Mµt Tôn Giáo Hi®n ÐÕi (nguyên tác Anh Ngæ What is this Religion ?, ¤n hành tÕi Ðài Loan vào nåm 1992), là mµt trong m¤y mß½i tác ph¦m cüa Hòa thßþng Tiªn sî Sri Dhammananda, mµt Tång sî ng߶i Tích Lan, ngài sinh nåm 1919 tÕi mi«n Nam nß¾c Sri Lanka. Ngài xu¤t gia nåm m߶i hai tu±i và nåm hai mß½i sáu tu±i, ngài t¯t nghi®p vån b¢ng Ngôn ngæ h÷c, Triªt h÷c và Quy t¡c Pali. Nåm 1949, ngài t¯t nghi®p Cao ÐÆng Triªt Lý „n е tÕi ÐÕi H÷c Beneres ( „n qu¯c). Sau ba nåm phøc vø tÕi quê nhà, ngài ðßþc tuy¬n ch÷n ði ho¢ng Pháp tÕi Malaysia và Ngài ðã tr· thành mµt tång sî ti«n phong có công l¾n trong phong trào ch¤n hßng Ph§t giáo tÕi n½i ðây ð¥u nhæng nåm nåm mß½i và sáu mß½i cüa thª kÖ hai mß½i này . Hi®n nåm, 1999, tuy ðã trên tám mß½i tu±i, nhßng ÐÕi lão Hòa Thßþng Dhammananda, vçn tiªp tøc sÑ mÕng ho¢ng dß½ng Chánh Pháp tÕi ð¤t nß¾c này.

Mµt Tôn Giáo Hi®n ÐÕi là mµt quy¬n sách nhö và ð©p, ðßþc in theo loÕi sách bö túi ð¬ t£ng không cho ng߶i ð÷c. Tác giä ðã gi¾i thi®u mµt cách khách quan v« mµt tôn giáo c± nh¤t trong l¸ch sØ nhßng lÕi hi®n ðÕi nh¤t trong m÷i lînh vñc và s¨ là mµt ni«m tñ hào cho b¤t cÑ ai tñ g÷i mình là tín ð° cüa tôn giáo này trong th¶i hi®n ðÕi...

BÑc Thông Ði®p Cho M÷i Ng߶i

M÷i ng߶i c¥n phäi theo mµt tôn giáo và tôn giáo ðó c¥n ðòi höi trí thông minh. Không có tôn giáo, con ng߶i ta tr· thành mµt m¯i nguy hi¬m ð¯i v¾i xã hµi. Các nhà khoa h÷c và tâm lý h÷c ðã m· rµng t¥m nhìn cho chúng ta nhßng h÷ không ðßa ra mµt møc tiêu rõ ràng trong cuµc s¯ng. Chï có tôn giáo m¾i có th¬ làm ðßþc ði«u này. Vì thª con ng߶i phäi ch÷n mµt tôn giáo hþp lý và có tính khoa h÷c theo sñ tin tß·ng cüa mình. Không ai có quy«n buµc ng߶i khác phäi ch¤p nh§n b¤t cÑ mµt tôn giáo nào. Không ai lþi døng sñ nghèo ðói, th¤t h÷c hay cäm tình cüa con ng߶i ð¬ buµc ng߶i khác phäi ch¤p nh§n v¾i b¤t cÑ mµt tôn giáo nào ðó.

Con ng߶i phäi ðßþc tñ do ch÷n lña mµt tôn giáo riêng theo s· thích và khä nång hi¬u biªt cüa mình. Tin theo mµt tôn giáo mù quáng mà thiªu hi¬u biªt, s¨ ðánh m¤t ði giá tr¸ tâm linh cüa tôn giáo ¤y. Con ng߶i không phäi là loài thú. H÷ có trí thông minh và nh§n thÑc ð¬ phân bi®t sñ khác nhau giæa cái ðúng và cái sai. H÷ có th¬ thích nghi v¾i nhæng hoàn cänh xung quanh. Vì v§y h÷ nên ch÷n mµt tôn giáo ðúng ð¡n, hþp lý, truy«n cäm và gây hÑng kh·i.

Trung ÐÕo

Tôn giáo mà tôi s¡p gi¾i thi®u trong bài viªt này là tôn giáo có mµt h® th¯ng giáo døc và có tính khoa h÷c ðã ðßþc mµt b§c Th¥y chÑng ngµ và tràn ð¥y lòng t× bi khai sáng cho ð¶i vào khoäng hai mß½i låm thª kÖ trß¾c. Tôn giáo này ðßþc m®nh danh là "Trung ÐÕo", con ð߶ng chân chính cüa cuµc s¯ng, mµt h® th¯ng ðÕo ðÑc triªt h÷c và là mµt tôn giáo tñ do và lý trí. Tôn giáo này dÕy cho chúng ta thñc hi®n ba ði«u chính : loÕi bö nhæng ði«u ác; thñc hi®n các hÕnh lành; giæ tâm ý thanh t¸nh b¢ng cách xóa bö t¤t cä nhæng phi«n não nhi­m ô.

Hành vi ðÕo ðÑc cüa mµt con ng߶i ðóng vai trò r¤t quan tr÷ng trong tôn giáo này. Có l¥n, b§c ÐÕo sß cüa tôn giáo này nói : "L¶i dÕy cüa ta không phäi ðªn ð¬ tin, mà ðªn ð¬ th¤y và thñc hành" (My teaching is not to come and believe, but to come, see and practise). Nó khuyªn khích ng߶i ta h÷c höi giáo lý mµt cách ð¥y ðü và cho phép h÷ dùng trí phán ðoán cüa mình ð¬ quyªt ð¸nh có nên ch¤p nh§n ho£c không ch¤p nh§n v« giáo lý cûng nhß các lînh vñc khác. Không ai ðßþc yêu c¥u ðªn và sÇn sàng ch¤p nh§n tín ngßÞng này mà trß¾c ðó không ðßþc tìm hi¬u kÛ lßÞng.

Hình thÑc l­ nghi r߶m rà không có giá tr¸ ho£c có ý nghîa tôn giáo th§t sñ. Nhæng sinh hoÕt mê tín d¸ ðoan, nhæng pháp môn tu t§p vô lý hay nhæng thuyªt th¥n bí không có trong tôn giáo này. M÷i thÑ ð«u ðßþc công khai hóa ð¬ cho ng߶i theo ch÷n l÷c, tñ do tìm hi¬u nhæng l¶i dÕy và tham v¤n b¤t cÑ khi nào h÷ mu¯n làm rõ các m¯i nghi ng¶ cüa h÷. Theo Фng giáo chü này, con ng߶i không nên tin vào b¤t cÑ ði«u gì chï vì ðßþc các b§c Hi«n nhân giäng dÕy ho£c ðã ðßþc ch¤p nh§n theo truy«n th¯ng, mà ngßþc lÕi con ng߶i nên sØ døng tri thÑc và trí thông minh cüa mình, và chï ch¤p nh§n ði«u ðó khi nào nó xÑng ðáng ðßþc ta ch¤p nh§n.

Tôn giáo này dÕy r¢ng Thánh ÐÕo tám ngành, bao g°m : Chánh kiªn, chánh tß duy, chánh ngæ, chánh nghi®p, chánh mÕng, chánh tinh t¤n, chánh ni®m và chánh ð¸nh là con ð߶ng Trung ðÕo duy nh¤t ð¬ loÕi bö nhæng kh± ðau cüa cuµc ð¶i (The unique Middle way to get rid of the ills of life), mà t¤t cä chúng sanh ð«u phäi ch¸u ðñng trong su¯t bao kiªp s¯ng lang thang trong vòng luân h°i.

Con ð߶ng Trung ðÕo này không phäi là mµt ÐÕo siêu hình cûng không có tính l­ nghi; không phäi là chü nghîa giáo ði«u cûng không phäi là chü nghîa hoài nghi; nó chÆng phäi là hß·ng thø døc lÕc cûng không phäi tñ hành xác; không phäi là chü nghîa tr߶ng cØu cûng không là chü nghîa ðoÕn di®t; không phäi chü nghîa bi quan lÕi chÆng phäi chü nghîa lÕc quan, mà nó chï là mµt con ð߶ng giác ngµ mµt phß½ng ti®n giäi thoát kh± ðau. ( it is a path of Enlightenment, a means of deliverance from suffering), Tôn giáo này không bao gi¶ bäo r¢ng con ng߶i kh± ðau trong kiªp này vì nhæng tµi l²i do t± tiên cüa h÷ ðã phÕm phäi; ngßþc lÕi m²i con ng߶i ð«u mang theo phß¾ùc và h÷a cüa riêng mình. Chính con ng߶i phäi ch¸u trách nhi®m toàn bµ nhæng hành nghi®p thi®n và ác mà mình ðã tÕo ra. 

Ai thñc hành con ð߶ng Trung ðÕo ðßþc tôn giáo này gi¾i thi®u, ch¡c ch¡n s¨ ðÕt ðßþc yên bình và hÕnh phúc th§t sñ.

Nhân Nào Quä „y ( REAP WHAT YOU SOW)

Tôn giáo này không nhæng làm thöa mãn t¤t cä nhæng nguy®n v÷ng cao quý và sâu xa cüa m÷i ng߶i mà nó còn có th¬ gánh vác nhæng cång thÆng và nh÷c nh¢n cüa con ng߶i trong ð¶i s¯ng hàng ngày, nó giúp h÷ tiªp xúc v¾i ng߶i ð°ng loÕi, ngoài ra còn ðßa ra mµt møc ðích s¯ng. Nó không gieo r¡c n²i sþ hãi trong lòng ng߶i. "Cái t¯t s¨ mang ðªn cái t¯t và cái x¤u s¨ mang ðªn cái x¤u", "m²i hành vi ð«u có h§u quä cüa nó" (every action has its reaction). Ðó là nhæng quy lu§t tñ nhiên. Tôn giáo này hoàn toàn phù hþp v¾i các quy lu§t ðó, theo ðó con ng߶i "gieo nhân gì thì g£p quä n¤y". Hành vi ðµc ác cüa con ng߶i ðã gây ra do lòng tham lam, sân h§n và si mê cüa h÷. Nhæng nhßþc ði¬m này chï có th¬ kh¡c phøc ðßþc nh¶ sñ tñ giác. M÷i kh± ðau và hÕnh phúc mà con ng߶i ðã träi qua trong cuµc s¯ng này không phäi do änh hß·ng t× phía bên ngoài mà là do nhæng hành nghi®p thi®n hay ác qua ý nghî, ngôn ngæ hay hành ðµng cüa chính con ng߶i ðã tÕo ra ho£c ngay trong ð¶i này ho£c trong mµt kiªp trß¾c. Chính vì thªù mà tôn giáo này ðã phát bi¬u : "Chúng ta là kªt quä cüa nhæng gì chúng ta ðã tÕo ra, và chúng ta s¨ là kªt quä nhæng gì mà chúng ta ðang làm" ( We are the results of what we were, and we will be the results of what we are).

Theo l¶i dÕy này, ta th¤y nhân và quä ðóng mµt vai trò vô cùng quan tr÷ng trong cuµc s¯ng. Trong vòng nhân quä ¤y, không th¬ nhìn th¤y ðßþc cái nhân ð¥u tiên, vì cái nhân ðó luôn tr· thành cái quä và cái quä lÕi biªn thành cái nhân.

Mµt Ng߶i Th¥y Cao Cä 

Ng߶i sáng l§p ra tôn giáo duy nh¤t này không phäi là mµt nhân v§t huy«n thoÕi mà là mµt b§c ÐÕi sß ðã t×ng s¯ng thñc trong l¸ch sØ cüa thª gi¾i này. Ngài không bao gi¶ tìm cách tñ xßng mình là mµt con ng߶i siêu nhân mà chï là mµt ng߶i ðã chÑng ð¡c chân lý, cái bí m§t cüa cuµc s¯ng và khám phá ra nguyên nhân ðích thñc cüa hÕnh phúc và kh± ðau. Ngày nay b§c ÐÕo sß này không nhæng ðßþc tôn vinh b·i hàng tråm hàng tri®u tín ð° mà còn ðßþc m÷i ng߶i có vån hóa và có kiªn thÑc trên thª gi¾i này kính tr÷ng. B§c Thßþng nhân này, B§c Giäi thoát, Nhà Cäi cách xã hµi, Nhà Dân chü, Ng߶i Thuyªt phøc, gây cäm hÑng cho chúng ta v« ð¶i s¯ng hß¾ng thßþng ðã qua ð¶i · cái tu±i tám mß½i ð¬ lÕi phía sau mình mµt kho tàng giáo lý kh±ng l° cho nhân loÕi sØ døng ð¬ ðÕt ðªn hÕnh phúc trong hi®n tÕi và nhæng kiªp v« sau.

B§c ÐÕi ÐÕo Sß này ðã an üi nhæng ng߶i g£p tang tóc b¢ng l¶i an üi t× ái. Ngài giúp ð· nhæng kë nghèo kh± b¸ lãng quên. Ngài làm tång thêm sñ cao quý cho cuµc s¯ng b¸ l×a d¯i và làm trong sÕch cuµc s¯ng b¸ tha hóa b·i nhæng tµi ác. Ngài üng hµ nhæng kë yªu hèn, liên kªt nhæng ng߶i chia r¨, soi sáng kë si mê, kë theo thuyªt th¥n bí, dçn d¡t kë ngu t¯i, nâng cao ph¦m giá kë hÕ li®t, và ng߶i cao thßþng. Cä ng߶i giàu và kë nghèo, cä thánh nhân và tµi phÕm ð«u tôn kính Ngài nhß nhau. Nhæng Minh quân cûng nhß BÕo chúa, nhæng vß½ng tôn công tØ n±i tiªng và vô danh, nhæng nhà tri®u phú hào phóng và keo ki®t, nhæng h÷c giä khiêm t¯n và cao ngÕo, nhæng ng߶i b¥n cùng, nhæng ng߶i ån xin b¸ chà ðÕp, kë giªt ng߶i ðµc ác, nhæng cô gái ðiªm b¸ khinh bï - t¤t cä ð«u ðßþc lþi ích nh¶ l¶i dÕy tràn ð¥y lòng t× bi và trí tu® cüa Ngài.

T¤m gß½ng cao cä cüa Ngài là mµt cäm hÑng tuy®t v¶i cho t¤t cä m÷i ng߶i. Vë m£t trong sáng và yên bình cüa Ngài là hình änh d¸u hi«n ð¯i v¾i nhæng c£p m¡t mµ ÐÕo (pious eyes). L¶i dÕy v« hòa bình và lòng khoan dung cüa Ngài ðã ðßþc ðón tiªp v¾i t¤t cä ni«m hân hoan khó tä và không ng×ng làm lþi ích cho nhæng ai có c½ hµi nghe th¤y và thñc hành . Ý chí s¡t thép, trí tu®, tình thß½ng muôn loài, lòng t× bi vô b¶ bªn, vô ngã, sñ xu¤t tr¥n mang tính l¸ch sØ, sñ thanh t¸nh hoàn toàn, cá tính ð¥y sÑc thu hút, nhæng pháp môn gß½ng mçu ðßþc sØ døng ð¬ truy«n bá giáo lý và thành quä t¯i h§u cüa Ngài - T¤t cä nhæng yªu t¯ ¤y ðã thúc ð¦y mµt ph¥n nåm dân s¯ trên thª gi¾i hi®n nay hoan nghênh v¸ th¥y này nhß là mµt b§c ÐÕo Sß t¯i thßþng.

Ng߶i th¥y vî ðÕi này ðã hy sinh nhæng thú vui cüa tr¥n gian và vì n±i kh± ðau trièn miên cüa nhân loÕi mà ði tìm chân lý r°i vÕch ra con ð߶ng thoát kh±. Ngài ðã viªng thåm nhæng ng߶i nghèo kh± trong khi hàng vua chúa và ðÕi th¥n lÕi viªng Ngài. Trong b¯n mß½i låm nåm sau khi ðÕt ðÕo, Ngài ðã c¯ng hiªn cuµc ð¶i mình vì sñ nghi®p cÑu kh± ðµ sanh và Ngài chï ngü hai gi¶ m²i ngày.

Ngài là mµt nhà khoa h÷c toàn häo trong lînh vñc cuµc s¯ng, hoàn häo ðªn ðµ l¶i dÕy cüa Ngài ðã ðßþc khÆng ð¸nh là giáo lý duy nh¤t có tính khoa h÷c ( He was the perfect scientist in the field of life; so much so that his teaching was acclaimed as the only scientific religion). Ngài quan sát con ng߶i qua mµt cuµc nghiên cÑu cä Danh (Name) l¦n S¡c (From), và chÑng minh trên bình di®n chân lý ti«m nång th§t sñ cüa con ng߶i. Ngài ðã làm lóe lên tia sáng chói l÷i cüa sñ giác ngµ ð¦y lùi bóng ðêm cüa vô minh.

Яi v¾i nhà ðÕo ðÑc Ngài ðã ðÕt ðªn gi¾i hÕnh cao ðµ và Ngài là bi¬u trßng t¯i thi®n. Ngài là khuôn mçu toàn bích cho m÷i ðÑc tính mà Ngài ðã thuyªt giäng. Cuµc s¯ng cüa Ngài không b¸ vªt nhi­m ô nào cä.

Hi¬n nhiên ngài là mµt b§c ÐÕo sß có sÑc thuyªt phøc cao nh¤t trong các b§c giáo chü, nhßng Ngài không bao gi¶ dùng áp lñc làm mµt phß½ng ti®n ð¬ cäm hóa ng߶i khác vào ðÕo.

Ngài là ng߶i phøc vø khiêm t¯n cüa nhân loÕi, Ngài không b¸ giao ðµng trß¾c l¶i khen chê cûng nhß không ngã lòng trß¾c cån b®nh k¸ch li®t nh¤t (trß¾c khi di®t ðµ · Kusinara).

Yên Bình, HÕnh Phúc, Và CÑu е 

Ng߶i th¥y vî ðÕi này ðã chï ra con ð߶ng ðßa ðªn hòa bình, hÕnh phúc và cÑu ðµ cho m÷i chúng sanh. Con ð߶ng cüa Ngài th§t bao dung rµng rãi, hþp lý, có tính khoa h÷c và có th¬ hi¬u ðßþc, hß¾ng ðªn giác ngµ.

Ngày nay bÑc thông ði®p hòa bình cüa v¸ ðÕi ÐÕo sß này càng quan tr÷ng h½n bao gi¶ hªt khi nhân loÕi ðang say mê vì h§n thù, tham lam, ganh ghét và kiêu mÕn.

V¸ th¥y này giáng sinh vào thª gi¾i này ð¬ xua tan bóng t¯i cüa vô minh và cÑu ðµ tr¥n gian thoát khöi nhæng cái x¤u cüa nó. Hi®n nay trên toàn thª gi¾i nhi«u ng߶i vçn không tin tß·ng ho£c chßa thñc hành b¤t cÑ mµt tôn giáo nào. Tuy nhiên, nªu h÷ ch¸u khó h÷c höi và tìm hi¬u ðôi chút nhæng gì mà ðÑc ÐÕi ÐÕo sß này chï dÕy thì h÷ có th¬ d­ dàng giäi töa nhæng nghi ng¶ cüa h÷. Nªu tìm hi¬u và tin tß·ng vào tôn giáo này, nó có th¬ ðóng góp ph¥n t¯t ð©p nh¤t vào hÕnh phúc cüa con ng߶i. 

Con ng߶i dù tin hay không tin Ngài, l¶i dÕy cüa Ngài vçn có änh hß·ng ðªn m÷i dân tµc. L¶i nh¡n nhü cüa Ngài ðã ðßþc trao truy«n cho nhân loÕi mà không gây ra b¤t cÑ mµt cuµc bÕo loÕn nào, cûng chÆng làm r½i mµt gi÷t máu nào vì nhân danh ðó. L¶i dÕy này soi sáng con ð߶ng nh¶ ðó mà nhân loÕi có th¬ vßþt thoát khöi thª gi¾i ð¥y ðau kh± này ð¬ ði ðªn mµt thª gi¾i ð¥y ánh sáng, thß½ng yêu, yên bình và hÕnh phúc.

Ðã träi qua hai mß½i låm thª kÖ r°i mà l¶i dÕy xa xßa cüa v¸ ÐÕi ÐÕo sß này vçn còn ðü mÕnh ð¬ ðß½ng ð¥u v¾i không biªt bao nhiêu thØ thách mà không làm, ho£c tÕo ra mµt sñ di­n d¸ch m¾i nào so v¾i l¶i dÕy thu· ban s½ cüa Ngài. Giáo lý này không mâu thuçn v¾i thành quä và nhæng khám phá cüa các khoa h÷c gia hi®n ðÕi.

M£c dù gi¾i hÕnh r¤t c¥n thiªt ð¬ ðÕt ðªn giäi thoát, chính nó cûng s¨ không ðü. Nó phäi kªt hþp v¾i trí tu®. Gi¾i hÕnh và trí tu® gi¯ng nhß ðôi cánh chim. Trí tu® cûng có th¬ so sánh v¾i c£p m¡t cüa con ng߶i, còn gi¾i hÕnh ví nhß ðôi chân. Gi¾i hÕnh lÕi có th¬ so sánh nhß mµt chiªc xe ch· nhân loÕi ðªn ngßÞng cØa giäi thoát, nhßng chìa khóa th§t sñ m· cØa là trí tu®.

HÕnh Phúc Miên Vi­n 

Ng߶i tín ð° theo ðÕo này không bao gi¶ xem mình nhß là nhæng ng߶i ðßþc ban phß¾c duy nh¤t có th¬ n¡m l¤y c½ hµi ð¬ ðÕt ðªn n«n hÕnh phúc miên vi­n. Con ng߶i tñ tÕo cho mình ð¸a ngøc ho£c thiên ð߶ng tùy theo l¯i s¯ng cüa mìnhî.

Theo ðúng tôn giáo này, chúng ta tin r¢ng b¤t cÑ ai cûng có th¬ hß·ng ðßþc ni«m hÕnh phúc miên vi­n nªu h÷ thñc hi®n l¯i s¯ng chân chánh, cho dù tín ngßÞng cüa h÷ là gì ði næa. Thiên ð߶ng không dành riêng cho ai ho£c ðßþc n¡m giæ cüa b¤t cÑ mµt tôn giáo ð£c bi®t nào hay mµt cµng ð°ng tôn giáo nào mà nó ðßþc m· rµng cho t¤t cä.

Lòng Khoan Dung Và Sñ Thông Cäm 

Khoan dung, thông cäm và tôn tr÷ng nhæng quan ði¬m cüa ng߶i khác là nhæng ðÑc tính cao quý ðßþc các tín ð° tôn giáo này gìn giæ. Tình thân ái và sñ thông cäm hß¾ng ðªn ng߶i khác không chï gi¾i hÕn trong loài ng߶i mà còn m· rµng cho t¤t cä m÷i sinh linh khác.

Mµt L¯i S¯ng 

Tôn giáo này th§t minh bÕch và hþp lý lu§n nên ðã giäi ðáp ð¥y ðü t¤t cä các lînh vñc và nhæng v¤n ð« quan tr÷ng ð°ng th¶i còn tÕo ra mµt n«n täng væng ch¡c ð¬ giúp cho nhân loÕi hß¾ng v« mµt l¯i s¯ng tích cñc và t¯t ð©p h½n. 

Tôn giáo này không chia nhân loÕi thành hai nhóm, nhóm ðßþc cÑu ðµ và nhóm b¸ ð÷a lÕc mà gi¯ng nhß mµt sÑc mÕnh ðã ðßþc hoàn thi®n, thu¥n hóa nhæng kë hung hång và làm thanh cao h½n nhæng ng߶i ðßþc giáo hóa . Tín ð° cüa tôn giáo này không tin tß·ng vào nhæng l¶i c¥u xin cüa mình ho£c qua trung gian cüa ng߶i khác, mà h÷ chï tin vào t¥m quan tr÷ng cüa n² lñc bän thân và hi®u quä cüa thi«n ð¸nh dçn con ng߶i ðªn chiªn th¡ng bän thân, ði«u phøc bän thân, tñ thanh t¸nh, cÑu ðµ và giäi thoát. Thi«n ð¸nh ðßþc xem nhß mµt li«u thu¯c b± cho cä tâm và trí.

Con Ng߶i Có Th¬ Kiªn TÕo Cuµc S¯ng HÕnh Phúc Cho Mình 

Tín ð° cüa tôn giáo này tin r¢ng tâm thÑc là t¤t cä ngu°n sÑc mÕnh, là nång lñc sáng tÕo ð°ng th¶i hüy di®t con ng߶i và nó cûng chính là nång lñc xây dñng v§n m®nh con ng߶i. Vì thª bÕn có khä nång tÕo ra b¤t cÑ thÑ gì nªu bÕn biªt cách sØ døng ðúng cái tâm ¤y.

Th§t v§y, ÐÕo này là mµt ng÷n häi ðång ðáng khâm phøc vì ðã ðßa nhân loÕi ðªn hòa bình và an lÕc vînh h¢ng. Thª gi¾i ngày nay ðang r¯i lên vì nhæng hi¬u l¥m giæa các chüng tµc, giæa các qu¯c gia, giæa các cµng ð°ng trong các v¤n ð« kinh tª và cä v« ý thÑc h®. 

Ь giäi quyªt nhæng v¤n ð« phÑc tÕp này, con ng߶i phäi thñc hành tinh th¥n bao dung rµng l¾n ð¯i v¾i nhau và ði«u này có th¬ ðßþc phát tri¬n t¯t nh¤t dß¾i sñ hß¾ng dçn cüa ðÕo này, vi®c ¤y lÕi ¤n ð¸nh sñ hþp tác giæa ðÕo ðÑc và tinh th¥n vì lþi ích chung cho m÷i loài. Con ng߶i phäi nh§n ra r¢ng sñ phát tri¬n tâm linh quan tr÷ng h½n là ðÕt ðßþc sñ phát tri¬n v« v§t ch¤t ð¬ ðem lÕi an lÕc và hÕnh phúc cho con ng߶i. H÷ cûng phäi thñc hành lòng chân th§t, tính công b¢ng, phøc vø t× thi®n và tình yêu thß½ng nªu mu¯n biªn thª gi¾i này thành mµt n½i t¯t ð©p ð¬ s¯ng.

Chánh ÐÕo 

Không có ðÑc hÕnh nào t¯t h½n là sñ phát tri¬n tình thß½ng yêu muôn loài. Không có mµt hÕnh phúc nào ng÷t ngào h½n sñ bình yên cüa tâm h°n (mental tranquility), không có chân lý nào rõ ràng h½n là sñ th¤u tri®t ðßþc các hi®n tßþng cüa thiên nhiên, không có mµt tôn giáo nào cao h½n sñ phát tri¬n tri thÑc và ðÕo ðÑc và cu¯i cùng, không có mµt triªt lý nào vî ðÕi h½n có th¬ mang ðªn mµt kªt quä ngay trong hi®n tÕi mà m÷i ng߶i ð«u có th¬ trông th¤y ðßþc.

Tôn Giáo Tñ Do 

Tôn giáo này không cän tr· b¤t cÑ ai mu¯n h÷c höi giáo lý cüa nhæng tôn giáo khác. Vì chü nghîa cu°ng tín (Fanaticism) ðã b¸ vÕch tr¥n. Mµt ng߶i cu°ng tín không th¬ tñ cho phép lý trí cüa mình dçn d¡t ho£c t¯t h½n næa là ðßþc nguyên t¡c phân tích và quan sát cüa khoa h÷c hß¾ng dçn. Vì thª, ng߶i theo ðÕo này là mµt ng߶i tñ do, có ð¥u óc phóng khoáng và không ch¸u phøc tùng b¤t cÑ ai vì sñ phát tri¬n tâm linh cüa mình.

Nªu bÕn thích ð÷c ðôi chút v« ð߶ng l¯i ðÕo ðÑc cüa tôn giáo này, thì bÕn s¨ khám phá ra r¢ng bÕn s¨ phäi rút lÕi t¤t cä nhæng hi¬u l¥m ðã có trß¾c ðây v« ðÕo này. Ng߶i ta không th¬ phán ðoán giá tr¸ cüa mµt tôn giáo qua sñ quan sát mµt vài cách hành trì cüa mµt s¯ tín ð° chßa ðßþc giáo døc. Thay vào ðó ta phäi luôn c¯ g¡ng tìm hi¬u nhæng l¶i dÕy c½ bän · trong tôn giáo ðó.

Con Ng߶i Và Thßþng Ъ 

Thay vì ð£t con ng߶i vào s¯ ph§n cüa h÷ dß¾i sñ ði«u khi¬n ðµc quy«n cüa mµt v¸ Thßþng Ъ xa lÕ nào ðó và khiªn cho h÷ tuân phøc ð¯i v¾i mµt sÑc mÕnh t¯i thßþng nhß v§y. ÐÕo này ðã nâng v¸ trí cüa nhân loÕi lên và tuyên b¯ r¢ng con ng߶i có uy quy«n nh¶ có trí thông minh cüa riêng mình.

ÐÕo này cho chúng ta biªt làm thª nào ð¬ phøc vø mµt cách v¸ tha v¾i m÷i ng߶i mà không mong ðþi ðßþc ph¥n thß·ng. Ng߶i theo ÐÕo này kiêng làm nhæng ðiªu ác không phäi vì sþ Thßþng Ъ mà vì nh§n ra nguyên nhân mang ðªn kh± ðau cho chúng sanh.

еng c½ làm vi®c thi®n ð¬ giúp ng߶i khác không phäi là ð¬ Thßþng Ъ hài lòng, trong ni«m mong ðþi mµt ph¥n thß·ng nào ðó, mà vì lòng thß½ng xót kë khác.

ÐÕo này hß¾ng dçn bÕn cách khám phá ra con ð߶ng hoàn thi®n ðÑc tính và trí tu® mà không c¥n mµt v¸ Thßþng Ъ nào giúp cä, ðÕt ðªn kiªn thÑc cao nh¤t không có sñ m£c khäi cüa Thßþng Ъ, mµt tr§t tñ ðÕo ðÑc cüa thª gi¾i và khen thß·ng công b¢ng, c¥n ðßþc thñc hi®n theo các quy lu§t tñ nhiên và chính ð¶i s¯ng bän thân ta; sñ sinh t°n cÑ tiªp tøc mà không có mµt "Linh h°n b¤t tØ" riêng bi®t, ni«m cñc lÕc miên vi­n mà không có mµt thiên ð߶ng · mµt n½i nào cä; có khä nång cÑu r²i mà không có ng߶i ch¸u tµi thay cho ng߶i khác, mµt sñ cÑu r²i mà trong ðó m²i ng߶i là v¸ cÑu tinh cho chính mình và ði«u ðó có th¬ ðÕt ðßþc ngay trong ð¶i này và ngay trên m£t ð¤t này nh¶ sñ t§p luy®n khä nång cüa chính mình. 

Nªu không có lÕc thú ngû quan thì ta có ch¸u ðñng n²i ð¶i s¯ng không? Nªu không có ni«m tin vào sñ b¤t tØ thì con ng߶i có th¬ ðÕo ðÑc không? Nªu không có sñ c¥u xin mµt v¸ Thßþng Ъ thì con ng߶i có th¬ tiªn ðªn ch² chân chính không? "Vçn có", v¸ Th¥y sáng l§p ÐÕo này ðã khÆng ð¸nh thª; các cÑu cánh có th¬ ðÕt ðßþc nh¶ sñ phøc vø ng߶i khác, lòng thanh t¸nh, gi¾i lu§t và trí tu®. Nhæng ph¦m ch¤t t¯t này mang ðªn sñ thanh thän, hÕnh phúc và giäi thoát cho cuµc ð¶i khöi kh± ðau.

Quy Lu§t Vû Trø

Quy lu§t vû trø nhß ðã ðßþc giäi thích trong tôn giáo này là giäi quyªt v¤n ð« kh± ðau, cái bí m§t cüa s¯ ph§n và tính ti«n ð¸nh cüa mµt vài tôn giáo, v¤n ð« th¥n ð°ng và ð£c bi®t nh¤t là sñ b¤t bình ðÆng cüa loài ng߶i. Hi¬u rõ nhæng quy lu§t này ðem lÕi cho h÷ ni«m an üi, hy v÷ng, tñ tin và tinh th¥n dûng cäm. Nó làm tång n² lñc, t× ái và lòng nhi®t tâm cüa h÷, và khiªn cho h÷ luôn luôn hoan hÖ, rµng lßþng và lßu tâm ðªn kë khác, vì h÷ hi¬u r¢ng không mµt phàm nhân nào hoàn toàn t¯t mà cûng không hoàn toàn x¤u.

Tôn Giáo Hi®n ÐÕi 

Ðây không phäi là lý thuyªt mà là l¯i s¯ng thñc ti­n. Фy là tôn giáo c± nh¤t trong l¸ch sØ, tuy nhiên lÕi hi®n ðÕi nh¤t trong m÷i lînh vñc. Nó khuyên ng߶i ta không nên tr· thành nô l® ð¯i v¾i b¤t cÑ th¥n linh ho£c sÑc mÕnh bên ngoài mà phäi tu t§p, phát huy các ti«m lñc sâu kín bên trong cüa m²i ng߶i b¢ng cách t§n døng n² lñc tñ thân và trí tu® ð¬ vßþt qua m÷i khó khån.

Tôn giáo này có ðü m÷i ðÑc tính c¥n thiªt cüa mµt tôn giáo dña trên lý trí phù hþp v¾i thª gi¾i · tß½ng lai. Nó có tính khoa h÷c, hþp lý lu§n và tiªn bµ. Nó s¨ là mµt ni«m tñ hào cho ai tñ g÷i mình là tín ð° theo tôn giáo này trong th¶i hi®n ðÕi. Quä th§t nó còn có tính khoa h÷c h½n cä khoa h÷c, nó có tính xã hµi h½n cä xã hµi chü nghîa và tiªn bµ h½n cä m÷i nhân t¯ tiªn bµ trong lînh vñc tinh th¥n.

Không KÏ Th¸

Chính tôn giáo này l¥n ð¥u tiên trong l¸ch sØ thª gi¾i ðã n±i lên ch¯ng lÕi h® th¯ng ðÆng c¤p thoái hóa và giäng dÕy quy«n bình ðÆng trong loài ng߶i và ch¤p nh§n các c½ hµi cho t¤t cä m÷i ng߶i tñ phân loÕi mình trong m÷i ð߶ng ð¶i. Cûng chính tôn giáo này ðã ban quy«n tñ do thñc sñ cho næ gi¾i ð¬ h÷c và hành ðÕo và ch¤p nh§n sñ bình ðÆng xã hµi l¥n ð¥u tiên trong l¸ch sØ thª gi¾i.

B§c th¥y vî ðÕi ¤y ðã tuyên b¯ r¢ng nhæng cánh cØa tiªn ðªn thành công và th¸nh vßþng s¨ ðßþc m· rµng cho t¤t cä m÷i ng߶i trong m÷i ði«u ki®n s¯ng dù cao sang hay th¤p hèn, dù thánh thi®n hay tµi l²i, t¤t cä nhæng ai mu¯n l§t qua mµt trang m¾i và tìm cách vß½n t¾i sñ hoàn thi®n. Ngài không buµc nhæng ng߶i tín ð° phäi làm nô l® cho chính Ngài, Ngài ðã ban cho h÷ ðßþc tñ do hoàn toàn v« tß tß·ng.

Vô Th߶ng

Tôn giáo này lÕi phân tích mµt v¸ hæu tình thành hai ph¥n tâm và v§t, ðó là mµt trÕng thái luôn biªn chuy¬n, không h« có hai khoänh kh¡c kª tiªp lÕi tß½ng ð°ng. T¤t cä quá trình hi®n tßþng tâm sinh lý này là thay ð±i không ng×ng. Nhß thª chúng sanh kh·i r°i tiêu di®t và chu kÏ ¤y cÑ tiªp tøc mãi. Do v§y không có gì t°n tÕi mãi ho£c trong thª gi¾i này ho£c · b¤t cÑ thª gi¾i khác. Tôn giáo này cûng tin r¢ng còn có các loài hæu tình · trong mµt h® th¯ng thª gi¾i khác trên toàn vû trø.

Nguyên T¡c Và Gi¾i Lu§t

Không có nhæng ði«u rån trong tôn giáo này buµc phäi tuân theo; thay vào ðó chï là nhæng gi¾i lu§t ð¬ tñ nguy®n hành trì b¢ng cách tuân theo nhæng nguyên t¡c nhß tránh sát sanh, trµm c¡p, tà tâm, nói d¯i và u¯ng rßþu, con ng߶i có th¬ thanh l÷c mình trong lúc giúp ðÞ cho nhæng kë khác s¯ng yên bình.

Møc Ðích Cüa Chúng Tôi 

Møc ðích cüa chúng tôi in t§p sách nhö này không phäi ð¬ cäi hóa ng߶i khác tin theo ÐÕo cüa chúng tôi mà chï mu¯n làm cho h÷ sáng tö ð¬ tìm ðªn an bình và hÕnh phúc và ð¬ thñc hành tôn giáo theo ni«m tin riêng cüa bÕn mà không theo ðÕo mµt cách mù quáng. Chúng tôi khuyªn khích bÕn cÑ thñc hành ÐÕo cüa mình mµt cách phù hþp. Nªu bÕn có th¬ thñc sñ tìm th¤y chân lý, ðÕt ðßþc sñ yên bình, hÕnh phúc, khai m· ðßþc trí tu® và sñ tñ cÑu · trong ðó.

Tôn giáo này s¨ có th¬ giäi ðáp nhi«u v¤n ð« tâm linh cüa bÕn ho£c nó có th¬ trao cho bÕn mµt hß¾ng m¾i trong tß duy cüa bÕn v« Tôn giáo và Triªt h÷c. Nó cûng có th¬ giúp bÕn hi¬u biªt ðßþc ð¶i s¯ng và vån hóa cüa Á Châu. BÕn có th¬ tìm th¤y trong tôn giáo này sñ hß¾ng dçn tinh th¥n mà thª gi¾i ngày nay ðang c¥n ð¬ nh± t§n g¯c r­ m÷i ði«u ác x¤u.

Tôn giáo này ðã ðßa vào thª gi¾i mµt tinh th¥n m¾i, mµt hy v÷ng m¾i, mµt con ð߶ng m¾i, mµt chân lý và nhu c¥u vçn ðßþc nhìn th¤y và cäm nh§n t× xßa ðªn nay.

Dù møc ðích bÕn là gì ði næa, chúng tôi cûng xin m¶i các bÕn hãy nhìn kÛ nhæng lý tß·ng cüa v¸ sáng l§p ra nó, chúng tôi ðang sÇn sàng ð¬ giúp bÕn. T± chÑc cüa chúng tôi s¨ hß¾ng dçn bÕn trong vi®c ð÷c sách và giúp bÕn có ðßþc nhæng tài li®u sách báo ðáng tin c§y.

Tôn giáo vî ðÕi ðã ðßþc nói ðªn trong bài viªt này chính là ÐÕo Ph§t và ng߶i sáng l§p ra tôn giáo này không ai khác h½n chính là ÐÑc Ph§t Thích Ca Mâu Ni.

C¥u chúc bÕn luôn ðßþc an lÕc và hÕnh phúc.
 

Chân thành cäm ½n ch¸ Ðàm Th¸ Thanh và ch¸ Häi HÕnh ðã có thi®n tâm ðánh máy bài này.
.
Nguyên bän Anh Ngæ: What Is This Religion?, Ven.Dr. Dhammananda