Kinh ðßþc ðÑc Ph§t nói tÕi tu vi®n C¤p Cô еc, Xá V® (Sàvatthi). kinh thuµc loÕi nhân duyên thuyªt. Tên kinh là "ÐoÕn Giäm". ÐoÕn giäm có nghîa là làm giäm thi¬u r°i ði ðªn ðoÕn tr×. Giäm thi¬u và ðoÕn tr× cái gì ? - Ngã ch¤p và Pháp ch¤p.

M· ð¥u bài kinh, ngài ÐÕi Châu na (Mahàcunda) bÕch ðÑc Ph§t : khi có nhæng loÕi s· kiªn thuµc v« tñ ngã (ngã ch¤p) hay thuµc v« thª gi¾i tñ ngã (pháp ch¤p) kh·i lên, mµt v¸ TÏ kheo có chánh ni®m ngay t× ð¥u , có th¬ ðoÕn tr×, xä ly nhæng s· kiªn ¤y không ?

ÐÑc Ph§t v×a trä l¶i v×a giäi thích mµt cách c£n kë cho ngài Châu na nhß sau :

Khi có nhæng s· kiªn nhß v§y kh·i lên, thì v¸ TÏ kheo c¥n phäi nhß th§t quán sát v¾i chánh trí tu® r¢ng "cái này không phäi cüa tôi, tôi không phäi cái này, cái này không phäi tñ ngã cüa tôi". Có chánh quán nhß v§y th¶i có sñ ðoÕn tr×, có sñ xä ly nhæng s· kiªn trên.

Sau cùng ðÑc Ph§t giäng rõ h½n næa là, cho dù mµt v¸ nào ðó ðã thành tñu ðßþc tÑ thi«n và có th¬ nghî r¢ng "ta ðã thñc sñ s¯ng v¾i hÕnh ðoÕn giäm" ði chång næa, thì nhæng quä chÑng ¤y thñc sñ cûng chï m¾i có th¬ ðßþc g÷i là "hi®n tÕi lÕc trú" mà thôi. hay cao h½n næa, nhæng v¸ ðãthành tñu ðßþc tÑ không ð¸nh, có th¬ nghî là h÷ ðã s¯ng v¾i hÕnh ðoÕn giÕm, nhßng kÏ th§t sñ thành tñu cüa tÑ không ð¸nh cûng chï có th¬ ðßþc g÷i là T¸ch T¸nh trú mà thôi, chÑ chßa thñc sñ là ðoÕn giäm. V§y tu hÕnh "ðoÕn giäm" là nhß thª nào ?

- Phäi biªt phát tâm, biªt ð¯i tr¸, biªt hß¾ng thßþng, và phäi ðßþc giäi thoát hoàn toàn.

Phát tâm nhß thª nào ?

- Яi v¾i nhæng ng߶i hành th§p ác nghi®p, thì ta phäi dûng mãnh phát tâm hành th§p thi®n nghi®p. Яi v¾i nhæng ng߶i hành bát tà ðÕo, thì ta phäi dûng mãnh phát tâm hành trì bát chánh ðÕo...

Яi tr¸ nhß thª nào ?

- Ng߶i sát sanh thì l¤y pháp phóng sanh ð¯i tr¸;

- Ng߶i sân h§n thì l¤y pháp t× bi ð¯i tr¸ ;

- Ng߶i tham døc thì l¤y phá b¯ thí ð¯i tr¸ ....

Hß¾ng thßþng là thª nào ?

- T¤t cä các ác, b¤t thi®n pháp ð«u là pháp hß¾ng hÕ; ng߶i thñc hành thi®n pháp là ng߶i ðang hß¾ng thßþng.

Giäi thoát là thª nào ?

- Ng߶i ðã nhiªp phøc, ðã hu¤n luy®n, ðã vßþt ra ngoài sñ chi ph¯i toàn di®n cüa các ác, b¤t thi®n pháp. Không nhæng thª mà còn ðem kinh nghi®m nhiªp phøc và hu¤n luy®n cüa mình hß¾ng dçn ng߶i khác cûng ðßþc giäi thoát khöi sñ chi ph¯i cüa phi«n não nhß mình.

ÐÑc Ph§t dùng mµt ví dø gþi hình r¤t hay : Ví nhß mµt ng߶i b¸ r½i vào trong bùn l¥y không th¬ nào ra khöi ðßþc mà mong ði cÑu mµt ng߶i khác cûng trong bùn l¥y, thì chuy®n này hoàn toàn không th¬ xäy ra . V§y mu¯n cÑu ng߶i, mình phäi tñ ra khöi bùn l¥y trß¾c ðã. Bùn l¥y ðây chính là phi«n não và các ác, b¤t thi®n pháp.

Xin tham khäo :

* Vi®t tÕng : trung bµ kinh I, kinh ðoÕn giäm, tr. 97
* Hán tÕng : trung a Hàm, CÐ 1, chu na V¤n Kiªn Kinh, tr. 573/giæa
* anh tÕng : middle length sayings I, discourse on Expunging, 51
* Pàli tÕng : majjhima Nikàya, sallekha Sutta, 8
*