Kinh này nói tÕi mµt khu r×ng thuµc thành ph¯ TÏ Xá ly (Vesàli), nhân ngài Xá Lþi Ph¤t thu§t lÕi câu chuy®n mµt th¥y TÏ kheo t× bö giáo ðoàn r°i tr· lÕi nói x¤u ÐÑc Ph§t. do v§y, kinh có th¬ li®t vào loÕi Nhân duyên thuyªt.

Kinh thu§t chuy®n, th¥y Sunakkhattha, t× bö giáo pháp cüa ðÑc Ph§t v« lÕi trú xÑ cüa mình và tuyên b¯ v¾i m÷i ng߶i r¢ng "nhæng l¶i dÕy cüa sa Môn gotama chä có gì cao siêu cä. Nhæng l¶i dÕy ¤y chÆng qua là do kinh nghi®m, ho£c nhæng suy tß cá nhân mà thôi. Møc tiêu cüa sa Môn gotama ð« ra là sñ thñc t§p các giáo pháp ð¬ di®t t§n kh± ðau...."

Nghe xong câu chuy®n, ðÑc Ph§t nói v¾i ngài Xá Lþi Ph¤t r¢ng, "t× trong thâm tâm thì sunakkhattha mu¯n chê ta, nói x¤u ta; nhßng nhæng l¶i phát ra lÕi có giá tr¸ tán thán ta "pháp ¤y thuyªt giäng cho mµt møc tiêu ð£c bi®t, có khä nång hß¾ng dçn ng߶i thñc hành di®t t§n kh± ðau".

Lý do là sunakkhattha mu¯n nhìn th¤y nhæng sñ th¥n khäi, nhæng th¥n thông biªn hóa cüa ðÑc Ph§t, nhßng trong lúc s¯ng v¾i giáo ðoàn sunakkhattha chï ðßþc truy«n dÕy nhæng phß½ng pháp thñc t§p chánh ni®m ð¬ an lÕc tñ thân; nhßng có l¨ vì không ý thÑc ðßþc t¥m mÑc quan tr÷ng cüa sñ thñc t§p, ho£c sñ thñc t§p còn yªu kém, không ðü khä nång ðßa ðªn an t¸nh trong cuµc s¯ng, vì v§y mà sunakkhattha ðã tr· v« v¾i cuµc s¯ng thª tøc.

Sñ th§t thì nhæng th¥n thông kÏ di®u không phäi là møc tiêu ðÑc Ph§t nh¡m ðªn, do v§y Ngài không truy«n dÕy cho ð® tØ chÑ không phäi Ngài không có. ChÆng hÕn nhß, nªu mu¯n, Ngài có th¬ mµt thân hi®n ra nhi«u thân và ngßþc lÕi; ði ngang qua t߶ng qua vách nhß ði giæa hß không...Ngài có Thiên nhãn, Thiên nhî, tha tâm thông v.v...nhßng ð¤y không phäi là møc tiêu cüa Ngài. Møc tiêu cüa Ngài, nhß chính sunakkhattha xác nh§n, là sñ t§n di®t kh± ðau. Sñ kh± ðau ðó là nhæng v÷ng ni®m dçn d¡t chúng sanh (chúng ta) sanh tØ trong b¯n loài (th¤p, thai, noãn, hóa sanh). cho dù sanh vào các ác thú nhß ð¸a ngøc, ngÕ quï, súc sanh hay sanh vào thi®n thú nhß các cõi tr¶i, hß·ng m÷i thú vui và có mµt cuµc s¯ng lâu dài, thì ð¤y vçn là trong tình trÕng luân h°i kh± ðau cüa nghi®p lñc ðßa ð¦y mà không ðßþc hß¾ng dçn b·i chánh ni®m, không ðßþc chiªu soi b·i trí tu®. do v§y, v¤n ð« là v¤n ð« thñc t§p ð¬ thành tñu gi¾i hÕnh, thành tñu thi«n ð¸nh, thành tñu trí tu®, chÑ không phäi v¤n ð« ß¾c mu¯n, mong c¥u cái gì khác nhß th¥n thông hay sñ m£c khäi.

ÐÑc Ph§t nh¤n mÕnh tiªp, có nhæng sa Môn, Bà la Môn không th¤y ðßþc ði«u ðó, nên cho r¢ng sñ thanh t¸nh có ðßþc là qua sñ tiªt chª ån u¯ng. Nghî v§y, h÷ tñ ép xác b¢ng cách t§p ån ít d¥n cho ðªn m²i ngày chï còn ån mµt hÕt ð§u, hÕt mè...T¤t cä nhæng kh± hÕnh ðó ta ðã có s¯ng qua nhßng không chÑng ðßþc pháp thßþng nhân, không có tri kiªn thù th¡ng cüa mµt b§c thánh. Chï có chánh trí tu® m¾i có khä nång hß¾ng thßþng, m¾i có th¬ dçn ng߶i thñc hành ðªn t§n di®t kh± ðau.

Kinh còn tiªp tøc nêu lên mµt s¯ các kiªn giäi cüa các giáo phái th¶i b¤y gi¶, nhßng kªt lu§n vçn cho th¤y là không ðßa ðªn an t¸nh và giäi thoát kh± ðau.

Xin tham khäo :

* Vi®t tÕng : trung bµ kinh I, ÐÕi kinh sß tØ h¯ng, tr. 161
* Hán tÕng : ÐC 17, Thân mao hÖ kiên kinh, tr. 591/dß¾i
* anh tÕng : middle length sayings I, greater discourse on the Lion's
Roar, tr. 91
* Pàli tÕng : majjhima Nikàya, Mahàsìhanada Sutta, kinh 12
*