ÐÑc Ph§t nói kinh này tÕi tu vi®n C¤p Cô еc, nß¾c Xá V® (Sàvatthi). kinh thuµc loÕi nhân duyên thuyªt. kinh thu§t mµt câu chuy®n nhß sau:

Mµt bu±i sáng n÷, Chß Tång ði vào thành Xá V® kh¤t thñc, th¤y còn s¾m, ghé thåm mµt trung tâm tu t§p cüa các giáo phái bÕn. trong câu chuy®n håm höi, các v¸ du sî bÕn ð£t v¤n ð« giáo lý v¾i quý th¥y hôm ¤y:

"Sa môn gotama nêu rõ sñ hi¬u biªt hoàn toàn v« các døc v÷ng, v« các s¡c pháp, v« các cäm th÷; chúng tôi ðây cûng nêu rõ sñ hi¬u biªt hoàn toàn v« các døc v÷ng, các s¡c pháp, các cäm th÷. V§y có gì ð£c bi®t, có gì sai khác giæa chúng tôi và sa môn gotama v« v¤n ð« thuyªt pháp hay v¤n ð« giáo hu¤n ?"

Trßa hôm ¤y, sau khi th÷ trai xong, ðÑc Ph§t ðßþc t߶ng trình ð¥y ðü câu chuy®n, Ngài dÕy : Các v¸ ¤y thuyªt pháp v« các døc v÷ng, giáo hu¤n v« các døc v÷ng, nhßng các v¸ ¤y có cho th¤y, cho biªt thª nào là sñ h¤p dçn (v¸ ng÷t) cüa các døc v÷ng không ? Các v¸ ¤y thuyªt pháp, dÕy d², hu¤n th¸ v« các s¡c pháp, nhßng có hi¬u ðßþc, có th¤y ðßþc sñ nguy hi¬m sanh ra t× s¡c pháp không ? Các v¸ ¤y tuyên thuyªt, rao giäng v« các cäm th÷, nhßng các v¸ ¤y có cách nào, có phß½ng pháp nào, có con ð߶ng nào vßþt ra khöi sñ chi ph¯i cüa các cäm th÷ không ? ta ch¡c r¢ng, ðÑc Ph§t nói tiªp, khi ð£t ngßþc lÕi v¤n ð« nhß thª, các v¸ ¤y s¨ phäi g£p khó khån, lúng túng trong câu trä l¶i. Vì r¢ng, nhæng s· tr߶ng ¤y không thuµc phÕm vi hi¬u biªt cüa các v¸ ¤y.

Trß¾c khi kªt lu§n, ðÑc Ph§t giäng cho quí th¥y hôm ¤y nghe r¢ng, m²i pháp nhß v§y ð«u có sñ h¤p dçn, sñ nguy hi¬m cüa nó; và nªu ai th¤y rõ ðßþc ði«u ðó, ð«u có th¬ xu¤t ly khöi sñ ràng buµc, sñ chi ph¯i cüa chúng.

Ví dø, sñ h¤p dçn cüa døc v÷ng là, khi m¡t th¤y mµt s¡c ð©p kh·i lên sñ ßa thích, sñ thèm khát, sñ hân hoan, sñ thöa mãn, sñ ðam mê...trong s¡c ð©p ¤y. Фy là sñ h¤p dçn, ð¤y ðßþc xem là v¸ ng÷t có sÑc quyªn rû cüa døc v÷ng mà không m¤y ai thoát ra ðßþc. Nhßng trong sñ h¤p dçn, quyªn rû ¤y, nªu nhìn th§t sâu s¨ th¤y änh hi®n sñ nguy hi¬m. Døc v÷ng ¤y nªu mong c¥u mà không ðªn, thì sñ kh± não li«n kéo theo. Nªu các døc v÷ng ðßþc thöa mãn, nghîa là có trong tay ta, nhßng b¸ mµt trong nåm tai nÕn nhß nhà nß¾c t¸ch thu, gi£c cß¾p l¤y hªt, h°ng thüy cu¯ng trôi, höa tai thiêu røi hay con hß phá tán, thì sñ kh± cûng tri«n miên. Ðây là cái kh± cüa nhæng gì ðang say ð¡m phäi chia lìa. Ngoài ra, døc v÷ng còn gây ra cänh binh ðao lØa ðÕn : vua này mu¯n chinh phøc vua kia, nß¾c này mu¯n thôn tính nß¾c n÷; vþ ch°ng, cha con, bÕn bè...ly tán, c¯t nhøc chia lìa cûng b¡t ngu°n t× døc v÷ng. Và ð¤y là sñ nguy hi¬m cüa các døc v÷ng. Tß½ng tñ nhß v§y ð¬ hi¬u sñ h¤p dçn, sñ nguy hi¬m cüa các s¡c pháp. Có khi mµt cuµc chiªn tß½ng tàn, sát hÕi không biªt bao nhiêu sinh linh vô tµi chï xäy ra vì s¡c ð©p cüa mµt ng߶i ðàn bà !

Tuy nhiên, nhæng sñ h¤p dçn, nhæng ði«u nguy hi¬m gây ra t× døc v÷ng và các s¡c pháp, không phäi là ði«u không th¬ vßþt thoát ðßþc. ÐÑc Ph§t dÕy, phäi biªt ði«u phøc tham ái v¾i các ái døc, ði«u phøc tham ái v¾i các s¡c pháp, r°i ði ðªn ðoÕn tr× tham ái v¾i các ái døc, ðoÕn tr× tham ái v¾i các s¡c pháp, và ng߶i ¤y hoàn toàn xu¤t ly khöi sñ chi ph¯i, sñ ràng buµc cüa chúng, ðÕt ðßþc hoàn toàn an lÕc giäi thoát.

Xin tham khäo :

Vi®t tÕng : trung bµ kinh I, ÐÕi kinh kh± u¦n, tr. 193
Hán tÕng : ÐC I, trung a Hàm, Kh± ¤m kinh, tr. 584/dß¾i và tr. 586/giæa
Anh tÕng : middle length sayings I, greater discourse on the stems of
Anguish, tr. 110
Pàli tÕng : majjhima Nikàya, Mahàdukkhandha Sutta, kinh 13
*

*