Kinh này ðÑc Ph§t nói tÕi Ukkatthà, r×ng HÕnh Phúc (Subhaga), dß¾i cây c± thø sa la. kinh thuµc loÕi vô v¤n tñ thuyªt.

Toàn kinh vån, ðÑc Ph§t cho chúng ta th¤y ba hÕng "ng߶i":

1)- VÔ VÅN PHÀM PHU:

Là nhæng ng߶i không g¥n gûi, không ðßþc nghe sñ chï dÕy cüa các b§c thánh và không hi¬u rõ các b§c thánh (không vån). do vì không ðßþc nghe sñ chï dÕy cüa các b§c thánh, nên không tß duy ð¬ thu¥n thøc pháp cüa các b§c thánh (không tß); do vì không h÷c höi, không tß duy nên không có sñ thñc hành l¶i dÕy cüa các b§c thánh (không tu). do vì không có khä nång quán chiªu, không có khä nång tu t§p, nên không hi¬u ðßþc bän ch¤t cüa các pháp v¯n là duyên sanh nên có sñ ch¤p trß¾c. Ch¤p trß¾c là ôm ch£t l¤y. Ðinh ninh nó là nhß v§y không bao gi¶ thay ð±i. Có nhi«u loÕi và nhi«u hình thÑc ch¤p ch£t khác nhau. Có loÕi thì cho r¢ng ð¸a ðÕi là duy nh¤t, ngoài ra không có gì khác. do v§y h÷ cho r¢ng ð¸a ðÕi là Tñ Ngã, ho£c không thì ð¸a ðÕi cûng tùy thuµc và Tñ Ngã. Có hÕng thì ch¤p ch£t vào Thüy ðÕi, Höa ðÕi, phong ðÕi v.v... cÑ nhß thª cho ðªn các loÕi chúng sanh, các cõi tr¶i, các b§c thánh, th§m chí cho ðªn Niªt Bàn h÷ cûng tß·ng ra mµt cänh gi¾i r°i ôm ch£t l¤y nó.

"Vì ch¤p nh§n Niªt Bàn là Niªt Bàn, h÷ nghî ðªn Tñ Ngã. Ðem Tñ Ngã so sánh v¾i Niªt Bàn, r°i cho Tñ Ngã chính là Niªt Bàn. Niªt Bàn này ðích thñc là Ta, r°i hoan hÖ an trú trong ðó". ÐÑc Ph§t kªt lu§n: "Ta nói nhæng ng߶i ¤y không hi¬u tý gì v« Niªt Bàn".

Trên ðây là tình trÕng cüa hÕng Vô Vån Phàm Phu. trong khi ðó, hÕng thÑ hai thì khác.

2)- HÿU HšC PHÀM PHU:

Là nhæng ng߶i m£c dù chßa ðích thñc giäi thoát, chßa thành tñu thánh quä, nhßng ðang s¯ng trong ý hß¾ng t¥m c¥u vßþt thoát các phi«n não tr¥n lao ð¬ ðÕt sñ vô thßþng an t¸nh cüa tâm linh. S· dî hÕng ng߶i này ðßþc nhß v§y là nh¶ g¥n gûi, h÷c höi, tß duy, quán sát và tu t§p theo l¶i dÕy cüa các b§c thánh, n®n h÷ th¤y rõ bän ch¤t duyên sanh cüa các pháp, không kh·i v÷ng tâm tham ð¡m hay ch¤p trß¾c; nh¶ v§y mà h÷ tiªn tu ð¬ th¬ nh§p vào Vô Sanh. cho dù pháp ðó là pháp Niªt Bàn ði næa, thì h÷ "Biªt rõ Niªt Bàn là Niªt Bàn. Vì biªt rõ Niªt Bàn là Niªt, nên không nghî ðªn Niªt Bàn, không nghî Tñ Ngã là Niªt Bàn, không hoan hÖ, không an trú trong ðó". ÐÑc Ph§t bäo: "Ta nói v¸ ðó có th¬ hi¬u ðßþc Niªt Bàn".

3)- VÔ HšC la HÁN:

"Này các TÏ Kheo, Nhß lai là b§c A-La-Hán, Chánh ÐÆng Giác, biªt rõ các pháp là các pháp; vì biªt rõ các pháp là các pháp, nên Nhß lai không bao gi¶ có sñ hÖ lÕc trong các pháp. HÖ lÕc là cån bän cüa m÷i sñ kh± ðau. Nhß lai ðã t§n di®t m÷i tham ái, nên không hoan hÖ trong Niªt Bàn. Vì sao v§y? Vì Nhß lai biªt r¢ng hÖ lÕc là cån bän cüa ðau kh±; t× ðó kh·i lên m÷i sanh, già, b¸nh, chªt v¾i các loÕi hæu tình. do v§y, này các TÏ Kheo, ta nói Nhß lai v¾i sñ di®t tr× t¤t cä tham ái, v¾i sß ly nhi­m, v¾i sñ xä ly ðã ch½n chánh giác ngµ Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác".

Xin tham khäo:
Vi®t tÕng: trung Bµ kinh I, kinh Cån Bän Pháp Môn, tr.9; trung A-Hàm 2, kinh Tß·ng, tr.665
Hán tÕng: ÐCI, Tß·ng Kinh, tr.596/giæa
Anh tÕng: middle length sayings I, discourse on the synopsis of Fundamentals, tr.3
Pàli tÕng: majjhima Nikàya, Mùlapariyàya Sutta, kinh s¯ 1