Kinh ðßþc ðÑc Thª Tôn nói tÕi tu vi®n C¤p Cô еc, thành Xá V® (Sàvatthi). kinh thuµc v×a nhân duyên v×a thí dø. Nhân duyên vì nhân mµt v¸ thiên ðªn thåm ðÕi ðÑc Kumàrakassapa tÕi Andhavana; nhân cuµc thåm viªng này, v¸ thiên k¬ mµt chuy®n ngø ngôn có tên là Gò M¯i. Và vì thª kinh cûng có th¬ li®t vào loÕi thí dø.

Chuy®n r¢ng : Có mµt gò m¯i, ban ðêm phun khói, ban ngày chiªu sáng. Mµt v¸ Bà la Môn bäo : nªu ai có trí hãy l¤y gß½m ðào lên. Mµt v¸ ðào lên thì th¤y mµt then cØa. L¤y then cØa lên lÕi th¤y con nhái. sau khi b¡t con nhái, th¤y mµt con ð߶ng hai ngã. Phá hüy con ð߶ng hai ngã, lÕi th¤y mµt døng cø l÷c sæa. L¤y døng cø l÷c sæa lên, th¤y mµt con rùa. B¡t con rùa, lÕi th¤y mµt con dao. Nh£t con dao, lÕi th¤y mµt miªng th¸t. Lßþm miªng th¸t, th¤y mµt con r¡n h± ðang n¢m yên..... V¸ Bà la Môn bäo : ch¾ ðµng r¡n h± mà hãy ch¤p tay cúi ð¥u. Chuy®n k¬ xong, v¸ thiên bäo ðÕi ðÑc Kumàrakassapa nên ðªn höi ÐÑc Ph§t v« ý nghîa cüa câu chuy®n.

ÐÑc Ph§t giäi thích câu chuy®n ngø ngôn nhß sau :

* Gò m¯i ðßþc xem nhß thân tÑ ðÕi cüa chúng ta, do cha m© sanh, ðßþc nuôi dßÞng b¢ng các loÕi ðoàn thñc, nhßng luôn b¸ vô th߶ng chi ph¯i.

* ban ðêm phun khói là sñ suy tß, tìm c¥u dña trên nhæng công vi®c xäy ra ban ngày.

* ban ngày chiªu sáng là nhæng suy tß, tìm c¥u ban ðêm r°i ban ngày ðem ra thñc hành qua thân, kh¦u, ý.

* V¸ Bà la Môn dø cho nhæng v¸ tu t§p ðã chÑng ð¡c ðÕo quä chân chánh giäi thoát.

* Ng߶i có trí dø cho nhæng v¸ tu t§p còn · ð¸a v¸ hæu h÷c.

* Cây gß½m (ð¬ ðào ð¤t) dø cho trí tu® cüa các b§c thánh.

* Ðào lên dø cho sñ tin t¤n liên tøc.

* Cái then cØa dø cho vô minh; l¤y then cØa lên là quyªt t× bö vô minh.

* con nhái dø cho sñ não loÕn cüa phi«n não; b¡t con nhái làth¬ hi®n sñ hàng phøc phi«n não.

* con ð߶ng hai ngã dø cho sñ nghi ho£c; phá con ð߶ng hai ngã là t× bö nghi ho£c.

* Døng cø l÷c sæa dø cho 5 tri«n cái (tham, sân, si, mÕn, nghi); l¤y døng cø l÷c ræa lên tÑc bö 5 tri«n cái.

* con rùa dø cho ngû u¦n; b¡t con rùa là vßþt khöi sñ chi ph¯i cüa ngû u¦n.

* con dao dø cho 5 cån tiªp xúc v¾i 5 tr¥n sanh ra các tham ái; nh£t con dao lên tÑc là sñ hµ trì 5 cån b¢ng chánh ni®m.

* Miªng th¸t dø cho tham ái; vÑt miªng th¸t ði tÑc t× bö tham ái.

* con r¡n h± n¢m yên dø cho ng߶i tu ðã t§n di®t l§u ho£c; ð×ng ðµng ðªn r¡n h±, tÑc không có gì chi ph¯i ðßþc næa.

* Ch¤p tay cúi ð¥u là tôn kính các v¸ ðã giäi thoát hoàn toàn.

Xin tham khäo :

Vi®t tÕng : trung bµ kinh I, kinh gò m¯i , tr. 323.
Hán tÕng : ÐCI, Ngh¸ dø kinh, tr. 918/giæa
Anh tÕng : middle length sayings I, discourse on the Anthill, tr. 183
Pàli tÕng : majjhima Nikàya, Vammìka Sutta, kinh thÑ 23
*