¿u ba ly trß¾c khi quy y Ph§t là mµt ð® tØ tÕi gia ßu vi®t cüa phái ni Ki«n TØ (Nigantha). Th¥y cüa ông ta là Nàtaputta. Nàtaputta có mµt v¸ ð® tØ ða vån, bác h÷c tên là Dìghatapassi, nhßng v¸ này r¤t dè d£t trß¾c ðÑc ðµ và trí tu® cüa ðÑc Ph§t. do v§y, mµt hôm th¥y cüa ¿u ba ly sai ông ta ði bi®n lu§n v¾i ðÑc Thª Tôn, chính Dìghatapassi ðã can ngån, m£c dù ¿u ba ly ðßþc xem là mµt nhà hùng bi®n b§c nh¤t. Th¥y cüa ¿u ba ly nói r¢ng, v¾i mµt ng߶i nhß sa môn Gautama, ngoài ta, Dìghatapassi và ¿u ba ly không ai có th¬ ð¸ch n±i. ¿u ba ly nh§n lãnh sÑ mÕng do th¥y giao phó ra ði, mang theo mµt ý nghî s¨ ðánh bÕi ðÑc Ph§t b¢ng mµt vû khí lþi hÕi nh¤t cüa mình, ðó là giáo lý ðßþc th¥y trao truy«n và tài bi®n lu§n cüa mình. Sñ tình ðã ðäo ngßþc, chính ¿u ba ly xác nh§n : "BÕch Thª Tôn, v¾i ví dø ð¥u tiên con ðã hoan hÖ, ðã thöa mãn. Nhßng vì mu¯n nghe các v¤n ðáp sai bi®t cüa Ngài, nên con m¾i nghî ðóng vai rò ð¯i l§p v¾i Thª Tôn" (1). ¿u ba ly ðã quy y v¾i ðÑc Ph§t. "...v§y nay con xin quy y Thª Tôn, quy y pháp, quy y chúng TÏ kheo tång; t× nay cho ðªn tr÷n ð¶i con xin quy ngßÞng".

Câu chuy®n thú v¸ · ch², sau khi ¿u ba ly xin quy y tam Bäo, ðÑc Ph§t ðã ba l¥n nh¤n mÕnh : "Ông hãy suy nghî cho th§t chín ch¡n trß¾c khi hành ðµng!" Sñ nh¤n mÕnh này ðã làm cho ¿u ba ly v×a cäm ðµng, v×a khâm phøc, ông ðã nói : ".....các ngoÕi ðÕo nªu ðßþc con xin làm ð® tØ, h÷ s¨ trß½ng c¶ lên mà tuyên b¯ : ¿u ba ly ðã tr· thành ð® tØ cüa ta; trong khi ðó cho ðªn ba l¥n Thª Tôn vçn bäo con suy nghî cho th§t chín ch¡n;.....bÕch Thª Tôn, mong Thª Tôn nh§n con làm ð® tØ, t× nay cho ðªn tr÷n ð¶i con xin quy ngßÞng Thª Tôn".

Sau khi ðã tr· thành ð® tØ cüa ðÑc Ph§t, b¢ng tâm t× bao la, không phân bi®t bï thØ, Ngài ðã trao truy«n cho ¿u ba ly thñc t§p qua l¶i d£n dò : "Này ¿u ba Ly, ðã t× lâu gia ðình cüa ngß½i nhß mµt giªng nß¾c, mµt su¯i ngu°n cho các v¸ ni Ki«n TØ. V§y hãy tiªp tøc cúng d߶ng các món ån cho h÷".

Khi hay tin ¿u ba ly ðã tr· thành ð® tØ cüa ðÑc Ph§t, nigantha nataputta ðích thân ði ki¬m chÑng, và r°i ông ðã chªt vì mµt c½n u¤t h§n dâng lên trß¾c mµt sñ th§t phü phàng.

(1) Giáo lý cüa phái ni Ki«n TØ chú tr÷ng v« Thân PhÕt, l¤y thân phÕt làm chính. trong khi ðó, giáo lý cüa Ph§t ð£t tr÷ng tâm n½i Ý Nghi®p, cho ý nghi®p dçn ð¥u t¤t cä.

Xin tham khäo :

Vi®t tÕng : trung bµ kinh 2, kinh ¿u ba Ly, tr. 79
Hán tÕng : ÐCI, ¿u ba ly kinh, tr. 773/trên
Anh tÕng : middle length sayings II, discourse with Upàli, tr. 36
Pàli tÕng : majjhima Nikàya, Upàli sutta, kinh s¯ 56.