Kinh này ðÑc Ph§t nói tÕi tu vi®n C¤p Cô еc, thành xá V®. kinh thuµc loÕi vô v¤n tñ thuyªt. Ngài dÕy, v¸ TÏ kheo nào chßa ðoÕn tr× ðßþc 5 tâm hoang vu và 5 tâm tri«n phßþc sau ðây thì không th¬ nào có sñ l¾n mÕnh, trß·ng thành, hßng th¸nh trong pháp lu§t cüa Ngài.
I- 5 tâm hoang vu ¤y là :
1- Có tâm nghi ng¶ b§c ðÕo sß (Ph§t)
2- Có tâm nghi ng¶ v« giáo Pháp
3- Có tâm nghi ng¶ v« Tång ðoàn
4- Có tâm nghi ng¶ v« các h÷c pháp
5- Có tâm phçn nµ ð¯i v¾i mµt v¸ ð°ng tu
Do vì có các tâm trên nên tâm hay sanh do dñ , không n² lñc, không chuyên c¥n, không kiên trì, không có sñ quyªt ðoán, không có ðßþc sñ thöa mãn an lÕc.
II- 5 tâm tri«n phßþc ðó là :
1- tham ái, mong c¥u, khao khát v¾i các døc v÷ng
2- tham ái, say ð¡m v¾i s¡c thân mình (nµi s¡c)
3- tham ái, say ð¡m v¾i các s¡c pháp (ngoÕi s¡c)
4- tham ái, say ð¡m v¾i các sñ ån u¯ng, sàng t÷a, ngü nghï...
5- S¯ng phÕm hÕnh nhßng lÕi mong c¥u ðßþc sanh v« thiên gi¾i
Sau cùng ðÑc Ph§t dÕy tu t§p tÑ th¥n túc ð¬ thñc hi®n 5 loÕi thi«n ð¸nh.
TÑ th¥n túc là :
1) Døc th¥n túc, là loÕi th¥n túc phát ra t× ð¸nh lñc do sñ mong ß¾c thiªt tha. Døc · ðây có nghîa là sñ mong ß¾c thiªt tha.
2) C¥n th¥n túc, là loÕi th¥n túc phát ra t× ð¸nh lñc do sñ tinh c¥n tu t§p.
3) Tâm th¥n túc, là loÕi th¥n túc phát ra t× ð¸nh lñc do sñ chuyên nh¤t cüa tâm.
4) Quán th¥n túc, là loÕi th¥n túc phát ra t× ð¸nh lñc do sÑc quán chiªu.
5 loÕi thi«n ð¸nh :
1) Døc thi«n ð¸nh, kªt quä cüa vi®c tu t§p døc th¥n túc.
2) Tâm thi«n ð¸nh, kªt quä cüa vi®c tu t§p tâm th¥n túc.
3) tinh t¤n thi«n ð¸nh, kªt quä cüa vi®c tu t§p c¥n th¥n túc.
4) Tß duy thi«n ð¸nh, kªt quä cüa vi®c tu t§p quán th¥n túc.
5) tinh c¥n thi«n ð¸nh, loÕi thi«n ð¸nh hi®n hæu trong m÷i th¶i, m÷i cØ chï, m÷i ðµng tác mà không h« có sñ døng tâm. (Kinh hay xßng tán ðÑc Ph§t là th߶ng trø ðÕi ð¸nh là loÕi thi«n ð¸nh này).
ÐÑc Ph§t kªt lu§n : nªu mµt v¸ TÏ kheo nào ðÕt ðßþc 15 loÕi (5 tâm không hoang vu, 5 tâm không tri«n phßþc, 5 loÕi thi«n ð¸nh) kªt quä trên, thì nh¤t ð¸nh v¸ ¤y ðã ð§p vÞ vô minh, phá tan phi«n não, thành tñu tu® giác và ðÕt ðßþc t¯i thßþng an ±n hÕnh phúc, tÑc Niªt Bàn.
Kªt lu§n bài kinh b¢ng mµt thí dø gà mái ¤p trÑng ðúng cách, nh¤t ð¸nh gà con phäi n· và bß¾c ra khöi vö mà không h« có mäy may ý ni®m mong c¥u.
Xin tham khäo :
Vi®t tÕng : trung bµ kinh I, kinh tâm hoang vu, tr. 231
Hán tÕng : ÐCI, Tâm uª kinh, tr. 780/giæa
Anh tÕng : middle length sayings I, discourse on mental Barrenness, tr.132
Pàli tÕng : cetokhila Sutta, kinh thÑ 16