mà thôi. Nªu có hai thÑ nhß thª thì kh¡p thiên hÕ không có ai có th¬ tu ÐÕo ðßþc cä." Cûng may là chï có mµt mình s¡c døc mà thôi! Giä sØ có thêm mµt thÑ næa cûng lþi hÕi nhß thª, tß½ng tñ nhß thª, ¡t chÆng có mµt chúng sanh nào trên thª gian này còn tu ÐÕo ðßþc næa! Chï m¾i có mµt thÑ thôi mà ðã th¤y lþi hÕi nhß thª, nªu có t¾i hai thÑ thì chÆng m¤y ch¯c m÷i ng߶i s¨ b¸ chúng "nu¯t chØng" hªt, và chÆng có ai còn tu hành ðßþc næa! Quý v¸ th¤y có ðáng sþ hay không?

V« "s¡c," cûng có tr߶ng hþp næ gi¾i b¸ mê ho£c b·i s¡c ð©p cüa næ gi¾i, và nam gi¾i b¸ mê ho£c b·i s¡c ð©p cüa nam gi¾i  cä nam và næ ð«u ð°ng tính luyªn ái. Ng߶i nam có quan h® luyªn ái v¾i ng߶i nam, và ng߶i næ có quan h® luyªn ái v¾i ng߶i næ. Ðó g÷i là "b¸ ái døc s· mê" - b¸ ái tình và døc v÷ng chi ph¯i, làm cho mê muµi v§y!

Chú Thích

TÑ døc (b¯n ý mu¯n cüa chúng sanh trong cõi Døc-gi¾i t× loài · n½i ð¤t (ð¸a cß), loài · hß không, cho ðªn chß tiên sáu cänh Løc-døc):

1) Tình døc (lòng ham tình). Chúng sanh trong cõi Døc-gi¾i, ph¥n nhi«u ð¯i v¾i cänh tình ái trai gái, kh·i lòng ham mu¯n.

2) S¡c døc (lòng mu¯n s¡c ð©p). Chúng sanh trong cõi Døc-gi¾i, ph¥n nhi«u ð¯i v¾i cänh tình ái cái s¡c m«m mÕi, xinh ð©p cüa trai gái, kh·i lòng ham mu¯n.

3) Thñc døc (lòng mu¯n ån). Chúng sanh trong cõi Døc-gi¾i, ph¥n nhi«u ð¯i v¾i món ån ngon, kh·i lòng ham mu¯n.

4) Dâm døc (lòng mu¯n dâm). Chúng sanh trong cõi Døc-gi¾i, ph¥n nhi«u ð¯i v¾i ch² ðøng chÕm nhi­m trß¾c trong ðám trai gái, kh·i lòng ham mu¯n.

.
[00][01][02][03][04][05][06][07][08][Next]