Note : VPS Fonts required

ThÜ®ng Kinh Kš S¿ Häi ThÜ®ng Lãn Ông

Häi ThÜ®ng Lãn Ông là tên hiŒu cûa Lê H»u Trác, m¶t nho gia và danh y ViŒt Nam vào cuÓi Ç©i HÆu Lê. Ông sinh næm 1721, ngÜ©i xã Liêu xá, huyŒn ñÜ©ng Hào, trÃn Häi DÜÖng (nay thu¶c phû Yên MÏ, tÌnh HÜng Yên). Ông thu¶c dòng dõi m¶t gia Çình có nhiŠu Ç©i Çåi Çæng khoa. Cha và chú ÇŠu LJ ti‰n sï và làm quan ljn Çåi thÀn. Lúc còn trÈ, ông Çã n°i ti‰ng hay ch». ñ‰n næm 20 tu°i, g¥p bu°i nhiÍu nhÜÖng, chúa TrÎnh Giang Ƕc Çoán, gi¥c giã n°i lên kh¡p nÖi, ông quy‰t ÇÎnh x‰p bút nghiên theo viŒc Çao cung. ñang ª trong quân ngÛ, ông phäi vŠ quê ngoåi là huyŒn HÜÖng SÖn (thu¶c tÌnh Hà Tïnh bây gi©) Ç‹ thay ngÜ©i anh thÙ næm phøng dÜ«ng mË già. Tåi HÜÖng SÖn, ông m¡c phäi m¶t chÙng bŒnh dai d£ng, may nh© m¶t y sï h† TrÀn cÙu ch»a. TØ Çó, ông quy‰t ÇÎnh r©i bÕ quan l¶, dÓc lòng nghiên cÙu y h†c, trª thành m¶t y sï có ti‰ng. Ông mª trÜ©ng dåy y h†c và ra công trܧc tác m¶t b¶ sách y khoa ÇÒ s¶ : Häi ThÜ®ng Y Tông Tâm Lïnh. Næm 1782, ông ÇÜ®c quan Chính ñÜ©ng (Huy QuÆn Công Hoàng ñình Bäo) ti‰n cº lên kinh Çô ch»a bŒnh cho Th‰ Tº TrÎnh Cán (con chúa TrÎnh Sâm và Tuyên Phi ñ¥ng ThÎ HuŒ). Tuy viŒc ch»a bŒnh không thành, ông Çã phäi ª kinh Çô trong khoäng m¶t næm. CÛng may là ông vŠ nhà kÎp trܧc khi xäy ra loån Kiêu Binh, mª ÇÀu m¶t th©i kÿ Çåi loån trong lÎch sº ViŒt Nam, kéo dài ljn næm 1802 m§i chÃm dÙt. Sau khi vŠ, ông ghi låi nh»ng ÇiŠu m¡t thÃy tai nghe tåi kinh Çô trong cuÓn tùy bút "ThÜ®ng Kinh Kš S¿". Sách này thÜ©ng ÇÜ®c in trong phÀn phø løc cûa Y Tông Tâm Lïnh. Ông mÃt næm 1791.

Trong væn h†c lÎch triŠu, Çây là m¶t thiên tùy bút hi‰m có. Các nhà nho xÜa ít khi nói vŠ mình. NhÜng trong cuÓn này, tác giä Çã không ngåi Ç‹ cái "Tôi" Çóng m¶t vai trò quan tr†ng. Ngoài ra, ông còn ghi låi nh»ng bài ngâm vÎnh cùng nhiŠu danh sï tåi kinh Çô. Vào næm 1924, bän dÎch cûa NguyÍn Tr†ng ThuÆt Çã ÇÜ®c Çæng trong Nam Phong Tåp Chí. Chúng tôi xin trích nhiŠu Çoån trong bän dÎch cûa ­ng Nhåc VÛ Væn ñình (Nhà XuÃt Bän Væn H†c, Hà N¶i, 1993). CuÓn sách ÇÜ®c vi‰t theo th‹ nhÆt kš, không chia chÜÖng møc. Chúng tôi xin lÜ®c bÕ nhiŠu bài ngâm vÎnh và chia cuÓn ThÜ®ng Kinh Kš S¿ thành nh»ng chÜÖng sau Çây :

Lên ñÜ©ng	ñ‰n Kinh Thành	ChÄn BŒnh Th‰ Tº
D†n Nhà	H†a ThÖ	Nh§ Nhà
G¥p Bån CÛ	TiÍn Bån	Ch»a BŒnh tåi Kinh Thành
Vi‰ng Chùa TrÃn QuÓc	Tái Ng¶ CÓ Nhân	Thæm Làng CÛ
Thæm BŒnh Chúa TrÎnh Sâm	Ch»a BŒnh Không Thành	VŠ Nhà

	VHNT : DiÍn ñàn Væn H†c NghŒ ThuÆt		Tû Sách ñiŒn Tº
	M¶t trang Væn H†c tØ miŠn ÇÃt lånh Wisconsin.		M¶t trang Væn H†c tåi Vietmedia.
	TruyŒn KiŠu qua hình änh. TØ trang WWW cûa nhóm Au CÖ.		M¶t trang WWW vŠ ñôngY

Ý Ki‰n Bån ñ†c VŠ Nhà

You are visitor since 1/1/1997.