TiÍn Bån

"ñã tØ lâu nghe Çåi danh nhÜ sét Çánh bên tôi, cÙ hÆn không ÇÜ®c bi‰t h† Hàn. Tiên sinh ru°i xe vào cºa khuy‰t; tôi ÇÜ®c tr¶m nghe l©i giáo hÓi, t¿ bi‰t là hân hånh rÃt nhiŠu.ThÜ©ng s§m tÓi muÓn ÇÜ®c thØa ti‰p xuân phong, không phø cu¶c giäi cÃu vong niên này. Ngày trÜóc tôi có dành riêng cái nhà tranh ª Çây làm nÖi "phÜ®ng" ÇÆu, ÇÜ®c tiên sinh ch£ng bÕ qua mà dành tr†n cáo Ön th¡m thi‰t Ãy. HiŒn tåi anh tôi trª låi kinh, tôi ch£ng bi‰t nói làm sao. Tiên sinh muÓn lo d©i gót, bän tâm tôi Çâu có muÓn th‰ mà lòng còn canh cánh ch£ng n« xa nhau. N‰u © dinh quan An Quäng r¶ng rãi trÓng träi không tiŒn thì nên d©i ljn tŒ xá sänh ngoài, cÛng yên sª, ch£ng cÀn phäi Çi xa xôi, qua bên kia cái hÒ sen làm gì, khi‰n tôi bâng khuâng nhÜ bÎ mÃt mát gì Çây. ñó là tình thÆt, tiên sinh nên nghï låi m¶t chút. Có hai ÇiŠu, xin ch†n lÃy m¶t là nên tåm trú, s§m mu¶n tôi së xây riêng biŒt m¶t ngôi nhà, tuÀn nhÆt së làm xong, tiên sinh së n¢m thänh thÖi bên cºa s° vÆy. Nói ch£ng h‰t l©i, nên phäi có thÖ, ngõ hÀu tä rõ cái chân tình mà thôi". ThÖ r¢ng :

	ThÜ®ng sÖn s¡c hå nhån trung chân ñÙc thiŒu niên tôn Çåo bÃt bÀn CÓt lÆn chân ngôn vô Än nhï ñÎnh tri thåch thÜ®ng h»u tiŠn thân Mã ngÜu tÜÖng cÆp giai HÒng quÆn Phì tích nan næng liŒu biŒt nhân Kim nhÆt thº tình vô hån hÆn NhÃt tràng tâm s¿ phó thiên quân
	ThÜÖng sÖn kiŒm båc giä mà chân ñÙc l§n niên cao Çåo ch£ng bÀn L©i tr†ng nhÜ vàng không Än š Duyên ghi trên Çá nÓi tiŠn thân Ng¿a trâu thành bån nguyên ÇÒng quÆn GÀy béo ÇiŠu thang khó kén nhân ñeo hÆn ngày nay tình xi‰t k‹ N‡i lòng cam Ç‹ gºi thiên quân

Tôi coi rÒi lÃy làm cäm Ƕng, dÜ©ng khó mà cáo biŒt ÇÜ®c.. ñây là viŒc bÃt Çác dï, ch¡c lòng ông Ãy ch£ng muÓn th‰. Tôi phúc thÜ nói r¢ng :

"Lãn tôi bÎ v©i vŠ kinh, nºa gánh hành trang, ª nh© bên Çông, tåm trú bên tây, may ÇÜ®c tôn hÀu thành tâm ÇÓi Çãi. ñã hÖn mÜ©i tuÀn nay tránh gió che mÜa, Lãn tôi tܪng th‰ nào cÛng có ngày viŒc së g« ra xong, gÜÖm Çàn trª vŠ núi; có nghï Çâu vÅn bÎ ràng bu¶c ª Çây th‰ này. Th‰ rÒi tuy trong gang tÃc mà låi cách biŒt, khi‰n lòng tôn hÀu bæn khoæn bi‹u l¶ ª l©i thÖ. Lãn tôi lòng càng xúc Ƕng, có bài thÖ luÆt ñÜ©ng kính Çáp nhÜ sau :

	Thâm tình cao nghÎ xuÃt thiên chân Hàm k‰t vô do chí dÛ bÀn M¶ c° thÀn chung suy l» m¶ng ñông kiŠu tây ngø løy nhàn thân Thanh sÖn c¿u ܧc hà vô phÆn Tº các tiŠn trình kh° cáo thân TÙ häi tân b¢ng tuy mãn t†a Tâm tri hoàn h»u k› nhÜ quân
	Tình này bån Ãy ngÅm thiên chân UÃt Ùc vì Çâu Ç‹ chí bÀn TrÓng s§m chuông chiŠu nông n‡i khách ñông kiŠu tây ngø nܧc bèo thân Non xanh c¿u ܧc sao vô phÆn Gác tía tiŠn trình Ç‹ não nhân BÓn b‹ bån bè ÇÀy dÅy Çó MÃy ai bi‰t bøng ÇÜ®c nhÜ quân

Nguyên quan Tråch Ðu là t° thúc Hàm Xuyên HÀu, tiên triŠu có ban cho m¶t khu quan th°. Vì th‰ h† hàng ÇÜ®c ª chung hai dinh ti‰p giáp nhau. Quan Tråch Ðu còn cho mª m¶t cºa nhÕ Ç‹ Hàm Xuyên HÀu qua låi cho tiŒn. Tôi cùng hai ông æn ª v§i nhau, s§m Çào tÓi mÆn, tình ngày càng th¡m thi‰t. Quan Tråch Ðu cÛng cÃm ng¥t ngÜ©i nhà không cho lui t§i ch‡ tôi ª, Çû bi‰t ông kính Çãi tôi th‰ nào.

TØ lúc tôi ljn ª nÖi này thì lòng Üa š thích. M¶t Çêm kia træng chi‰u vào hiên, nhÆn thÃy trúc thÜa gió l†t, ti‰t tr©i êm dÎu, hình bóng u nhã, móc džng trên hoa, hÜÖng bay nhè nhË. ThÆt là ÇËp Çë thú vÎ. Trà ÇÒng pha trà, tôi ngÒi t¿a lan can uÓng m¶t mình. B‡ng có ông Viên Hình là em r‹ tôi ljn k‹ l‹ chút viŒc riêng. Tôi vui mØng xi‰t k‹, cùng ông uÓng trà. Ông Viên Hình nói r¢ng :"ñêm ÇËp th‰ này, træng trong gió mát, thÆt không phø ta, ta låi n« phø sao ?". Tôi Çáp r¢ng :"Ông nói phäi l¡m, ông nên cùng tôi làm m¶t bài thÖ, lÃy ÇŠ tài ñêm træng uÓng trà nói chuyŒn cÛ mà dùng các vÀn canh, thanh, phanh, kinh".

Tôi džc trܧc r¢ng	Ông Viên hình h†a r¢ng
Trà âu phù nguyŒt s¡c Hàn ng†c tÄm bæng thanh M¶ng giác nhân thiên lš Ca tàn då nhÎ canh Cam ngôn vô nghÎch nhï Kh° minh bÃt tu phanh Tinh ÇÄu kinh thi cú Ngâm dÜ døc ky kình	Tr® ngã ngâm hoài khoát ñÜÖng song nguyŒt s¡c thanh Häo Çàm thi vån trøc BÃt giác då tam canh L» khách tâm nhÜ hÕa Trà ÇÒng thû quyŒn phanh ñiêu thanh hà xÙ cÃp Nghi thÎ viÍn chung kình
Chén trà lÒng bóng nguyŒt S¡c tr¡ng t¿a bæng thanh M¶ng tÌnh ngÜ©i thiên lš Ca tàn lúc nhÎ canh L©i ÇÜ©ng tai thích thú Trà cån áo phong phanh Sao chuy‹n câu thÀn cäm Ngâm xong muÓn cÜ«i kình	Ngâm xܧng giøc lòng khách H¶ song chi‰u nguyŒt thanh Mäi bàn thÖ vån cuÓn B‡ng Çã Çêm tam canh KÈ tr† lòng lºa ÇÓt Trà pha trÈ áo phanh ñi‹m canh Çâu gõ gÃp Ng© Çó ti‰ng chuông kình

Ngâm xong, hai ngÜ©i ÇŠu lÀn lÜ®t džc nh»ng bài c° thi, cùng nhau bình duyŒt, canh khuya m©i Çi n¢m. Ngày hôm sau ông Viên Hình có viŒc phäi cáo biŒt. Gi»a lúc Ãy N¶n LiÍu Giám sinh nhân dÎp vŠ Hoan Châu, ljn tØ biŒt tôi. Tôi nói :"Tôi cùng ông ÇŠu là khách TrÜ©ng Yên. Ông thì Çi Nam Çi B¡c, còn tôi nhÜ chim trong lÒng, không t¿ do mà Çi hay ª ÇÜ®c. KÈ ª ngÜ©i vŠ ÇŠu buÒn bã cä, bi‰t làm sao ÇÜ®c".

Tôi m§i ngâm m¶t bài thÖ ng¡n Ç‹ t¥ng ông, kèm theo l©i giäi nhÜ sau :"ñÒng loåi thì tìm ljn nhau, ÇÒng Çåo thì tin cÆy lÅn nhau. M¶t ngày ch£ng nom thÃy nhau thì dài ghê. HuÓng nay ÇÜ©ng trª vŠ Hoan xe Çi vån d¥m, Lãn tôi há không tܪng nh§ sao ? - TØ nay tôi ª nhà tr†, gió s§m træng Çêm buÒn bã. Sau ba chén trà bi‰t cùng ai nói chuyŒn thÖ. Còn nhÜ ông trên ÇÜ©ng Çi, m‡i khi g¥p danh th¡ng, muÓn xܧng muÓn ngâm dÍ quên tôi ÇÜ®c chæng ? - Tình khôn xi‰t k‹, có thÖ Ç‹ dãi lòng".

	Phân huŠ hà m¥c m¥c Nan ng» vÎ tình Ça LiÍu ngån hàm kim s¡c HÜÖng sÖn chi‰u ng†c nga TiŠu lâu kinh c° giÓc Khách t٠Ƕng quan hà C¶ng ܧc Çông tiŠn hÆu Tam thu thä nåi hà
	Chia tay cùng l£ng l¥ng Khó nói bªi tình dài Ngàn liÍu màu vàng ánh Non HÜÖng bóng nguyŒt soi LÀu canh chuông mõ tÓi N‡i khách tiÍn ÇÜa ai Cùng hËn Çông tiŠn hÆu Ba thu tܪng nh§ hoài

Ông N¶n LiÍu Çang khi ngÒi tåi Çó, Çòi lÃy giÃy bút Ç‹ Çáp låi. Có l©i mª ÇÀu r¢ng :"C° nhân nói m¶t Çêm chuyŒn trò còn hÖn cä m¶t bøng thÖ. H¢ng tôi ÇÜ®c bái y‰t phong quang và ghi tác nh»ng l©i Çåo ÇÙc, nhÃt là thÜ©ng ÇÜ®c h†a thÖ thì lÃy làm vui mØng l¡m. Nay xin thuÆt l©i quê mùa Ç‹ phøng h†a".

	HÜÖng bÒi vi nhÆt thi‹u LiÍu t¥ng kš hoài Ça TrÎnh tr†ng duy thanh Çïnh Trù trØ v†ng tÓ nga Vãng lai giai l» khách Thù xܧng chÌ quan hà Tuy h»u trùng phùng ܧc Kim chiêu thä nåi hà ?
	HÜÖng bÒi ngày chºa mÃy LiÍu t¥ng š nên dài TrÎnh tr†ng neo thuyŠn låi NgÄn ngÖ ngó træng soi Vãng lai ÇŠu n‡i khách Xܧng h†a cäm lòng ai G¥p låi tuy giao ܧc Bu°i nay bÎn rÎn hoài

1. Nguyên væn : M‡i dï bÃt thÙc Hàn vi hÆn : lÃy ÇiŠu ch£ng bi‰t h† Hàn làm hÆn. Trong bÙc thÜ gªi Hàn TriŠu Tông, trܪng sº Kinh Châu, Lš Båch có câu : Sinh bÃt døng vån h¶ hÀu, Çãn nguyŒt bÃt thÙc Hàn Kinh Châu (SÓng không cÀn làm vån h¶ hÀu, chÌ mong m¶t lÀn ÇÜ®c bi‰t Hàn Kinh Châu).

2. Xuân phong : gió xuân. Nghïa bóng : dáng dÃp vui tÜÖi, hòa nhã.

3. Giäi cÃu vong niên : cu¶c tình c© g¥p g« mà không k‹ tu°i. Ý nói chÖi b©i k‰t bån cùng nhau mà không k‹ là già hay trÈ.

4. ThÜÖng sÖn : tên núi ª tÌnh Thi‹m Tây. CuÓi Ç©i nhà TÀn, TØ Håo tœ nån ª Än tåi Çó, hiŒu là ThÜÖng SÖn TØ Håo. Núi này rØng sâu v¿c th£m, hình th‰ u th¡ng.

5. KiŒm båc : ít Õi, nhÕ m†n. Ý nói tuy vui cänh núi non ÇËp Çë, nhÜng sÓng trong cänh thanh bÀn.

6. ñÒng quÆn : HÀu này cùng tôi ÇŠu là ngÜ©i phû ThÜ®ng HÒng (l©i chú cûa tác giä Lãn Ông).

7. ñiŠu thang : bi‰n ch‰, gia giäm các vÎ thuÓc Ç‹ pha lÅn thành thang.

8. ñông kiŠu : ª nh© nÖi phía Çông.

9. Tråch Ðu : tên riêng chÌ thÙ quân Üu binh ÇÜ®c kén làm quan túc vŒ canh gi» ÇŠn vua, phû chúa : thÙ quân này lÃy ª ba phû ÇÃt Thanh Hóa và bÓn phû ÇÃt NghŒ An.

10. Kh° minh bÃt tu phanh : trà Ç¡ng ch£ng nên nÃu (phanh : nÃu) - Trong quÓc âm không gieo ÇÜ®c vÀn phanh Ç‹ diÍn dÎch cho Çúng nghïa câu. Ÿ Çây gieo Çúng vÀn thì sai nghïa.

11. HÜÖng bÒi : bÒi ti‰p chÀu ch¿c chÓn thÖm tho, š nói ÇÜ®c gÀn gûi ngÜ©i có ÇÙc thÖm, có phÄm cách quš.

12. LiÍu t¥ng : bÈ cành liÍu mà t¥ng nhau trܧc khi tØ biŒt. Nguyên ª phía Çông thành TrÜ©ng Yên có cái cÀu tên g†i Bái kiŠu. NgÜ©i Hán ÇÜa tiÍn khách ª cái cÀu Ãy thì bÈ cành dÜÖng liÍu mà t¥ng nhau.