 |
Vô dÜ®c khä y khanh tܧng mŒnh H»u tâm Üng ÇÓi qu› thÀn tri Th‰ gian duy h»u phÜÖng danh tåi Phú quš phù vân bän t¿ khi |
| Khanh tܧng thôi Çành không thuÓc ch»a Lòng này th¿c có qu› thÀn hay Th‰ gian chÌ có danh thÖm quš Phú quš mây bay giä dÓi thay |
Quan Tham nghÎ hÕi nhÕ tôi chÙng bŒnh ra sao. Tôi nói :"Cái chân âm ª bên trong Çã kiŒt, dÜÖng không t¿a vào Çâu mà muÓn thoát th‰ ljn nÖi rÒi". Tôi hÕi trܧc kia ch»a bŒnh ra sao. Quan Tham nghÎ Çem quy‹n kš bå cho tôi coi. Tôi xem xét thÃy các vÎ thuÓc ÇŠu là thanh hÕa hóa Çàm, trØ thÃp. Viên quan Ãy tu°i cao, hÀu thi‰p ÇÀy rÅy trܧc m¥t, ngÜ©i già thì chân âm Çã hao, låi luy‰n ái s¡c ÇËp Ç‹ cái tinh khí sút giäm, cho nên âm phäi kiŒt. ThuÓc ch»a Çã không bi‰t bÒi b°, trái låi còn làm tiêu båi Çi, ch£ng nguy sao ÇÜ®c. Tôi nghï måch còn hòa hoãn, th‰ là cái vÎ khí chÜa tuyŒt, nhÜng con bŒnh Çã bÎ thuÓc làm t°n håi, chÙ riêng bŒnh cÛng không ljn n‡i th‰. Tôi cÓ g¡ng sÙc thì m§i nên viŒc ÇÜ®c. Tôi nói r¢ng :"CÖ nguy Çã ljn, chÜa dám Çoan ch¡c, xin bÓc m¶t thang, khó dÍ së phân ÇÎnh ngay. Tôi có ÇiŠu tâm s¿ không bi‰t Çåi quan có Üng cho không, sau Çó m§i dám bÓc thuÓc". VÎ hÀu Ãy Çáp r¢ng :"Lão sÜ có viŒc bäo cho bi‰t, lë nào ch£ng nghe theo". Tôi nói :"Tôi vì già y‰u không th‹ vào chÀu, nhiŠu lÀn làm t© khäi xin ki‰u tØ m§i ÇÜ®c tåi ngoåi mà phøng thÎ thuÓc thang. Nh»ng quš quan các nhà có viŒc tìm ljn thì tôi lÃy c§ già y‰u mà chÓi tØ. Còn quan l§n Çây thì có tình nghïa niên nghÎ v§i anh tôi, tôi ch£ng dám trái l©i. ChÌ vì Thánh ThÜ®ng không ngày nào là không sai quan ljn vÃn an ngài, n‰u nhÜ có hÕi vŠ viŒc dùng thuÓc, xin nói trá ra ngÜ©i khác mà giÃu danh tính cho". Quan Tham nghÎ vào nhà trong cáo trình. ñåi quan sai ông tr® giáo ljn trä l©i r¢ng :"ChÌ mong lão sÜ h‰t lòng ÇiŠu trÎ, tôi Çã ÇiŠu Çình, bÃt tÃt e ngåi". Tôi m§i ch‰ m¶t tang thuÓc tÜ âm thÆt l§n, dùng thøc ÇÎa, ban long, tÃt cä ljn vài ba lång, bäo Çun lºa to rÒi Çem dùng. Tôi tØ biŒt vŠ nhà.
Ngày hôm sau, tr©i còn thÆt s§m Çã thÃy ông tr® giáo, m¥t mày h§n hª, nói r¢ng :"ThÆt là thÀn dÜ®c ! UÓng m¶t nܧc thuÓc thì mát nhÜ Çã uÓng hai ba nܧc, các chÙng bŒnh mÜ©i phÀn Çã giäm Çi ba bÓn, cä nhà ÇŠu h‰t sÙc mØng r«. Quan tôi sai tôi ljn xin thuÓc". Tôi cÙ ÇÖn thuÓc n† thêm nhân sâm mà ch‰ thang b¶i lên. Ngày hôm sau låi cho m©i tôi ljn. Tôi b¡t måch, hÕi bŒnh nhân thì mÜ©i phÀn Ç« Çau bäy, tám. Trong lúc æn uÓng viên quan Ãy cung phøng không thi‰u thÙ gì, tÆn tình xi‰t k‹. Ông cÀm tay nói r¢ng :"GiÆn r¢ng tôi vô duyên, bÎ b†n thÀy thuÓc bÃt tài làm cho khÓn ÇÓn, sušt n»a toi mång. GiÆn r¢ng bác Lång SÖn tØng ljn vÃn an tôi, låi không cho bi‰t låi có bác ª Çây". Tôi nói :"Xin Çåi quan ÇØng trách, anh em v§i nhau càng khó nói". Viên quan nói r¢ng :"CÃt nh¡c cha hiŠn, con không hiŠm nghi, huÓng hÒ là anh em". Tôi nói :"ChÌ vì tÎ hiŠm mà thôi". M†i ngÜ©i ÇŠu cä cÜ©i. Tôi xin phép ra ngoài biên ÇÖn thuÓc. Tôi thÃy hÜ hÕa còn månh, nên ti‰p tøc dùng thang thuÓc b° hÕa, dÅn hÕa và thuÓc vÎ khí. Viên quan ÇÜa t¥ng vÆt thÆt nhiŠu. Tôi tØ tå rÒi ra vŠ. TØ ngày Çó, vÆt th¿c th©i nghi ÇÜa ljn làm quà t¥ng luôn luôn, ch£ng cÀn nói ljn.
M§i ÇÜ®c hÖn m¶t tuÀn, bŒnh låi tái phát, låi v¶i vã cho ngÜ©i ljn m©i tôi. Tôi nghe vÆy ch£ng Çoán ÇÜ®c viŒc gì m§i dò hÕi. NgÜ©i ljn m©i nói r¢ng :"ñích thÎ là ng¶ phòng". Tôi ljn bäo vÎ quan r¢ng :"Phàm bŒnh n¥ng dai d£ng thì khí huy‰t hÜ nhÜ®c, bÃt cÄn m¶t chút thì bŒnh khó mà ch»a ÇÜ®c; Çåi quan thân tr†ng vån kim, xin nên vån l¿". - VÎ quan Ãy Çáp r¢n g :"TØ nay m¶t lòng nghe theo l©i dåy, ch£ng dám cÜ«ng låi". - Tôi låi nghiên cÙu cho thuÓc ÇiŠu b° rÒi cáo lui. Tôi trª låi nhà thì có m¶t ngÜ©i bäo tôi r¢ng :"Ông quan Ãy, cø dÅu có g¡ng sÙc ÇiŠu trÎ cÛng ch£ng ÇÜ®c. N‰u bŒnh có ch»a ÇÜ®c tåm yên thì trong th©i gian bÓn, næm ngày tÃt có vài ba bÆn âm c»u. Ai cÛng nói nhÜ vÆy". Tôi cho là vÎ quan Ãy cÀm quyŠn bính trong tay thì nh»ng viŒc ân oán h£n là có, nhÜng không hay bi‰t là nh»ng lÀm l‡i Çã thành thói quen vÆy, nên tôi chÌ mÌm cÜ©i thôi. RÒi nºa tháng sau, bŒnh tái phát nhÜ trܧc, cho ngÜ©i ljn m©i tôi. Tôi hÕi chuyŒn kÏ lÜ« ng thì ÇÜ®c trä l©i vì æn cÖm n‰p mà ra vÆy. Ông tr® giáo nói riêng v§i tôi r¢ng :"VÎ tÃt låi æn cÖm n‰p mà bŒnh tái phát, n‰u có nhÜ vÆy Çã ch£ng v¶i vã cÀu ljn lão sÜ làm gì, chÌ vì nghe nói bên Çông có thÀy thuÓc thÀn diŒu là thº dù ng m¶t lÀn, ho¥c nghe nói Ç¢ng tây có thÀy thuÓc giÕi låi dùng m¶t thang, trong m¶t ngày m¶t Çêm Çã thay Ç°i ljn bÓn, næm thÀy, š chØng bÎ ng¶ thuÓc, xin lão sÜ Ç‹ tâm ÇiŠu trÎ". ñÜ®c vài ba ngày, bŒnh tuy thuyên giäm m¶t vài phÀn, låi thÃy Çi Ìa chäy. S® r¢ng không cÀm gi» ÇÜ®c, tôi v¶i cho thuÓc vÎ khí m§i yên, rÒi låi bi‰n ra chÙng táo bón, tôi låi dùng thang tÜ âm Ç‹ cho thông hoåt, tåm ÇÜ®c hòa dÎu. Tôi ra vŠ. Næm, sáu ngày qua Çi mà không thÃy ngÜ©i ljn hÕi thuÓc. Tôi hÕi chuyŒn thì ngÜ©i ª cånh tôi nói r¢ng :"Vâng chÎu ng¿ y lo viŒc ch»a bŒnh Çã vài ba ngày rÒi mà không công hiŒu, nay m©i chÜ y h†p låi Ç‹ cùng chåy ch»a". Tôi nghï Çi nghï låi, than r¢ng :"VÎ quan này Çem thân ra thº thuÓc; thÀy thuÓc lÆp dÎ tranh công, tính mång h£n ch£ng còn n»a ! Có ÇiŠu bÃt cÄn là viŒc cûa con ngÜ©i låi cho là mŒnh tr©i không cäi ÇÜ®c Ü ?" - Ngày hôm sau ông tr® giáo ljn tìm tôi, tôi thÃy con quan Tham nghÎ cÛng ljn m©i n»a và còn tå l‡i. Nghe các ông Ãy tìm m†i lë kêu nài thäm thi‰t, tôi nghï thÀm :"N‰u ngày hôm nay bŒnh b§t, ngày mai së låi thay tay khác. Vä låi vÎ khí Çã båi, cái th‰ th¿c khó mà duy trì ÇÜ®c". Tôi không chÎu Çi n»a. H† khÄn cÀu, tôi m§i ch‰ cho m¶t thang cºu dÜÖng. Vài ba ngày sau, quä nghe nói vÎ quan kia Çau không trª dÆy ÇÜ®c. Tôi than thª không thôi. Nhân tÆp c° thi làm thành m¶t bài Çoän luÆt Ç‹ ghi låi s¿ viŒc
|
Vô dÜ®c khä y khanh tܧng mŒnh H»u tâm Üng ÇÓi qu› thÀn tri Th‰ gian duy h»u phÜÖng danh tåi Phú quš phù vân bän t¿ khi |
| Khanh tܧng thôi Çành không thuÓc ch»a Lòng này th¿c có qu› thÀn hay Th‰ gian chÌ có danh thÖm quš Phú quš mây bay giä dÓi thay |
Låi còn em v® quan Trung Hãn cÛng bÎ Çau, toàn thân giá lånh, s® gió, chân bÎ tê liŒt, tai Çi‰c, thêm cái bŒnh táo bón, cÙ hay uÓng nܧc. HÕi ra thì s® ng¿c trܧng, m¶t ly thøc ÇÎa ch£ng dám dùng. Tôi cho dùng bát vÎ gia giäm thêm mÃy vÎ b° âm cho lá lách, vài ba tháng sau là ch»a khÕi cái cÓ tÆt tØng mang mÜ©i næm kia.
RÒi låi bà v® quan huyŒn CÄm Giang Çau chÙng hÕa hÜ, m‡i lÀn phát bŒnh thì ng¿c tÙc, m¥t ÇÕ, nܧc dãi trào ra, Çàm xuyÍn, chân lånh, tai ù, hÖi ng¡n nhÜ muÓn ÇÙt, nói không ra ti‰ng, nhÜ th‰ trong m¶t ngày hay nºa ngày m§i tÌnh. ThÀy thuÓc cho là bŒnh thÃp Çàm ho¥c phong hÕa, ch»a trÎ Çã hai næm rÒi mà bŒnh càng tæng. Tôi dùng bát vÎ cho thêm thuÓc giáng hÕa mà ch»a, chÌ h‰t bÓn, næm tÍ là yên. Còn nhiŠu trÜ©ng h®p khác n»a, ch£ng k‹ xi‰t.
HÒi tôi ª trong núi cÙ tܪng r¢ng ª lj Çô có các danh y, h†c thuÆt giÕi giang, tinh diŒu nhÆp thÀn. Tôi thÜ©ng than l à mình vô duyên nên không ÇÜ®c cùng nhau g¥p g«. Khi ljn kinh thì thÃy thÀy thuÓc trÎ bŒnh không nói là phong hÕa thì cÛng bäo là bŒnh thÃp Çàm. N‰u cho là bŒnh hÜ mà chÎu dùng thuÓc b° thì chÌ phô diÍn khí huy‰t mà thôi. Còn nhÜ chân thûy, chân hÕa là cái gÓc Ç‹ gi» cái mŒnh, cái cÓt y‰u Ç‹ cÀu sÓng thì tuyŒt nhiên không m¶t chút nào coi làm tr†ng. Sao cái nghŠ thuÓc låi khó ljn nhÜ vÆy ! Nh§ xÜa Tiên Chính có nói :"NgÜ©i nܧc ta h†c nghŠ y mà không tinh là vì m¡c phäi hai cái bŒnh : m¶t là ngÜ©i trong Çám nho h†c džc sách thuÓc tØ ÇÀu ljn cuÓi, m¶t lÜ®t là xong, tuyŒt nhiên không nghi ng© nghïa sách, t¿ cho là không có gì khó, d‰n khi dùng thuÓc thì låi hÃp tÃp bÃt cÄn; hai là væn lš t¿ hoåch chÌ m§i ÇÜ®c nºa thôi, n‰u có tÆp nghŠ thuÓc thì cÛng không khÕi tܪng tÜ®ng mÖ hÒ, nghi ho¥c, nhÜ th‹ kÈ kéo cây cung, sÙc ch£ng Çû thì cho là cung cÙng". ThÆt là l©i nói Çích Çáng vÆy. Than ôi ! KÈ bÃt túc là kÈ có bŒnh s¤n, kÈ có dÜ cÛng là kÈ có bŒnh. Há ch£ng phäi là khó ru ? - Nhân Çây tôi ngâm mÃy câu r¢ng :
 |
C° vân døng dÜ®c nhÜ døng binh Sinh sát quan ÇÀu hŒ mi khinh QuÓc thû do Ça khuy phåp xÙ Tàm dÜ cô lÆu lš nan minh | |
| TØ xÜa dùng thuÓc t¿a dùng binh Sinh sát ai ngÜ©i dám rÈ khinh ñÀu sÕ nghŠ y còn y‰u kém Quê mùa ta thËn lš chÜa minh |
Møc Løc
PhÀn Trܧc
PhÀn Sau
