Kinh này ðßþc ðÑc Ph§t nói tÕi tu vi®n C¤p Cô еc, thành Xá V® (Sàvatthi). kinh thuµc loÕi vô v¤n tñ thuyªt và thí dø.

Nµi dung cüa bài kinh, ðÑc Ph§t chï nhæng phß½ng pháp nhiªp phøc các loÕn tß·ng, ác tâm ð¬ dçn ðªn sñ tiêu di®t các loÕn tß·ng, ác tâm ¤y h¥u ðÕt ðßþc sñ an tînh cüa nµi tâm. Nhæng phß½ng pháp này giúp cho tâm cüa ng߶i thñc hành m²i lúc m²i thång tiªn nên ðßþc g÷i là tång thßþng tâm. ÐÑc Ph§t li®t kê ra 5 tß¾ng trÕng, có th¬ g÷i là 5 cách, ð¬ giúp ðình chï các ác tß duy, ðßa ðªn sñ an t¸nh, nh¤t tâm, ð¸nh tînh n½i nµi tâm.

Nåm phß½ng pháp ¤y là :

1- khi ng߶i thñc t§p thi«n quán, y cÑ hay suy tß mµt tß¾ng trÕng nào ðó, thay vì dçn ðªn sñ an t¸nh, ðÕt ðßþc vô døc, vô sân, vô si; lÕi d¤y lên tham døc, sân h§n và si mê, thì l§p tÑc y cÑ vào mµt tß¾ng trÕng khác làm phát lên các thi®n tß duy ð¬ ð¯i tr¸ các ác tß duy trß¾c ðó. Nh¶ ð¯i tr¸ nhß v§y mà các ác tß duy ðßþc ðình chï, d¥n d¥n dçn ðªn tiêu di®t. do tiêu di®t ðßþc các ác tß duy mà tâm ðßþc an trú, ð¸nh tînh.

2- trong tr߶ng hþp dùng mµt tß¾ng trÕng khác có tác døng phát kh·i thi®n tß duy mà vçn không có kªt quä; tham døc, sân h§n, si mê vçn tiªp tøc d¤y lên, thì ng߶i thñc hành lÕi chuy¬n qua mµt cách khác. Cách thÑ hai này là kh·i lên sñ qúan chiªu v« nhæng hi¬m nguy, nhæng ðµc hÕi cüa các ác tß duy ðó. ChÆng hÕn nhß nh§n di®n : ðây là tß duy b¤t thi®n; tß duy này ðßa ðªn tµi báo; tß duy này ðßa ðªn kh± quä...Nh¶ quán sát nhß v§y mà các ác tß duy ðßþc ðình chï, dçn ðªn sñ an ð¸nh, nh¤t tâm, ð¸nh tînh cüa nµi tâm.

3- Tr߶ng hþp thÑ ba là nªu quán sát v« nhæng nguy hi¬m, nhæng tµi báo mà vçn không thành công, thì c¥n phäi t§p không nh¾ nghî, không suy tß ðªn nhæng tß duy ðó næa hay b¤t cÑ mµt tß¾ng trÕng nào khác. Nh¶ ðình chï m÷i tß duy nhß v§y mà dçn ðªn tâm ðßþc an t¸nh và ð¸nh tînh.

4- Nªu ðình chï m÷i tß duy nhß v§y mà vçn không có hi®u nghi®m, thì b¡t ð¥u tr· lÕi b¢ng cách quán sát các hành tß¾ng cüa các ác tß duy cûng nhß tß¾ng trÕng cüa sñ ðình chï tß duy ra sao. Có nhæng hành giä nh¶ thñc hành nhß v§y mà ðình chï ðßþc các ác tß duy, ðßa ðªn sñ an t¸nh, sñ ð¸nh tînh nµi tâm.

5- Cu¯i cùng, nªu t¤t cä ð«u vô hi®u, thì dùng cách dùng tâm chª ngñ tâm (dî tâm duyên tâm); tÑc dùng ð¸nh tâm ð¬ chª ngñ v÷ng tâm. Nh¶ dùng ð¸nh tâm chª ngñ v÷ng tâm, nên v÷ng tâm ðßþc ðình chï; dçn ðªn sñ an t¸nh, ð¸nh tînh cüa nµi tâm.

(Nghi v¤n · ðây là : tâm ðang loÕn ðµng, v÷ng ni®m chßa chª ngñ ðßþc, thì ð¸nh tâm ðâu ra mà chª ngñ v÷ng tâm ? - Câu trä l¶i có th¬ b¡t ngu°n t× giai ðoÕn thÑ tß; nghîa là khi quán sát các hành tß¾ng cüa các ác tß duy mà không th¤y ch² xu¤t xÑ cûng nhß không th¤y ch² quy xÑ cüa chúng, thì cái th¤y, cái biªt ¤y chính là ð¸nh tâm. Cái biªt, cái th¤y là tên khác cüa trí tu®. duy trì trí tu®, duy trì chánh ni®m thì v÷ng tâm không sanh).

ÐÑc Ph§t dùng ví dø là l¤y mµt ði«u t¯t ð©p h½n ð¬ thay thª mµt ði«u x¤u dÞ h½n. Ví nhß mµt ng߶i thþ mµc dùng mµt chiªc nêm m¾i, t¯t ðóng ngay vào ch² chiªc nêm cû, hß.

Xin tham khäo :

Vi®t tÕng : trung bµ kinh I, kinh an trú t¥m, tr. 269
Hán tÕng : ÐCI, Tång thßþng tâm kinh, tr. 588/trên
Anh tÕng : middle length sayings I, discourse on the forms of Thought, tr. 152
Pàli tÕng : majjhima Nikàya, Vitakkasanthàna Sutta, kinh 20
*