Nh§ Nhà

ñêm hôm Çó, tôi ngÒi ngÖ ngÄn m¶t mình låi nh§ t§i quê xÜa. Træng trong chi‰u cºa s°, mÓi tình thao thÙc ch£ng ch§p m¡t ÇÜ®c. Canh khuya mÕi mŒt n¢m trong cºa s° mà ngû. NhÜng tâm hÒn sÀu mu¶n cÙ quÃn quít bên gÓi, ch®p ch©n nghe ti‰ng chim vØa bay vØa kêu, b‡ng tÌnh giÃc. M¶t Çi‹m sáng Çèn tàn còn nguyên trên vách, tôi g†i ti‹u ÇÒng mang Çàn låi chuy‹n ÇiŒu gi© lâu, låi sai pha trà, uÓng chØng vài ba chén trà cÛng vô vÎ. Tôi ra trܧc sân Çi tän b¶ miÍn cÜ«ng ngâm vài bài thÖ nhÕ Ç‹ t¿ an ûi :

Bài thÙ nhÃt

	TÌnh hÆu vÎ qui khÙ Giai tiŠn nguyŒt h¿u sinh Bình hÒ khªi thu s¡c ñ¶c Çi‹u tác li thanh M‡i Ç¡c du sÖn m¶ng Y nhiên tåi lj thành NhÜ®c ngu nguyên thä trí Hà ngã l¶ng hÜ danh.
	TÌnh giÃc quê Çâu tá Trܧc thŠm nguyŒt ló ra Kêu Çàn chim Ƕc n† Ng¡m cänh hÒ thu xa ChÖi núi thÜ©ng n¢m m¶ng Ÿ Kinh vÅn th‰ mà DÅu khôn mà hóa dåi Danh n† cÙ ham a ?

Bài thÙ hai

	Då t†a thiên sÀm tÎch Vân biên thính nhån qua HÒ minh thâm Ç¡c nguyŒt Thø c° cÜ«ng khai hoa Trà hi‰t thi hoài thi‹u CÀm dÜ khách tÙ Ça Liên kê minh thÃt Ƕ Tinh ÇÄu mãn quan hà
	Cänh tÓi ngÒi nÖi v¡ng TØng mây l¡ng nhån bay HÒ trong træng chi‰u sáng Cây cÓi hoa nª chÀy Trà cån lòng thÖ cån ñàn Çây n‡i khách Çây ThÜÖng gà kêu nh§n nhác Tinh tú quan hà ÇÀy

M¶t ngày n† có quÆn chúa mang thai bÎ bæng huy‰t. ChÒng bà là phò mã Cung (phò mã là con Quán QuÆn công, cùng ª m¶t huyŒn v§i tôi) sai ngÜ©i ljn m©i tôi, còn nói rõ là Çôi bên có tình lân lš. Tôi t§i chÄn bŒnh. Phò mã có š lÜu tôi ª låi Çó vài ba ngày, nên ÇiŠu Çình v§i tôi. Tôi nói là quan Chính ñÜ©ng d¥n tôi không ÇÜ®c d©i ch‡ mà Çi Çâu, Ç®i có thánh chÌ tuyên triŒu. Nghe xong ông cÛng không nói gì cä. Có bi‰t Çâu QuÆn chúa ngÀm sai thÎ tì vào phû tâu xin ÇÜ®c gi» tôi låi Ç‹ ch»a chåy. Ngài ng¿ phán r¢ng :"NgÜ©i này già lão bŒnh tÆt không làm ÇÜ®c viŒc", låi sang riêng thû phiên H»u viŒn ljn (tên là Tân). Phò mã Çem s¿ th¿c bäo tôi. TØ lúc hi‹u rõ viŒc này, tôi m§i bi‰t quan Chính ñÜ©ng quä Çã trình Thánh thÜ®ng cái š cûa tôi. ChÌ vì vÎ này nhÃt sinh l¡m bŒnh nên không chÎu buông tôi ra mà dùng k‰, Ç° cho là viŒc công cÀn ljn tôi. Tôi ljn ngay nhà QuÆn hÀu, nói rõ cái š Ãy. QuÆn hÀu nói r¢ng :"Cha tôi lÃy s¿ thành th¿c mà Çãi ngÜ©i, vÓn không có š gì khác, thÃy lão sÜ thì mÜ©i phÀn kính yêu, ch£ng muÓn xa nhau Çó thôi. Lão sÜ Çã không có bøng ª låi lâu, có š nào låi không theo š lão sÜ. GÀn Çây vŠ nh»ng bài thÖ cûa lão sÜ, tuy cha tôi không nói rõ, nhÜng có š than vãn ngÀm. NhÜ vÆy viŒc trª vŠ bÃt nhÆt së ljn vÆy". Tôi mØng r« nghï r¢ng :"C° nhân ngâm thÖ có th‹ làm kinh Ƕng cä qu› thÀn, thÖ cûa tôi cÛng có th‹ làm cäm Ƕng VÜÖng hÀu. Cái ích l®i cûa thÖ h£n là có, ch£ng sai vÆy". Tôi džc bài thÖ Ÿ nhà tr† g¥p mÜa cäm hoài. V§i ÇŠ tài này ngÜ©i bån cûa tôi là quan Viên Hình cÛng làm m¶t bài. Tôi cÛng džc bài Trông træng tÕ n‡i lòng. Hai ngÜ©i låi ngâm cho QuÆn hÀu nghe, ai nÃy ÇŠu nói lên cái chí cûa mình. ThÖ có chÙa chÃt cái ÇiŠu gì ª trong, ¡t hiŒn ra ª bên ngoài. Tôi nay nhÜ say nhÜ mÖ, quân hÀu há låi không nghï thÜÖng sao ?

	Kÿ khách xá ng¶ vÛ cäm hoài thi væn CuÒng phong sÆu vÛ hÓt nhiên sinh Khách xá tiêu tiêu vån lÛ tình ViÍn thø hàm yên vân ngoåi ám Bình hÒ suy lãng thûy trung minh Qui sào m¶ Çi‹u phân quÀn khÙ Hà xÙ sÖ chung báo hi‹u minh BÃt vÎ kh° trà næng khܧc thøy Ðng tri thº då m¶ng nan thành.
	Ÿ Nhà tr† g¥p mÜa cäm hoài B‡ng Çâu gió táp låi mÜa sa Træm mÓi u tình kÈ tr† xa Mây cách hàng cây làn khói ám Nܧc rung Ç®t sóng m¥t hÒ ÇÜa Chim chiŠu tìm t° chia bÀy të Chuông s§m ng© nÖi báo sáng mà Trà Ç¡ng ai r¢ng không ch®p m¡t ? ñêm nay m¶ng mÎ dª dang a !

	Kÿ ÇÓi nguyŒt thÜ hoài thi væn NhÆn Ç¡c HÜÖng sÖn nhÃt phi‰n nguyŒt NhÜ hà då då chi‰u thÀn kinh ý lâu ca quän thiên hÒi túy CÆn thûy Çình Çài vån s¡c sinh ñãn giác thanh thiêm diên thÜ®ng khúc Ðng tri Çåm bÙc l» trung tình Di chân ÇÜ©ng thÜ®ng kim tiêu h¶i Måc c° dao cÀm tác oán thanh.
	Trông træng tä n‡i lòng HÜÖng sÖn vÅn m¶t mänh træng thanh TÓi tÓi thÜ©ng soi kh¡p lj kinh Cai quän t¿a lÀu say túy lúy ñình Çài gÀn nܧc ánh long lanh Thanh cao khúc nhåc ngÜ©i trong tiŒc Lånh nhåt tình ai bu°i l» hành Nhà mát Di chân Çêm tåi Çó ñàn kia ai oán gÄy sao Çành

QuÆn hÀu hÕi :"Di chân ÇÜ©ng ª Çâu vÆy ?". Tôi Çáp :"ñó là cái nhà gi»a cûa tôi ª quê, cây cÓi um tùm, thÆt là mát mÈ và yên l¥ng. M‡i khi có træng trong thì h†p con cháu låi, uÓng rÜ®u mua vui". QuÆn hÀu cÜ©i mà r¢ng :"NgÜ©i xÜa nh§ ljn rau rút cá mè, bÕ quan mà vŠ; lão sÜ thanh dÆt låc thú hÖn cä câu chuyŒn rau rút cá mè n»a; sao mà ch£ng khÄn khoän Çòi vŠ làng". Låi nói ti‰p :"Lão sÜ nên vi‰t rõ hai bài thÖ kia, rÒi cho ngÜ©i nhà mang ljn cho tôi, Ç®i dÎp ÇŒ trình". Tôi cáo biŒt trª vŠ nhà tr†, v¶i mang bút giÃy chép, xong cho ngÜ©i nhà Çem nh»ng bài thÖ Çó ljn nhà QuÆn hÀu.

PhÀn Trܧc

PhÀn Sau

1. HuÃn Çåo : m¶t chÙc quan coi viŒc h†c trong m¶t huyŒn hay m¶t phû.

2. Hà Hoa : tên m¶t phû. ñ©i vua Lê Thánh Tông, phû Hà Hoa thu¶c tÌnh NghŒ An. ñ©i vua Minh Mång, hai phû Hà Hoa và ñÙc Th† ÇÜ®c Ç¥t làm tÌnh Hà Tïnh, cho lŒ thu¶c vào tÌnh NghŒ An, Ç¥t chÙc An Tïnh T°ng ÇÓc cùmg m¶t BÓ chánh, m¶t Án sát Ç‹ cai trÎ.

3. Húy gia tiên : gi‡ t° tiên trong nhà.

4. QuÆn chúa : ti‰ng g†i con gái các vÎ có tܧc vÜÖng, thu¶c dòng tôn thÃt.

5. Rau rút cá mè : ch» Hán là thuÀn lÜ. TrÜÖng Hàn Ç©i TÃn, ljn mùa thu, nh§ canh rau rút và gÕi cá mè ª quê mình, liŠn tØ quan mà vŠ.