Vô minh T× Ðâu Ra?

Nhß Thüy

20

Chï Mµt Gi¾i Thôi

 
 

Uttiya là mµt thanh niên Bà la Môn · kinh thành Xá V®. sau khi làm ð¥y ðü b±n ph§n cüa mµt cß sî tÕi gia nhß b¯ thí, cúng d߶ng, uttiya ðªn yªt kiªn Ph§t và xin ðßþc xu¤t gia. ÐÑc ÐÕo Sß ch¤p thu§n cho chàng ðßþc toÕi nguy®n.

Sau ngày xu¤t gia và th÷ TÏ kheo gi¾i, uttiya ðâm hoäng. Chàng tñ nghî: "Không ng¶ mu¯n làm mµt sa môn phäi giæ ðªn 250 gi¾i ... chï nh¾ thôi cûng ðã m®t r°i ... nói gì ðªn th÷ trì. Thôi chªt r°i!"

Và th¥y TÏ kheo uttiya ðâm ra lúng túng vì th¥y không tài nào nh¾ m²i 250 gi¾i c¤m. uttiya ðªn g£p Ph§t và xin hoàn tøc vì chàng không tài nào xoay s· v¾i ng¥n ¤y gi¾i lu§t phäi giæ. ÐÑc ÐÕo Sß ân c¥n khuyên höi:

- Này TÏ Kheo! con xin hoàn tøc chï vì các ði«u gi¾i quá nhi«u khiªn con không nh¾ n±i, chÑ không phäi vì con tiªc nu¯i døc lÕc thª gian, có phäi thª không?

- BÕch Thª Tôn! Ðúng nhß v§y! con nghî r¢ng khi s¯ng ð¶i cß sî, chï phäi giæ 5 gi¾i c¤m, là nhæng ði«u con có th¬ thi hành ðßþc. Còn hôm nay, hai tråm nåm mß½i gi¾i cüa TÏ Kheo, con không tài nào nh¾ hªt thì làm sao mà vâng giæ. chi b¢ng con xin hoàn tøc ð¬ khöi vi phÕm ðªn gi¾i pháp cao sâu vi di®u cüa Tång ðoàn.

- Này TÏ Kheo! Nªu Nhß lai rút 250 gi¾i lÕi th§t tóm t¡t, chï còn mµt vài ði«u gi¾i thôi thì con có th¬ tiªp tøc ð¶i s¯ng xu¤t gia hay không?

- BÕch Thª Tôn! Ðßþc nhß thª thì còn gì b¢ng.

- Này TÏ Kheo! V§y thì b¡t ð¥u t× hôm nay, con chï giæ có m²i mµt gi¾i này thôi. Ðó là canh ch×ng th§t ch£t ch¨ nhæng m¯ng tâm ðµng ni®m cüa con, biªt rõ t×ng ý nghî kh·i lên là thi®n hay ác. Này TÏ Kheo! Làm sao ð¬ biªt ðó là mµt ý tß·ng thi®n hay ác: Ý tß·ng ác là nhæng ý tß·ng mà nªu ðem ra nói hay làm s¨ gây hÕi cho mình, cho ng߶i ho£c cho cä hai. Яi v¾i nhæng ý tß·ng nhß thª, con phäi canh ch×ng, theo dõi nó t× lúc m¾i sanh, lan rµng, cho ðªn khi di®t m¤t. Này TÏ Kheo! Thª nào là nhæng ý tß·ng thi®n? Ðó là nhæng ý tß·ng mà khi ðem ra thi hành s¨ không làm hÕi mình, hÕi ng߶i ho£c cä hai ... Яi v¾i nhæng ý tß·ng loÕi này, con cûng phäi theo dõi t× lúc chúng sanh kh·i, lan rµng cho ðªn khi chúng di®t m¤t. Này TÏ Kheo! V¾i mµt ði«u gi¾i duy nh¤t nhß thª, con có th¬ giæ ðßþc hay không?

Th¥y TÏ kheo uttiya cung kính thßa:

- BÕch Thª Tôn! con có th¬ giæ ðßþc và con xin Thª Tôn cho phép con · lÕi t¸nh xá tu h÷c.

R°i TÏ kheo Uttiya, v¾i mµt ði«u gi¾i duy nh¤t nhß thª, tinh c¥n tu t§p. Không may cho th¥y, mµt c½n b®nh n£ng chþt ðªn khiªn th¥y phäi gián ðoÕn công phu. C½n b®nh này tiªp n¯i c½n b®nh khác không thßa dÑt, khiªn th¥y uttiya vô cùng s¥u kh±. Mµt hôm trên gi߶ng b®nh, th¥y chþt nghî: "Trong khi ta lâm b®nh kh± thân th¬ khó ch¸u vô vàn nhß thª này, các ý tß·ng sinh kh·i liên miên không bao gi¶ dÑt. Nªu cái thân xác th¸t này mà không ðßþc tiªp tª thÑc ån, nß¾c u¯ng và không khí thì nó có l¨ ðã chªt t× lâu. Còn cái v÷ng tâm cüa ta, nªu không ðßþc tiªp tª b¢ng nhæng ý ni®m thì có l¨ ... nó cûng ðã chªt t× lâu l¡m r°i. Thân ta tuy hi®n ðang b¸ b®nh kh± bÑc bách, nhßng ðó không phäi là cái c¾ ð¬ ta buông lung ... hu¯ng chi ð¤ng ðÕo sß ðã thß½ng tình tóm t¡t 250 ði«u gi¾i vào trong chï mµt gi¾i mà ta còn l½ ð­nh thì th§t là ðáng trách ..."

Nghî nhß thª, TÏ kheo uttiya tinh c¥n tu t§p. ChÆng bao lâu, th¥y ð¡c a la Hán, ngay khi còn n¢m trên gi߶ng b®nh. Ng߶i ta còn ghi lÕi ðßþc mµt bài k® ð½n giän cüa v¸ la Hán này nhß sau:

Trong khi ta lâm b®nh

Ni®m kh·i lên n½i ta.

Trong khi ta lâm b®nh

Không phäi th¶i phóng d§t.
 
 

L¶i bàn:

Em thân mªn,

Tr߶ng hþp cüa th¥y TÏ kheo uttiya cûng là tr߶ng hþp cüa em và tôi. Dù ðã th÷ 5 gi¾i, 10 gi¾i, 250 gi¾i hay 348 gi¾i ði næa, tuy s¯ lßþng có sai bi®t nhßng tinh th¥n cüa gi¾i lu§t không ngoài hai ði¬m: "DÑt ác, làm lành". Ðó chính là mµt gi¾i rån mà ð¤ng ÐÕo Sß ðã tóm t¡t cho th¥y uttiya giæ gìn gi¾i này, nhà thi«n g÷i là "chån trâu" ðó em.

"B¢ng sñ c¯ g¡ng, hång hái không buông lung, tñ kh¡c chª l¤y mình, kë tñ tÕo cho mình mµt hòn ðäo. ChÆng có ng÷n thüy tri«u nào nh§n chìm ðßþc."