Chùa TrÃn QuÓc
Chùa TrÃn QuÓc
Hãy nói khi tôi ljn nÖi này thì thÃy ª cºa dinh mÃy chi‰c quan thuyŠn bu¶c ª góc Tây HÒ. Tôi m§i nói v§i Bàn QuÆn công r¢ng :"Ngày hôm nay n¡ng l¡m, n‰u theo ÇÜ©ng b¶ trª vŠ thì rÃt mŒt nh†c , xin cho m¶t chi‰c quan thuyŠn Ç‹ dùng cho tiŒn". Ông ra lŒnh cho sáu ngÜ©i thûy thû s¤n sàng chèo thuyŠn Ç‹ tiÍn hÒi. Tôi ÇÜ®c lŒnh ra khÕi dinh lên thuyŠn mà vŠ. M¶t lúc sau thuyŠn ljn gi»a hÒ, lܧt qua m¥t m¶t hòn núi Çá. Màu tr©i s¡c nܧc long lanh trên m¥t hÒ, có Çám le Çàn bay nhäy nÖi góc b‰n. Cånh Çê tåi mÃy nÖi Ly cung, thø s¡c âm u ho¥c Än ho¥c hiŒn; trong vùng là m¶t dãy lâu Çài, hoa cÕ tÓt tÜÖi phô løc khoe hÒng. Gác chuông chùa n†, ti‰ng vang nhÜ giøc m¥t tr©i l¥n; thuyŠn Çánh cá kia, câu hát dÜ©ng tiÍn bóng chiŠu tà. Tôi ª trong thuyŠn, khoái š khôn xi‰t k‹, b‡ng thÃy ª Ç¢ng xa m¶t nÖi ÇiŒn các nguy nga, tùng bách r®p ÇÃt; chèo thuyŠn th£ng t§i m§i bi‰t Çó là chùa TrÃn QuÓc. Tôi sai chèo vào. Tôi bܧc lên b©, ngÒi trên gh‰ Çá m¶t mình, cånh m¶t c° thø. Tôi ÇÜa m¡t coi Çây Çó m¶t cách nhàn nhã, b‡ng thÃy th°n thÙc trong lòng, hai hàng gi†t lŒ tØ tØ tuôn rÖi. B†n ngÜ©i nhà tôi kinh ngåc hÕi duyên c§. Tôi nói :"Thuª thi‰u th©i tåi Kinh, tôi cùng v§i mÃy ngÜ©i bån k‰t làm thi xã, có ܧc v§i nhau là cÙ vŠ mùa xuân và mùa thu thì cùng ljn HÒ Tây tìm thú vui. M‡i khi ljn låi chuÄn bÎ rÜ®u uÓng và ÇÒ nh¡m, thuê ba, bÓn chi‰c thuyŠn Çánh cá ra gi»a hÒ mà du ngoån, ti‰ng sáo ti‰ng ca vang d¶i tÙ phía. ñêm khuya anh em vào chùa TrÃn VÛ ngû låi, có khi næm ba ngày m§i ra vŠ. ñau lòng thay ! Khách và bån nay ch£ng còn thÃy ai n»a, cho nên ngày hôm nay thÃy cänh Ƕng lòng. NhÜ vŠ phía tây mÃy gÓc cây già, bên nܧc hÒ m¶t däi rùng trúc, trܧc m¥t là nܧc hÒ, sau lÜng là gác chuông, tÃt cä còn nhÜ xÜa. Nay trông thÃy vÆt låi tܪng nh§ ngÜ©i; n‰u ru¶t gan là s¡t Çá cÛng phäi mŠm Çi vÆy". Tôi gåt nܧc m¡t, xuÓng thuyŠn Ç‹ vŠ nhà. NhÜng trong då træm mÓi u sÀu vÜÖng vÃn, không t¿ cÀm ÇÜ®c, tôi m§i ngâm m¶t bài thÖ Ç‹ tä n‡i lòng :
 |
Tây hÒ nhÃt biŒt tam thÆp xuân Phøc khóa khinh chu quá lãng tÀn Cách ngån lâu Çài sÖn thÜ®ng lÆp ThÜ®ng phÜÖng ti‰u ng» thûy trung væn Ly cung thø s¡c phân tàn chi‰u TrÃn vÛ chung thanh loån xuÃt thÀn Phong cänh y y tiŠn dång tåi Không ta bÃt ki‰n c¿u th©i nhân |
| Ba mÜÖi næm cách biŒt HÒ Tây CÜ«i sóng Çè thuyŠn trª låi Çây B© n† lâu Çài trên núi d¿ng NgÜ©i Çâu cÜ©i nói dܧi hÒ này Chuông rŠn TrÃn VÛ vang lùm cÕ Bóng ngä Ly cung hÄng s¡c cây Phong cänh vÅn là phong cänh cÛ NgÜ©i xÜa nào thÃy bu°i hôm nay |
 |
Phú quš giai vi äo Huân danh bän t¿ chân Bách niên lÜu tính t¿ Duy h»u khÄu bi væn |
| Phú quš ÇŠu là äo Công danh m§i th¿c chân Træm næm lÜu tính t¿ MiŒng th‰ Ç‹ bia væn |
M¶t ngày kia, quan trÃn An Quäng ljn ch‡ tôi ngø, m©i tôi vŠ làng thæm bŒnh cho mË. Nguyên vÎ quan này cùng tôi có tình nghìa ÇÆm Çà v§i nhau. Ông có cÓ bŒnh, ch£ng th‹ t§i Kinh, Çã nhiŠu lÀn m©i Çón tôi. Nhân vì v® ngÜ©i cháu tôi ª Kinh bÎ bŒnh h¶ sän nguy kÎch, tôi phäi dÓc l¿c ch»a trÎ, tôi Çã thÜa th¿c cä v§i ông, cái Çó ch£ng nói làm gì. ñ‰n Çây bŒnh tåm b§t, tôi m§i giao cho ngÜ©i h†c trò cûa tôi coi sóc thuÓc thang, rÒi báo cho tôi bi‰t bŒnh tình. VÎ quan bi‰t ÇÜ®c nhÜ vÆy thì mØng r« vì trông cÆy ÇÜ®c vào tôi, ông v¶i ljn trú sª cûa tôi Ç‹ m©i tôi. Tôi nói :"ñã Çành r¢ng Çi thì Çi, nhÜng còn có viŒc khác n»a, không bi‰t có Çi ÇÜ®c không ?". Ông ta kinh ngåc, hÕi có viŒc gì. Tôi Çáp :"Tôi ljn kinh thành Çã næm tháng nay, ÇÜ©ng vŠ làng cÛ cÛng chÌ mÃt nºa ngày thôi mà không ÇÜ®c Çi, huÓng chi lÀn này vØa Çi vØa vŠ cÛng phäi mÃt ljn bÓn, næm ngày !". Ông t anói là së ljn dinh quan Chính ñÜ©ng, nói thác là có viŒc gÃp, khÄn khoän xin thÜÖng tình, xem có ÇÜ®c không. RÒi ông ta cáo biŒt mà ra Çi. M¶t hÒi lâu, tôi thÃy ông quay trª låi, s¡c m¥t vui mØng, bäo v§i tôi r¢ng :"ViŒc xong rÒi, Çåi quan có hÙa së vãng phän trong bÓn ngày". Vì th‰ tôi v¶i vã thu x‰p hành trang. Tôi Çã khi‰n ngÜ©i em h† Çem lính bän dinh Çi theo, ch© tåi ngoài cºa. Tôi låi sai gia nhân và h†c trò gi» nhà. Tôi cáo biŒt vÎ quan này ra Çi, qua Çò sông NhÎ Hà. Khi ljn b‰n sông Bát Tràng thì tr©i tÓi Çen, rÃt khó Çi. Tôi thÃy binh lính mŒt nh†c, m§i Çi ngû. S§m hôm sau låi khªi hành, vào khoäng gi© Ng† thì ljn Nha Thôn. Tôi trông ra xa, b‡ng nghï xÙ này coi sao nhÜ quen thu¶c. Tôi cho b†n hành nhân nghÌ ngÖi, rÒi chÓng gÆy Çi du lãm quanh bÓn phía, thÃy trong thôn dân có cái chòi xanh giÓng nhÜ xÜa. Trܧc chòi là khoänh ÇÃt cao, nÖi Çây xÜa có Çåi quân Çóng ÇÒn. ñi qua cái núi Çá cao, ch‡ cái cÀu nhÕ b¡c qua khe thì có m¶t con ÇÜ©ng ti‰p giáp m¶t bên cÀu m à të ngang. ñó là dÃu v‰t Ç° nát cûa m¶t cái lÛy thuª trܧc. Tôi låi còn hÕi các bô lão thì ÇŠu nói nhÜ th‰. Nguyên thuª xÜa, gi¥c B¡c cuÒng båo, ngÜ©i bån thân cûa tôi phøng mŒnh Çi Çôn ÇÓc viŒc binh, Çóng quân tåi Çó. ñêm ljn gi¥c kéo ljn b° vây. Gi¥c thì Çông Çäo quá mà quân ta vØa ít, vØa y‰u. NhÜng gi¥c tØ xa ljn, th‰ chÜa °n ÇÎnh. Vä låi cái th‰ lao dÆt Çã rõ, phäi Çánh gÃp; n‰u chÆm trÍ thì tình hình bên nhiŠu bên ít phÖi bày ra, quân mình ¡t rÓi loån mà không ÇÎch n°i. Bên ta m§i chia quân noi bÓn ÇÜ©ng thØa lúc Çêm tÓi xung kích. Hai quân h‡n chi‰n, ÇŠu tº thÜÖng rÃt nhiŠu. Nh§ nÖi xÜa Çây chÌ là ÇÒng ru¶ng mà nay thì chùa mi‰u xây cÃt huy hoàng. Trong làng, gà gáy chó c¡n, bÓn bŠ nông phu ca hát. Sao mà phøc hÒi chóng vÆy ! Låi nh§ xÜa quê hÜÖng tôi Çã träi hÖn hai mÜÖi næm binh lºa, vÆt tán nhân ly, th‰ mà ngày nay trù mÆt hÖn xÜa. Than ôi ! ChÌ có m¶t mình tôi Çây là lòng phÃp phÕng không vui, khôn t¿ cÀm gi», m§i ngâm m¶t bài thÖ tä khúc nhôi r¢ng :
 |
c tích HÒng Châu khªi chi‰n qua Kim ñôi h‡n ÇÃu huy‰t thành hà ñÜÖng niên b¶c cÓt lÜu thanh chûng Cô lÛy ÇÒi ngÒn xuÃt båch sa Oán qu› nãi th©i væn då khÓc Hành nhân kim nhÆt thính nông ca CÓ hÜÖng hoàn tø giai nhÜ thº Duy h»u Væn thôn bän ngã gia |
| Nh§ xÜa binh lºa ngÃt HÒng Châu Dòng nܧc Kim ñôi máu m¶t màu Thuª trܧc xÜÖng tàn mÒ Çã l¡m Bây gi© lÛy cÛ cát vùi sâu ñêm nghe qu› khÓc ai cùng oán Ngày l¡ng nông ca chÆm låi mau ñoàn tø cÓ hÜÖng nhÜ th‰ Çó Væn thôn nhà cÛ d¿ng tØ lâu |
Møc Løc
PhÀn Trܧc
PhÀn Sau
