III/- Ý
Nghiã Cüa Các Th¬ Tài
1)- Kinh (Sùtra) : Nhæng ði«u
ÐÑc Ph§t dÕy cho hàng ð® tØ
tu t§p ð¬ ði ðªn giác ngµ, giäi
thoát.
2)- ºng tøng (Gaya) : Sñ (truy«n
tøng) ghi lÕi l¶i ÐÑc Ph§t dÕy
theo th¬ tän vån.
3)- K® tøng (Gàthà) :
Sñ (truy«n tøng) ghi lÕi l¶i ÐÑc
Ph§t dÕy theo th¬ th½, k®.
4)- Nhß th¸ ngæ (Itivuttaka)
: Sñ ghi chép lÕi nhæng ði«u ðßþc
nghe t× ÐÑc Ph§t nói, ho£c trñc
tiªp ho£c gián tiªp. Trong Ti¬u Bµ kinh,
t§p IV, HT Thích Minh Châu ðã ghi chú
v« ý nghîa cüa "Nhß th¸ ngæ"
nhß sau :
"... S· dî ðßþc g÷i
là "Itivuttaka : Thuyªt nhß v§y", là vì
ph¥n l¾n các kinh này ð«u b¡t
ð¥u v¾i câu : "Ðây là ði«u
ðã ðßþc Thª Tôn nói ðªn,
ðã ðßþc b§c A La Hán nói
ðªn và tôi ðã ðßþc nghe",
và ðßþc kªt lu§n v¾i câu
"Ý nghîa này ðßþc Thª Tôn
nói ðªn và tôi ðã ðßþc
nghe". Và (theo truy«n th¯ng), trong t§p s¾
cüa Dhammapàla nói r¢ng, có mµt næ
cß sî tên là Khujjyuttarà, nàng
th߶ng ng±i sau bÑc màn ð¬ nghe
môÜi khi ÐÑc Ph§t thuyªt pháp, và
do ðó, ðã tr· thành b§c ða
vån - thông tu®. V« sau, Vua Udena ðã
m¶i nàng nói lÕi giáo pháp và
nàng ðã ðßþc ÐÑc Ph§t
khen ngþi là ða vån ð® nh¤t (5).
5)- B²n sanh (Jàtaka) : Sñ
ghi chép lÕi chuy®n ti«n thân cüa ÐÑc
Ph§t theo l¶i ÐÑc Ph§t k¬.
6)- V¸ t¢ng hæu (Adbhutahdarma)
: Sñ ghi chép lÕi nhæng sñ vi®c hy
hæu (hiªm có) trong ð¶i, nhß chuy®n
các ÐÑc Ph§t quá khÑ v.v... do ÐÑc
Ph§t k¬ lÕi.
7)- Cäm hÑng ngæ (Udana) - còn
g÷i là kinh Ph§t tñ thuyªt hay Vô
v¤n tñ thuyªt : Sñ ghi chép lÕi
nhæng ði«u do ÐÑc Ph§t tñ nói
ra trong nhæng nhân duyên (tr߶ng hþp)
ð£c bi®t.
8)- Phß½ng quäng (Vaipulya)
: Sñ ghi chép lÕi nhæng cuµc thäo
lu§n cüa các v¸ Thánh ð® tØ
ðßþc ÐÑc Ph§t xác nh§n là
phù hþp v¾i Ph§t ý, chánh pháp.
9)- Giäi thuyªt (Upadisa) : Sñ
ghi chép lÕi nhæng ði«u lu§n giäi
v« chánh pháp cüa ÐÑc Ph§t và
các b§c A La Hán.
IV/- Уc
Trßng CüaCác Th¬ Tài
1- Nguyên t¡c chung : M£c d¥u
ðßþc phân chia thành nhi«u th¬ loÕi,
nhßng sñ ghi chép cüa các th¬ loÕi
luôn luôn ði theo mµt nguyên t¡c chung,
g÷i là nguyên t¡c kªt t§p kinh ði¬n.
Theo l¸ch sØ, kinh ði¬n ðßþc
kªt t§p (ghi chép lÕi) sau khi ÐÑc Ph§t
qua ð¶i (5). L¥n thÑ nh¤t xäy ra sau Ph§t
di®t ðµ khoäng mµt tu¥n, l¥n thÑ
hai cách 100 nåm sau, l¥n thÑ ba cách 218
nåm, tÑc nåm 325 trß¾c Tây l¸ch.
Trong nhæng l¥n kªt t§p kinh ði¬n, ðÕi
hµi dùng phß½ng pháp trùng tøng
và ghi chép lÕi toàn bµ l¶i dÕy
cüa ÐÑc Ph§t. Do ðó, m· ð¥u
các vån bän kinh ði¬n bao gi¶ cûng
b¡t ð¥u b¢ng b¯n chæ "Tôi Nghe Nhß
V¥y " (Nhß th¸ ngã vån - Evam me sutam). Ði«u
này nh¢m ám chï r¢ng nhæng ði«u
ghi chép lÕi là ðßþc nghe t×
mi®ng cüa ÐÑc Ph§t. T× ðó, kinh
(Sùtra) ðßþc hi¬u là nhæng gì
do chính ÐÑc Ph§t nói ra, ho£c ðßþc
sñ chÑng nh§n cüa Ph§t. Ngßþc
lÕi, nhæng gì không phäi do ÐÑc
Ph§t nói, ho£c không ðßþc sñ
xác chÑng cüa Ph§t thì không th¬
g÷i là kinh. Vì thª, nguyên t¡c chung
cüa các th¬ tài kinh ði¬n là sñ
ghi chép lÕi nhæng ði«u ÐÑc Ph§t
dÕy ho£c nhæng ði«u ðã ðßþc
ÐÑc Ph§t xác nh§n b¢ng cách ngôn
"Tôi nghe nhß v¥y" (6) · ð¥u t¤t
cä các bän kinh.
2- Cách trình bày vån
bän kinh ði¬n : Ðây cûng là mµt
nguyên t¡c chung thÑ hai dành cho t¤t
cä các th¬ tài kinh ði¬n. Ðó
là sØ døng th¬ loÕi t߶ng thu§t
trong khi ghi chép lÕi nµi dung cüa kinh. Và,
trong th¬ loÕi t߶ng thu§t này phäi
ghi rõ các nµi dung nhß sau :
a) Lý do ÐÑc Ph§t nói
(duyên kh·i)
b) иa ði¬m ÐÑc Ph§t
nói (không gian)
c) Th¶i gian ÐÑc Ph§t nói
(th¶i gian)
d) Яi tßþng nghe ÐÑc
Ph§t nói (ð¯i tßþng)
e) Nµi dung ÐÑc Ph§t nói
(giáo pháp)
V« cách trình bày mµt
bän kinh, g±m có 3 ph¥n :
* Ph¥n ð¥u : Gi¾i thi®u
v« duyên kh·i, không gian, th¶i gian, ð¯i
tßþng, và v¤n ð« chính...
* Ph¥n giæa : Trình bày
nµi dung cüa giáo pháp. Cách trình
bày cûng ðßþc ð« c§p theo thÑ
tñ, nhß mµt, hai, ba, b¯n... Tuy nhiên, trong
ph¥n này, các kinh ðßþc trình
bày r¤t khác nhau, tùy theo t×ng loÕi
sñ vi®c mà t߶ng thu§t nhß sñ
phân loÕi cüa các th¬ tài ðã
ðßþc ð« c§p.
* Ph¥n cu¯i : Trình bày
sñ kªt thúc cüa bu²i thuyªt pháp...
và sñ xác chÑng cüa Ph§t cûng
nhß sñ hoan hÖ thñc hành ho£c sñ
chÑng ngµ cüa ð¯i tßþng nghe pháp.
3- C¤u trúc tiêu bi¬u
cüa mµt bän kinh :
Tña Ы
Kinh
A/- M· Ð¥u : Duyên Kh·i
Cüa Kinh
Th¶i Gian-Không Gian
Ng߶i Nói-Chü Th¬
Nµi Dung Thông Ði®p chính
Ng߶i Nghe-Яi Tßþng
B/- Nµi Dung :
1. Vào ð«
2. Lý do cüa v¤n ð«
3. Giäi quyªt v¤n ð«
4. L¶i tán dß½ng- Th÷
ký(xác nh§n)
C/- Kªt lu§n :
Sñ xác chÑng cüa Ph§t
Sñ tö ngµ cüa ð¯i
tßþng
Sñ hoan hÖ cüa chúng hµi
V/- Ph¥n ví dø
Ph¥n này, chúng tôi xin
trích ðoÕn mµt s¯ kinh ð¬ ðµc
giä tham khäo.
* Ví dø mµt : Trích
kinh A Nan NhÑt DÕ Hi«n Giä (Anandabhaddekarattasuttam)
s¯ 132, kinh Trung Bµ III, ÐÕi tÕng kinh Vi®t
Nam (ÐTKVN), trang 447, bän d¸ch cüa Thích Minh
Châu.
132. Kinh A Nan NhÑt
DÕ Hi«n Giä
(Anandabhaddekarattasuttam)
Nhß v¥y tôi nghe.
Mµt th¶i Thª Tôn ·
Savatthi (Xá V®), Jetavana (KÏ Ðà lâm),
tÕi tinh xá ông Anathapindika (C¤p Cô
еc). Lúc b¤y gi¶, Tôn giä Ananda
tÕi hµi tr߶ng thuyªt th¸, khích
l®, làm cho ph¤n kh·i, làm cho hoan hÖ
các TÖ kheo v¾i bài thuyªt pháp.
(Tôn giä) giäng NhÑt DÕ Hi«n Giä,
t²ng thuyªt và bi®t thuyªt. R±i Thª
Tôn vào bu²i chi«u, t× thi«n ð¸nh
еc cß ðÑng d§y ði ðªn hµi
tr߶ng, sau khi ðªn, ng±i trên chôÜ
ðã soÕn sÇn. Sau khi ng±i, Thª Tôn
g÷i các TÖ kheo :
- Này các TÖ kheo, ai tÕi
hµi tr߶ng ðã thuyªt th¸, khích
l®, làm cho ph¤n kh·i, làm cho hoan hÖ
các TÖ kheo v¾i bài thuyªt pháp.
Ai ðã giäng NhÑt DÕ Hi«n Giä,
t²ng thuyªt và bi®t thuyªt ?
- BÕch Thª Tôn, Tôn giä
Ananda tÕi hµi tr߶ng ðã thuyªt
th¸, khích l®, làm cho thích thú,
làm cho hoan hÖ các TÖ kheo v¾i bài
thuyªt pháp. (Tôn giä) ðã giäng
NhÑt DÕ Hi«n Giä, t²ng thuyªt và
bi®t thuyªt.
R±i Thª Tôn bäo Tôn
giä Ananda :
- Nhßng nhß thª nào, này
Ananda, ông ðã thuyªt th¸, khích l®,
làm cho ph¤n kh·i, làm cho hoan hÖ các
TÏ kheo v¾i bài thuyªt pháp ? Ông
có phäi ðã giäng NhÑt DÕ Hi«n
Giä, t²ng thuyªt và bi®t thuyªt ?
- Ðúng v§y, bÕch Thª
Tôn, con ðã thuyªt th¸, khích l®,
làm cho ph¤n kh·i, làm cho hoan hÖ các
TÖ kheo v¾i bài thuyªt pháp. Con ðã
giäng NhÑt DÕ Hi«n Giä, t²ng thuyªt
và bi®t thuyªt :
Quá khÑ không truy tìm,
Tß½ng lai không ß¾c
v÷ng
Quá khÑ ðã ðoÕn
t§n,
Tß½ng lai lÕi chßa
ðªn,
Chï có pháp hi®n tÕi,
Tu® quán chính · ðây.
Không ðµng, không rung
chuy¬n,
Biªt v§y nên tu t§p.
Hôm nay nhi®t tâm làm
Ai biªt chªt ngày mai ?
Không ai ði«u ðình
ðßþc,
V¾i ðÕi quân th¥n
chªt,
Trú nhß v§y nhi®t tâm,
Ðêm ngày không m®t
möi,
XÑng g÷i NhÑt DÕ
Hi«n,
B§c an t¸nh, tr¥m l£ng.
Này các Hi«n giä, thª
nào là truy tìm quá khÑ ? V¸ ¤y
nghî : "Nhß v§y là s¡c cüa tôi
trong quá khÑ", và v¸ ¤y truy tìm
sñ hân hoan trong ¤y ; "Nhß v§y là
th÷ cüa tôi trong quá khÑ", và v¸
¤y truy tìm sñ hân hoan trong ¤y... (nhß
kinh trß¾c, thay ð²i "này các Hi«n
giä" cho chæ "này các TÖ kheo")... Nhß
v§y, này các Hi«n giä, là không
b¸ lôi cu¯n trong các pháp hi®n tÕi.
Quá khÑ không truy tìm,
Tß½ng lai không ß¾c
v÷ng,
... (nhß trên)...
XÑng g÷i NhÑt DÕ Hi«n,
B§c an t¸nh, tr¥m l£ng.
Nhß v§y, bÕch Thª Tôn,
con ðã thuyªt th¸, khích l®, làm
cho ph¤n kh·i, làm cho hoan hÖ các TÖ
kheo. Con ðã giäng NhÑt DÕ Hi«n Giä,
t²ng thuyªt và bi®t thuyªt.
- Lành thay, lành thay, này
Ananda ! Lành thay, này Ananda ! Ông ðã
thuyªt th¸, khích l®, làm cho ph¤n
kh·i, làm cho hoan hÖ các TÏ kheo v¾i
bài thuyªt pháp. Ông ðã giäng
NhÑt DÕ Hi«n Giä, t²ng thuyªt và
bi®t thuyªt.
Quá khÑ không truy tìm,
Tß½ng lai không ß¾c
v÷ng,
... (nhß trên)...
XÑng g÷i NhÑt DÕ Hi«n,
B§c an t¸nh, tr¥m l£ng.
- Và thª nào, này Ananda,
là truy tìm quá khÑ ?... (nhß trß¾c)...
Nhß v§y, này Ananda, là truy tìm quá
khÑ. Và này Ananda, thª nào là
không truy tìm quá khÑ ?... (nhß trên)...
Nhß v§y, này Ananda, là không truy tìm
quá khÑ. Và này Ananda, thª nào
là ß¾c v÷ng tß½ng lai ?... (nhß
trên)... Nhß v§y, này Ananda, là ß¾c
v÷ng tß½ng lai. Và này Ananda, thª
nào là không ß¾c v÷ng tß½ng
lai ?... (nhß trên)... Nhß v§y, này Ananda,
là không ß¾c v÷ng tß½ng lai.
Và này Ananda, thª nào là b¸ lôi
cu¯n trong các pháp hi®n tÕi ?... (nhß
trên)... Nhß v§y, này Ananda, là b¸
lôi cu¯n trong các pháp hi®n tÕi. Và
này Ananda, thª nào là không b¸ lôi
cu¯n trong các pháp hi®n tÕi ?... (nhß
trên)... Nhß v§y, này Ananda, là không
b¸ lôi cu¯n trong các pháp hi®n tÕi.
Quá khÑ không truy tìm,
Tß½ng lai không ß¾c
v÷ng.
... (nhß trên)...
XÑng g÷i NhÑt DÕ
Hi«n,
B§c an t¸nh, tr¥m l£ng.
Thª Tôn thuyªt giäng nhß
v§y, Tôn giä Ananda hoan hÖ tín th÷
l¶i Thª Tôn dÕy.
(Kinh A Nan NhÑt DÕ Hi«n Giä,
ThÑ 132)
* Ví dø hai : Trích kinh
Ph§t Tñ Thuyªt (Ti¬u Bµ)
- Cäm hÑng v« Niªt bàn
cüa Ph§t
((L¶i kinh này có th¬ ðßþc
xem nhß thuµc th¬ tài cäm hÑng ngæ).
Trích trong Ph§t tØ, bän d¸ch cüa Thích
Thi®n Châu, VNCPHVN, 1997, trang 160. 7. CÄM HºNG V‹
NIŠT BÀN CœA PH‡T
(Kinh Ph§t Tñ Thuyªt thuµc
Ti¬u Bµ kinh)
"Nhß v¥y tôi nghe. Mµt th¶i
Thª Tôn trú · Savatthi, tÕi Jetavana, ngôi
v߶n ông Anathapindika. Lúc b¤y gi¶,
Thª Tôn ðang thuyªt giäng pháp thoÕi
liên tß·ng (patisanna) ðªn Niªt bàn
cho các TÏ kheo, khích l® làm cho ph¤n
kh·i, làm cho hoan hÖ. Các TÏ kheo ¤y
chú tâm, tác ý, d±n t¤t cä
tâm tß l¡ng tai nghe pháp. R±i Thª
Tôn, sau khi hi¬u biªt ý nghîa này,
ngay trong lúc ¤y, nói lên l¶i cäm
hÑng này :
"Này các TÏ kheo, có
xÑ này (ayatana), tÕi ðây không có
ð¤t, không có nß¾c, không có
lØa, không có gió ; không có hß
không vô biên xÑ, không có thÑc
vô biên xÑ, không có vô s·
hæu xÑ, không có phi tß·ng phi phi
tß·ng xÑ ; không có ð¶i này,
không có ð¶i sau, không có cä hai
m£t trång, m£t tr¶i. Do v§y, này các
TÏ kheo, ta tuyên b¯ không có ðªn,
không có ði, không có trú, không
có di®t, không có sanh, không có an
trú, không có chuy¬n v§n, không có
s· duyên, ðây là sñ ðoÕn
t§n kh² ðau".
Khó th¤y là vô ngã,
V¾i b§c có hi¬u biªt,
V¾i v¸ ðã th¤y
rõ,
Không d th¤y sñ th§t,
Khéo xâm nh§p (di®t tr×)
ái,
Ðâu còn có v§t gì.
Này các TÏ kheo, có
sñ không sanh, không hi®n hæu, không
b¸ làm, không hæu vi, này các TÏ
kheo, nªu không có cái không sanh, không
hi®n hæu, không b¸ làm, không hæu
vi, th¶i · ðây không th¬ trình bày
sñ xu¤t ly khöi sanh, hi®n hæu, b¸ làm,
hæu vi. Vì r¢ng, này các TÏ kheo,
có cái không sanh, không hi®n hæu,
không b¸ làm, không hæu vi, nên có
trình bày sñ xu¤t ly khöi sanh, hi®n
hæu, b¸ làm, hæu vi.
Cái gì có nß½ng
tña, cái ¤y có dao ðµng. Cái
gì không nß½ng tña, cái ¤y
không dao ðµng. Không dao ðµng th¶i
có khinh an. Có khinh an th¶i không có
thiên v«. Không có thiên v« th¶i
không có ðªn và ði ; không có
ðªn và ði th¶i không có di®t
và sanh ; không có di®t và sanh th¶i
không có ð¶i này, không có ð¶i
sau, không có th¶i · giæa. Ðây
là sñ ðoÕn t§n kh² ðau.
* Ví dø ba : Trích kinh ÐÕi
Phß½ng Quäng (Mahavedallasuttam) trong kinh Trung Bµ
I, bän d¸ch cüa Thích Minh Châu, ÐTKVN,
trang 639... (Bài kinh này thuµc th¬ tài
phß½ng quäng).
43. ÐÕi Kinh
Phß½ng Quäng
(Mahavedallasuttam)
Nhß v¥y tôi nghe.
Mµt th¶i Thª Tôn ·
Savatthi, tÕi Jetavana, tinh xá ông Anathapindika.
Lúc b¤y gi¶, Tôn giä Mahakotthita (ÐÕi
Câu Hy La), vào bu²i chi«u, khi thi«n ð¸nh
xong, ðÑng d§y, ði ðªn chôÜ Tôn
giä Sariputta ·, sau khi ðªn, nói lên
v¾i Tôn giä Sariputta nhæng l¶i chào
ðón, höi thåm xã giao r±i ng±i
xu¯ng mµt bên. Sau khi ng±i xu¯ng mµt
bên, Tôn giä Mahakotthita nói v¾i Tôn
giä Sariputta :
- Này Hi«n giä, li®t tu®,
li®t tu® (duppanna) ðßþc g÷i là nhß
v§y. Này Hi«n giä, nhß thª nào
ðßþc g÷i là li®t tu® ?
- Này Hi«n giä, vì không
tu® tri, không tu® tri (nap-pajanati), này Hi«n
giä, nên ðßþc g÷i là li®t
tu®. Không tu® tri gì ? Không tu® tri :
ðây là Kh², không tu® tri : ðây
là Kh² t§p, không tu® tri : ðây là
Kh² di®t, không tu® tri : ðây là con
ð߶ng ðßa ðªn Kh² di®t. Vì
không tu® tri, không tu® tri, này Hi«n
giä, nên ðßþc g÷i là li®t
tu®.
- Lành thay, Hi«n giä !
Tôn giä Mahakotthina hoan hÖ,
tín th÷ l¶i Tôn giä Sariputta nói,
r±i höi Tôn giä Sariputta mµt câu höi
næa :
- Này Hi«n giä, trí tu®,
trí tu® ðßþc g÷i là nhß
v§y. Này Hi«n giä, nhß thª nào
ðßþc g÷i là trí tu® ?
- Vì có tu® tri, có tu®
tri, này Hi«n giä, nên ðßþc g÷i
là trí tu®. Có tu® tri gì ? Có
tu® tri : ðây là Kh², có tu® tri :
ðây là Kh² t§p, có tu® tri : ðây
là Kh² di®t, có tu® tri : ðây là
con ð߶ng ðßa ðªn Kh² di®t.
Vì có tu® tri, có tu® tri, này Hi«n
giä, nên ðßþc g÷i là trí
tu®.
- ThÑc, thÑc, này Hi«n
giä, ðßþc g÷i là nhß v§y.
Này Hi«n giä, nhß thª nào ðßþc
g÷i là thÑc ?
- Này Hi«n giä, vì thÑc
tri, thÑc tri, này Hi«n giä, nên ðßþc
g÷i là có thÑc. ThÑc tri gì ?
ThÑc tri lÕc, thÑc tri kh², thÑc tri b¤t
kh² b¤t lÕc. Vì thÑc tri, thÑc
tri, này Hi«n giä, nên ðßþc g÷i
là có thÑc.
- Này Hi«n giä, trí tu®
nhß v§y, thÑc nhß v§y, nhæng pháp
này ðßþc kªt hþp hay không ðßþc
kªt hþp ? Có th¬ chång, nêu lên
sñ sai khác giæa nhæng pháp này,
sau khi phân tích chúng nhi«u l¥n ?
- Này Hi«n giä, trí tu®
nhß v§y, thÑc nhß v§y, nhæng pháp
này ðßþc kªt hþp, không phäi
không kªt hþp. Không có th¬ nêu
lên sñ sai khác giæa nhæng pháp
này, sau khi phân tích chúng nhi«u l¥n.
Này Hi«n giä, ði«u gì tu® tri ðßþc
là thÑc tri ðßþc, ði«u gì
thÑc tri ðßþc là tu® tri ðßþc.
Do v§y, nhæng pháp này ðßþc kªt
hþp, không phäi không kªt hþp, và
không có th¬ nêu lên sñ sai khác
giæa nhæng pháp này, sau khi phân tích
chúng nhi«u l¥n.
- Này Hi«n giä, trí tu®
nhß v§y, thÑc nhß v§y, thª nào
là sñ sai khác giæa nhæng pháp
ðßþc kªt hþp, không phäi không
kªt hþp này ?
- Này Hi«n giä, trí tu®
nhß v§y, thÑc nhß v§y, giæa nhæng
pháp ðßþc kªt hþp, không phäi
không ðßþc kªt hþp này, trí
tu® c¥n phäi ðßþc tu t§p (bhavetabha),
còn thÑc c¥n phäi ðßþc liu
tri (parinneyyam) nhß v§y là sñ sai khác
giæa nhæng pháp này.
- Cäm th÷, cäm th÷, này
Hi«n giä, ðßþc g÷i là nhß
v§y. Này Hi«n giä, nhß thª nào
ðßþc g÷i là cäm th÷ ?
- Này Hi«n giä, cäm th÷,
cäm th÷ (vedeti), nên ðßþc g÷i
là cäm th÷. Và cäm th÷ gì
? Cäm th÷ lÕc, cäm th÷ kh², cäm
th÷ b¤t kh² b¤t lÕc th÷. Này
Hi«n giä, cäm th÷, cäm th÷, nên
ðßþc g÷i là cäm th÷.
- Này Hi«n giä, tß¾ng,
tß¾ng (sanna) ðßþc g÷i là nhß
v§y. Này Hi«n giä, nhß thª nào
ðßþc g÷i là tß¾ng ?
- Tß¾ng tri, tß¾ng tri
(sanjanati), này Hi«n giä, nên ðßþc
g÷i là tß¾ng. Và tß¾ng tri
gì ? Tß¾ng tri màu xanh, tß¾ng
tri màu vàng, tß¾ng tri màu ðö,
tß¾ng tri màu tr¡ng. Tß¾ng tri,
tß¾ng tri, này Hi«n giä, nên ðßþc
g÷i là tß¾ng.
- Này Hi«n giä, th÷ nhß
v§y, tß¾ng nhß v§y, nhæng pháp
này ðßþc kªt hþp hay không ðßþc
kªt hþp ? Có th¬ chång, nêu lên
sñ sai khác giæa nhæng pháp này,
sau khi phân tích chúng nhi«u l¥n ?
- Này Hi«n giä, cäm th÷
nhß v§y, tß¾ng nhß v§y, nhæng
pháp này ðßþc kªt hþp, không
phäi không ðßþc kªt hþp. Không
có th¬ nêu lên sñ sai khác giæa
nhæng pháp này, sau khi phân tích chúng
nhi«u l¥n. Này Hi«n giä, ði«u gì
cäm th÷ ðßþc là tß¾ng tri
ðßþc, ði«u gì tß¾ng tri ðßþc
là cäm th÷ ðßþc. Do v§y, nhæng
pháp này ðßþc kªt hþp, không
phäi không ðßþc kªt hþp, và
không có th¬ nêu lên sñ sai khác
giæa nhæng pháp này, sau khi phân tích
chúng nhi«u l¥n.
- Này Hi«n giä, ý thÑc
thanh t¸nh, không liên h® ðªn nåm
cån có th¬ ðßa ðªn gì ?
- Này Hi«n giä, ý thÑc
thanh t¸nh, không liên h® ðªn nåm
cån, có th¬ ðßa ðªn Hß không
vô biên xÑ ; hß không là vô
biên, có th¬ ðßa ðªn ThÑc vô
biên xÑ ; thÑc là vô biên, có
th¬ ðßa ðªn Vô s· hæu xÑ,
không có sñ v§t gì.
- Này Hi«n giä, pháp
gì ðßa ðªn nh¶ gì có th¬
tu® tri ðßþc ?
- Này Hi«n giä, nh¶ tu®
nhãn, pháp ðßþc ðßa ðªn
có th¬ tu® tri.
- Này Hi«n giä, trí tu®
có ý nghîa gì ?
- Này Hi«n giä, trí tu®
có ý nghîa là th¡ng tri (abhinnattha),
có nghîa là liu tri (parinnattha), có nghîa
là ðoÕn t§n (pahanattha).
- Này Hi«n giä, có bao
nhiêu duyên khiªn chánh tri kiªn sanh kh·i
?
- Này Hi«n giä, có hai
duyên khiªn chánh tri kiªn sanh kh·i : tiªng
cüa ng߶i khác và nhß lý tác
ý. Này Hi«n giä, do hai duyên này,
chánh tri kiªn sanh kh·i.
- Này Hi«n giä, chánh
tri kiªn phäi ðßþc hôÜ trþ b·i
bao nhiêu chi ph¥n ð¬ có tâm giäi thoát
quä, tâm giäi thoát quä công ðÑc,
và tu® giäi thoát quä, tu® giäi thoát
quä công ðÑc ?
- Này Hi«n giä, chánh
tri kiªn phäi ðßþc hôÜ trþ b·i
nåm chi ph¥n ð¬ có tâm giäi thoát
quä, tâm giäi thoát quä công ðÑc,
tu® giäi thoát quä và tu® giäi thoát
quä công ðÑc. — ðây, này Hi«n
giä, chánh tri kiªn có gi¾i hôÜ
trþ, có vån (suta) hôÜ trþ, có
thäo lu§n hôÜ trþ, có chi (samatha) hôÜ
trþ, có quán (samadhi) hôÜ trþ. Này
Hi«n giä, chánh tri kiªn ðßþc hôÜ
trþ b·i nåm chi ph¥n này ð¬ có
tâm giäi thoát quä, tâm giäi thoát
quä công ðÑc, tu® giäi thoát quä
và tu® giäi thoát quä công ðÑc.
- Này Hi«n giä, có bao
nhiêu hæu (bhava) ?
- Này Hi«n giä, có ba
hæu : døc hæu, s¡c hæu, vô s¡c
hæu.
- Này Hi«n giä, nhß thª
nào sñ tái sanh trong tß½ng lai ðßþc
xäy ra.
- Này Hi«n giä, b¸ vô
minh ngån che, b¸ tham ái trói buµc, các
loài hæu tình thích thú chôÜ
này chôÜ kia, nhß v§y sñ tái
sanh trong tß½ng lai ðßþc xäy ra.
- Này Hi«n giä, nhß thª
nào sñ tái sanh trong tß½ng lai không
xäy ra ?
- Này Hi«n giä, vô minh
ðßþc xä ly, minh kh·i, tham ái ðßþc
ðoÕn di®t, nhß v§y sñ tái sanh
trong tß½ng lai không xäy ra.
- Này Hi«n giä, thª nào
là thi«n thÑ nh¤t ?
- — ðây, này Hi«n giä,
v¸ TÏ kheo ly døc, ly ác b¤t thi®n
pháp, chÑng và trú Thi«n thÑ nh¤t,
mµt trÕng thái hÖ lÕc do ly døc
sanh, có t¥m có tÑ. Nhß v§y, này
Hi«n giä, g÷i là Thi«n thÑ nh¤t.
- Này Hi«n giä, Thi«n
thÑ nh¤t có bao nhiêu chi ph¥n ?
- Này Hi«n giä, Thi«n
thÑ nh¤t có nåm chi ph¥n. — ðây,
này Hi«n giä, TÏ kheo thành tñu Thi«n
thÑ nh¤t, có t¥m, tÑ, hÖ, lÕc
và nh¤t tâm. Này Hi«n giä, Thi«n
thÑ nh¤t có nåm chi ph¥n nhß v§y.
- Này Hi«n giä, Thi«n
thÑ nh¤t t× bö bao nhiêu chi ph¥n và
thành tñu bao nhiêu chi ph¥n ?
- Này Hi«n giä, Thi«n
thÑ nh¤t t× bö nåm chi ph¥n và
thành tñu nåm chi ph¥n. — ðây, này
Hi«n giä, v¸ TÏ kheo thành tñu Thi«n
thÑ nh¤t t× bö tham døc, t× bö
sân, t× bö hôn tr¥m thøy miên,
t× bö trÕo h¯i, t× bö nghi, thành
tñu t¥m, tÑ, hÖ, lÕc và nh¤t
tâm. Này Hi«n giä, nhß v§y Thi«n
thÑ nh¤t t× bö nåm chi ph¥n và
thành tñu nåm chi ph¥n.
- Này Hi«n giä, nåm cån
này, có cänh gi¾i khác nhau, có
hành gi¾i khác nhau, không có lçn
lµn cänh gi¾i, hành gi¾i v¾i nhau.
TÑc là m¡t, tai, mûi, lßÞi, thân.
Này Hi«n giä, giæa nåm cån này,
có cänh gi¾i sai khác, có hành
gi¾i sai khác, không có th÷ lãnh
cänh gi¾i, hành gi¾i lçn nhau, cái
gì làm s· y cho chúng, cái gì
lãnh th÷ cänh gi¾i, hành gi¾i cüa
chúng ?
- Này Hi«n giä, nåm cån
này, có cänh gi¾i sai khác, có
hành gi¾i sai khác, không có lãnh
th÷ cänh gi¾i, hành gi¾i lçn nhau,
tÑc là m¡t, tai, mûi, lßÞi, thân.
Này Hành giä, giæa nåm cån này,
có cänh gi¾i sai khác, có hành
gi¾i sai khác, không có lçn lµn
cänh gi¾i, hành gi¾i v¾i nhau, ý
làm s· y cho chúng, và ý lãnh
th÷ cänh gi¾i và hành gi¾i cüa
chúng.
- Này Hi«n giä, nåm cån
này là m¡t, tai, mûi, lßÞi, thân.
Này Hi«n giä, nåm cån này, do duyên
gì mà chúng an trú ?
- Này Hi«n giä, nåm cån
này là m¡t, tai, mûi, lßÞi, thân.
Này Hi«n giä, nåm cån này do duyên
tu²i th÷ (ayu) mà chúng an trú.
- Này Hi«n giä, tu²i th÷
do duyên gì mà an trú ?
- Tu²i th÷ do duyên h½i
nóng mà an trú.
- Này Hi«n giä, h½i nóng
do duyên gì mà an trú ?
- H½i nóng do duyên tu²i
th÷ mà an trú.
- Này Hi«n giä, nay chúng
tôi ðßþc biªt t× l¶i nói cüa
Tôn giä Sariputta là tu²i th÷ do duyên
h½i nóng mà an trú. Nay chúng tôi
lÕi ðßþc biªt t× l¶i nói
cüa Tôn giä Sariputta là h½i nóng
do duyên tu²i th÷ mà an trú. Này
Hi«n giä, nhß thª nào, c¥n phäi hi¬u
ý nghîa l¶i nói này ?
- Này Hi«n giä, tôi s¨
cho mµt ví dø. Nhß ví dø, ·
ðây, mµt s¯ ng߶i có trí
s¨ hi¬u ý nghîa l¶i nói. Này Hi«n
giä, ví nhß khi mµt cây ðèn d¥u
ðßþc th¡p sáng, duyên tim ðèn,
ánh sáng ðßþc hi®n ra, do duyên
ánh sáng, tim ðèn ðßþc th¤y.
Cûng v§y, này Hi«n giä, tu²i th÷
do duyên h½i nóng mà an trú, và
h½i nóng do duyên tu²i th÷ mà an
trú.
- Này Hi«n giä, nhæng
pháp th÷ hành (ayusankhara) này là nhæng
pháp ðßþc cäm th÷ (vedaniya) này,
hay nhæng pháp th÷ hành này khác
v¾i nhæng pháp ðßþc cäm th÷
này ?
- Này Hi«n giä, nhæng
pháp th÷ hành này không phäi là
nhæng pháp ðßþc cäm th÷ này.
Này Hi«n giä, nªu nhæng pháp th÷
hành này là nhæng pháp ðßþc
cäm th÷ này thì không th¬ nêu
rõ sñ xu¤t kh·i cüa v¸ TÏ kheo
ðã thành tñu Di®t th÷ tß·ng
ð¸nh. Này Hi«n giä, vì r¢ng nhæng
pháp th÷ hành khác, nhæng pháp
ðßþc cäm th÷ khác nên có
th¬ nêu rõ sñ xu¤t kh·i cüa
v¸ TÏ kheo ðã thành tñu Di®t th÷
tß·ng ð¸nh.
- Này Hi«n giä, ð¯i
v¾i thân này, khi nào có bao nhiêu
pháp ðßþc t× bö, thì thân
này ðßþc n¢m xu¯ng, quång ði,
v¤t bö, nhß mµt khúc gôÜ vô
tri ?
- Này Hi«n giä, ð¯i
v¾i thân này, khi nào ba pháp ðßþc
t× bö : tu²i th÷, h½i nóng và
thÑc, thì thân này n¢m xu¯ng, ðßþc
quång ði, v¤t bö nhß mµt khúc
gôÜ vô tri.
- Này Hi«n giä, có sñ
sai khác gì giæa v§t chªt, mÕng chung
này v¾i v¸ TÏ khßu thành tñu
Di®t th÷ tß·ng ð¸nh ?
- Này Hi«n giä, v§t chªt,
mÕng chung này, thân hành cüa nó
ch¤m dÑt, d×ng lÕi, kh¦u hành
ch¤m dÑt, d×ng lÕi, tâm hành ch¤m
dÑt, d×ng lÕi, tu²i th÷ di®t t§n,
h½i nóng tiêu di®t, các cån b¸
bÕi hoÕi. Còn v¸ TÏ kheo thành tñu
Di®t th÷ tß·ng ð¸nh, thì thân
hành cüa v¸ này ðßþc ch¤m
dÑt, ðßþc d×ng lÕi, kh¦u hành
ðßþc ch¤m dÑt, ðßþc d×ng
lÕi, tâm hành ðßþc ch¤m dÑt,
ðßþc d×ng lÕi, nhßng tu²i th÷
không di®t t§n, h½i nóng không tiêu
di®t, các cån ðßþc sáng su¯t.
Này Hi«n giä, nhß v§y là sñ
sai khác giæa v§t chªt, mÕng chung này
v¾i v¸ TÏ kheo thành tñu Di®t th÷
tß·ng ð¸nh.
- Này Hi«n giä, có bao
nhiêu duyên ð¬ chÑng nh§p tâm giäi
thoát b¤t kh² b¤t lÕc ?
- Này Hi«n giä, có b¯n
duyên ð¬ chÑng nh§p tâm giäi thoát
b¤t kh² b¤t lÕc. — ðây, này
Hi«n giä, v¸ TÏ kheo xä lÕc, xä
kh², di®t hÖ ßu ðã cäm th÷ trß¾c,
chÑng và trú Thi«n thÑ tß, không
kh², không lÕc, xä ni®m thanh t¸nh. Này
Hi«n giä, do b¯n duyên này mà chÑng
nh§p tâm giäi thoát b¤t kh² b¤t
lÕc.
- Này Hi«n giä, có bao
nhiêu duyên ð¬ chÑng nh§p vô tß¾ng
tâm giäi thoát ?
- Này Hi«n giä, có hai
duyên ð¬ chÑng nh§p vô tß¾ng
tâm giäi thoát, không có tác ý
nh¤t thiªt tß¾ng và tác ý
vô tß¾ng gi¾i. Này Hi«n giä,
do hai duyên này mà chÑng nh§p vô
tß¾ng tâm giäi thoát.
- Này Hi«n giä, có bao
nhiêu duyên ð¬ an trú vô tß¾ng
tâm giäi thoát ?
- Này Hi«n giä, có ba
duyên ð¬ an trú vô tß¾ng tâm
giäi thoát : không tác ý nh¤t thiªt
tß¾ng, tác ý vô tß¾ng gi¾i,
và mµt sñ sØa soÕn trß¾c.
Này Hi«n giä, do ba duyên này mà
an trú vô tß¾ng tâm giäi thoát.
- Này Hi«n giä, có bao
nhiêu duyên ð¬ xu¤t kh·i vô tß¾ng
tâm giäi thoát ?
- Này Hi«n giä, có hai
duyên ð¬ xu¤t kh·i vô tß¾ng
tâm giäi thoát : tác ý nh¤t thiªt
tß¾ng và không tác ý vô tß¾ng
gi¾i. Này Hi«n giä, do hai duyên này
mà xu¤t kh·i vô tß¾ng tâm
giäi thoát.
- Này Hi«n giä, vô lßþng
tâm giäi thoát này, vô s· hæu
tâm giäi thoát này, không tâm giäi
thoát này và vô tß¾ng tâm
giäi thoát này, nhæng pháp này nghîa
sai bi®t và danh sai bi®t, hay nghîa ð±ng
nh¤t và danh sai bi®t.
- Này Hi«n giä, vô lßþng
tâm giäi thoát, vô s· hæu tâm
giäi thoát, không tâm giäi thoát và
vô tß¾ng tâm giäi thoát này,
có mµt pháp môn, này Hi«n giä,
do
pháp môn này, các pháp ¤y nghîa
sai bi®t và danh sai bi®t. Và này Hi«n
giä, lÕi có mµt pháp môn, do pháp
môn này, các pháp ¤y có nghîa
ð±ng nh¤t và danh sai bi®t. Này Hi«n
giä, thª nào là có pháp môn,
do pháp môn này, các pháp ¤y có
nghîa sai khác và có danh sai khác ?
— ðây, này Hi«n giä, v¸ TÏ kheo
an trú biªn mãn mµt phß½ng v¾i
tâm câu hæu v¾i t×, cûng v§y
phß½ng thÑ hai, cûng v§y phß½ng
thÑ ba, cûng v§y phß½ng thÑ tß.
Nhß v§y, cùng kh¡p thª gi¾i, trên,
dß¾i, b« ngang, hªt thäy phß½ng
xÑ, cùng kh¡p vô biên gi¾i, v¸
¤y an trú biªn mãn v¾i tâm câu
hæu v¾i t×, quäng ðÕi, vô biên,
không h§n, không sân. V¾i tâm câu
hæu v¾i bi... v¾i tâm câu hæu v¾i
hÖ... an trú biªn mãn mµt phß½ng
v¾i tâm câu hæu v¾i xä, cûng
v§y phß½ng thÑ hai, cûng v§y phß½ng
thÑ ba, cûng v§y phß½ng thÑ tß.
Nhß v§y, cùng kh¡p thª gi¾i, trên,
dß¾i, b« ngang, hªt thäy phß½ng
xÑ, cùng kh¡p vô biên gi¾i, v¸
¤y an trú biªn mãn v¾i tâm câu
hæu v¾i xä, quäng ðÕi, vô biên,
không h§n, không sân. Nhß v§y, này
Hi«n giä, g÷i là vô lßþng tâm
giäi thoát. Và này Hi«n giä, thª
nào là vô s· hæu tâm giäi thoát
? — ðây, này Hi«n giä, v¸ TÏ kheo
vßþt lên m÷i ThÑc vô biên xÑ,
nghî r¢ng : "Không có v§t gì" chÑng
và trú Vô s· hæu xÑ. Nhß
v§y, này Hi«n giä, g÷i là Vô
s· hæu tâm giäi thoát. Và này
Hi«n giä, thª nào là không tâm
giäi thoát ? — ðây, này Hi«n giä,
v¸ TÏ kheo ði ðªn khu r×ng, hay ði ðªn
g¯c cây, hay ði ðªn chôÜ nhà
tr¯ng và suy nghî nhß sau : "Ðây tr¯ng
không, không có tñ ngã hay không
có ngã s·". Nhß v§y, này Hi«n
giä, g÷i là không tâm giäi thoát.
Và này Hi«n giä, thª nào là
vô tß¾ng tâm giäi thoát ? — ðây,
này Hi«n giä, v¸ TÏ kheo không tác
ý v¾i nh¤t thiªt tß¾ng, ðÕt
và an trú vô tß¾ng tâm ð¸nh.
Nhß v§y, này Hi«n giä, g÷i là
vô tß¾ng tâm giäi thoát. Nhß
v§y là có pháp môn, và do pháp
môn này, nhæng pháp ¤y nghîa sai
bi®t và danh sai bi®t. Và này Hi«n giä,
thª nào là có pháp môn và
do pháp môn này, các pháp ¤y có
nghîa ð±ng nh¤t nhßng danh sai bi®t ?
Tham, này Hi«n giä, là nguyên nhân
cüa hÕn lßþng ; sân là nguyên
nhân cüa hÕn lßþng ; si là nguyên
nhân cüa hÕn lßþng. Яi v¾i
v¸ TÏ kheo ðã ðoÕn tr× các
l§u ho£c và tham, sân, si này ðã
ðßþc ch£t t§n g¯c nhß thân
cây tala ðßþc ch£t t§n g¯c, khiªn
chúng không th¬ tái sanh trong tß½ng
lai. Này Hi«n giä, khi nào các tâm
giäi thoát là vô lßþng, thì
b¤t ðµng tâm giäi thoát ðßþc
g÷i là t¯i thßþng ð¯i v¾i
các tâm giäi thoát ¤y, và b¤t
ðµng tâm giäi thoát không có tham,
không có sân, không có si. Tham, này
Hi«n giä, là mµt v§t gì (chß¾ng
ngÕi), sân là mµt v§t gì (chß¾ng
ngÕi), si là mµt v§t gì (chß¾ng
ngÕi). Яi v¾i v¸ TÏ kheo ðã
ðoÕn tr× các l§u ho£c, thì tham,
sân, si này ðã ðßþc ch£t
t§n g¯c, nhß thân cây tala ðßþc
ch£t t§n g¯c, khiªn chúng không th¬
tái sanh trong tß½ng lai. Này Hi«n giä,
khi nào các tâm giäi thoát là vô
s· hæu, thì b¤t ðµng tâm giäi
thoát ðßþc g÷i là t¯i thßþng
ð¯i v¾i các tâm giäi thoát ¤y,
và b¤t ðµng tâm giäi thoát ¤y,
không có tham, không có sân, không
có si. Tham, này Hi«n giä, là nhân
tÕo ra tß¾ng, sân là nhân tÕo
ra tß¾ng, si là nhân tÕo ra tß¾ng.
Яi v¾i v¸ TÏ kheo ðã ðoÕn
tr× các l§u ho£c, thì tham, sân, si
này ðßþc ch£t t§n g¯c, nhß
thân cây tala ðßþc ch£t t§n g¯c,
khiªn chúng không th¬ tái sanh trong tß½ng
lai. Này Hi«n giä, khi nào các tâm
giäi thoát là vô tß¾ng, thì
b¤t ðµng tâm giäi thoát ðßþc
g÷i là t¯i thßþng ð¯i v¾i
các tâm giäi thoát ¤y, và b¤t
ðµng tâm giäi thoát này không
có tham, không có sân, không có
si. Nhß v§y, này Hi«n giä, là pháp
môn này, nhæng pháp ¤y là ð±ng
nghîa v¾i nhæng danh sai bi®t.
Tôn giä Sariputta thuyªt giäng
nhß v§y. Tôn giä Mahakotthita hoan hÖ, tín
th÷ l¶i Tôn giä Sariputta dÕy.
(ÐÕi Kinh Phß½ng Quäng
ThÑ 43)
VI/- Nh§n
Xét Chung
T× mµt vài trßng dçn
trên, cho th¤y r¢ng th¬ tài vån h÷c
trong kinh tÕng là mµt yªu t¯ quan tr÷ng
và c¥n thiªt cho vi®c nghiên cÑu Ph§t
h÷c. Trß¾c hªt, nó cung c¤p nhæng
ð£c tính c½ bän cüa t×ng th¬
loÕi, mà qua ðó, chúng ta n¡m b¡t
ðßþc mµt ph¥n nghîa lý trên
c½ s· duyên kh·i (cµi ngu±n) cüa
kinh. бng th¶i, qua ðó, ng߶i ð÷c
cûng hi¬u ðßþc cái phß½ng
ti®n (nhân duyên thuyªt pháp) cüa kinh
ðßþc Ñng døng tùy theo mÑc
ðµ nào, cûng nhß nhæng chiªc giày
có chi«u kích khác nhau ðßþc
dùng cho nhæng ðôi chân khác nhau.
Ði«u này ðóng vai trò vô cùng
quan tr÷ng trong vi®c ði sâu vào nµi
dung cüa kinh, hay nói mµt cách cø th¬,
ðó là tinh th¥n khª lý và khª
c½ cüa t¤t cä các th¬ loÕi trong
kinh tÕng Ph§t giáo. HÆn nhiên, chúng
ta ð«u biªt r¢ng, kinh là nhæng giáo
hu¤n cüa Ph§t ho£c nhæng cách trình
bày lÕi theo Ph§t ý cüa các b§c
Thánh A La Hán ; và, møc tiêu cüa
kinh là con ð߶ng d¡t dçn chúng
sanh ði ra khöi nhæng kh² não, b¤t an,
hß¾ng ðªn mµt ð¶i s¯ng thanh
bình và phúc lÕc, và xa h½n næa
là thª gi¾i xä ly, thanh t¸nh tuy®t ð¯i
hay Niªt bàn vô thßþng. Nhßng con ð߶ng
thång tiªn theo sñ chï dçn cüa kinh
không th¬ gi¯ng nhau nªu xét trên góc
ðµ phß½ng ti®n ; và không th¬
khác nhau nªu xét ðªn chân tr¶i
cÑu kính. Có l¨ ðây là lý
do tÕi sao c¥n thiªt phäi phân loÕi th¬
tài và c¥n phäi biªt v« nó.
Vä lÕi, sñ phân loÕi
th¬ tài trong kinh ði¬n là mµt v¤n
ð« quan tr÷ng thuµc phÕm vi cüa l¸ch
sØ vån h÷c Ph§t giáo. Nó, mµt
m£t xác ð¸nh t¥m vóc tß tß·ng
cüa triªt lý, m£t khác là nhæng
ði«u ki®n không th¬ thiªu ð¯i v¾i
vi®c nghiên cÑu và phân tích vån
bän. C¯ nhiên, ng߶i ta s¨ không th¬
thông hi¬u nµi dung mµt cách rõ ràng
nªu nhß không xác ð¸nh ðßþc
cái hình thÑc c½ bän cüa nµi
dung nhß xu¤t xÑ, th¶i gian, ð¸a ði¬m,
th¬ loÕi, ð£c trßng ngôn ngæ v.v...
; cûng nhß không th¬ biªt rõ núi
là gì nªu nó không ðßþc
phân ð¸nh trong sñ khác bi®t v¾i
nhæng ð¯i tßþng khác nó, nhß
sông, su¯i, thác gh«nh v.v...
Tuy nhiên, c¥n ghi nh¾ r¢ng,
sñ phân loÕi th¬ tài dù sao ði
næa cûng chï mang tính khái quát
v« hình thÑc. V¤n ð« quan tr÷ng
h½n c¥n phäi ðßþc nghiên cÑu
ðó là nhæng gì n¢m bên trong
hình thÑc cüa các th¬ tài. Do ðó,
ph¥n tr÷ng tâm cüa t§p thäo lu§n này
s¨ ðßþc chú tr÷ng vào vi®c
phân loÕi các loÕi hình ngôn ngæ
c½ bän ðßþc trình bày trong kinh
tÕng Ph§t giáo.
[Møc Løc][01][02][03][04][05][06][07][08]