Kinh này ðÑc Ph§t nói cho mµt mµt v¸ thuµc giòng h÷ Thích ca (Sakka), tÕi v߶n ni Câu Lu§t (Nigrodha)thuµc thành ca TÏ la V® (Kapilavatthu) kinh thuµc loÕi nhân duyên thuyªt.
Hôm ¤y ðÑc Ph§t và chúng Tång ðang cß trú tÕi v߶n ni Câu Lu§t, mµt v¸ thuµc giòng h÷ Thích ca ðªn thåm và thßa nhß sau : "T× lâu r°i con hi¬u l¶i dÕy cüa Thª Tôn r¤t rành r¨; con hi¬u r¢ng tham lam, sân h§n, si mê là c¤u uª cüa tâm. Thª nhßng, bÕch Thª Tôn, nhi«u lúc tham pháp, sân pháp và si pháp không nhæng ðªn mà còn chiªm cÑ và an trú trong tâm con. T× ðó con suy nghî, ch¡c phäi có mµt pháp nào ðó trong con chßa ðßþc tiêu di®t, chßa ðßþc ðoÕn tr×, nên các tham, sân, si pháp m¾i có th¬ chiªm cÑ và an trú tâm con ?!"
ÐÑc Ph§t dÕy, ðúng v§y Mahànàma (tên ng߶i v¤n ðÕo), trong ngß½i còn mµt pháp chßa ðßþc tiêu di®t, chßa ðßþc ðoÕn tr× nên tham pháp, sân pháp và si pháp luôn ðªn chiªm cÑ và an trú tâm ngß½i. Pháp ðó là døc v÷ng. Này Mahànàma, các døc v÷ng hß½ng v¸ thì ít mà kh± não thì nhi«u. Sñ nguy hi¬m cüa các døc v÷ng lÕi càng nhi«u h½n. Ch×ng nào v¸ thánh ð® tØ h÷c höi, quán sát th¤y ðßþc ði«u ðó mà chßa thñc sñ xä ly, thì ch×ng ¤y tham, sân, si vçn còn nguyên v©n. cho ðªn khi nào v¸ thánh ð® tØ nhß th§t quán sát : các døc v÷ng hß½ng v¸ ít, kh± não nhi«u; sñ nguy hi¬m lÕi càng nhi«u h½n và thñc sñ xä ly, chÑng nh§p an lÕc qua sñ xä ly, thì lúc b¤y gi¶ v¸ ¤y m¾i không còn b¸ chi ph¯i b·i ác pháp và không còn b¸ tham, sân, si pháp chiªm cÑ và an trú n½i tâm.
ÐÑc Ph§t k¬ lÕi kinh nghi®m bän thân lúc Ngài còn tu nhân: "Thu· xßa, khi ta còn là mµt v¸ B° Tát, chßa chÑng B° Ы, chßa thành Chánh Giác, b¢ng sñ nhß th§t quán sát ta th¤y ðßþc r¢ng, các døc v÷ng v¸ ít, kh± nhi«u, não nhi«u. Sñ nguy hi¬m · ðây lÕi càng nhi«u h½n. D¥u ta th¤y rõ nhß v§y, nhßng ta chßa thñc chÑng ðßþc sñ hÖ lÕc do ly døc sanh, hay chÑng b¤t cÑ mµt pháp cao thßþng nào khác, nên ta vçn b¸ các døc v÷ng chi ph¯i".
Tiªp theo ðÑc Ph§t k¬ 5 pháp làm tång trß·ng døc v÷ng qua 6 cån tiªp xúc v¾i 6 tr¥n, M¡t tiªp xúc v¾i s¡c, tai tiªp xúc v¾i tiªng, mûi tiªp xúc v¾i mùi, lßÞi tiªp xúc v¾i v¸, thân tiªp xúc v¾i v§t (và nóng lÕnh), ý tiªp xúc v¾i pháp có sñ khä ái, khä lÕc, khä ý, khä hÖ, tß½ng ßng v¾i ái nhim thì døc v÷ng tång trß·ng.
Ph¥n còn lÕi cüa kinh, ðÑc Ph§t k¬ mµt s¯ nhæng phß½ng pháp tu kh± hÕnh cüa giáo phái ni Ki«n TØ (Niganthà) lúc b¤y gi¶, v¾i ý hß¾ng mong di®t tr× kh± não và døc v÷ng. Ði«u này gián tiªp cho chúng ta th¤y kh± hÕnh không th¬ t§n di®t kh± ðau và døc v÷ng, mà có th¬ gây thên ðau kh± và døc v÷ng nhi«u h½n.
(Hß½ng v¸ cüa døc v÷ng, sñ nguy hi¬m cüa døc v÷ng, sñ xu¤t ly khöi døc v÷ng...xin xem lÕi kinh ÐÕi Kh± m s¯ 13)
Xin tham khäo :
Vi®t tÕng : trung bµ kinh I, Ti¬u kinh kh± u¦n, tr. 209.
Hán tÕng : ÐC I, trung a Hàm, Kh± ¤m kinh, tr. 586/giæa.
Anh tÕng : middle length sayings I, lesser discourse on the stems of
Anguish, tr. 119.
Pàli tÕng : majjhima Nikàya, Cùladukkhakkhanda Sutta, kinh 14.
*