Thñc hi®n m÷i thÑ b¢ng cái tâm Vô Tâm, làm nhæng vi®c c¥n thiªt v¾i sñ Vô Hành, thß½ng yêu cuµc ð¶i, mong mu¯n làm m÷i ði«u t¯t lành cho h÷ v¾i tâm Vô Døc thì ðó là chúng ta thñc hành ðÕo Ph§t, ðÕo giác ngµ, ðÕo an vui tïnh thÑc trong cuµc ð¶i. Nói nhß Thi«n Sß Trúc Lâm: Nhæng kë h²n tøc hòa quang, ðem ánh sáng giác ngµ mà chiªu vào cuµc s¯ng hàng ngày.

Nói khác ði, khi ta nhìn cuµc ð¶i b¢ng con m¡t trí tu®, con m¡t cüa sñ hi¬u biªt chân th§t, thì m÷i thÑ hi®n ra tánh trong sÕch và r²ng l£ng cüa chúng nhß theo l¶i ðÑc Ph§t dÕy trong kinh ði¬n.

---"Trong ÐÕi Bi¬u Tßþng, t¤t cä tµi l²i ð«u cháy tiêu. trong ÐÕi Bi¬u Tßþng, chúng ta ðßþc giäi phóng khöi ngøc tù cüa thª gian này. Ðó là ng÷n Pháp ðång t¯i thßþng Mà kë nào không tin tß·ng là kë dÕi kh¶ Vì luôn luôn phäi ng§m nh¤m sñ ð¾n ðau và kh¯n kh±."

--Khi tâm an vui trong sáng xu¤t hi®n thì tình thß½ng yêu b×ng d§y ðßa chúng ta ðªn ch¯n hÕnh phúc rµng l¾n bao la. Chính nång lßþng mãnh li®t cüa tình thß½ng yêu, cüa sñ hi¬u biªt chân th§t, cüa ngu°n hÕnh phúc tràn ð¥y ðó chuy¬n hoá t¤t cä nhæng kh± ðau, nhæng lo sþ, nhæng ám änh tµi l²i thành ngu°n nång lßþng trong sáng tñ nhiên ban ð¥u. do ðó, khi tâm giác ngµ hßng kh·i thì l§p tÑc m÷i ði«u x¤u xa cüa tâm phân bi®t ði«u tñ chúng tiêu tan nên nói "t¤t cä m÷i tµi l²i ð«u cháy tiêu". Lúc ðó, bao nhiêu gi§n h¶n, lo sþ, thù h§n, tÑc t¯i, bñc bµi, sþ hãi, s¥u não bao vây l¤y ta tÕo thành mµt ngøc tù kh± ðau trong thª gian này tñ chúng tan biªn ði thành ngu°n nång lñc trong lành nên ta thoát khöi ngøc tù phi«n não. Chân lý ðó là ng÷n ðèn chân th§t cao quý nh¤t mà m²i chúng ta nên hß¾ng v« ð¬ thñc hành sñ chân th§t t¯i thßþng nªu chúng ta không mu¯n cÑ mãi mãi quanh qu¦n trong ch¯n ngøc tù luân h°i kh± ðau miên vi­n.

--"Trên con ð߶ng giäi phóng mình ra khöi phi«n não, Hãy nß½ng tña vào b§c ðÕo sß. khi tâm ðßþc ân ði¬n cüa ngài, con ð߶ng giäi thoát ðã b¡t ð¥u."

--Nhi«u ng߶i Ph§t tØ th߶ng nói tu tÕi tâm r°i t× ðó · nhà, không ði chùa tøng kinh hay nghe giäng, không tìm ðªn các v¸ th¥y ð¬ h÷c ðÕo. tuy nói tu tÕi tâm nhßng chÆng biªt thñc sñ tâm là gì. H÷ không biªt rõ v« Ph§t pháp, s¯ng trong sñ b¤t an hay phi«n não mà không biªt mình ðang bö qua mµt c½ hµi quý báu khi mình ðang có duyên may là mµt ng߶i ph§t tØ.

Ng߶i ph§t tØ là ng߶i quay v« nß½ng tña ba viên ng÷c quý mà chúng ta th߶ng nói là quy y Ph§t, Pháp và Tång. Ph§t là v¸ th¥y chï cho mình con ð߶ng an vui, giäi thoát. Pháp là con ð߶ng chân th§t cüa tình thß½ng yêu, sñ hi¬u biªt và ngu°n hÕnh phúc rµng l¾n bao la. Tång là các v¸ tu hành hß¾ng dçn nhæng ng߶i tu tÕi gia ð¬ tÕo thành mµt cµng ð°ngan vui và giäi thoát.

Ði«u quan tr÷ng h½n næa, khi thñc hành ðÕo Ph§t trong ð¶i s¯ng hàng ngày, chún gta khám phá ba viên ng÷c quý, tam Bäo, n½i chính m²i chúng ta: Ph§t là tánh rµng l¾n tràn ð¥y kh¡p vû trø, vînh vi­n có m£t, không có sanh ra và chªt ði, Pháp là lòng thß½ng yêu, sñ hi¬u biªt chân th§t và ngu°n hÕnh phúc vô biên. Tång là sñ bi¬u lµ tình thß½ng yêu, sñ hi¬u biªt chân th§t, sñ thông minh bén nh§y, sñ tïnh thÑc trong sáng, lòng bao dung trong cuµc s¯ng hàng ngày.

Mu¯n s¯ng v¾i ba viên ng÷c quý ðó thì chúng ta n² lñc tìm th¥y h÷c ðÕo. Nhæng v¸ ðã có sñ giác ngµ chân th§t s¨ chï cho ta con ð߶ng an vui hÕnh phúc. Chúng ta nß½ng tña n½i b§c ðÕo sß và c¥u mong sñ chï dÕy cüa các ngài. Nh¶ sñ gia trì và dçn d¡t cüa các ngài, chúng ta ch¡c ch¡n s¨ m· cánh cØa an vui kÏ di®u cüa ð¶i s¯ng.

---"M÷i thÑ trên cuµc ð¶i này th§t vô nghîa, Chï là nhæng hÕt gi¯ng gây phi«n muµn. Các l¶i dÕy h©p hòi chï ðßa ðªn sñ v÷ng ðµng Chúng ta chï nên noi theo nhæng l¶i dÕy rµng l¾n."

--Khi còn s¯ng trong thª gi¾i mê v÷ng, t¤t cä m÷i thÑ ta th¤y, nghe, nªm, biªt, t¤t cä nhæng ði«u chúng ta theo ðu±i thñc hành, t¤t cä nhæng ni«m thß½ng n²i h§n chï là nhæng sñ ð¯i ðãi n½i tâm phân bi®t mà phát sinh. Chúng không chï là vô nghîa hay phi lý mà còn tÕo ra bao nhiêu kh± ðau, phi«n muµn n½i chúng ta.

Khi tâm mê m¶, trí óc chúng ta lúc nào cûng phäi bám vúi vào mµt thÑ gì ðó d¬ chúng ta giäi trí vì chúng ta sþ phäi ð¯i di®n v¾i th¶i gian trôi qua mà ta không có cái gì ð¬ nh¾, thß½ng, gi§n , ghét, suy nghî hay lý lu§n. Chúng ta sþ sñ tr¯ng v¡ng mà ta g÷i là sñ cô ð½n lÕnh lùng hay cái tâm tr¯ng r²ng. khi chúng ta cho mình mµt d¸p ng°i yên l£ng ð¬ nhìn vào tâm cüa mình, chúng ta s¨ th¤y hªt ý tß·ng này ðªn ý tß·ng khác kéo ðªn, chúng g°m ðü thÑ thu§n ngh¸ch, hòa hþp hay mâu thuçn v¾i nhau làm kh½i d§y không biªt bao nhiêu nhæng cäm xúc ð¯i ngh¸ch. Lúc ðó, ta th¤y rõ trò vô ích cüa trí óc mình, luôn luôn tr¯n tánh hi®n tÕi b¢ng cách chÕy theo nhæng chæ nghîa, nhæng l¶i nói, nhæng kÛ ni®m t× quá khÑ ð¬ có nhæng rung cäm giúp cho ta th¤y mình ðang s¯ng. "Tôi suy tß v§y tôi hi®n hæu", cûng nhß thª, khi ð¬ lòng mình rung lên nhæng ði®u bu°n, vui, thß½ng , gi§n t× qúa khÑ kéo v«, ta th¤y mình ðang "S¯ng", ðang có m£t trong cuµc ð¶i.

Trong thâm tâm có th¬ chúng ta ðã biªt chúng không th§t có nhßng chúng ta cÑ bám vào mà s¯ng t× ngày này qua ngày khác, chúng ta không còn mµt sñ lña ch÷n nào h½n vì chúng ta ðã b¸ thói quen vây ch£t, nhß mµt ng߶i nghi®n rßþu dù mu¯n bö cûng không ðßþc. Cuµc s¯ng kéo dài mãi nhß thª ¤y th§t vô nghîa. Chúng ta ð«u biªt nhæng ði«u chúng ta tôn th¶ hay ghét bö, nhæng ði«u chúng ta yêu qúy hay khinh chê ð«u là nhæng hÕt gi¯ng m÷c lên t× nhæng lo sþ, ham mu¯n, tÑc t¯i , h§n thù n¢m sâu trong lòng mình. Nhæng thÑ ¤y d¥n d¥n tÕo ra nhæng áp lñc bên trong gây ra nhæng kh± ðau, phi«n não mà ta mu¯n loÕi tr× chúng. Nhæng l¶i chï dçn h©p hòi th߶ng thúc døc ta thñc hành sñ giäi quyªt tÕm bþ, tÕo thêm nhi«u xáo trµn trong lòng mình. Nªu chúng ta thñc hành mµt cách tu t§p nào ðó mà thân th¬ chúng ta ðau yªu, trí óc chúng ta mê m¶ làm chúng ta không còn phân bi®t ðßþc ðâu là sñ th§t và ðâu là äo tß·ng, lòng chúng ta khi vui lúc bu°n b¤t th߶ng, không còn hi¬u biªt ðßþc cái ðúng là ðúng, sai là sai, hay là hay, d· là d·, làm cho ng߶i ng߶i trong gia ðình kh± ðau vì chúng ta hay vin vào c¾ mình tu hành ð¬ l¤n áp h÷, ð¬ tö quy«n uy cüa mình thì ðó là thñc hành tu t§p sai l¥m hay h©p hòi.

Ь tránh khöi vòng lu¦n qu¦n ðó, khi thành tâm h÷c ðÕo, chúng ta phäi tìm ðªn sñ giäng dÕy rµng l¾n chân th§t h¥u siêu vßþt lên m÷i sñ ð¯i ngh¸ch v¯n là ð¥u m¯i cüa kh± ðau.

---"Cái th¤y cüa b§c Nhân Vß½ng là siêu lên m÷i sñ ð¯i ðãi Và thñc hành sñ không quên lãng trong ð¶i s¯ng. con ð߶ng Vô Hành là con ð߶ng cüa chß Ph§t, Nhæng kë nß½ng theo ðó thñc hành s¨ ðÕt Ph§t quä."

--Mµt v¸ minh quân · trên nhìn xu¯ng th¤y bao nhiêu ðình th¥n, thê tØ, quân dân · các c¤p b§c khác nhau, có nhi«u ý kiªn hay tình cäm khác nhau nhßng t¤t ð«u ðßþc nhà vua xem nhß ng߶i dân trong nß¾c mình. Cûng nhß thª ¤y, các ý tß·ng, các tâm tß vui-bu°n-thß½ng-ghét dù khác dù ð¯i ngh¸ch nhau nhßng chúng cûng ð«u phát xu¤t t× tâm, không có gì khác bi®t. khi gi§n ai thì chúng ta gán m÷i ði«u x¤u xa cho h÷, khi hªt gi§n chúng ta lÕi nghî m÷i thÑ t¯t lành v« h÷. khen cûng t× tâm mình, chê cûng t× tâm mình nhßng khen chê ðã tÕo ra bao nhiêu bu°n vui trong cuµc s¯ng hàng ngày cüa m²i chúng ta. Nªu cÑ dính m¡c vào nhæng sñ d¯i ngh¸ch ¤y thì mình phäi luân chuy¬n mãi trong ch¯n luân h°i. Chï còn cách siêu vßþt lên m÷i sñ ð¯i ngh¸ch là con ð߶ng giäi thoát.

Siêu vßþt lên m÷i sñ ð¯i ngh¸ch không phäi là b¸t tai - nh¡m m¡t, không phân bi®t ðßþc hay, d·, ðúng, sai. Ngßþc lÕi, ta nh§n rõ ràng m÷i thÑ ðúng, sai, hay d· nhßng không dính m¡c vào sñ phân bi®t ðó thì tâm luôn luôn thong dong nhß b§c minh Quân t× ngôi cao nhìn xu¯ng th¥n dân và thoäi mái v¾i t¤t cä dù tánh tình, dáng vóc h÷ khác nhau.

Mu¯n ðßþc nhß thª thì chúng ta luôn luôn s¯ng v¾i tâm tïnh thÑc, ð×ng ð¬ cho sñ lãng quên kéo mình dính m¡c vào nhæng ý tß·ng hay tâm tß ð¯i ngh¸ch, tÕo nên sñ xáo trµn trong lòng. tuy nhiên, khi thñc hành các ði«u ¤y, chúng ta thñc hành mµt cách thoäi mái tñ nhiên nhß chÆng thñc hành ði«u gì cä. T¤t cä chß Ph§t ð«u s¯ng v¾i tâm giác ngµ chân th§t mµt cách tñ nhiên không chút c¯ g¡ng. Nªu ta thñc hành ðßþc nhß thª là s¯ng v¾i Ph§t tánh luôn luôn có m£t và töa sáng. Ðó là con ð߶ng Vô Hành v§y, và sñ ðÕt ðßþc quä giác ngµ n½i ðây là chÆng ðÕt quä gì cä vì Ph§t tánh v¯n có sÇn n½i ta, ðâu có phäi thÑ gì ta ðßþc thêm khi thñc hành sñ tu t§p.

Nói khác ði, ðó là chÑng quä vô chÑng nhß ðÑc Ph§t Thích ca ðã dÕy chúng trong kinh kim Cang:

"Ngài tu B° Ы bÕch Ph§t:" BÕch Thª Tôn, Nhß lai có chÑng ðÕo qüa Vô Thßþng B° Ы không?" ÐÑc Ph§t dÕy:" tu B° Ы, Nhß lai không có mµt chút gì là ð£ng ðÕo quä Vô Thßþng B° Ы cä."

Biªt ðßþc rõ và s¯ng th§t sñ v¾i ði«u hi¬u biªt chân th§t ¤y m¾i th§t sñ là giác ngµ. do ðó, nhæng ai tñ xßng mình là chÑng ð¡c tÑc là ng߶i ðã lÕc l¯i, là kë ðã ði ngßþc con ð߶ng giäi thoát. Ðó là ði«u quan tr÷ng nh¤t trong sñ tu t§p mà ðÑc Ph§t dÕy chúng ta phäi luôn luôn nh¾ cùng nh¡c nh· cho nhau ð¬ khöi l¥m ð߶ng lÕc l¯i và khöi b¸ ng߶i khác l×a gÕt.

---"Thª gi¾i vô th߶ng này nhß äo änh, nhß mµng huy­n, Thñc ch¤t cüa nó v¯n không th§t có. Hãy t× bö nó cùng xa lìa quyªn thuµc, Mà thñc hành thi«n quán n½i ch¯n núi r×ng. Nªu ta · trong trÕng thái thoäi mái tñ nhiên Mà không c¥n có chút n² lñc nào Thì ta s¨ chóng ðÕt ðßþc ÐÕi Bi¬u Tßþng Và chÑng ðßþc quä v¸ Vô ChÑng."

---Nhæng gì chúng ta nhìn th¤y trß¾c m¡t th§t sñ chï là do nhi«u thÑ nß½ng tña vào nhau mà có. Nhß mµt cøc s¡t khi nhìn qua kính hi¬n vi ði®n tØ ta s¨ th¤y nó chï là nhæng ðám nguyên tØ chuy¬n ðµng và n¢m kª c§n nhau. Nªu nhìn ðßþc sâu h½n næa, các hÕt nguyên tØ ðó cûng lÕi do nhi«u hÕt ði®n tØ kªt hþp, nhæng hÕt ði®n tØ này biªn hi®n trong t¯c ðµ ch¾p nhoáng nhß ma tr½i. do ðó, m÷i cái th¤y biªt cüa chúng ta v« thª gi¾i quanh mình th§t ra chï là nhæng hình änh tÕm bþ không th§t, mà các nhà v§tlý nguyên tØ ngày nay cho th¤y th§t ðúng nhß "nhß mµng, nhß huy­n, nhß b÷t nß¾c, nhß ði®n". Các yªu t¯ v§t ch¤t hay tinh th¥n trong kh¡p vû trø xu¤t hi®n do thu§n duyên mà kªt hþp lÕi.Khi các yªu t¯ thu§n duyên ¤y không còn, chúng s¨ tan rã ð¬ r°i kªt hþp v¾i các thành ph¥n khác ð¬ thành hình nhæng thÑ khác. Và cÑ tiªp tøc nhß thª mãi mãi không ng×ng. ngay nhæng ði«u chúng ta thß½ng yêu hay ghét bö, chúng cûng chuy¬n biªn không ng×ng. Nªu ta bám víu vào các ði«u ¤y ð¬ làm l¨ s¯ng cho mình thì chúng ta s¨ b¸ xoay chuy¬n hoài trong kiªp s¯ng kh± ðau.

Khi nhìn rõ nhß thª thì lòng ta dâng lên ni«m khát v÷ng lên ð߶ng h÷c ðÕo. Nªu là kë xu¤t gia thì ta ðã t× bö cuµc s¯ng bình th߶ng, s¯ng cuµc ð¶i thanh t¸nh và bình d¸ ch¯n Già Lam, ch¯n chùa chi«n thñc hành tu t§p. Còn nªu là Ph§t tØ tÕi gia thì ta phäi hi¬u rõ l¶i nói trên không phäi thúc døc chúng ta xa lánh cuµc ð¶i mà hãy thñc hành sñ tïnh thÑc trong ð¶i s¯ng hàng ngày ð¬ th¤y rõ th§t tß¾ng cüa vÕn v§t. Và "T× bö quyªn thuµc" n½i ðây là c¡t dÑt nhæng sñ dính m¡c ràng buµc cüa thß½ng ghét ð¬ lòng mình ðßþc thanh thän chÑ chÆng phäi xa lánh hay tr¯n chÕy nhæng ng߶i thân cüa mình.

Khi tâm ta quen s¯ng v¾i thoäi mái tñ nhiên không chút c¯ g¡ng nào thì ðó là s¯ng v¾i tâm giác ngµ, là s¯ng v¾i Ph§t tánh v¯n luôn luôn có m£t n½i chúng ta mà trß¾c ðây vì quên lãng chúng ta không biªt ðªn. cho nên g÷i là chÑng ðßþc quä Vô ChÑng.

N½i ðây ngài tilopa lÕi nh¡c nh· chúng ta ý nghîa chân th§t cüa

giác ngµ là s¯ng v¾i tâm chân th§t có sÇn n½i mình chÑ chÆng phäi ðÕt lên mµt t¥ng cao h½n, ðßþc mµt cái gì thêm t× bên ngoài. Vì thª, ngài nói chÑng cái không chÑng gì cä.

---"Khi r­ cây b¸ c¡t thì lá cây tàn úa, khi c¡t r­ v÷ng tâm thì luân h°i r½i røng. Ánh sáng cüa b¤t cÑ ng÷n ðèn nào Cûng tÑc kh¡c làm tan biªn Bóng t¯i trong muôn ngàn kiªp. Ánh sáng mÕnh m¨ cüa tâm giác ngµ Chï lóe lên là tiêu hûy bÑc màn vô minh.

---Pháp môn Tâm иa là ð¯n tr× vô minh tÕi g¯c vì khi chúng ta tr· v« v¾i chân tâm cüa mình thì nhß cån nhà ðßþc tháp s¡ng, bóng t¯i li«n tan biªn ði dù b¯ng t¯i ðã có m£t trong bao thª kÖ. khi sñ tïnh thÑc có m£t, sñ th¤y biªt trñc tiªp hi®n hæu thì bao nhiêu sñ dính m¡c th߶ng ngày tÕo nên kh± ðau cûng tan biªn ngay.

Di®u Pháp thñc hành n½i ðây nh¢m ngay cµi r­ cüa vô minh, cüa sñ th¤y biªt sai l¥m chÑ không ð¯i tr¸ v¾i cành lá m÷c lên t× cµi r­ vô minh. S¯ng tïnh thÑc, s¯ng v¾i tâm giän d¸, trong sáng, tñ nhiên là c¡t ðÑt t¤t cä m÷i sñ th¤y biªt sai l¥m t× g¯c r­. khi tâm luôn luôn trong sáng, bén nhÕy, tïnh thÑc thì cái tâm mê m¶ không còn có m£t. Chúng ta không còn b¸ lôi cu¯n vào trò ch½i vô ích cüa tham lam, h§n thù, khen mình, chê ng߶i, không còn phäi m¤t thì gi¶ và nång lñc trong nhæng cuµc cãi vä v¾i mình và v¾i ng߶i ð¬ tñ cho mình hay, ng߶i khác kém hay ng߶i lÕi, dày vò chính mình vì nhæng l²i l¥m có th§t hay tß·ng tßþng.

Khi tâm thoäi mái, trong sáng, linh ðµng thì ta nhìn th¤y, nh§n biªt m÷i thÑ xu¤t hi®n mà không b¸ lôi kéo hay không sþ hãi ch¯ng ð¯i thì bao nhiêu sñ th¤y biªt sai l¥m tñ nó tan biªn nhß khi cây b¸ ð¯n r­ thì cành lá tàn uá.

--"Kë nào còn dính m¡c vào tâm Thì không th¤y ðßþc chân lý Vßþt ngoài tâm. Kë nào n² lñc tu t§p Thì không th¤y ðßþc chân lý vßþt ngoài sñ tu t§p. Ь biªt ðßþc ði«u vßþt ngoài tâm và sñ tu t§p Thì hãy c¡t tr÷n m÷i g¯c r­ cüa tâm Và nhìn m÷i v§t b¢ng c£p m¡t chân th§t. Nhß thª ta s¨ thoát ðßþc sñ dính m¡c vào tâm phân bi®t Và · trong sñ thoäi mái tñ nhiên".

--Chæ tâm n½i ðây nói v« tâm mê m¶ trong ð¶i s¯ng hàng ngày. T× cái tâm mê m¶ ðó mà chúng ta nghe, th¤y, nh§n biªt, phân bi®t, phê phán r°i lÕi dính m¡c trong nhæng cái th¤y biªt phân bi®t ðó. Nhß khi th¤y nét m£t ng߶i nào ta không thích thì cäm giác khó ch¸u xu¤t hi®n. khi dính m¡c vào cäm giác khó ch¸u ¤y thì lòng ta sinh ra bñc bµi không yên. Nhæng sñ phân bi®t cùng các tâm tß ðßþc kh½i d§y ¤y xu¤t hi®n theo nhæng yªu t¯ kªt hþp vào nhau, nß½ng tña và nhau mà thành, sau ðó chúng lÕi tan biªn ði. Chúng ta lÕi dính m¡c vào nhæng ý tß·ng cùng tâm tß n½i tâm, cho ðó là con ng߶i th§t sñ cüa mình nên không biªt ðßþc chân lý vßþt ra ngoài cái tâm gi¾i hÕn, nhö bé ðó.

Trong sñ tu t§p cûng thª, chúng ta ban ð¥u chú tr÷ng ðªn nµi dung tu t§p nh¶ ðó chúng ta có nhæng kinh nghi®m an lÕc. D¥n d¥n sñ tu t§p tr· thành mµt thói quen, chúng ta lÕi dña vào nåm tháng , dña vào kÛ thu§t thñc hành, dña vào các l­ nghi mà tñ thöa mãn cho sñ thành ðÕt cüa mình. trong ch¯n Thi«n Môn, s½ tâm, tâm ban s½ c¥u ðÕo, ðßþc ð« cao h½n hªt, vì ðó là sñ nh§n biªt rõ ràng mình mong c¥u h÷c ðÕo, không cho mình ðã có quä v¸, ðã có sñ chÑng ð¡c nào. Tâm ban s½ lúc nào cûng linh ðµng trong sáng, cûng khiêm t¯n hài hòa, cûng rµng m· ð¬ ðón ch¶ không chút ngån ngÕi. Sñ tu t§p dî nhiên là c¥n thiªt, nhßng nªu bám vào sñ tß¾ng nhß trên mà quên ði thñc th¬ thì cuµc s¯ng tu t§p càng lâu càng tr· thành chß¾ng ngÕi cho chính mình. Sñ hi¬u biªt v« kinh ði¬n, sñ thñc hành l­ nghi, sñ quán tß·ng và thi«n t÷a, sñ tøng ð÷c kinh chú ðem ðªn cho ta nhi«u lþi ích trong cuµc s¯ng. Chính ð¶i s¯ng tôn giáo ðó ðem cho chúng ta nhi«u sñ an lành cùng sÑc mÕnh tâm linh.

T¤t cä nhæng sinh hoÕt cüa chúng ta quy vào ba thÑ: Thân làm, mi®ng nói và trí suy nghî mà chúng ta g÷i là ba nghi®p thân kh¦u và ý. Nghi®p (Karma) là hành ðµng và hi®u qüa cüa hành ðµng theo ð¸nh lu§t nhân qüa (Cause and effect). Nhân lành nhß thân làm ði«u t¯t, mi®ng nói ð«u t¯t và ý nghî ð«u t¯t thì quä là ta có ð¶i s¯ng an vui. khi thñc hành sñ tu t§p thì chúng ta giæ gi¾i không làm các ði«u ác nhß giªt ng߶i, tà dâm, nói d¯i, ån c¡p và rßþu chè say sßa cûng nhß xØ døng các ch¤t c¥n sa ma tuý. Sñ tu t§p hàng ngày giúp chúng ta thñc hành các ði«u ¤y: LÕy Ph§t ð¬ buông xä ngã ch¤p và tiªp nh§n ân ði¬n cüa chß Ph§t gia hµ chúng ta trên con ð߶ng giác ngµ, tøng kinh ð¬ nh¡c nh· mình v« ð¶i s¯ng an vui tïnh thÑc, trì chú ð¬ ðßþc sñ m§t hµ cüa chß Ph§t h¥u tiêu tr× các nghi®p chß¾ng cùng gia tång sÑc mÕnh tâm linh, ni®m Ph§t ð¬ có sñ nh¤t tâm b¤t loÕn cùng nh§n ðßþc các sñ gia trì cüa các ngài, c¥u nguy®n ð¬ khai m· cõi tâm m¥u nhi®m n½i mình mà ðón nh§n nång lñc nhi®m m¥u cüa chß Ph§t ban cho ta sñ gia tång nång lñc cùng nhæng ði«u an lành trong cuµc s¯ng. Ng°i thi«n và thi«n hành ð¬ thñc hành sñ tïnh thÑc cùng có ðßþc sñ an lÕc thân tâm.

Thñc hành nhæng ði«u trên r¤t c¥n thiªt và t¯t ð©p cho ð¶i s¯ng cá nhân, gi_îc hành mµt cách t¯t ð©p các ði«u ¤y nhßng không bám vào các sñ tß¾ng ðó mà tñ ð¸nh ð£t nhæng giá tr¸ giä tÕo ð¬ cüng c¯ quy«n uy, tñ cho mình ðã chÑng ð¡c hay xØ døng chúng nhß nhæng phß½ng ti®n tÕo ra sñ an ninh tinh th¥n cho mình.

Khi chúng ta càng n² lñc ð¬ chÑng tö mình có ðÑc ðµ, có tu chÑng, có sñ hi¬u biªt, có th¦m quy«n v« chân lý thì chúng ta càng xa lìa tâm chân th§t. Tâm chân th§t luôn luôn có m£t mà không c¥n mµt chút n² lñc nào. Sñ n² lñc ðó là sñ c¯ g¡ng bày tö cüa cái ngã mu¯n chÑng tö mình là mµt hÕng ng߶i cao quý nào ðó, càng mu¯n bày tö thì ngã ch¤p càng gia tång dù cho r¤t tinh tª khó nh§n biªt. Ngã ch¤p càng gia tång thì càng cách xa Ph§t tánh và càng xa Ph§t tánh thì lÕi càng kh± ðau.

Nªu khi tu t§p mà tâm tánh vui bu°n b¤t th߶ng, ham mu¯n quy«n hành, dù ðó là loÕi quy«n hành "tinh th¥n", ham ðßþc khen ngþi thì vçn còn b¸ g¯c r­ cüa vô minh bám ch£t. khi nhìn muôn v§t b¢ng c£p m¡t tr¥n trøi, b¢ng c£p m¡t chân th§t không qua c£p kính màu tô thêm màu s¡c làm sai l®ch sñ th§t n½i ng߶i cûng nhß n½i chính mình thì bao nhiêu sñ che ð§y chúng ta quen dùng trß¾c ðây: che ð§y qua các phän Ñng tñ v® bào chæa cho mình hay cho ng߶i tñ nó không còn sÑc mÕnh lôi kéo chúng ta næa, t× ðó mà sñ an nhiên tñ tÕi th§t sñ, sñ an nhiên tñ tÕi không chút c¯ g¡ng, không chút thêm b¾t th§t sñ có m£t.

---"Ð×ng cho gì và cûng ð×ng nh§n gì cä Mà chï c¥n · trong trÕng thái tñ nhiên, Vì ÐÕi Bi¬u Tßþng vßþt qua m÷i ch¤p nh§n hay khß¾c t×, Vì a LÕi gia ThÑc là vô sinh, Nên không th¬ b¸ ngån che hay làm ô nhi­m. Nªu ta an trú trong ch¯n Vô sinh Thì t¤t cä m÷i s¡c tß¾ng ð«u tan vào Pháp Gi¾i. Và nhæng ý mu¯n cùng lòng kiêu hãnh Cûng tan biªn vào ch¯n hß không."

-S¯ng là có sñ tß½ng quan trong cuµc ð¶i. Có sñ tß½ng quan là cho hay nh§n nhæng thÑ liên h® ðªn v§t ch¤t, tình cäm hay tinh th¥n. Ng߶i tu t§p không thoát ra ngoài l« lu§t ðó. Ði«u khác bi®t n½i ðây là ng߶i tu t§p dùng sñ tß½ng quan ðó nhß là mµt phß½ng ti®n lành và khéo (thi®n xäo) ð¬ giúp chính mình nh§n rõ các phän Ñng bên trong khi có sñ tß½ng quan v¾i thª gi¾i bên ngoài. Chính qua sñ tß½ng quan ðó mình hi¬u rõ ràng trÕng thái tâm thÑc cüa mình h½n lúc nào hªt: G£p ng߶i này, th¤y ng߶i kia, nói chuy®n v« v¤n ð« này, nh§n v§t này, cho v§t kia, m²i m²i ð«u có nhæng phän Ñng sâu xa trong lòng mình.

T× kinh nghi®m rõ ràng v« nhæng phän Ñng vui bu°n, sß¾ng kh± ðó mà chúng ta biªt rõ làm thª nào ð¬ cho tâm quay v« v¾i trÕng thái tñ nhiên ð¬ ðßþc an nhiên tñ tÕi. Mu¯n ðß½c nhß thª chúng ta phäi trñc tiªp kinh nghi®m "s¡c tÑc là không, không tÑc là s¡c" trong kinh Bát Nhã. Làm sao g£p gÞ mà không có sñ g£p gÞ, làm sao cho mà không có ng߶i cho, nh§n mà không có kë nh§n hay nói nhß kinh kim cang "B¯ thí mà không th¤y có mình b¯ thí và ng߶i nh§n b¯ thí".

Tâm Ph§t, tâm chân th§t là tâm an nhiên tñ tÕi qua b¯n mùa luân chuy¬n, qua t¤t cä nhæng th¸nh-suy-ðßþc-m¤t, tâm h°n nhiên trong sáng linh ðµng uy¬n chuy¬n, là tâm không dính m¡c trong m÷i sinh hoÕt hàng ngày. Tâm ðó bình l£ng vô cùng, chuy¬n ðµng không gi¾i hÕn và rµng l¾n vô biên, tñ do tuy®t ð¯i và an vui vô cùng. Không th¬ dùng ngôn ngæ, dùng ví dø, dùng sñ tß·ng tßþng mà biªt ðßþc tâm ðó. do ðó, ngài tilopa nói "ÐÕi Bi¬u Tßþng vßþt qua m÷i sñ ch¤p nh§n hay khß¾c t×."

A LÕi gia ThÑc là cái tánh hay biªt (consciousness) bao trùm bäy cái tánh hay biªt còn lÕi cüa chúng ta nhß tánh biªt cüa m¡t, tánh biªt cüa tai, tánh biªt cüa mûi, tánh biªt cüa lßÞi, tánh biªt cüa thân, tánh biªt cüa ý và tánh biªt cùng dính m¡c trong cái biªt v« ta hay v« ng߶i cüa MÕt na ThÑc. ThÑc a LÕi gia ghi nh§n t¤t cä m÷i hÕt gi¯ng, tÑc là m÷i ði«u m¡t th¤y, tai nghe, mûi ngØi, mi®ng nªm, thân th¬ xúc chÕm, trí óc suy nghî ðßþc ghi lÕi trong cái hay biªt bao trùm này. Tánh biªt và ch¤p dính vào cái biªt v« ta hay v« ng߶i là MÕt na thÑc nói trên tÕo ra mµt cäm tß·ng sai lÕc cho r¢ng m÷i ý tß·ng kh·i d§y là chính ta, m÷i cäm xúc là chính ta, nên th¤y "ta" kh± hoài. T¤t cä bäy cái hay biªt trß¾c tùy thuµc vào sñ tiªp xúc v¾i thª gi¾i nµi tâm hay ngoÕi cänh mà có, còn a LÕi gia thÑc là cái hay biªt ban s½, tñ nó có m£t, không do ai tÕo ra nên g÷i là vô sinh, còn bäy thÑ ð¥u là do nhân duyên (Nguyên nhân và ði«u ki®n thu§n ngh¸ch) mà sinh ra r°i biªn ði, sinh di®t không ng×ng, nên g÷i là th¤y biªt do duyên kh·i. a LÕi gia ThÑc khi · trong trÕng thái trong sáng tñ nhiên töa chiªu tràn ð¥y cüa nó thì ðó chính là tâm giác ngµ, là chân tâm hay Ph§t tánh n½i m²i chúng ta. Tâm ðó chÑa ðñng t¤t cä nhßng luôn luôn · trong trÕng thái trong lành, tinh sÕch, chÆng chút nhi­m ô. do ðó còn ðßþc go¸ là Tâm Vô Sinh.

Ngßþc lÕi v¾i Tâm Vô sinh là tâm sinh di®t không ng×ng. khi mµt ý tß·ng kh·i lên nhß "ta anh hùng" thì chúng ta dính m¡c vào nó và ð°ng hóa ý tß·ng v¾i mình: "mình là kë anh hùng". Lúc ðó mµt cäm giác vui sß¾ng xu¤t hi®n và ta thích thú vì mình vui sß¾ng. Kª tiªp mµt ý tß·ng khác xu¤t hi®n nhß "ð¶i s¯ng th§t cô ð½n n½i xÑ này", r°i mình ch¤p dính vào ý tß·ng cô ð½n ðó. Ý tß·ng này kh½i d§y mµt cäm giác bu°n ð¬ r°i mình dính m¡c và cäm th¤y lòng mình bu°n mang mác. Nhæng ý tß·ng xu¤t hi®n kh½i d§y không biªt bao nhiêu sñ vui bu°n n¯i tiªp ¤y. khi ta dính m¡c vào các ý tß·ng và các tâm tß vui bu°n ðó nên không th¤y tánh chân th§t hay Ph§t tánh cüa mình v¯n rµng l¾n, trong sáng, an bình, tînh l£ng, linh ðµng, töa sáng mà dù trong m÷i hoàn cänh kh± ðau não loÕn, tánh chân th§t ¤y không bao gi¶ b¸ v¦n ðøc hay che m¶. Nhß b¥u tr¶i trong xanh bao la, dù trong c½n bão t¯ b¥u tr¶i vçn nhß thª ¤y. Mßa bão chï t× nhæng ðám mây, nhæng c½n gió th±i, thoÕt ðªn thoÕt ði, b¥u tr¶i không h« b¸ làm cho nh½ b¦n.

Nhß b¥u tr¶i luôn luôn biªt v« sñ trong sáng rµng l¾n cüa mình, khi tâm ta luôn luôn bén nhÕy, nh§n biªt m÷i thÑ mà không b¸ cu¯n hút theo nhæng ý tß·ng cùng nhæng tâm tß vui bu°n do ý tß·ng kh½i d§y thì ta tr· v« v¾i tánh hay biªt ban ð¥u, a LÕi gia thÑc, v¯n là g¯c r­ cüa m÷i sñ hay biªt. khi ng÷n ðèn tïnh thÑc chiªu sáng thì ta hay biªt m÷i thÑ và nh§n rõ nhæng ði«u dính m¡c vào các thÑ ¤y mà không ð°ng hóa (Cho mình là chúng) hay khß¾c t× (Ðè nén chúng vào ch¯n lãng quên vì ta sþ hãi nh§n biªt chúng) thì ta an trú, s¯ng ung dung tñ tÕi n½i ch¯n Vô Sinh. "Ch¯n Vô Sinh" là tâm ban ð¥u r²ng l£ng, bao la, linh ðµng, töa chiªu.

Trong tâm bao la chân th§t ¤y, các ý tß·ng, các cäm giác, các vui, bu°n, thß½ng, ghét, thân, thù, nhæng hình änh, âm thanh, mùi v¸, xúc chÕm, nhæng ham mu¯n, nhæng lo âu sþ hãi, nhæng tüi h¶n, cay ð¡ng xót xa, nhæng thß½ng yêu h¶n gi§n, nhæng sñ sùng thßþng hay khinh chê xu¤t hi®n nhß nhæng ðóa hoa rñc rÞ r°i tan biªn vào ch¯n vô biên thanh t¸nh. Nhæng thÑ ham mu¯n dù mãnh li®t nhß ti«n tài, tình døc, nhæng sñ ch¤p dính v« giá tr¸ cüa mình nhß lòng kiêu hãnh, tính kiêu cång ð«u xu¤t hi®n mµt cách chân th§t, tr¥n trøi không thêm b¾t. Các thÑ ¤y nhß nhæng ðóa hoa rñc rÞ, khi nhìn th¤y chúng v¾i tâm trong sáng r²ng l£ng thì chúng n· rµ và tan biªn vào Pháp Gi¾i,thª gi¾i chân th§t rµng l¾n vô biên, chÑa ðñng t¤t cä mà t¤t cä ð«u không chút ngån che, chß¾ng ngÕi, cän tr· hay làm nhi­m ô cho nhau dù chúng khác bi®t hay ð¯i ngh¸ch lçn nhau.

Nói cách khác, trên bình di®n tâm lý mà ta có th¬ quan sát mµt cách rõ ràng, khi ta nh§n biªt nhæng ý tß·ng, nhæng tâm tß vui bu°n, thß½ng ghét ðó v¾i tâm trong sáng tïnh thÑc thì chúng chï là nhæng ðóa hoa nång lßþng hi®n ra, n· l¾n r°i tan biªn vào bi¬n nång lßþng n½i tâm ta. Chúng xu¤t hi®n nhß thª, có m£t nhß thª, r°i lÕi biªn ði không còn d¤u vªt nhß thª, không h½n không kém, không hay không d·, không thánh thi®n không phàm tr¥n, không vô minh không chÑng ð¡c, không cao cä không hèn m÷n, không ðúng không sai, không t¯t không x¤u.

Do ðó, tu t§p không phäi ð¬ bay ðªn mµt thª gi¾i nào khác · ngoài không gian ð¬ s¯ng v¾i Tiên hay Ph§t. kinh Lång Nghiêm dÕy rõ nhæng ham mu¯n g£p Ph§t g£p Tiên ðó là nhæng nguyên do gây cho chúng ta ch¤p dính vào nhæng äo giác. Cái th¤y do v÷ng tß·ng, do ß¾c m½ sai lÕc, s¨ làm cho ta không còn biªt rõ ðßþc nhæng gì th§t sñ xäy ra trong cuµc s¯ng, chï là mµt sñ tr¯n chÕy vô ích, m½ mµng hão huy«n vì thª gi¾i chân th§t là thª gi¾i chúng ta ðang s¯ng ðây khi còn · trong kiªp s¯ng con ng߶i. Nªu ta khß¾c t× thª gi¾i thñc tÕi thì thª gi¾i thñc tÕi không vì thª mà tan biªn ði, nªu ta tr¯n tránh sñ th§t cüa ð¶i s¯ng thì ta nhß mµt con ðà ði¬u chui ð¥u xu¯ng cát khi g£p sñ b¤t nhß ý. Dù chúng ta không mu¯n th¤y sñ b¤t nhß ý, sñ b¤t nhß ý vçn vây b÷c quanh ta. tu hành là ð¯i m£t ð¬ giäi quyªt nhæng khó khån ðó chÑ không phäi chÕy tr¯n chúng.

Do ðó, tu t§p ð¬ s¯ng tích cñc h½n trong cuµc ð¶i, thñc hành sñ th¤y biªt chân th§t ð¬ nhìn th¤y nhæng gì xung quanh ta không phäi chï là nhæng thÑ lÕnh lùng vô h°n do tâm mê m¶ phän änh. khi tâm ta ðÕt ðßþc sñ thong dong thoäi mái linh ðµng tñ nhiên cüa nó thì cänh gi¾i, thª gi¾i th߶ng ngày ta th¤y, nghe, xúc chÕm, nghî tß·ng, tñ nó m· bày sñ m¥u nhi®m chân th§t nhß l¶i ðÑc Ph§t dÕy trong kinh hoa Nghiêm:

"B° tát biªt t¤t cä cänh gi¾i trong thª gian là cänh gi¾i Nhß Lai. T¤t cä cänh gi¾i ba ð¶i, t¤t cä cõi cänh gi¾i, t¤t cä pháp cänh gi¾i, t¤t cä chúng sanh cänh gi¾i, cõi chân th§t không sai khác cänh gi¾i, pháp gi¾i không ngån ngÕi cänh gi¾i, th§t tª không ng¢n mé cänh gi¾i, hß không không hÕn lßþng cänh gi¾i, cänh gi¾i không có cänh gi¾i là cänh gi¾i Nhß Lai. Cänh gi¾i cüa thª gian nhi«u vô lßþng thì cänh gi¾i cüa Nhß lai cûng nhi«u vô lßþng."

Hay nói khác ði, tâm thanh t¸nh chân th§t cüa ta hß¾ng ðªn ðâu thì ch¯n ðó tö bày sñ thanh t¸nh chân th§t tñ nhiên cüa nó.

--"Sñ Hi¬u Biªt T¯i Thßþng Vßþt lên m÷i sñ ð¯i ðãi. Hành еng T¯i Thßþng bao trùm m÷i thÑ mà không chút dính m¡c. Sñ ChÑng Сc T¯i Thßþng Là th¬ hi®n sñ Huy«n Di®u không chút mong c¥u."

--Khi th¤y rõ m÷i hi®n tßþng bên trong và bên ngoài rõ ràng trong sñ tr¯ng r²ng cüa chúng, sinh di®t trong ch¯n vô sinh cüa chúng, ðªn ði trong sñ b¤t ðµng cüa chúng, ð±i thay trong cái không thay ð±i cüa chúng, hay d· trong cái chÆng hay chÆng d· cüa chúng, dúng sai trong cái trong sÕch tñ nhiên cüa chúng, thánh thi®n tµi l²i trong cái chÆng bao gi¶ nhi­m ô cüa chúng, yêu thß½ng thù h§n trong cái bình thän thoäi mái cüa chúng, ham mu¯n nhi®t cu°ng trong cái buông xä trong sáng cüa chúng, ðau ð¾n bÑc bách trong cái bình l£ng an nhiên cüa chúng thì lúc ðó tâm ta ðã vßþt lên m÷i sñ ð¯i ðãi. Ðó là sñ Hi¬u Biªt T¯i Thßþng.

Hành еng T¯i thßþng là hành ðµng thoäi mái thong dong, là hành ðµng ð¥y tñ do sáng tÕo, là hành ðµng tñ nhiên không chút giä tÕo, là hành ðµng bao g°m m÷i hoÕt ðµng ch§m hay mau, giäi trí hay làm vi®c, nghiên cÑu hay h÷c hành, ngh® thu§t hay khoa h÷c, giáo døc hay chính tr¸, xã hµi hay kinh tª. trong m÷i sinh hoÕt hàng ngày, khi tâm luôn luôn có sñ th¤y biªt chân th§t, trong sáng, thoäi mái, linh ðµng mà nhàn hÕ thì t¤t cä nhæng hoÕt ðµng ¤y là Hành еng T¯i Thßþng.

S¯ng cuµc d¶i nhß thª t× sáng ðªn t¯i n½i ch¯n chùa chi«n thanh t¸nh hay trong gia ðình êm ¤m, khi làm vi®c hay lúc tham dñ các trò ch½i giäi trí, lúc tøng ð÷c kinh ði¬n hay khi lau quét sân nhà, lúc ng°i mµt mình hay · giæa ch¯n ðông ng߶i náo nhi®t là s¯ng v¾i tâm chân th§t tñ nhiên cüa mình, là s¯ng v¾i Ph§t tánh, là s¯ng v¾i Sñ ChÑng Сc T¯i Thßþng mà chÆng có gì g÷i là chÑng ð¡c cä, s¯ng v¾i cái huy«n di®u bao la chÆng chút mong c¥u nó ðªn hay ði.

Sñ chÑng ð¡c chân th§t nhß thª th§t giän d¸ và ð½n s½ cho nên chÆng có gì ð¬ g÷i là chÑng ð¡c. Cái tâm bình th߶ng, tâm linh ðµng và nhàn hÕ là tâm giäi thoát, là tâm chân th§t, là tâm Ph§t. cho nên t× kinh a Hàm, hoa Nghiêm, kim Cang, Bát Nhã, Lång Nghiêm, Lång Già, v.v... cùng các l¶i dÕy chân th§t cüa chß t± vì thß½ng mªn chúng ta, sþ chúng ta b¸ l¥m ð߶ng lÕc l¯i nên luôn luôn nh¡c nh· chúng ta khi tu t§p, ð×ng dính m¡c vào các hình änh, các âm thanh, các mùi v¸, các cäm giác, các ý nghî mà cho mình ðã chÑng ð¡c. Ð×ng mê m¶ mà tñ cho là mình chÑng ðßþc gì, ðã ð¡c ðßþc gì khi tai h÷ nghe âm thanh (b¤t cÑ mµt loÕi tiªng nào), th¤y các hình änh (b¤t cÑ hình änh nào sáng hay t¯i, ð©p hay x¤u) lúc thÑc hay khi ngü, lúc ng°i thi«n hay không. Các âm thanh, các hình änh trong trí ¤y chï là các äo giác không có th§t.

Nªu chúng ta thñc hành pháp môn ni®m Ph§t hay quán tß·ng, ðôi lúc chúng ta có th¬ nghe các tiªng êm d¸u hay th¤y nhæng hình änh ð©p ð¨ cüa chß Ph§t, chß B° Tát. Ðó là ði«m lành vì nhæng âm thanh và hình änh ¤y là nhæng hÕt gi¯ng t¯t gieo và a LÕi gia ThÑc nhß các hÕt lúa t¯t m÷c lên thành cây lúa khi ðßþc gieo vào ruµng t¯t. Hình änh ¤y xu¤t hi®n báo cho biªt mình gieo tr°ng nhi«u hÕt gi¯ng lành, hÕt gi¯ng giác ngµ, chüng tØ B° Ы trong tâm và cho th¤y rõ lòng mình hß¾ng ðªn chß Ph§t và thiªt tha c¥u ðÕo. Có c¥u thì có Ñng, ðó là sñ cäm thông nhi®m m¥u cüa ng߶i thành tâm c¥u nguy®n chß Ph§t chß B° tát bäo hµ, giúp ðÞ mình trên con ð߶ng h÷c ðÕo. Ðó là sñ trþ duyên bên ngoài (tha lñc) r¤t t¯t ð©p cho ng߶i tu t§p nhßng ðó không phäi là sñ chÑng ð¡c giác ngµ. Ng߶i tu hành nªu cÑ bám vào các hình änh ðó mà cho mình ðã chÑng ð¡c thì th§t sai l¥m, vì nhß thª là s¯ng v¾i äo tß·ng.

Trong kinh Lång Nghiêm, ðÑc Ph§t dÕy ð×ng bao gi¶ cho các äo giác là th§t. Vì khi dính m¡c vào sñ th¤y biªt sai l¥m các äo giác (mà kinh g÷i là Ngû „m Ma) nhß ng°i thi«n tâm không tïnh thÑc th¤y mình bay lên không trung, th¤y mình bay ðªn n½i này hay n½i khác, th¤y mình có phép th¥n thông (M½ th¤y mình có th¥n thông và có phép th¥n thông th§t là hai ði«u khác xa nhau), th¤y ng߶i mình phát ra ánh sáng cùng các äo tß·ng khác và cho ðó là ði«u th§t, thì lòng mình n±i lên sñ kiêu hãnh là mình ðã chÑng ð¡c, và nhß thª là ðßa mình vào con ð߶ng t¯i tåm mù m¸t không l¯i thoát, là tñ mình c¡t ðÑt khöi giòng gi¯ng giäi thoát, tñ mình ðã ch¯i bö sÑc hµ ni®m nhi®m m¥u cüa chß Ph§t và chß B° Tát, tñ mình tr¯n chÕy khöi sñ giáo hu¤n cüa các b§c th¥y ðÕo hÕnh, tñ mình ði vào con ð߶ng kh± ðau và dçn d¡t kë khác ði vào con ð߶ng kh± ðau, tñ mình tÕo nghi®p dæ r°i phäi gánh l¤y nghi®p dæ, tñ mình c¡t ðÑt mÕng mÕch trí tu® ð¬ trôi n±i trong sáu cõi luân h°i, tñ mình thñ hành tà ðÕo theo nhß l¶i dÕy cüa ðÑc Ph§t trong kinh kim Cang:

"Nªu do s¡c mà th¤y ta
Do âm thanh mà c¥u ta
Ng߶i ¤y hành tà ðÕo
Không th¬ th¤y Nhß Lai."

Vì Nhß lai là tánh thanh t¸nh, trong sáng, an vui rµng l¾n cüa m²i chúng ta cûng nhß cüa chß Ph§t chÑ không phäi nhæng hình änh chþt ðªn chþt ði cüa các äo giác vô th߶ng ðó.

---"Khi m¾i thñc hành sñ tu t§p, Hành giä th¤y tâm vang ðµng nhß ng÷n thác ð±. R°i sau ðó, Tâm nhß sông H¢ng, chäy ch§m rãi và êm d¸u. Và cu¯i cùng tâm là ðÕi dß½ng bao la, N½i ðó Ánh Sáng cüa M© và con hþp làm mµt.

---Chúng ta ðã bao nhiêu lâu quên lãng quê hß½ng chân th§t cüa mình, chúng ta ðã bao lâu lån lµn trong nhæng kh± ðau s¥u não, chúng ta ðã bao nhiêu lâu cÑ l¤y cái giä làm cái th§t, cái bu°n vui thoáng ch¯c làm ý nghîa cho cuµc ð¶i mình, gi¶ ðây chúng ta b¡t ð¥u c¤t bß¾c tìm v« quê cû, ch¯n bình an chân th§t. Sñ thñc hành s¯ng ð¶i tïnh thÑc lúc ð¥u không phäi d­ dàng. Chúng ta ng°i thi«n mµt chút thì có muôn ngàn ý tß·ng kéo ðªn, thi«n hành mµt vòng thì ðü chuy®n vui bu°n quy®n theo bß¾c chân, lÕy Ph§t vài lÕy thì ðã th¤y khó ch¸u, ð¬ ý vào h½i th· và vi®c làm thì phäi c¯ g¡ng quá nhi«u, mu¯n thñc hành hÕnh t× bi nhßng lòng không nguôi c½n thù h§n, gi§n dæ, mu¯n thñc hành gi¾i lu§t nhßng nhæng thú vui luôn luôn lôi kéo, khi nghe l¶i dÕy cüa các b§c th¥y ðÕo hÕnh thì nghî là t¥m th߶ng phäi tìm ðªn nhæng ng߶i tñ xßng mình là "kë khác ng߶i phàm" ð¬ tñ hào mình là ð® tØ cüa nhæng "Tiên, Thánh, Ph§t, Tr¶i" vì h÷ cao quý và có nhi«u quy«n nång h½n ng߶i tr¥n và mình t× nay là ð® tØ cüa h÷. Nhß thª, tâm ta ð¥y sñ ham mu¯n ð¯i ngh¸ch nên lúc nào cûng ð¥y nhæng ý tß·ng xung ðµt °n ào nhß dòng thác ð±.

Thñc hành tu t§p mµt th¶i gian, ta th¤y tâm mình êm d¸u d¥n, không còn b¸ nhæng xung ðµt nµi tâm xáo trµn nhß trß¾c næa. Chúng ta d¥n d¥n th¤y rõ m÷i phän Ñng cüa mình, m÷i tâm tß cüa mình không chút che ð§y hay bi®n bÕch. Chúng ta làm nhæng công vi®c hàng ngày v¾i lòng thß thái vui tß½i tñ nhiên cüa tâm an lành, chúng ta hòa mình trong cuµc s¯ng v¾i tâm trong sáng tïnh thÑc. Tâm ta linh ðµng, thoäi mái và êm d¸u nhß dòng sông H¢ng Hà trôi bình thän.

Cu¯i cùng, ta tr· v« v¾i tánh rµng l¾n tñ nhiên n½i m²i chúng ta v¯n bao la nhß ðÕi dß½ng. Áng Sáng Cüa M© là ánh sáng cüa Ph§t tánh luôn luôn töa chiªu n½i ta dù ta không hay biªt. Ánh Sáng Cüa con là ánh sáng tâm hß¾ng v« sñ thñc hành tu t§p hàng ngày. ban ð¥u hai thÑ ¤y còn xa cách, nhßng r°i v¾i tâm chân thành, v¾i lòng kiêm cung, v¾i sñ thñc hành không gián ðoÕn s¯ng ð¶i an vui tïnh thÑc, v¾i ni«m tin kiên c¯ n½i con ð߶ng giäi thoát chân th§t, v¾i lòng mong mu¯n làm lþi lÕc cho ng߶i, v¾i các hành ðµng giúp ðÞ kë kh± ðau mà lÕi sung sß¾ng nhß h÷ ban ½n cho mình, v¾i sñ hi¬u biªt thông su¯t mà lÕi qúy mªn tñ nhiên kë không hi¬u biªt, v¾i cái b§n b¸u trong các sinh hoÕt hàng ngày mà th¤y th§t nhàn hÕ, v¾i sñ tuân giæ l« lu§t và ðÕo lý nhßng không chút khinh chê nhæng ng߶i làm ði«u tµi l²i, chï mµt lòng thß½ng mªn và mong c¥u h÷ quay v« cuµc s¯ng bình th߶ng an ±n, v¾i lòng mong cÑu ðµ t¤t cä chúng sanh và c¯ g¡ng thñc hi®n trong khä nång gi¾i hÕn cüa mình, v¾i sñ thñc hành tu t§p hàng ngày mà chÆng chút mong c¥u chÑng ð¡c, v¾i sñ th¤y biªt rõ con ð߶ng chánh tà nhßng vçn luôn luôn mong cho t¤t cä m÷i ng߶i s¾m quay v« nß½ng tña Ph§t pháp ð¬ s¯ng ð¶i hÕnh phúc tuy®t v¶i cüa kë giác ngµ, v¾i sñ th¤y biªt t߶ng t§n ba ðµc tham, sân, si v¯n cùng ngu°n v¾i gi¾i, ð¸nh và tu®, kinh nghi®m rõ r®t t¤t cä m÷i sñ ham mu¯n dù cho mãnh li®t ðªn ðâu cûng chï là nhæng dòng nång lñc mÕnh m¨ trong lành và t¤t cä n²i bu°n phi«n, sþ hãi ð¾n ðau cûng chï là su¯i ngu°n cüa an vui vô b¶ bªn... Lúc ¤y, Ph§t tánh hi®n ti«n và xi«ng xích cüa vô minh tñ nó tan biªn. Ðó là Ánh Sáng Cüa M© và Ánh Sánh Cüa con h÷p thành mµt. Ðó là cänh gi¾i chân th§t cüa b§c: tu nhß vô tu, chÑng nhß vô chßng, thong dong tñ tÕi, væng chãi và vô cùng thänh th½i.

Thñc Hành Di®u Pháp

Thñc hành nhæng l¶i dÕy cüa ngài tilopa nói trên là thñc hành Di®u Pháp trong ð¶i s¯ng hàng ngày ð¬ có ðßþc ni«m hÕnh phúc rµng l¾n trong ð¶i s¯ng hàng ngày. B¤t cÑ ng߶i theo tôn giáo nào cûng thñc hành ðßþc. Riêng ð¯i v¾i ng߶i Ph§t tØ thì tùy theo tông phái mà thñc hành cho thích hþp.

Ngoài nhæng hành trì th߶ng ngày nhß l­ Ph§t, ng°i thi«n,tøng kinh, trì chú hàng ngày theo pháp môn cüa m²i ng߶i nhß T¸nh е, Thi«n hay M§t Tông, ho£c b¤t cÑ tông phái nào thñc hành nhæng ði«u trong quy¬n S¯ng жi HÕnh Phúc, ph¥n kª tiªp,là áp døng Di®u Pháp trong ð¶i s¯ng hàng ngày, tuy r¤t giän d¸ nhßng kªt qüa vô cùng, ðem lÕi sñ an vui hÕnh phúc và thành công trong cuµc s¯ng. S¯ng giän d¸ an vui t× giây phút này qua giây phút khác tÑc là thñc hành Di®u Pháp, là thñc hành Ph§t ÐÕo. Nói khác ði ðó là ðÕt ðßþc sñ th¤y biªt chân th§t: chÑng ð¡c cái Không ChÑng Сc.

Thñc hành Di®u Pháp chï là ph¥n thêm vào cho nhæng sinh hoÕt tu t§p hàng ngày chÑ không phäi thay thª cho nhæng gì chúng ta ðang thñc hành. do ðó, nhæng v¸ ðang theo pháp môn T¸nh е, Thi«n hay M§t tông thñc hành Di®u Pháp thì gia tång kªt quä. Tøng kinh, trì chú, ng°i thi«n, thi«n hành, l­ Ph§t, nªu lÕy ðßþc 108 lÕy thì càng t¯t, cùng áp døng Di®u Pháp trong ð¶i s¯ng hàng ngày s¨ giúp ta m· ðßþc cánh cØa giäi thoát và s¯ng v¾i ni«m vui bao la chân th§t cüa Ph§t tánh.

Nhæng Ði«u T¯t Щp Khi
Thñc Hành Di®u Pháp

Khi thñc hành Di®u Pháp các ði«u t¯t ð©p nhß sau xu¤t hi®n:

1. TrÕng thái ÐÕi LÕc hay Cñc LÕc: Thân và tâm chúng ta b×ng lên mµt ni«m vui l¾n lao kÏ di®u chßa t×ng biªt ðªn (Bliss). Ni«m vui l¾n lao và sâu thÆm này, ÐÕi LÕc, Cñc LÕc hay còn g÷i là Niªt Bàn, làm toàn thân và tâm chúng ta tß½i mát, trong sáng, sung sß¾ng, an vui kÏ di®u, tînh l£ng nhßng linh ðµng vô cùng. trong ni«n an vui l¾n lao kÏ di®u ¤y, m÷i sñ ð¯i ngh¸ch ð«u tan biªn và tñ chúng chuy¬n thành ngu°n nång lñ½ng trong lành và mÕnh m¨. Ðó là kinh nghi®m v« trÕng thái siêu vi®t (Trancending).

2. R²ng l£ng: M÷i dáng d¤p, màu s¡c, âm thanh, mùi v¸, cäm giác do xúc chÕm, nhæng ý tß·ng, nhæng tâm tß vui-bu°n-thß½ng-ghét xu¤t hi®n rõ ràng, chân th§t, tràn ð¥y nhßng r²ng l£ng và không chút dính m¡c. ngay cä thân và tâm chúng ta, ta cûng th¤y r²ng l£ng và bao la, không còn là mµt thân và tâm nhö bé cách bi®t v¾i vû trø rµng l¾n. Thân tâm ta và vû trø không còn là hai thÑ riêng bi®t mà chï là cái Mµt vô cùng. ta trñc tiªp kinh nghi®m Tánh Không cüa vÕn pháp.

3. Tâm töa sáng: Tâm töa sáng n½i ðây không phäi là phát ra hào quang cho ng߶i khác th¤y. Tâm töa sáng là tñ mình hay biªt sñ chiªu sáng kÏ di®u cüa tâm, rµng l¾n nhß b¥u tr¶i trong xanh và töa ra sñ sáng cüa chính nó (Clear light). trong tâm töa sáng ðó, m÷i thÑ ði«u hi®n ra rõ ràng, chân th§t, riêng bi®t, tñ tÕi, töa chiªu nhßng ð°ng th¶i cûng hòa hþp, trong sáng, tînh l£ng và linh ðµng vô cùng. Ðó là sñ bi¬u lµ (Manifestation) cø th¬ cüa trí tu® Bát Nhã: ta trñc tiªp tiªp xúc v¾i thª gi¾i thñc tÕi mà không b¸ bÑc màn quá khÑ che phü.

Ði«u quan tr÷ng chúng ta c¥n nh¾ là khi các trÕng thái trên xu¤t hi®n thì chúng tñ nh§n biªt l¤y chúng, không có mµt cái tôi, cái ta nh§n biªt v« mµt ð¯i tßþng xu¤t hi®n n½i tâm. trong ni«m vui rµng l¾n, cái r²ng l£ng bao la, sñ toä chiªu cüa tâm, cái tôi không còn næa. ngay cä khi tâm chúng ta · trong trÕng thái trong sáng và linh ðµng thì chï còn có sñ th¤y biªt mà không có cái tôi (chü th¬) th¤y biªt mµt sñ v§t gì (ð¯i tßþng).

Các ði«u t¯t ¤y có th¬ xu¤t hi®n vài phút hay vài ngày khi ta ð¬ thân tâm buông xä khi thñc hành thi«n hoÕt ðµng hay thi«n tînh l£ng. Ði«u c¯t yªu là ð×ng mong ch¶ chúng xu¤t hi®n, ð×ng bám víu vào chúng khi chúng có m£t, và ð×ng tiªc nu¯i khi chúng tan biªn ði. khi ta · trong trÕng thái chín mùi thì nhæng ði«u t¯t ð©p ðó xu¤t hi®n: khi lái xe, lúc làm vi®c · s·, khi chÕy bµ, lúc ng°i thi«n, khi h÷c bài, lúc chùi nhà cØa, khi nói chuy®n, lúc tøng kinh l­ Ph§t. Nªu ta không mong mu¯n tìm c¥u thì sñ t¯t ð©p m¥u nhi®m ðó tñ chúng hi¬n bày, tñ chúng xu¤t hi®n:

"Sñ chÑng ð¡c t¯i thßþng

Là th¬ hi®n sñ huy«n di®u không chút mong c¥u."

Xin nguy®n c¥u chß Ph§t, chß ÐÕi B° Tát, chß Hi«n Thánh Tång t× bi gia hµ cho t¤t cä quý v¸ gia tång tín, nguy®n và hÕnh ð¬ dûng mãnh ði trên con ð߶ng B° Tát ÐÕo, thñc hành Di®u Pháp h¥u khám phá ðßþc ngu°n hÕnh phúc vô biên n½i m²i chúng ta, r°i phát ðÕi nguy®n cÑu ðµ chúng sanh ð¬ m÷i ng߶i ð«u ðßþc an lành và hÕnh phúc.

V« sñ thñc hành Di®u Pháp cø th¬ trong các sinh hoÕt, chúng ta Ñng døng nhæng cách thÑc trình bày trong ph¥n tài li®u kª tiªp g°m hai ph¥n Thi«n tînh l£ng và thi«n hoÕt ðµng. Thi«n tînh l£ng là ng°i thi«n, thi«n hoÕt ðµng là tâm tïnh thÑc và thoäi mái trong các sinh hoÕt hàng ngày cüa m²i chúng ta.
 
 

L¶i Cäm TÕ

D® tØ thành kính ðänh l­ Giác linh B§c Thßþng Sß, ngài ÐÕi Bäo Pháp Vß½ng karmapa dorje thÑ XVI, thßþng thü tông Kargyutpa, ðã t× bi ban cho ð® tØ các l­ Ði¬m ÐÕo, Quán Ðänh, gia Trì cùng cùng các pháp quán tß·ng m¥u nhi®m. Nh¶ duyên lành dó mà ð® tØ g£p nhi«u ði«u t¯t lành trong ð¶i s¯ng tu t§p. Ngài ðã th¸ t¸ch vào nåm 2026, ð® tØ nguy®n c¥u Ngài ðßþc gia tång phß¾c hu® trong cuµc s¯ng m¾i ð¬ tiªp tøc d¦n d¡t chúng sinh.

Ю tØ thành kính ðänh l­ chß v¸ thi«n sß Nh¤t HÕnh, maezumi Roshi, sasaki Roshi, harada roshi cùng ân sß watanabe roshi ðã chï dÕy cho ð® tØ trên con ð߶ng tu h÷c.

Ю tØ thành tâm ðãnh l­ các v¸ Th¥y Vi®t nam tÕi quê hß½ng cûng nhß häi ngoÕi, các ngài s¯ng ð¶i giän d¸ trong im l£ng, nhßng ðÕo hÕnh vô cùng và ðã thñc hành các hÕnh b¯ thí, trì gi¾i, nhçn nhøc, tinh t¤n, thi«n ð¸nh và trí tu® tròn ð¥y, l£ng l¨ truy«n bá Ph§t pháp trong cûng nhß ngoài nß¾c dù ðang g£p bao nhiêu ngh¸ch cänh. Chính qua ð¶i s¯ng tu trì, ðÕo hÕnh và hành ðµng lành và t¯t cüa các ngài, Ph§t tØ chúng con biªt ðßþc truy«n th¯ng dung hþp Thi«n, T¸nh và M§t cüa Ph§t giáo Vi®t nam v¯n r¤t cao siêu và m¥u nhi®m.