ÐÑc Nhß lai ra ð¶i nói pháp ðµ sanh, vçn mu¯n cho t¤t cä loài hæu tình ð«u thoát khöi sñ s¯ng chªt, chÑng ngay ðÕo B° Ы. Nhßng vì chúng sanh cån c½ sai khác, không th¬ hoàn toàn thöa mãn t¤m lòng xu¤t thª cüa Ph§t, nên ð¤ng T× Nghiêm chï còn có cách tùy theo c½ nghi mà l¥n lßþt dçn dø. V¾i b§c ðÕi cån, ðÑc Thª Tôn vì nói Ph§t Th×a chï ngay bän tánh, khiªn cho mµt ð¶i tròn chÑng quä Ph§t, nhß Thi®n Tài trong kinh hoa Nghiêm, long Næ trong kinh Pháp Hoa. B§c thÑ, thì Ngài vì nói B° Tát, Duyên Giác ho£c thanh Vån Th×a khiªn cho l¥n lßþt tu t§p và chÑng quä. B§c thÑ næa, Ngài lÕi vì nói ngû gi¾i, th§p thi®n, khiªn cho không ð÷a vào ð߶ng ác, th÷ thân tr¶i, ng߶i, l¥n lßþt gieo hµt gi¯ng lành, tùy theo thi®n cån l¾n nhö, v« sau trong pháp tam th×a do sÑc huân t§p cû mà phát ra hi®n hÕnh tu t§p; ho£c có kë y theo B° Tát Th×a tu sáu ðµ muôn hÕnh, chÑng ðßþc pháp thân, ho£c có kë y theo Duyên Giác, thanh Vån Th×a, ngµ m߶i hai nhân duyên và pháp TÑ Ðª mà dÑt ho£c chÑng ch½n. Các pháp môn ¤y tuy có l¾n, nhö, mau, ch§m không ð°ng, nhßng ð«u phäi dùng sÑc mình tu t§p sâu d¥y m¾i có th¬ thoát nëo luân h°i, chÑng vào bän tánh. Nªu hai món ho£c kiªn, tß còn ch×ng mµt mäy t½ thì g¯c sanh tØ vçn chßa tr× ðßþc. Dù cho sÑc ð¸nh hu® có sâu, cûng y nhß cû theo ð߶ng luân chuy¬n. Nhß b§c a na Hàm còn phäi sanh v« cõi tr¶i Ngû B¤t Hoàn, träi qua nhi«u kiªp m¾i chÑng quä a la Hán. Ъn ð¸a v¸ này thì g¯c sanh tØ m¾i dÑt hÆn. Nhßng ðó cûng chï là quä nhö cüa hàng thanh Vån, còn phäi hß¾ng v« nëo ðÕi B° Ы, nß½ng theo bän nguy®n th÷ sanh trong m߶i phß½ng thª gi¾i, rµng tu sáu ðµ muôn hÕnh, ð¬ trên c¥u ðÕo Ph§t, dß¾i ðµ chúng sanh. T× ðó tùy n½i công hÕnh cüa mình sâu cÕn ho£c ch§m mau, mà l¥n lßþt chÑng vào Th§p Trø, Th§p HÕnh, Th§p H°i Hß¾ng, Th§p иa, r°i ÐÆng Giác. Ъn v¸ này lÕi còn phá mµt ph¦m vô minh, chÑng mµt ph¥n tam ÐÑc m¾i vào ngôi Di®u Giác mà thành Ph§t.

Trong mµt ð¶i th¶i giáo cüa Nhß Lai, các pháp môn tuy không l߶ng không ng¢n, song ð¸a v¸ chÑng nh§p r¯t lÕi không qua nhæng ngôi thÑ trên ðây. Nhß bên tông Thi«n chï ngay bän tâm, th¤y tánh thành Ph§t, r¤t là tròn t¡t mau l©; nhßng ðó là ß¾c theo pháp thân sÇn có, không träi qua nhân quä tu chÑng mà lu§n, nªu y theo ð¸a v¸ tu chÑng thì cûng không gì khác v¾i bên Giáo. Giæa ð¶i mÕt pháp này, b§c thi®n tri thÑc r¤t ít, cån ng߶i lÕi hèn kém, tìm ðßþc kë tö ngµ còn khó thay, hu¯ng chi là th§t chÑng? ÐÑc Nhß lai biªt chúng sanh nªu chï nß½ng n½i sÑc mình r¤t khó ðßþc giäi thoát, nên ngoài các pháp môn, lÕi m* riêng môn ni®m Ph§t c¥u sanh T¸nh е. Nhß lòng tín nguy®n ðßþc ch½n thiªt, dù cho kë phÕm tµi ngû ngh¸ch th§p ác khi s¡p chªt tß¾ng ð¸a ngøc hi®n, có b§c thi®n tri thÑc dÕy bäo ni®m Ph§t m߶i câu ho£c mµt ðôi câu, cûng ðßþc nh¶ sÑc t× cüa Ph§t tiªp dçn vãng sanh, hu¯ng næa là ng߶i tu các pháp lành không làm ác ß? Nªu là b§c tinh tu phÕm hÕnh, sÑc thi«n ð¸nh sâu thì ph¦m sen càng cao, th¤y Ph§t nghe pháp mau l©, ðªn nhß ng߶i ðÕi tri®t ðÕi ngµ, dÑt ho£c chÑng ch½n cûng nên h°i hß¾ng vãng sanh, ð¬ c¥u tròn chÑng pháp thân, mau thành quä Ph§t. Các pháp môn khác, nªu nhö thì hÕng ðÕi cån không c¥n tu, l¾n thì hÕng ti¬u cån không th¬ tu; chï có môn T¸nh е này trùm kh¡p ba cån, g°m thâu lþi ðµn, cao siêu nhß ðÑc Quán Âm, Thª Chí, Vån Thù, Ph± Hi«n, không th¬ vßþt ra ngoài, th¤p kém nhß kë ngû ngh¸ch th§p ác chüng tánh a TÏ cûng ðßþc dñ vào trong. Giä sØ ðÑc Nhß lai không m* môn này, thì chúng sanh ð¶i mÕt pháp chÆng còn hy v÷ng thoát ð߶ng sanh tØ. Nhßng pháp môn T¸nh е tuy rµng l¾n nhß thª, mà cách tu lÕi r¤t d­ dàng. Vì c¾ ¤y, chÆng nhæng phàm phu khó tin mà hàng nh¸ th×a cûng ða nghi, cho ðªn b§c quy«n v¸ B° Tát ho£c còn lòng ng¶, tr× nhæng ng߶i kiªp trß¾c có gieo cån lành T¸nh е và b§c ÐÕi Th×a B° Tát quä v¸ ðã cao m¾i sanh ðßþc lòng tin sâu ch¡c. Nhß Thái TØ khi v×a sanh ra, tuy tài ðÑc chßa l§p, song nh¶ thª lñc cüa vua cha, nên sang tr÷ng h½n qu¥n th¥n, ng߶i ðü tín nguy®n ni®m Ph§t dù là phàm phu song chüng tánh ðã h½n nh¸ th×a, vì biªt ðem tâm phàm gieo vào bi¬n giác, th¥m hi®p v¾i ðÕo m¥u, nh¶ sÑc Ph§t mau lên b§c B¤t Th¯i.

Mu¯n nói môn T¸nh е, nªu không so sánh lßþc qua sñ khó d­ v« tñ lñc cüa các môn khác cùng tha lñc cüa pháp này, thì dù không nghi pháp cûng sanh ra nghi ng¶ chính mình. Và nªu lòng nghi còn mµt mäy t½, t¤t s¨ nhân nghi thành chß¾ng, ð×ng nói không tu, có tu cûng chÆng ðßþc hoàn toàn th§t ích. Vì thª tin là ði«u nên tìm c¥u trß¾c nh¤t. Phäi tin nh§n ch¡c cõi ta Bà th§t là kh±, cõi Cñc LÕc th§t vui. Sñ kh± * ta Bà không l߶ng không ng¢n, ß¾c lÕi có tám ði«u: sanh, già, b®nh, chªt, thß½ng xa lìa, oán g£p gÞ, c¥u không toÕi ý, nåm ¤m lçy l×ng. Tám món này, dù sang nhß vua chúa, hèn nhß kë ån xin cûng không tránh khöi. Bäy thÑ trß¾c là quä cäm cüa ð¶i quá khÑ, mµt món sau là nhân kh± cüa ð¶i v¸ lai, nhân quä dây dßa n¯i nhau không dÑt, hªt kiªp này ðªn kiªp khác chÆng ðßþc thoát ly. Ngû ¤m là nåm món che, vì s¡c, th÷, tß*ng, hành, thÑc che l¤p ch½n tánh nhß mây ðen án m£t tr¶i không cho ánh sáng hi¬n lµ, và ð¯i v¾i sáu tr¥n kh*i ho£c gây nghi®p nhß ng÷n lØa b¯c cháy nên g÷i là lçy l×ng. Món thÑ tám này là cµi g¯c cüa t¤t cä sñ kh±. Ng߶i tu hành khi sÑc thi«n ð¸nh ðã sâu, không ch¤p sáu tr¥n, không kh*i lòng ßa ghét, t× n½i ði¬m ¤y gia công thì ho£c nghi®p s¨ l¥n tr× sÕch, dÑt hÆn ngu°n sanh tØ. Nhßng công phu ¤y r¤t không d­, trong ð¶i mÕt pháp th§t khó có ng߶i làm ðßþc, nên c¥n phäi chuyên tu t¸nh nghi®p c¥u sanh Cñc LÕc, nh¶ sÑc t× cüa Ph§t tiªp dçn v« Tây Phß½ng. Ðã ðªn cõi ¤y, hóa sanh n½i hoa sen, thì không còn sñ kh± v« sanh; thu¥n tß¾ng ð°ng nam, s¯ng lâu nhß hß không, thân không suy biªn, thì già, b®nh, chªt chÆng còn nghe tên hu¯ng là có th§t? T× ðó bÕn cùng thánh chúng, g¥n v¾i di Ðà, chim nß¾c r×ng cây di­n nói pháp m¥u, tùy n½i cån tánh nghe r°i tu chÑng, ch×ng ¤y ng߶i thân còn không có, lña là oan gia? - cõi Cñc LÕc, tß*ng ån ðßþc ån, tß*ng m£c ðßþc m£c, cung ði®n lâu ðài ð«u là châu báu tñ nhiên hóa hi®n, bäy ði«u kh± * cõi trßþc ðã ð±i thành bäy ði«u vui, ðªn nhß thân thì có th¥n thông oai lñc l¾n, không r¶i ch² *, trong mµt ni®m có th¬ ðªn kh¡p m߶i phß½ng thª gi¾i làm nhæng vi®c c¥u Ph§t ðµ sanh; tâm thì có trí hu® bi®n tài cao, n½i mµt pháp biªt hªt th§t tß¾ng các pháp, tuy nói vi®c thª gian ð«u hþp v¾i lý m¥u. Thª là n²i kh± nåm ¤m cûng không còn, chï hß*ng sñ yên vui t¸ch t¸nh. cho nên trong kinh nói: 'Thª gi¾i ¤y tên là Cñc LÕc, vì chúng sanh * cõi ðó không có các sñ kh±, chï hß*ng nhæng ði«u vui.' Tóm lÕi, n²i kh± * ta Bà tä chÆng xiªt, sñ vui * Cñc LÕc nói không cùng, nªu cß sî dÑt hÆn m¯i nghi ng¶, tin ch¡c l¶i cüa Ph§t, m¾i g÷i là tin sâu. Nên ð¬ ý: ð×ng ðem trí hi¬u biªt cüa phàm phu suy ðµ, nh§n l¥m r¢ng: 'Bao nhiêu sñ m¥u lÕ không th¬ nghî bàn * Tây Phß½ng ð«u thuµc v« ngø ngôn ð¬ thí dø cho tâm pháp, ch¾ không phäi cänh th§t.' Nªu có sñ hi¬u biªt l¥m lÕc ¤y, t¤t s¨ m¤t ði«u lþi ích vãng sanh T¸nh е, m¯i hÕi này r¤t l¾n, phäi nên c¦n th§n.

Ðã biªt ta Bà là kh±, Cñc LÕc là vui, nên phát lòng th® nguy®n thiªt th§t, nguy®n lìa ta Bà v« Cñc LÕc. Lòng nguy®n ¤y ví nhß ng߶i b¸ sa xu¯ng h¥m nh½ c¥u mau ra khöi, lÕi nhß kë * lao ngøc mong nh¾ c¯ hß½ng. Sñ mong c¥u c¥n phäi kh¦n thiªt, vì sÑc mình không th¬ tñ thoát khöi, phäi nh¶ b§c có thª lñc l¾n dìu d¡t. Chúng sanh * cõi ta Bà, ð¯i v¾i cänh thu§n ngh¸ch kh·i lòng tham, gi§n, mê, gây nghi®p giªt, trµm, dâm, làm ô uª bän tâm trong sÕch, ¤y là h¥m nh½ sâu thÆm. Ðã gây nghi®p ác, t¤t ch¸u quä kh±, träi nhi«u kiªp luân h°i trong sáu nëo ðó là lao ngøc lâu dài. V« kiªp trß¾c, ðÑc a di Ðà phát b¯n mß½i tám l¶i nguy®n ðµ sanh, trong ¤y có mµt nguy®n: 'Nªu chúng sanh nào nghe danh hi®u ta, chí tâm xßng ni®m cho ðªn m߶i l¥n, c¥u sanh v« Cñc LÕc, nhß không ðßþc vãng sanh, ta th« không thành Ph§t.' ÐÑc t× phø tuy th® nguy®n ðµ sanh nhß thª, nhßng nªu chúng sanh không c¥n tiªp dçn, Ph§t cûng chÆng biªt làm sao? Nhß có ng߶i hªt lòng xßng danh, c¥u lìa cõi ta Bà, ð«u ðßþc Ph§t xót thß½ng tiªp dçn. ÐÑc a di Ðà oai lñc r¤t l¾n, có th¬ cÑu v¾t loài hæu tình ra khöi h¥m nh½ lao ngøc * cõi trßþc, ðem v« Cñc LÕc, khiªn cho vào cänh gi¾i Ph§t, ð°ng sñ th÷ døng cüa Nhß Lai. Mu¯n sanh Tây Phß½ng, trß¾c phäi tin sâu nguy®n thiªt. Thiªu hai ði«u này, dù có tu hành, cûng không th¬ cäm Ñng v¾i Ph§t, chï ðßþc phß¾c báo cõi tr¶i, ng߶i và gieo nhân giäi thoát v« sau mà thôi. Nªu tín nguy®n ð¥y ðü thì muôn ng߶i vãng sanh không sót mµt. Ngài Vînh minh ðã bäo: 'Muôn tu, muôn ng߶i v«' là chï cho ng߶i có tín nguy®n ð¥y ðü v§y. Ðã tin sâu, nguy®n thiªt lÕi phäi tu hÕnh ni®m Ph§t, dùng tín nguy®n làm tiên ðÕo, ni®m Ph§t làm chánh hÕnh. ba món này chính là tông yªu cüa pháp môn Ni®m Ph§t, nªu thiªu mµt, quyªt không th¬ vãng sanh.

V« hÕnh ni®m Ph§t, ð«u tùy theo hoàn cänh cüa m²i ng߶i mà l§p, không th¬ ch¤p ð¸nh mµt l« l¯i. Nhß thân ðßþc nhàn nhã, nên t× mai ðªn chi«u, chi«u lÕi mai, ði, ðÑng, n¢m, ng°i, nói, nín, ðµng, t¸nh, m£c áo, dùng c½m, cho ðªn lúc ðÕi ti¬u ti®n, t¤t cä th¶i, t¤t cä ch², làm sao cho câu ni®m Ph§t chÆng r¶i lòng. Nhß khi t¡m gµi sÕch s¨, y phøc chïnh t« và ch² n½i thanh khiªt thì ni®m th¥m hay ra tiªng ð«u ðßþc. Nªu lúc ngü nghï, mình tr¥n, ði ðÕi ti¬u ti®n, và ch² n½i không sÕch, chï nên ni®m th¥m; ch¾ nói nhæng khi không nghiêm sÕch nhß thª chÆng nên ni®m, chï e lúc ¤y ni®m không ðßþc ðó thôi. tuy r¢ng ni®m Ph§t là công vi®c su¯t ð¶i ð×ng cho xen h*, nhßng m²i bu±i s¾m mai phäi l­ Ph§t, trß¾c tøng kinh a di Ðà qua mµt l¥n, chú vãng sanh ba l¥n, r°i ð÷c bài k® 'A di Ðà Ph§t thân s¡c vàng...' Ð÷c k® xong, ni®m 'Nam Mô Tây Phß½ng Cñc LÕc Thª Gi¾i, ÐÕi T× ÐÕi Bi, a di Ðà Ph§t.' Kª tiªp ni®m 'Nam Mô a di Ðà Ph§t' ho£c nåm tråm câu, mµt ngàn câu, càng nhi«u càng t¯t. khi ni®m nên ði nhi­u quanh bàn Ph§t, nªu ch² ði nhi­u không ti®n, thì quì, ho£c ng°i, ho£c ðÑng ni®m ð«u ðßþc. Ni®m s¡p xong lÕi quì trß¾c bàn Ph§t ni®m Quán Âm, Thª Chí, thanh T¸nh Häi Chúng, m²i thánh hi®u 3 l¥n, r°i ð÷c bài vån T¸nh е, phát nguy®n h°i hß¾ng vãng sanh. Ð÷c vån T¸nh е là y theo nghîa trong vån mà phát tâm, nªu chÆng thª thì thành ð÷c suông, không ðßþc th§t ích. sau bài phát nguy®n, ni®m tam quy Y, l­ Ph§t lui ra. Ðây là th¶i khóa bu±i mai, chi«u cûng nhß thª. Nªu mu¯n lÕy Ph§t nhi«u, ho£c sau khi ni®m Ph§t, tùy ý ðänh l­, kª tiªp chín l¥n xßng danh B° Tát, l­ chín lÕy r°i phát nguy®n h°i hß¾ng; ho£c lúc công khóa xong, mu¯n lÕy bao nhiêu cûng ðßþc. L­ Ph§t phäi chí thành kh¦n thiªt, chÆng nên lªu láo thô s½; b° ðoàn không ðßþc quá cao, cao thì m¤t sñ cung kính.

Nhß công vi®c ða ðoan không r²i ränh, nên ð¸nh vào bu±i sáng s¾m sau khi súc mi®ng rØa m£t, có bàn Ph§t thì ðªn trß¾c l­ ba lÕy, r°i ðÑng thÆng ch¡p tay ni®m 'Nam Mô a di Ðà Ph§t' hªt mµt h½i là mµt ni®m. Ni®m ðü m߶i h½i, tiªp ð÷c bài k® 'Nguy®n cùng ng߶i ni®m Ph§t. Ыu sanh v« Cñc LÕc. Th¤y Ph§t thoát sanh tØ. Nhß Ph§t ðµ t¤t cä.' Ð÷c k® xong, l­ Ph§t ba lÕy lui ra. Nªu không bàn Ph§t thì ch¡p tay hß¾ng v« phß½ng Tây cûng nhß cách thÑc trên mà ni®m. Ðây là phép Th§p Ni®m cüa ngài T× Vân Sám Chü l§p ra cho hàng vua quan, vi®c chánh r¯i nhi«u không ðü th¶i gi¶ tu t§p. TÕi sao phäi ni®m luôn hªt mµt h½i? Vì tâm chúng sanh tán loÕn lÕi không ränh ð¬ chuyên ni®m, ni®m nhß thª là mßþn h½i nhiªp tâm khiªn cho quy nhÑt. Nhßng phäi tùy h½i dài ng¡n không nên ép, ép thì hao h½i; lÕi chï giæ ðü m߶i ni®m không nên hai ho£c ba mß½i, nhi«u cûng lao h½i. B*i vì tán tâm ni®m Ph§t khó ðßþc vãng sanh, phép này làm cho tâm chuyên nh¤t, tuy s¯ ni®m có ít nhßng công ðÑc r¤t sâu, quyªt ð¸nh s¨ sanh v« Cñc LÕc. Lúc ränh và g¤p ðã có cách thÑc, thì khi bình th߶ng không ränh g¤p, nên châm chß¾c mà l§p phép t¡c tu trì.

LÕi ng߶i ni®m Ph§t, m²i vi®c phäi gìn lòng trung thÑ, m²i ni®m ð« phòng sñ l²i l¥m, biªt l²i mau cäi, th¤y vi®c nghîa vui làm, m¾i hþp v¾i Ph§t. Nªu chÆng thª, t¤t n½i lòng còn có sñ chß¾ng ngÕi, không hþp v¾i tâm Ph§t, quyªt khó cäm thông. Và, khi l­ bái, tøng kinh ÐÕi Th×a cùng làm t¤t cä vi®c hæu ích trong ð¶i, ð«u phäi h°i hß¾ng v« Tây Phß½ng, không nên chï ðem hÕnh ni®m Ph§t h°i hß¾ng vãng sanh, còn bao nhiêu công ðÑc kia ð¬ h°i hß¾ng v« phß¾c báo thª gian. Nªu nhß thª là tâm không quy nhÑt r¤t khó vãng sanh. Phäi biªt ng߶i chân th§t ni®m Ph§t, tuy không c¥u phß¾c báo thª gian, song cûng ðßþc s¯ng lâu, mÕnh khöe, cØa nhà yên vui, con cháu phát ðÕt, tóm lÕi bao nhiêu phß¾c báo * ð¶i ð«u ðßþc ð¥y ðü. Nªu riêng c¥u phß¾c không ch¸u h°i hß¾ng vãng sanh, thì trái lÕi phß¾c báo r¤t kém ít, có hÕi ðªn sñ vãng sanh. Pháp môn Ni®m Ph§t các kinh ÐÕi Th×a ð«u khen ngþi, kinh Ti¬u Th×a tuy®t không nói ðªn, ng߶i chßa thông giáo lý bác ni®m Ph§t là Ti¬u Th×a, ¤y là nói càn, ch¾ nên nghe theo. Ъn nhß sñ c¥u c½ mà cß sî nói, ph¥n nhi«u thuµc v« loài linh quï dña theo trí thÑc cüa ng߶i c¥m c½ ð¬ viªt ra. trong ¤y nªu bàn v« vi®c thª gian thì có ph¥n ðúng, còn v« Ph§t Pháp, vì không phäi ch² h÷ hi¬u biªt, nên l¥m ð£t ra diêu ngôn nhß sau quy¬n kim cang Trñc Giäi có phø thêm nhæng hi®u Tiên Thiên, C± Ph§t v.v... „y là l¶i ma r¤t ác, làm m¤t trí hu®, hÕi chánh kiªn cüa ng߶i, nªu ðem ra truy«n bá, ðã không phß¾c còn mang tµi l¾n næa.