Kinh ðßþc chia làm hai ph¥n. Ph¥n ð¥u do ðÑc Thª ton khai th¸ tÕi tu vi®n Trúc Lâm, thuµc thành Vß½ng Xá, sau mùa an cß; thuµc loÕi nhân duyên. Ph¥n hai ghi lÕi cuµc ðàm lu§n cüa hai v¸ ðÕi ð® tØ : ngài Xá Lþi Ph¤t và ngài punna Mantàniputta (Phú Lâu na di Ða la ni TØ), tÕi mµt khu r×ng g¥n tu vi®n C¤p Cô еc.

Sau l­ tñ tÑ, chu tång t§p trung ðänh l­ ðÑc Thª Tôn ð¬ ðßþc nghe sñ khuyªn khích, sñ sách t¤n và nhæng chï giáo c¥n thiªt trên ð߶ng ph¦m hÕnh giäi thoát. ÐÑc Thª Tôn nhìn ðÕi chúng và nh§n th¤y hôm ¤y có r¤t ðông chß tång ð¸a phß½ng, nên Ngài truy«n dÕy nhß sau : "Này quí th¥y, nªu tÕi ð¸a phß½ng mà có mµt v¸ TÏ kheo ð¥y ðü ph¦m hÕnh và thành tñu các ði«u : thi¬u døc, tri túc, ðµc cß, không nhi­m ô, c¥n mçn tinh t¤n, thành tñu gi¾i hÕnh, thành tñu thi«n ð¸nh, thành tñu trí tu®, thành tñu giäi thoát và giäi thoát tri kiªn; không nhæng thª mà còn giäng giäi và sách t¤n m÷i ng߶i thành tñu các ði«u trên, và nh¤t là sñ giäng giäi và sách t¤n ðó ðßþc các v¸ ð°ng phÕm hÕnh tán thán, thì quä là mµt hÕnh phúc l¾n không nhæng cho ðÕi chúng, mà còn cho m÷i ng߶i tÕi ð¸a phß½ng."

ÐÑc Thª Tôn dÑt l¶i, ðÕi chúng tÕi ð¸a phß½ng tuy d¸ kh¦u mà ð°ng âm, nh¤t loÕt xßng tán r¢ng : "BÕch ðÑc Thª Tôn, tÕi ð¸a phß½ng chúng con hy hØu có ðßþc TÏ kheo punna Mantàniputta (Phú Lâu Na) có ð¥y ðü ph¦m hÕnh và thành tñu các ði«u trên, Th¥y ðã ðßþc t¤t cä các v¸ ð°ng tu kính tr÷ng và xßng tán."

Khi nghe ðÕi chúng xß¾ng xu¤t nhß v§y, ngài Xá Lþi Ph¤t vô cùng hoan hÖ và mong mu¯n có mµt lúc nào ðó ðßþc trñc tiªp g£p v¸ TÏ kheo tuy ð°ng phÕm hÕnh nhßng lÕi có ð¥y ðü các ði«u mà b§c tôn sß cûng tán thán, ð¬ cùng nhau lu§n ðÕo.

R¶i Trúc Lâm, ðÑc Thª Tôn ði v« tu vi®n C¤p Cô еc, ngài Phú Lâu na cùng theo. sau khi ðßþc ðÑc Thª Tôn khai th¸ mµt s¯ v¤n ð« khác, ngài Phú Lâu na vào r×ng ðµc cß thi«n ð¸nh. Ngài Xá Lþi Ph¤t không bö lÞ c½ hµi, tháp tùng ð¬ ðßþc v¤n ðÕo nhß t×ng mong möi.

Ngài Xá Lþi Ph¤t ð£t mµt s¯ các câu höi v¾i ngài Phú Lâu na nhß sau: theo hi«n giä, có phäi s¯ng phÕm hÕnh dß¾i sñ chï dÕy cüa ðÑc Thª Tôn là vì møc ðích gi¾i thanh t¸nh không ?

* Tôi không nghî v§y, thßa hi«n giä.

- Có phäi s¯ng phÕm hÕnh dß¾i sñ chï dÕy cüa ðÑc Thª Tôn là vì møc ðích tâm thanh t¸nh không ?

* Tôi không nghî v§y, thßa hi«n giä.

- ... vì møc ðích kiªn thanh t¸nh ?

* Không.

- ... vì møc ðích ðoÕn nghi thanh t¸nh ?

* Không.

-... vì møc ðích ðÕo phi ðÕo tri kiªn thanh t¸nh ?

* Không.

-... vì møc ðích ðÕo tri kiªn thanh t¸nh ?

* Không.

-... vì møc ðích tri kiªn thanh t¸nh ?

* Cûng không phäi.

- V§y xin hi«n giä cho biªt møc ðích ?

* Vì ð¬ ðÕt møc ðích t¯i h§u là vô thü trß¾c niªt bàn mà tôi nguy®n s¯ng phÕm hÕnh dß¾i sñ chï dÕy cüa ð¤ng ÐÕo Sß.

Ь làm sáng tö thêm v¤n ð«, ngài Phú Lâu na dùng thì dø "trÕm xe" ð¬ giäng giäi. Ví dø, vua ba Tß N£c t× thành Sàvatthi c¥n qua thành Sàketa, nhßng phäi träi qua t¤t cä là 7 trÕm xe. V§y khi ðªn n½i, nªu quan c§n th¥n höi có phäi do chính c± xe này ðã ðßa b® hÕ ðªn ðây không, thì vua phäi trä l¶i nhß thª nào m¾i ðúng? C¯ nhiên phäi trä l¶i t× trÕm xe thÑ nh¤t ðßa ðªn trÕm xe thÑ hai. TrÕm xe thÑ nh¤t không phäi là møc ðích và trÕm xe thÑ hai, ba, tß... cûng không phäi là møc ðích; mà møc ðích ðã ðßþc ð£t ra t× ð¥u là thành Sàketa.

Cûng v§y, møc ðích cüa ng߶i tu, s¯ng phÕm hÕnh dß¾i sñ chï dÕy cüa ðÑc Thª Tôn, t¯i h§u là Niªt Bàn chÑ không phäi vì thanh t¸nh cái này hay thanh t¸nh cái kia. tuy nhiên, nªu không có sñ thanh t¸nh c¥n thiªt trß¾c ðó, thì cûng không th¬ có ðßþc Niªt Bàn. Cûng nhß không b¡t ð¥u t× trÕm xe thÑ nh¤t, thì không th¬ nào ðªn trÕm xe thÑ hai, ba v.v..

Ngài Xá Lþi Ph¤t tán thán ngài Phú Lâu na là b§c bi®n tài vô ngÕi. sau khi ðßþc biªt chính ng߶i ðàm ðÕo v¾i mình là Xá Lþi Ph¤t, ngài Phú Lâu na ðã ðáp lÕi b¢ng mµt l¶i tán thán cao h½n m÷i l¶i tán thán "Tôi ðã ðßþc di­m phúc ðàm lu§n v¾i mµt b§c ð® tØ mà ðßþc xem là ngang hàng v¾i ð¤ng ÐÕo Sß mà näy gi¶ tôi không biªt !"

Xim tham khäo :

* Vi®t tÕng : trung bµ kinh I,
*