ChÄn BŒnh Th‰ Tº

Ngâm xong tôi lên cáng mà Çi, tº cºa cung Khánh Thøy qua Çình Quäng Minh, rÒi qua cºa ñåi HÜng, theo ÇÜ©ng phía h»u Çi hÖn nºa d¥m n»a thì ljn dinh quan Chính ñÜ©ng. Cºa dinh cao l§n, voi Çi l†t, hai bên có d¿ng Çi‰m túc tr¿c bày ÇÒ nhung trang mÜ©i phÀn nghiêm chÌnh; quân lính canh ngày Çêm, tra xét b†n ngÜ©i tåp nhåp. Tôi vào tr† trong phån Çi‰m. B†n tòng nhân Çi s¡m s¤n áo mÛ Ç‹ tôi vào sänh ÇÜ©ng. BÃy gi© chuông lÀu Çã Çi‹m canh tÜ. Trên sänh bài thi‰t nghi trÜ®ng sáng bóng, chói cä m¡t. Trܧc sân b†n lính Çi låi nhÜ ch®. Tôi ÇÙng Ç®i gi© lâu m§i hÕi viên dÎch trܪng tr¿c nhÆt. Y nói :"Có phäi lão sÜ là thày thuÓc ª HÜÖng SÖn tên là Lãn Ông chæng ?". Tôi Çáp :"Chính phäi Çó ! NhÜng sao quan nhân bi‰t tôi ?". NgÜ©i Ãy nói :"Th©i thÜ©ng tØng thÃy thÜ®ng quan Çàm Çåo, låi nghe có Thánh chÌ tuyên triŒu, nên m§i bi‰t viŒc Çó; lão sÜ nên Ç®i m¶t lát, ThÜ®ng quan vào chÀu qua Çây, Çón xe mà y‰t ki‰n, thÆt thuÆn tiŒn". Tôi theo l©i ngÒi Ç®i m¶t lúc, quä thÃy ThÜ®ng quan Çi ra. M†i ngÜ©i ÇŠu tránh né, im hÖi. Trong sân có Ç¥t m¶t c‡ kiŒu. Trܧc và sau kiŒu, nh»ng ngÜ©i mang nghi trÜ®ng phân ban ra mà ÇÙng chÌnh tŠ. Tôi räo bܧc t§i trܧc sân bái ki‰n. VÎ thÜ®ng quan truyŠn cho chܧc miÍn, låi kêu ljn trܧc m¥t, cÜ©i mà r¢ng :"Ngày nào thì khªi hành ? Ngày n ào thì ljn kinh ?". Tôi thÜa låi ÇÀy Çû. ThÜ®ng quan quay låi, nói së mÃy câu v§i m¶t vÎ quan nhÕ còn trÈ tu°i, rÒi bܧc lên xe vào triŠu.

Tôi còn chÜa hi‹u ra sao thì viên quan này ljn m©i tôi vŠ tÜ thÃt. BÃy gi© tôi m§i bi‰t thanh niên Ãy là trܪng tº cûa thÜ®ng quan, tu°i ܧc trên dܧi hai mÜÖi, tܧng måo ÇËp nhÜ ng†c. VÎ này m©i tôi ngÒi cùng chi‰u, tôi cÓ tØ hai ba lÀn, vÅn cÙ không nghe, m¶t m¿c khiêm tÓn, k‰ Çó chia ngôi chû khách mà ngÒi. QuÆn hÀu mª ÇÀu r¢ng :"Nghe lão sÜ bão h†c hoài tài, nhªn nhÖ nÖi núi hang, cây Çàn chén rÜ®u làm vui, låi có lòng cÙu giúp ngÜ©i, tØng thÃy cha tôi nhiŠu lÀn khen r¢ng hiŒn nay vŠ nghŠ thuÓc không ai ª trên lão sÜ. Tôi m¶t lòng ngÜ«ng m¶ Çã lâu, may thay m¶t s§m ÇÜ®c thØa nhan, thÆt là tam sinh h»u hånh". Tôi cäm Ön, nói r¢ng :"Tôi là kÈ sÖ cuÒng chÓn sÖn lâm, dám Çâu sánh v§i Ç©i. QuÆn hÀu ban cho ti‰ng khen Ãy làm tôi s® hãi vô cùng". QuÆ n hÀu sai ngÜ©i ljn dinh quan Trung Kiên truyŠn lính gác nhà quét såch sân và nhà, kê giÜ©ng träi chi‰u, hËn giây lát hÒi báo. NgÜ©i này Çi ch£ng bao lâu trª låi thÜa r¢ng các viŒc Çã xong xuôi cä. QuÆn hÀu nói r¢ng :"Dinh này huyên náo không tiŒn, nhà chú tôi có m¶t nÖi tuy ch£ng r¶ng rãi nhÜng mát mÈ Çáng yêu. HiŒn nay chú tôi có công vø phäi qua trÃn SÖn Tây cho nên m§i Ç‹ không cái dinh Ãy, m©i lão sÜ Ç‰n Çó nghÌ ngÖi". Nói Çoån, ÇÙng dÆy d¡t tôi Çi qua n¶i sänh ܧc Ƕ vài mÜÖi bܧc, theo cºa nhÕ mà vào, thì thÃy ngoåi sänh, trung ÇÜ©ng, phòng ngû, nhà b‰p ÇŠu có ngæn n¡p. QuÆn hÀu vào trung ÇÜ©ng cùng tôi ngÒi nói chuyŒn. Lúc ÇÀu tôi tܪng Çây cÛng là công tº vÜÖng tôn sinh trܪng nÖi phú quš, quen tÆp nhiÍm thói phÒn hoa; sau m§i bi‰t ông là ngÜ©i h†c vÃn uyên bác, hi‹u rõ nh»ng ÇiŠu phäi trái xÜa và nay, phàm nhân tình th‰ vÎ ÇŠu Çã n‰m Çû, hÖn n»a có tính khiêm tÓn, tuyŒt nhiên dung måo không chút chi kiêu hãnh. Tôi thÃy vÆy låi càng kính phøc. Tr©i gÀn tÓi ông m§i cùng tôi cáo biŒt. Tôi sai b†n theo hÀu thu d†n hành trang Ç‹ Çi yên nghÌ. Còn b†n trÃn binh Çi h¶ tÓng thì cho trª låi trÃn cÛ, khÕi nói ljn n»a.

Tháng hai ngày mÒng m¶t, tôi nghe ti‰ng gõ cºa rÃt gÃp. Tôi sai ngÜ©i m©i khách vào thì thÃy m¶t tên lính hÀu thª h°n h‹n bܧc t§i. ñó là kÈ dÎch møc cûa quan Chính ñÜ©ng. Y thÜa v§i tôi r¢ng :"Có thánh chÌ tuyên triŒu lão sÜ, quan truyŠn mŒnh còn Ç®i ª trø sª cûa quan l§n tôi. Tôi vâng mŒnh chåy ljn báo lão sÜ bi‰t và Çã lÃy lính bän dinh Çem cáng ljn Çón ngoài cºa rÒi, m©i lão sÜ vào chÀu trong phû ngay". Áo mÛ chÌnh tŠ, tôi bܧc lên cáng ljn cºa phû. Lúc Ãy dÎch møc Çi trܧc hét ÇÜ©ng, còn cáng thì Çi vùn vøt nhÜ th‹ ng¿a chåy. Tôi bÎ m¶t phen ÇÜa ÇÄy, sÓc sác lÃy làm mŒt nh†c. Khi ljn cºa phû thì ÇÜ®c ngÜ©i dÅn Çi qua hai lÀn cºa n»a rÒi rë theo ÇÜ©ng bên trái mà ti‰n bܧc. Tôi ngÄng ÇÀu lên coi thì bÓn phÜÖng tám m¥t, nÖi nào cÛng cây cÓi um tùm, chim kêu hoa nª, gió thoäng hÜÖng ÇÜa. Nh»ng hành lang, nh»ng bao lÖn bܧc bܧc ÇŠu liên lu, nÖi nÖi ÇŠu cân ÇÓi. KÈ gác cºa có viŒc gì thì truyŠn báo, kÈ công dÎch qua låi nhÜ m¡c cºi. Tôi thÀm nghï :"Mình vÓn là công gia tº ÇŒ, sinh trܪng ª kinh Çô, m†i chÓn trong CÃm thành ÇŠu thông thu¶c; duy s¿ th‹ trong phû chÌ ÇÜ®c nghe nói thôi, m§i hay cái giàu sang cûa nhà vua ch£ng phäi tÀm thÜ©ng vÆy". Tôi ngâm mÃy câu Ç‹ ghi nh§ :

Kim qua vŒ sï ûng thiên môn
Chính thÎ Nam thiên ÇŒ nhÃt tôn
H†a các trùng lâu læng bích Hán
Châu liêm ng†c håm chi‰u triêu Çôn
Cung hoa m‡i tÓng thanh hÜÖng trÆn
Ng¿ uy‹n th©i væn anh vÛ ngôn
SÖn dã vÎ tri ca quän ÇÎa
Hoäng nhÜ ngÜ phû nhÆp Çào nguyên
Qua vàng ngàn cºa lính canh ÇŠn
ñây chính tr©i Nam chÓn chí tôn
Nguy ngÆt lâu Çài sông Hán khuÃt
Lung linh liêm måc ánh vàng xuân
Cung hoa không dÙt mùi hÜÖng thoäng
Ng¿ uy‹n ÇÜa kêu ti‰ng vËt dÒn
Quê kŒch chÜa tÜ©ng nÖi vÛ nhåc
Tܪng mình Çâu låc t§i Çào nguyên.
ñi ܧc vài træm bܧc qua mÃy nÖi khuê môn m§i ljn cái Çi‰m hÆu mã quân túc tr¿c. ñi‰m ª bên m¶t cái hÒ l§n, trong hÒ có cây kÿ Çá lå, trong Çi‰m c¶t và câu lÖn ÇŠu gÅy g†n, th‹ ch‰ khéo lå. Quan Chính ñÜ ©ng m‡i khi thoái triŠu thì nghÌ ngÖi ª ÇÃy. ThÃy tôi ljn, ngài bäo quan TruyŠn chÌ r¢ng :"ChiŠu hôm trܧc,tôi Çã tâu v§i Thánh thÜ®ng Ç‹ ông này vào chÀu, cho måch cho ñông cung th‰ tº". Ông cùng v§i quan TruyŠn chÌ cùng Çi, bäo tôi Çi theo, có mÃy tên ti‹u hoàng môn nÓi gót. Khi ljn m¶t cái cºa l§n, lính thÎ vŒ thÃy tôi æn m¥c hÖi khác lå, v¶i låi ngæn trª. Quan TruyŠn chÌ nói r¢ng :"Có Thánh chÌ tuyên triŒu", chúng m§i Ç‹ cho Çi qua. Qua dÅy hành lang vŠ phía tây thì Çi d‰n m¶t ngôi nhà l§n, vØa cao vØa r¶ng, hai bên Ç‹ hai c‡ kiŒu ng¿, nh»ng ÇÒ nghi tru®ng ÇŠu chåm tr° thi‰p vàng; ª gian gi»a kê cao m¶t cái sÆp ng¿ cÛng thi‰p vàng; trên sÆp treo m¶t cái võng ÇiŠu. Trܧc sÆp và hai bên sÆp có kê k› án, ÇÒ Çåc ch£ng thÜ©ng thÃy ª nhân gian. Tôi chÌ li‰c m¡t trông qua, cúi ÇÀu mà Çi. Låi Çi qua m¶t cái cºa nách n»a thì ljn m¶t cái gác cao r¶ng. Trong gác nh»ng giÜ©ng c¶t t Ø trên xuÓng dܧi ÇŠu sÖn son. Tôi hÕi quan TruyŠn chÌ thì ông Çáp: "Ngôi nhà l§n vØa Çi qua mà có cuÓn cÕ bÒng g†i là Tº các. Nay Th‰ tº ª Çó ng¿ trà, nên cÛng g†i là phòng trà (thuÓc mà g†i là trà, š kiêng nói ljn thuÓc)". Lúc Ãy trong phòng trà có tám chín ngÜ©i, thÃy quan Chính ñÜ©ng Çi t§i, ÇŠu ÇÙng dÆy. Quan Chính ñÜ ©ng ngÒi gh‰ trên, rÒi m†i ngÜ©i theo thÙ t¿ mà ngÒi. Ông truyŠn cho tôi vào gi»a hàng nh»ng ngÜ©i Ãy. M§i ÇÀu tôi còn chÜa hi‹u, sau m§i bi‰t nh»ng ngÜ©i Ãy là lÜÖng y cûa sáu cung hai viŒn ÇÜ®c d¿ hÀu "trà" ª Çây, ngày Çêm tÙc tr¿c. ThÃy tôi m†i ngÜ©i nhìn nhau, có kÈ cúi ÇÀu nói nhÕ. Quan Chính ñu©ng cÜ©i mà r¢ng :"Ông này là con ông Liêu Xá, ñÜ©ng Hào, ngø tåi HÜÖng SÖn, nghŠ thuÓc n°i danh trên Ç©i, nay vâng Thánh chÌ m©i vào kinh". Lúc Ãy trong b†n có m¶t ngÜ©i ÇÀu Ƕi khæn nhiÍu Tàu, cÜ©i mà bäo tôi r¢ng: "Lão s Ü có nhÆn bi‰t tôi là ai không ?". Tôi thÜa: "Tôi ª chÓn sÖn dã, mà nay ÇÜ Öng bu°i thÎnh triŠu, các quan Çông Çäo, sao mà quen bi‰t ÇÜ®c ?". NgÜ©i Ãy nói: "Tôi là ngÜ©i An ViŒt La SÖn, lúc còn ª nhà tØng nghe Çåi danh mà chÜa g¥p". Tôi m§i bi‰t ông là giáo quan ª An ViŒt, tên là ChÙc. Nh© có quan trÃn là NguyÍn Kiêm ª Tiên ñiŠn ÇŠ cº làm thÎ y dÜ®c, ÇÜ®c cai quän thu¶c viŒn cûa B¶ binh, gi» chÙc Tham ÇÒng. Tôi nói: "Ch‡ ª quan l§n v§i ch‡ ª cûa tôi không xa cách l¡m, nhiŠu lÀn muÓn ÇÜ®c y‰t ki‰n, nhÜng s® t§i mà không duyên do". Câu chuyŒn chÜa dÙt thì quan TruyŠn mŒnh ljn nói nhÕ v§i quan Chính ñÜ©ng. VÎ này ÇÙng dÆy bäo tôi r¢ng: "Hãy tåm lui Çi æn sáng". Tôi theo ông Çi ÇÜ©ng cÛ Ç‰n Çi‰m HÆu mã. Ông nói: "Thánh Thu®ng nghÌ ngÖi tåi Çó, phi tÀn ÇÙng hÀu chung quanh, chÜa dám ti‰n ki‰n, cho nên tåm ra ngoài". Ông san sÈ dÒ æn cho tôi. Trong lúc æn uÓng tôi thÃy chén båc mâm v àng, các món æn ÇŠu quš lå, m§i hay phong vÎ cûa Çåi gia là th‰. ˆn vØa xong Çã thÃy quan thÎ cÆn chåy h¶c tÓc ljn triŒu quan Chính ñÜ©ng vào nghe lŒnh. Tôi Çi theo ông, ljn trܧc phòng "trà". Ông s® tôi låc lÓi, bäo Çi sát Ç¢ng sau ông, ch®t thÃy m¶t nÖi kia màn gÃm mª ra, vào bên trông thÃy Çen tÓi, không bi‰t Çâu là cºa ra, màn trܧng thì h‰t l§p này ljn l§p khác, m‡i l§p ÇŠu có th¡p m¶t ng†n n‰n Ç‹ dÅn ÇÜ©ng. ñi qua chØng bÓn næm l§p trܧng gÃm thì ljn cæn nhà r¶ng, vào trong thÃy m¶t vÎ ngÒi gi»a chi‰c sÆp th‰p và ng, Ƕ næm sáu tu°i, m¥c áo løa hÒng, tä h»u có mÃy ngÜ©i ÇÙng hÀu, m¶t cây n‰n l§n ÇÓt cháy, c¡m trên cây Çèn ÇÒng. Bên sÆp Ç¥t m¶t cái long k› sÖn son vë vàng, m¥t k› có ÇŒm gÃm. Ngang sân trÜ §c có treo m¶t trܧng gÃm, phía trong cung nhân ÇÙng xúm xít v§i nhau, n‰n sáng løa che, m¥t phÃn áo hÒng, lóng lánh m†i vÈ; mùi hoa thÖm chan hòa kh¡p nhà.

Nguyên Thánh ThÜ®ng ng¿ trên long k› Çã tåm lui vào trong trܧng Ç‹ cho tôi xem måch cho ÇÜ®c tinh tÜ©ng. Lúc Ãy tôi nín thª, ÇÙng ª m¶t bên xa xa Ç‹ Ç®i lŒnh. Quan Chính ñÜ©ng truyŠn cho tôi ra phía trܧc cúc cung låy bÓn låy. Th‰ tº cÜ©i r¢ng: "NgÜ©i này låy khéo". Quan Chính ñÜ©ng låi truyŠn r¢ng: "Già y‰u, cho ngÒi mà coi måch!". Tôi liŠn cúi ngÜ©i xuÓng ljn trܧc sÆp ng¿, ngÒi mà chÄn bŒnh. ChÄn xong, nghe trong trܧng có l©i nói se së: "Cho xem cä hình trång n»a". M¶t viên n¶i thÀn ÇÙng Çó Çi t§i bên sÆp ng¿ bÄm xin th‰ tº ÇÙng dÆy cªi áo ÇÙng cånh sÆp Ç‹ cho xem. Tôi coi kÏ môt lÜ®t lÜng, bøng, chân tay, thân th‹. Quan Chính ñÜ©ng låi truyŠn bái tå mà cho lui; tôi liŠn ÇÙng dÆy, låy bÓn låy. Có lŒnh sai m¶t ti‹u hoàng môn dÅn tôi ra phòng trà mà ngÒi. M¶t lát sau quan Chính ñÜ©ng m§i bܧc ra, bäo tôi r¢ng: "Lão y xét måch tình ra sao, Ùng døng phÜÖng thuÓc gì, nhÃt nhÃt ÇŠu kê ra Ç‹ ti‰n nåp." Ông còn bäo tôi r¢ng: "Mang bŒnh Çã nºa næm rÒi, trܧc kia gÀy l¡m, bây gi© m§i thêm da thÎt, coi Çó thì bi‰t sª bÄm không ÇÀy Çû, låi bŒnh Çã lâu không bÒi b° gì ÇÜ®c, n‰u dùng dÜÖng dÜ®c bøng nóng không chÎu n°i, mà dùng âm dÜ®c thì trŒ mà thêm b¿c d†c. Nay phäi dùng nh»ng vÎ phát tán m§i °n Çáng". RÒi ông sai ViŒn Tä quan Çem nh»ng ÇÖn thuÓc ÇÜÖng ÇÜ®c dùng Ç‹ tôi xem xét. Nguyên ông Çã ti‰n cº tôi, nên m§i có nh»ng nghÎ luÆn Ãy mà ông cho là h®p š nhau. Vä låi ông vÓn am tÜ©ng y h†c, tuy vÆy cái hi‹u bi‰t cûa ông còn chÜa ÇÜ®c thuÀn hòa, m‡i lúc Çàm luÆn ông ÇŠu có š công phåt. Ông thÜ©ng nói r¢ng: "Có bŒnh thì phäi ch»a bŒnh, rÒi uÓng thuÓc bÒi b° là chí pháp". NhÜng theo tôi ch‡ tôi thÃy thì vì ª ch‡ màn trܧng vây b†c, æn no m¥c Ãm, phû tång mŠm y‰u, låi thêm mang bŒnh Çã lâu thì tinh huy‰t hao kiŒt, khô khan, m¥t không nhuÆn s¡c, bøng l§n gân xanh, chân tay kh£ng khiu, ch£ng qua cái gÓc Çã bÎ t°n thÜÖng nhiŠu, låi còn låm døng ÇÜ©ng lÓi công phåt s¡c bén, không bi‰t r¢ng cái hao kiŒt ngÃm ngÀm làm cho cái hÜ cà ng thêm hÜ vÆy. Cái k‰ sách ngày nay không b° còn Ç®i gì. ChÌ s® dùng nó ch£ng ÇÜ®c lâu, thäng ho¥c thành công mau lË, tÃt nhiên së rÖi vào vòng cÜÖng tÕa, không có ngày trª vŠ núi; bÃt nhÜ®c dùng phÜÖng pháp hòa hoãn, ch£ng trúng thì không quá sai lŒch. Tôi låi nghï r¢ng: "T° phø nhà mình Ç©i Ç©i chÎu Ön nܧc, mình nên tÆn tình nÓi cái chí gi» ÇiŠu trung cûa t° phø".

Tôi suy nghï kÏ càng rÒi thÜa r¢ng: "Vâng coi thánh th‹ thÃy gÀy gò mà mŒt nh†c l¡m, måch chåy mau, âm dÜÖng sút kém cÀn phäi bÒi b° hai thÙ tÿ, thÆn Ç‹ cûng cÓ cái cæn bän cûa tiên thiên, bÒi b° cái hóa nguyên cûa hÆu thiên, khi‰n cái chính khí ÇÜ®c ÇÀy Çû ª trong, bŒnh t¿ tiêu ngÀm ª ngoài, ch£ng trÎ bŒnh mà bŒnh kh¡c h‰t vÆy". Lúc Ãy ông cÙ quay Çi trª låi bày tÕ š ki‰n ông Ç‹ chÌ dÅn cho tôi, tôi cÛng bi‰t th‰. Ông nói r¢ng: "Ông Çã lÆp ki‰n mà ch£ng ǰi thì kê l©i luÆn bŒ nh và ÇÖn thuÓc Ç‹ ti‰n nåp". Tôi theo l©i làm t© khäi r¢ng :

Nay vâng xem xét thÃy sáu ÇÜ©ng måch ÇŠu chåy mau mà không còn sÙc, måch bên h»u thì månh më, måch bên tä y‰u §t. ñó là tÿ âm hÜ, vÎ hÕa quá nhiŠu, không tàng gi» ÇÜ®c dÜÖng, âm hÕa võng hành, cho nên bên ngoài thÃy bøng phình lên, th‰ là cái tÜ®ng trong thì không, ngoài thì phù. Phäi b° tÿ th°, làm cho ÇÀy Çû cái l¿c cûa khôn nhu thì các trª ngåi t¿ nhiên ÇÜ®c san b¢ng vÆy.

Nay phøng kê :
Båch truÆt 1 lÜ®ng, gåo rang ba lÀn, ÇØng quá cháy, cÓt gi» huÖng vÎ Ç‹ b° tÿ khí.
Thøc ÇÎa 3 ÇÒng cân, nܧng khô, làm cho tÿ mŠm måi và Ç‹ b° âm cho tÿ.
Càn khÜÖng 2 ÇÒng cân, sao Çen Ç‹ giúp vÆn Ƕng månh lên.
NgÛ vÎ 1 ÇÒng cân Ç‹ nhuÀn ph‰ khí, ÇiŠu ti‰t ti‹u tiŒn.
TÃt cä ÇŠu Çun cho thành keo, m‡i lÀn dâng vào m¶t chén trà, dùng thÀn thäo làm thang, Çun lºa to, dùng vào lúc còn nºa no.
Ti‹u thÀn Lê H»u Trác phøng kê

Tôi vi‰t xong, ÇŒ nåp quan Chính ñÜ©ng. Ông xem gi© lâu, dÜ©ng nhÜ có vÈ ngÀn ngåi. Lúc Ãy, các y sï ngÒi Çó ÇÙng dÆy Ç‹ coi ÇÖn thuÓc; ông không cho coi, thu t© khäi vào trong tay áo, cÜ©i mà r¢ng: "Ông này vŠ phÜÖng pháp và biŒn luÆn so v§i b†n ta ÇŠu khác biŒt rÃt nhiŠu". Ông sai m¶t n¶i thÀn Çem t© khäi dâng nåp. M¶t lát sau ông ÇÙng dÆy bäo tôi Çi theo vŠ trú sª HÆu Mã. UÓng trà xong, nghÌ ngÖi Çôi chút, ông låi bäo tôi r¢ng: "ñÜ©ng dài khó nh†c, tåm vŠ nhà tr† nghÌ ngÖi, n‰u có thân b¢ng ljn m©i m†c cÛng không ÇÜ®c r©i ch‡ ngø, vì còn phäi Ç®i thánh chÌ". Tôi bu§c ra, lên cáng trª vŠ dinh quan Trung Kiên. M¶t tuÀn qua Çi, các thân b¢ng trong kinh thành ljn hÕi thæm tôi, xa cách nh§ nhung cÛng là thÜ©ng tình.

Hãy nói quan Chính ñÜ©ng tØ ít ngày nay ª trong phû chÀu ch¿c, không gi© kh¡c nào trª vŠ nhà. Tôi cÛng ch£ng bi‰t bài thuÓc mà tôi ti‰n dâng ra sao n»a. QuÆn hÀu thÜ©ng ljn ch‡ tôi ngø mÃy ngày liŠn, chuyŒn trò cÜ©i nói có khi canh khuya m§i vŠ, tình nghïa thÆt ÇÆm Çà. M¶t ngày kia, dÎch møc cûa quan Chính ñÜ©ng ljn ch‡ ngø truyŠn lŒnh r¢ng có thánh chÌ tuyên triŒu, tôi phäi lÆp tÙc vào chÀu. Tôi ljn ngay dinh QuÆn hÀu lÃy bÓn tên lính Çi theo, lên cáng vào chÀu, ljn trú sª HÆu Mã Ç®i lŒnh. M¶t gi© trôi qua mà ch£ng thÃy có truyŠn báo gì. Mãi sau m¶t ti‹u hoàng môn là gia nhân cûa quan Chính ñÜ©ng cÀm n‰n tØ cung cÃm ra Çi, vào b‰p d†n b»a cÖm tÓi, cùng tôi ngÒi æn. Y bäo tôi r¢ng: "Quan l§n tôi nói r¢ng : Lão sÜ hãy vŠ ch‡ tr†, sáng mai trª låi Çây". Y ghé bên tai tôi nói kính mØng nhÕ: "Cung hÌ, cung hÌ. Thánh thÜ®ng Çã chuÄn ban lÜÖng b°ng b¢ng suÃt hai mÜÖi lính tùy hành, phán cho quan Câu kè h¶ phiên chi‰u lŒ thi hành. Ngày mai së nghe lŒnh." Tôi nghe nói vÆy thì than thÀm: "LÃy cái Çó mà nhÆp vào viŒc ÇŠ cº thì có nghïa lš gì !". ˆn xong, tên ti‹u hoàng môn lây cái quân phù Çi dêm trong cung CÃm (dài hÖn næm thu§c, hai ÇÀu giát båc, có kh¡c t¿ danh N¶i Sai) d¡t tôi ra khÕi cºa phû. SuÓt m¶t Çêm suy nghï, tôi ch£ng ch®p m¡t, nghï thÀm :"Có viŒc ÇŠ cº ¡t ch£ng buông tha, n‰u mình thø mŒnh, rÓt cu¶c không tØ chÓi ÇÜ®c, chi b¢ng thác bŒnh không vào". Ngày hôm sau, tôi sai gia ÇÒng Çem thû thÜ Ç‰n QuÆn hÀu xin sai nhân vào bÄm v§i quan Chính ñÜ©ng r¢ng: "ñêm tôi bÎ cäm hàn, ÇÀu nhÙc, mình nóng, ÇÙng ngÒi lÄy bÄy không vào hÀu ÇÜ®c". Lát sau QuÆn hÀu ljn vÃn an, bäo tôi r¢ng :"ViŒc Ãy tôi Çã vào trong phû bÄm v§i cha tôi rÒi, lão sÜ bÃt tÃt Ç‹ trong bøng, mong s§m ÇÜ®c khoÈ månh Ç‹ vào chÀu, ch¡c së có thæng thܪng". Tôi hÕi: "Sao QuÆn hÀu bi‰t ÇiŠu Ãy ?". Ông nói: "Trܧc Çây vì có viŒc công tôi vào trong phû, cha tôi nói r¢ng lão sÜ kê ÇÖn thuÓc trong t© khäi, thì viŒn y phân vân thÜÖng nghÎ, chÜa dám ti‰n ng¿. Duy Thánh thÜ®ng ng¿ lãm, khen là rÃt thông y lš, Çã chuÄn ÇÎnh ban thܪng". Tôi nghe vÆy thì lo âu hiŒn ra s¡c m¥t. QuÆn hÀu vÓn bi‰t tôi có š muÓn ÇÜ®c ra vŠ, cÜ©i mà r¢ng: "Lão sÜ tài l§n, ch£ng chÎu n°i viŒc ng¿a kÿ, ng¿a kš n¥ng nh†c kéo cái xe muÓi, mà ch£ng vui chæng ?". Tôi ÇÙng dÆy, hܧng vŠ phía trܧc v§i dáng vÈ s¡p cúi xuÓng låy. QuÆn HÀu hoäng hÓt ÇÙng lên nói r¢ng :"TØ khi lão sÜ vŠ kinh ljn nay, s§m hôm tôi ÇÜ®c thØa ti‰p, có nhiŠu ti‰n ích cho tôi. Có viŒc gì cÙ xin nói th¿c, tôi nguyŒn h‰t lòng giúp Ç«". Tôi nói r¢ng :"Tôi tØ thuª nhÕ có chí bay nhäy, vì sÓ mŒnh và th©i cÖ ngang trái m§i Än tích nÖi sÖn cùng Ç‹ lo nhàn dÜ«ng. Næm nay Çã løc tuÀn, tai Çi‰c m¡t chÆm, há có cÀu ti‰n; låi vì l¡m bŒnh mà h†c nghŠ thuÓc. Ch£ng ng© m¶t s§m Çåi nhân ÇŠ båt ljn Çây, thäng ho¥c QuÆn hÀu có thÜÖng, xin giúp tôi m¶t phen; n‰u chÜa ÇÜ®c quay vŠ núi thì cÛng có th‹ thoát khÕi cái dàm danh, thÆt là may l¡m". QuÆn hÀu cÜ©i mà r¢ng :"BŒnh nhiŒt cûa lão sÜ th¿c không có thuÓc gì ch»a Ç܆c. Nên lÃy ª HÜÖng SÖn m¶t chén nܧc Ç‹ trÎ bên trong, m¶t mänh mây Ç‹ ÇÒ bên ngoài, t¿ nhiên khÕi bŒnh ngay". Tôi cÜ©i r¢ng :"QuÆn hÀu Çã uÓng nܧc thÜ®ng trì cho nên trông ÇÜ®c ph‰ phû nhÜ th‰ chæng ?". Nói xong hai ngÜ©i cùng cÜ©i mà cùng nhau tØ biŒt. Sáng hôm sau, QuÆn hÀu sai ngÜ©i mang ljn m¶t bÙc thÜ nhÕ nói r¢ng Çã thÜa v§i Çåi nhân, nhÜng chÌ cÜ©i mà ch£ng Çáp, låi d¥n riêng tôi nên n¢m giÜ©ng bŒnh, ÇØng liên låc thÜ tØ v§i tân khách. Tôi Çáp :"Xin vâng l©i dåy". MÃy ngày sau, tôi thÃy QuÆn hÀu ljn m¥t mày h§n hª. Tôi ngÀm hi‹u viŒc tôi Çã xong rÒi. Ông nói :"ñã mÃy lÀn tôi cÃt l©i nói, cha tôi nhÜ có š ngÀn ngåi, tôi phäi thÆt tình cÓ xin thì cha tôi bäo : Lúc trܧc ch£ng tܪng ông Ãy th© Ö v§i công danh, trܧc m¥t nhà chúa ta Çã nói nhiŠu vŠ h†c thuÆt cûa ông Ãy, nay ǰi gi†ng lÜ«i thì thÆt là khó. ChÌ có th‹ cáo là già y‰u mà tØ chÓi. Ta vào chÀu rÒi thì báo cho ông Ãy ngày mai ljn Phû Ç®i mŒnh". Tôi nghe nói mØng r« khôn xi‰t, cÜ©i mà nói v§i QuÆn hÀu r¢ng :"Lúc này quan Chính ñÜ©ng š h£n cÛng hi‹u cho tôi rÒi". QuÆn hÀu låi nói r¢ng :"CÙ nhÜ ngôn ng» cûa cha tôi, tôi nghï lão sÜ së nÓi låi l©i ܧc xÜa v§i vÜ®n håc núi cÛ mà ch£ng phø båc". Tôi Çáp r¢ng :"Nh© có QuÆn hÀu cÙu giúp, ch¡c cÛng không có gì khó". ñàm thoåi nºa gi© rÒi cùng tØ biŒt. Sáng hôm sau tôi ljn phû Ç®i mŒnh, không thÃy quan Chính ñÜ ©ng Çâu cä, tôi hÕi b†n lính gác thì h† ÇŠu nói :"Thánh thÜ®ng ngø tåi ñông Cung, quan Chính ñÜ©ng chÀu ch¿c tåi Çó".

M¶t ngÜ©i lính thu¶c quyŠn tôi sai khi‰n dÅn l¶, chúng tôi theo cºa h»u phû ÇÜ©ng mà Çi, quanh co ܧc hÖn m¶t d¥m thì thÃy lâu Çài Çình các, rèm châu cºa ng†c, ánh nܧc long lanh thÃu tØng mây. Quanh lÓi Çi nào kÿ hoa, dÎ thäo, gió thoäng hÜÖng bay, chim xinh, con hót con nhäy. ChÓn bình ÇÎa n°i ng†n núi cao, nÖi bóng râm tÕa lùm c° thø. CÀu sÖn vë b¡c qua giòng nܧc, Çá s¥c s« tåo thành lan can. Tôi vØa Çi vØa ng¡m, th¿c ch£ng khác cänh tiên vÆy. Sau ljn cºa ñông cung, g¥p quan Chánh ñÜ©ng ª triŠu vŠ, bäo tôi ljn trú sª. UÓng trà xong, ông cÜ©i mà bäo tôi r¢ng :"Ông ª ch‡ lâm tuyŠn phóng dÆt Çã quen, tØ lúc vào kinh, ngày Çêm chåy qua chåy låi m§i bi‰t n‡i lao kh°". Tôi ÇÙng dÆy tå r¢ng :"Tôi vÓn ngÜ©i nhiŠu bŒnh, thêm tu°i già y‰u ÇuÓi, mong Çåi nhân thÜÖng tình cÙu giäi cho". Ông nói :"Ngày n† tôi Çã Çåo Çåt š cûa ông, muÓn tåm ª xÙ ngoài mà Ç®i lŒnh, Çã ÇÜ®c chuÄn y rÒi, ông nên ª ch‡ tr† Ç®i lŒnh, ch£ng nên Çi chÖi xa, n‰u Çi Çâu cÛng phäi có ch‡ ª nhÃt ÇÎnh, s® r¢ng bÃt thÀn có tuyên triŒu Çó". Nói chÜa dÙt l©i Çã thÃy viên n¶i thÀn ljn triŒu quan Chính ñÜ©ng. Tôi tå tØ vŠ ch‡ tr†. QuÆn hÀu ljn hÕi thæm tôi. Tôi Çem ÇÀu Çuôi câu chuyŒn k‹ rõ m¶t lÜ®t. QuÆn hÀu mØng r« nói r¢ng :"L©i ngån nói vào cºa hÀu sâu t¿a bi‹n, huÓng hÒ ông Çi hay ª ch£ng do cha tôi t¿ do ÇÎnh Çoåt, bi‰t làm sao bây gi© ?". Tôi thÜa :"QuÆn hÀu là núi Thái sÖn cûa tôi, bi‰t tôi là QuÆn hÀu, cÙu tôi cÛng là QuÆn hÀu vÆy. SÙc ngÜ©i có th‹ th¡ng tr©i. Cái tiŠn trình cûa tôi chÜa th‹ nom thÃy trܧc ÇÜ®c". ChuyŒn trò nºa gi© lâu m§i tØ biŒt nhau.

MÃy ngày sau, quan Chính ñÜ©ng ª triŠu vŠ, tôi vào bái tå. Lúc Ãy m¶t sÓ quan liêu ngÒi gi»a nhà, cÛng có ngÜ©i bi‰t cºa nhà, tính danh tôi. Quan Chính ñÜ©ng Çem viŒc tôi k‹ cho h† nghe. M¶t viên quan cÜ©i nói r¢ng :"NgÜ ©i ta lÃy ÇiŠu ÇÜ®c làm quan là mØng, ông Çây lÃy ÇiŠu mÃt quan là may, sao riêng khác ngÜ©i ta vÆy. NgÜ©i xÜa có câu r¢ng : Công hÀu Çâu có tåi nham huyŒt, th‰ mà cái phong lÜu nÖi nham huyŒt ch£ng sút kém cái phú quš cûa công hÀu". Tôi nghe nói, nghiêm m¥t mà r¢ng :"KÈ sï ª nÖi hoang vu ÇÜ®c Çåi nhân ti‰n cº, m¶t s§m Cºu trùng bi‰t ljn, th¿c là thiên täi kÿ phùng, tam sinh h»u hånh. Ch£ng qua vì già y‰u, Çi ÇÙng Çau ǧn, nên ch£ng dám tham l¶c tr©i, t¿ cam phúc mÕng, hÓi ti‰c bi‰t bao !". M¶t viên quan khác nói :"ThÃy ông nét m¥t ÇÒng nhan, nghiÍm nhiên nhÜ tùng bách dån sÜÖng, trong phép tu dÜ«ng ¡t có ÇiŠu sª Ç¡c". Låi m¶t viên quan n»a nói :"N‰u ai ai cÛng là Y-Chu thì ai là Sào-Do ?". Quan Chính ñÜ©ng cÜ©i mà nói r¢ng :"KÈ sï ai có chí cûa ngÜ©i Ãy". Lát sau m†i ngÜ©i ÇŠu Çi ra.


Møc Løc PhÀn Trܧc PhÀn Sau
  1. Túc tr¿c : chÀu ch¿c ban Çêm.

  2. SÖ cuÒng : không cÄn thÆn và rÒ dåi.

  3. QuÆn hÀu : ti‰ng tôn xÜng ngÜ©i có quan tܧc.

  4. Qua vàng : dÎch ch» kim qua; qua là cái giáo, tÙc là thÙ khí gi§i cán dài, mÛi s¡t nh†n, dùng Ç‹ Çâm.

  5. Sông Hán : tÙc là sông Ngân Hán, tên g†i ÇÜ©ng tr¡ng ª trên tr©i do ánh sáng các tinh tú tåo thành, trông hình nhÜ con sông b¢ng båc.

  6. Liêm måc : cái rèm và cái màn.

  7. Khuê môn : cái cºa nhÕ trong thành.

  8. Nghi trÜ®ng : ÇÒ trÀn thi‰t trang nghiêm nÖi vua ngÒi hay lúc Çi ÇÜ©ng.

  9. BÒng : thÙ cÕ c٠ljn mùa thu thì khô héo, g¥p gió thì bay tung.

  10. Tº Các : gác tía.

  11. ThÎ cÆn : trông coi gÀn, Çây nói các quan hÀu cÆ n.

  12. Long k› : gh‰ ngÒi cûa bÆc vua chúa.

  13. Thánh ThÜ®ng : chÌ chúa TrÎnh Sâm.

  14. Sª bÄm : cÛng nhÜ nói bÄm thø, tÙc là hình hài và tính chÃt tr©i cho mình.

  15. Phát tán : làm cho cái khí Ƕc nhiÍm trong ngÜ©i tan giäi ra ngoài.

  16. Công phåt : Çánh phá, š nói dùng nh»ng vÎ thuÓc có næng hiŒu månh më và nguy hi‹m.

  17. Phû tång : các b¶ phÆn trong bøng, trong ng¿c ngÜ ©i ta. VÎ, Çäm, tam tiêu, bàng quang, Çåi ti‹u tràng là løc phû; tâm, can, tì, ph‰, thÆn là ngÛ tång.

  18. Tiên thiên : nh»ng cái bÄm thø ÇÜ®c trܧc khi sinh ra. HÆu thiên : ÇÓi v§i tiên thiên.

  19. LÆp ki‰n : ÇÎnh rõ, nêu rõ cái quan Çi‹m cûa mình; Ãn ÇÎnh ÇiŠu gì theo ki‰n thÙc cûa mình.

  20. Võng hành : Çi Çông không trÆt t¿.

  21. Câu kè : chÙc quan Ç©i xÜa coi viŒc tra xét s° b¶ .

  22. Quân phù : phù hiŒu trong quân làm tin cho các mŒ nh lŒnh, cÛng g†i binh phù.

  23. Thø mŒnh : nghe theo l©i truyŠn bäo.

  24. ThÜ®ng trì : ao nܧc ª nÖi cao tuy‰t, š nói phép tiên.

  25. Ph‰ phû : ph°i và các b¶ phÆn trong bøng ngÜ©i, các b¶ phÆn này g†i là løc phû.

  26. Nham huyŒt : núi và hang, š nói ch‡ ª Än.

  27. ñÒng nhan : m¥t trÈ con, š nói nom m¥t thì nhÜ ng Ü©i còn trÈ trung.

  28. Tùng bách : hai loåi cây thông, mùa Çông tháng giá cÛng không vàng lá røng cành. Hai ch» tùng bách dùng Ç‹ ví v§i nh»ng ng Ü©i có khí ti‰t v»ng vàng.

  29. Y-Chu: Y Doãn Ç©i nhà ThÜÖng và Chu Công Ç©i nhà Chu, hai ngÜ©i ÇŠu là bÀy tôi giÕi.

  30. Sào-Do : cÛng thÜ©ng nói Sào-HÙa. TÙc là Sào Phû và HÙa Do, là hai ngÜ©i cao sï Ç©i ñÜ©ng Nghiêu. Vua Nghiêu muÓn nhÜ©ng ngôi cho HÙa Do. Do nghe chuyŒn Ãy, ra b© sông Dïnh Thûy rºa tai, g¥p khi S ào Phû d¡t trâu ljn ÇÃy cho uÓng nܧc. Sào Phû s® nܧc bÄn miŒng trâu, bèn d¡t trâu lên quãng sông dòng trên cho uÓng.