Ð߶ng L¯i Thñc Hành

Tham T± Sß Thi«n

Tác giä: Thích duy Lñc

T± Sß Thi«n này là do ð߶ng l¯i chánh thÑc cüa T± Sß truy«n xu¯ng, g÷i là tham thi«n. tham thi«n không phäi là ng°i thi«n, ng°i thi«n cûng không phäi là tham thi«n. Nhi«u ng߶i l¥m tß·ng r¢ng ng°i thi«n tÑc tham thi«n kÏ thñc tham thi«n không c¥n ng°i cûng ðßþc. Nhß T± dÕy: Phäi khi lao ðµng mà t§p tham ðßþc m¾i t¯t, nªu chï thích ng°i yên mµt ch² v¡ng l£ng mà t§p tham thì khó hy v÷ng kiªn tánh.

Løc T± nói: "ÐÕo do tâm ngµ, b¤t tÕi t÷a". Ph¦m T÷a thi«n trong Pháp Bäo Ðàn kinh nói ðªn T÷a thi«n là tâm t÷a (chÑ không phäi thân t÷a) nghîa là: ngoài ð¯i v¾i t¤t cä cänh gi¾i thi®n ác tâm ni®m chÆng kh·i g÷i là t÷a, trong th¤y tñ tánh chÆng ðµng g÷i là thi«n. V§y thª nào là tham thi«n? Chæ tham tÑc là Nghi, nghi tÑc là không hi¬u, mµt vi®c gì ðã hi¬u r°i thì hªt nghi, hªt nghi tÑc là không có tham, cho nên tham thi«n r¤t chú tr÷ng cái nghi g÷i là nghi tình. Mu¯n kh·i lên cái nghi tình phäi nh¶ câu thoÕi ð¥u, g÷i là tham thoÕi ð¥u. Thª nào là thoÕi ð¥u? theo Ngài Hß Vân giäi thích r¢ng khi mu¯n nói mµt câu thoÕi thì phäi kh·i ni®m r°i m¾i nói ðßþc, lúc chßa kh·i ni®m mu¯n nói g÷i là thoÕi ð¥u, nªu ðã kh·i ni®m mu¯n nói, m£c dù chßa nói ra cûng ðã là thoÕi vî r°i. Hi®n nay b¡t ð¥u tham thi«n thì chßa ðªn thoÕi ð¥u nhßng cûng không phäi · thoÕi vî, là t× thoÕi vî tiªn ðªn thoÕi ð¥u, ðang ði · giæa ð߶ng mµt ngày kia s¨ tiªn t¾i thoÕi ð¥u. Lúc ¤y câu thoÕi tñ m¤t, nªu còn câu thoÕi thì chßa ðªn thoÕi ð¥u. Ngài Hß Vân có thí dø r¢ng: "ThoÕi ð¥u là cây g§y, nghi tình là ði, nhß ng߶i cøt chân mu¯n ði phäi nh¶ cây g§y, cûng nhß mu¯n kh·i nghi tình phäi nh¶ câu thoÕi ð¥u v§y.

Nói tham thoÕi ð¥u, thoÕi ð¥u thì nhi«u l¡m, muôn muôn ngàn ngàn k¬ không hªt, bây gi¶ tôi chï ð« ra 5 câu thoÕi ð¥u ð¬ cho ng߶i tham thi«n tñ mình lña mµt câu, câu nào tñ mình cäm th¤y r¤t khó hi¬u, hi¬u không n±i thì câu ðó thích hþp cho mình tham. Chï ðßþc lña mµt câu không cho lña hai câu và sau khi quyªt ð¸nh câu nào r°i không cho ð±i qua ð±i lÕi, thÆng t¾i mà tham ðªn kiªn tánh m¾i thôi.

Nåm câu thoÕi ð¥u là:

Khi chßa có tr¶i ð¤t, ta là cái gì?
Muôn pháp v« mµt, mµt v« ch± nào?
Trß¾c khi cha m© chßa sanh, m£t mûi b±n lai cüa ta ra sao?
Sanh t× ðâu ðªn, chªt ði v« ðâu?
ChÆng phäi tâm, chÆng phäi Ph§t, chÆng phäi v§t, là cái gì?

Ng߶i tham T± Sß Thi«n phäi chú ý nhæng ði«u sau ðây:

1 - Phá Ngã Ch¤p

Theo Ph§t pháp, b¤t cÑ ti¬u th×a, trung th×a, ðÕi th×a, cho ðªn t¯i thßþng th×a, chÆng có th×a nào là không phá ngã ch¤p cä. Nªu không phá ngã ch¤p thì không ðßþc giäi thoát cái kh± sanh tØ, không ðßþc ra khöi sanh tØ luân h°i. V§y tham thi«n phäi phá ngã ch¤p b¢ng cách nào? Là b¢ng chín chæ: "Vô s· ð¡c, vô s· c¥u, vô s· sþ" ðó là cái cån bän ð¬ thñc hành phá ngã ch¤p. Nªu có s· ð¡c là còn ch¤p ngã, có s· c¥u là còn ch¤p ngã, có s· sþ là còn ch¤p ngã.

2 - Phân Bi®t H° nghi Và Chánh Nghi

Tham thi«n là chánh nghi. Chánh nghi là chï cho tâm nghi, chÑ không cho tâm ði tìm hi¬u so sánh, ð¬ nuôi cái nghi tình cho th§t mÕnh. khi nghi tình mÕnh t¾i cùng tµt, thình lình bùng n± g÷i là kiªn tánh. Kiªn tánh là giác ngµ, là biªt ðßþc chính mình m¾i làm chü ðßþc mình. Tñ làm chü ðßþc m¾i tñ do tñ tÕi ðßþc. Tñ do tñ tÕi là vînh vi­n giäi thoát t¤t cä kh±, cho nên g÷i là kiªn tánh thành Ph§t. Còn h° nghi là l¤y tâm ði tìm hi¬u, ho£c giäi thích câu thoÕi ð¥u cho ra ðáp án, ðó không phäi là tham thi«n, h° nghi chï có th¬ ðßþc giäi ngµ, chÑ không ðßþc chÑng ngµ, cûng nhß nhà khoa h÷c newton th¤y trái táo t× trên cây r½i xu¯ng mà sanh ra nghi v¤n: TÕi sao trái táo r¾t xu¯ng ð¤t mà không bay lên tr¶i? T× ðó, ông l¤y tâm ði nghiên cÑu tìm hi¬u, cu¯i cùng ngµ ðßþc: Lñc h¤p dçn vÕn v§t. Ðó là h° nghi. H° nghi chï có th¬ phát minh ðßþc ð° dùng cüa thª gian, chï có giá tr¸ ð¯i v¾i thª gian vì không ngµ ðßþc chính mình nên không làm chü mình ðßþc, không ðÕt ðªn tñ do tñ tÕi ðßþc.

3- ChÆng cho Kh·i Bi®t Ni®m

Ngoài nghi tình ra không cho kh·i ni®m khác, không cho ðè nén v÷ng tß·ng, không cho buông bö v÷ng tß·ng, cûng không cho tr× v÷ng tß·ng, v÷ng tß·ng kh·i lên bao nhiêu cûng m£c k® không c¥n biªt t¾i có v÷ng tß·ng hay không có v÷ng tß·ng, vì nghi tình chính là cây ch±i automatic, không c¥n sñ tác ý, tñ nó quét sÕch t¤t cä. Vó v÷ng tß·ng cûng quét, không có v÷ng tß·ng nó cûng quét. Nªu nghi tình ðßþc miên m§t thì t¤t nhiên v÷ng tß·ng không có k¨ h· mà n±i lên, h­ có kh·i lên mµt ni®m khác tÑc là ðã có k¨ h· r°i.

4 - NHÂN QUÄ, nghi NG“

Phäi biªt nghi là nhân, ngµ là quä. Không có nhân thì không có quä cho nên b¤t nghi b¤t ngµ, nhân nhö, quä nhö, cho nên ti¬u nghi, ti¬u ngµ, nhân l¾n, quä l¾n, cho nên ðÕi nghi, ðÕi ngµ. Nªu tham thi«n lúc nghi tình n£ng, änh hß·ng ðªn nhÑc ð¥u, tÑc ngñc, khó th·, ðó là ðÕi nghi. khi ðó, thì nhÑc nhi«u ch×ng nào thì t¯t ch×ng n¤y, ch¾ nên sþ, ðó là tình hình t¯t b·i vì ðÕi nghi s¨ ðßþc ðÕi ngµ. Nhßng lúc ng°i mà có tình trÕng nhß v§y thì không ðßþc. Không ðßþc thì phäi làm sao? Phäi mau mau ðÑng d§y kiªm công vi®c làm nhßng vçn phäi tiªp tøc tham cÑu. Nªu tham t¾i cäm th¤y th¥n kinh cång thÆng quá ch¸u không n±i thì câu thoÕi ð¥u phäi ð« ch§m lÕi t×ng chæ mµt, ch§m th§t ch§m, m²i chæ kéo dài ðµ m߶i giây nhß v§y sñ cång thÆng th¥n kinh s¨ d¥n d¥n ðßþc giäi töa.

5- ChÆng Phân Bi®t Tß Cách

Tham T± Sß Thi«n không k¬ s½ tham, lão tham, thông minh, d¯t nát, ngu si, ng߶i già hay trë con. trong kinh Pháp Hoa: long Næ 8 tu±i ðßþc thành Ph§t. Truy«n Ðång Løc (l¸ch sØ thi«n tông trung Hoa) có mµt cô h÷ Tr¸nh 13 tu±i kiªn tánh, mµt cô h÷ Tô 15 tu±i ðßþc kiªn tánh và nhi«u T± ngu si d¯t nát cûng tham thi«n ðßþc kiªn tánh. Ng߶i tham thi«n chï c¥n th¯ng thiªt vì vi®c sanh tØ, dûng mãnh tham cÑu thì b¤t cÑ ng߶i nào cûng có th¬ kiªn tánh thành Ph§t, không nên tñ khinh khä nång thành Ph§t cüa mình.

6 - THÂM tin T¹ TÂM

Tham thi«n phäi tin tñ tâm, nªu chï tin pháp môn tham thi«n mà không tin tñ tâm thì dù tinh tiªn ðªn mÑc nào cûng không ðßþc kiªn tánh, nên Ngài Bác S½n nói: tin có chánh, tà; tin "tñ tâm tÑc Ph§t" là chánh, ngoài tâm ch¤p có pháp g÷i là tà; "tÑc Ph§t" là c¥n phäi tham cÑu cho sáng tö tñ tâm và phäi ðích thân dçm ðªn t¾i ch² chÆng nghi m¾i g÷i là chánh tín, còn nhß m§p m¶, l¥m lÕc, ðoán mò chï nói "tÑc tâm tÑc Ph§t" mà th§t không mu¯n tham cÑu rõ tñ tâm thì g÷i là tà tín."

7 - PHÄI NG“ T¹ TÁNH

"Hàn lu trøc kh¯i, sß tØ giäo nhân" (Chó Hàn ðu±i cøc xß½ng, sß tØ thì c¡n ng߶i). Ðây là hai câu thí dø cüa T± Sß, nghîa là: Mµt ng߶i quång cøc xß½ng, con chó ðu±i theo cøc xß½ng mà c¡n còn con sß tØ thì không ngó t¾i cøc xß½ng cÑ c¡n ngay ng߶i ðó. Ng߶i ðó dø cho tñ tánh, cøc xß½ng dø cho l¶i nói cüa T±, cüa Ph§t. Nªu hß¾ng vào l¶i nói cüa T±, cüa Ph§t mà ngµ là con chó, hß¾ng vào tñ tánh mà ngµ là con sß tØ.

C± ÐÑc nói: "TØ ß cú hÕ" (chªt trong ngæ cú), hß¾ng cØ kh·i xÑ th×a ðß½ng (hß¾ng vào ch² l¶i nói mà nh§n l¤y)", nghîa là l¶i nói cüa T± v×a nói ra, v×a nghe hi¬u li«n cho ðó là ngµ, nhßng sñ hi¬u ngµ ðó còn n¢m trong ý thÑc phân bi®t, m£c dù ðúng lý thª gian r¤t lô-gích, nhßng vì chÆng biªt c¥n phäi lìa ý thÑc m¾i chÑng ngµ ðßþc. cho nên b¸ T± chê là Hàn lu (loÕi chó mñc r¤t thông minh · nß¾c Hàn).

8 - KHÔNG LšT VÔ KÝ

Tham thi«n nên tránh l÷t vào "Vô ký-không". Pháp môn khác chï c¥u ðßþc dÑt ni®m, nhßng tham thi«n trái lÕi không cho dÑt ni®m tÑc là nghi tình phäi luôn luôn tiªp tøc, không cho gián ðoÕn. Nªu không có nghi tình cûng không có v÷ng tß·ng thì l÷t vào Vô ký-không là mµt thÑ thi«n b®nh, T± Sß g÷i là "ngâm nß¾c chªt", m£c dù lúc ¤y cäm th¤y ðßþc thanh thanh t¸nh t¸nh, trong mình cäm th¤y nh© nhàng nhßng ch¤p l¤y cái ðó thì vînh vi­n không ðßþc kiªn tánh, chÆng thà có nghi tình, có v÷ng tß·ng còn t¯t h½n. V§y tham thi«n nªu chßa ðªn thoÕi ð¥u ch¾ nên bö câu thoÕi. Có ng߶i bö câu thoÕi vçn còn nghi tình cho là t¯t, thñc thì không ðúng vì có th¬ b¸ gián ðoÕn mµt khoäng th¶i gian lâu mà tñ mình không hay, lÕi cûng d­ b¸ l÷t vào vô Ký không næa.

9 - Hành Kh·i Giäi Tuy®t

Theo giáo-môn thông th߶ng, sñ tu hành phäi träi qua b¯n giai ðoÕn là: tín, giäi, hành, chÑng. ban ð¥u do tin r°i ði tìm hi¬u (giäi), theo sñ hi¬u mà thñc hành, v×a thñc hành v×a tìm hi¬u thêm, v×a hi¬u thêm v×a thñc hành thêm t×ng b§c tiªn lên chÑng t× th§p tín, th§p trø, th§p hÕnh, th§p h°i hß¾ng, th§p ð¸a cho ðªn ðÆng giác, di®u giác. Ðó là cách tu thông th߶ng. Còn T± Sß thi«n thì không phäi v§y. Trß¾c tiên cûng phäi có tin, có hi¬u, nhßng khi b¡t ð¥u thñc hành thì không ðßþc tìm hi¬u næa. Thi«n môn g÷i là "Hành kh·i giäi tuy®t" tÑc là ðã b¡t ð¥u tham thi«n r°i thì sñ tìm hi¬u kiªn giäi phäi ch¤m dÑt. cho nên tham thi«n không cho hi¬u thi«n, hi¬u ðÕo. TÕi sao v§y? Vì ðang tham thi«n là ðã có thi«n, có ðÕo r°i. Nªu ði tìm hi¬u thi«n hi¬u ðÕo næa thì cûng nhß mình ðã có mµt cái ð¥u r°i còn sinh thêm mµt cái ð¥u thÑ hai næa. T± Sß g÷i: "Ð¥u thßþng an ð¥u" (trên ð¥u thêm ð¥u) thì cái ð¥u thÑ hai, không nhæng không có ích cho cái ð¥u b±n lai, lÕi còn làm chß¾ng ngÕi kh± s· cho cái ð¥u b±n lai nên phäi m¶i Bác sî c¡t bö m¾i ðßþc khôi phøc sÑc khöe lÕi. V§y hi¬u thi«n hi¬u ðÕo còn không cho hu¯ng là ði tìm hi¬u cái khác næa. Phäi biªt r¢ng ham tìm hi¬u r¤t chß¾ng ngÕi cho sñ chÑng ngµ. Thª nên "Hành kh·i giäi tuy®t" là v§y.

10 - CHÚ TRšNG TH¹C HÀNH

T± Sß Thi«n chï chú tr÷ng thñc hành không c¥n lý lu§n, nhßng khi ðang thñc hành s¨ tùy theo cån c½ trình ðµ khác bi®t, tình ch¤p n£ng nh©, kiªn giäi cao th¤p và sñ ham thích b¤t ð°ng cüa m²i ng߶i mà sinh ra muôn ngàn l¯i të sai bi®t, cho nên quy¬n sách này chï ðßþc nêu ra nhæng ði«u thñc hành chung, còn nhi«u chi tiªt vi tª không th¬ k¬ hªt · trong này, phäi tùy b®nh mà cho thu¯c, vì thª m£c dù cách tham thoÕi ð¥u r¤t d­ nhßng cûng phäi có ng߶i lão tham hß¾ng dçn m¾i ðßþc. Nªu tñ làm tài khôn mà không ði ðúng v¾i tôn chï chính xác tüa T± Sß Thi«n thì s¨ có th¬ tr· thành phï báng Ph§t pháp, tÕo tµi ð¸a ngøc mà tñ mình không biªt, xin ng߶i h÷c thi«n ð¬ ý cho.

Mu¯n ðÕt ðªn kiªn tánh giäi thoát, hành giä tham t± sß thi«n c¥n phäi thñc hành ðúng theo c½ bän nhß sau:

1 - tin T¹ TÂM

Thª nào là tin T¹ TÂM? Phäi tin tñ tâm mình ð°ng v¾i Chß Ph§t chÆng hai chÆng khác, tÑc là th¥n thông trí hu® cüa bän tâm mình không kém h½n Chß Ph§t mµt tí nào cä. Vì bän th¬ và di®u døng cüa bän tâm mình cûng nhß Chß Ph§t, cùng kh¡p không gian và th¶i gian, nên nói tñ tánh bình ðÆng b¤t nh¸. Nªu kém Ph§t mµt tí thì Ph§t cao h½n chúng sanh, là b¤t bình ðÆng, có cao có th¤p là nh¸.

Nªu ðã tin tñ tâm sÆn ð¥y ðü t¤t cä nång lñc th¥n thông trí hu®, bän th¬ và di®u døng cùng kh¡p không gian và th¶i gian, nhß Ph§t nói "Ngoài tâm chÆng có pháp" thì ðß½ng nhiên thñc hành ðßþc 9 chæ "VÔ S— ЁC, VÔ S— c U, VÔ S— S”". Vì ð¡c là ð¡c ngoài tâm, c¥u là c¥u ngoài tâm, bän tâm cùng kh¡p không gian và th¶i gian, ngoài không gian chÆng có không gian, ngoài th¶i gian chÆng có th¶i gian, v§y thì ngoài còn chÆng có, còn có gì ð¬ cho mình ð¡c ð¬ cho mình c¥u! Không ð¡c không c¥u thì không còn gì ð¬ sþ, nhß thª không phá ngã ch¤p cûng tñ phá ngã ch¤p r°i, vì VÔ S— ЁC, VÔ S— c U, VÔ S— S” là dùng ð¬ phá ngã ch¤p, phá hªt ngã ch¤p thì ðßþc giäi thoát cái kh± sanh tØ luân h°i.

LÕi nªu không tin tñ tâm, chï tin pháp môn T± Sß Thi«n thì dù siêng nång tu t§p cách m¤y cûng không th¬ ðÕt ðªn kiªn tánh. TÕi sao? Vì không tin tâm mình thì làm sao tñ hi®n ðßþc bän tâm mình! Tñ hi®n bän tâm tÑc là kiªn tánh, nên nói tin tñ tâm là c½ bän cüa chánh pháp.

2 - nghi TÌNH.

Thª nào là nghi TÌNH? TÑc là ð« câu thoÕi ð¥u höi th¥m trong bøng, cäm th¤y không biªt, thi«n môn g÷i là nghi Tình. B¤t cÑ ði ðÑng n¢m ng°i, làm vi®c b¢ng tay chân hay trí óc, cho ðªn lúc ån c½m, ði c¥u, nói chuy®n, ngü mê ð«u phäi có nghi tình. Có nghi tình m¾i ðßþc g÷i là tham thi«n, nói mµt cách khác tÑc là dùng cái tâm không biªt (Nghi Tình) cüa bµ não ð¬ ch¤m dÑt t¤t cä biªt cüa bµ não (1). Dù nói ch¤m dÑt, kÏ th§t khöi c¥n tác ý ch¤m dÑt, có nghi tình thì ðß½ng nhiên tñ nó ch¤m dÑt, vì t¤t cä biªt cüa bµ não ð«u là tß¾ng b®nh, cûng là cái biªt cüa ng߶i mù. Ví nhß ng߶i mù không th¤y m£t tr¶i, höi ng߶i m¡t sáng, ng߶i m¡t sáng nói "m£t tr¶i có tròn có nóng", ng߶i m¡t sáng di­n tä m£t tr¶i thì ðúng, nhßng ng߶i mù ch¤p tròn v¾i nóng cho là m£t tr¶i thì không ðúng r°i.

Mu¯n giæ nghi tình trß¾c tiên phäi ch¤m dÑt nhæng tìm hi¬u biªt và ghi nh¾ biªt, sau ch¤m dÑt luôn cái tùy duyên biªt (tùy duyên biªt là khöi c¥n tìm hi¬u cûng biªt, nhß ði ðÑng n¢m ng°i, m£c áo ån c½m v.v...). Nên Ngài lai Quä nói "lúc công phu ðªn thoÕi ð¥u thì ði chÆng biªt ði, ng°i chÆng biªt ng°i". Công phu ðªn thoÕi ð¥u thì câu thoÕi tñ m¤t, t¤t cä biªt cüa bµ não ð«u hªt, khi ¤y tham thi«n không biªt tham thi«n, ån c½m không biªt ån c½m, luôn cä cái không biªt cûng không biªt luôn. Công phu ðªn ðây là g¥n kiªn tánh, ng߶i ð¶i coi mình nhß ng߶i kh¶ ng¯c, nhßng sñ th§t thì s¨ phát ðÕi trí hu®, cu¯i cùng cái nghi tình bùng n±, cái tâm không biªt cüa bµ não cûng tan rã. B¤y gi¶ cái biªt và không biªt cüa bµ não ð«u sÕch, tß¾ng b®nh (tác døng cüa bµ não) ðã hªt, trong sát na ðó tß¾ng mÕnh (cái biªt cüa bän th¬ Ph§t tánh) hi®n ra, g÷i là kiªn tánh thành Ph§t.

T± nói "Tri chÆng có hai ng߶i, pháp chÆng có hai thÑ". TÕi sao tri chÆng có hai ng߶i? Vì cái tri cüa bän th¬ g÷i là Chánh Biªn Tri, cùng kh¡p không gian và th¶i gian, chï có mµt cái tri(2), nªu có thêm cái tri cüa bµ não (không cùng kh¡p) thì thành hai cái tri, tÑc là hai ng߶i. sao nói pháp chÆng có hai thÑ? Vì t¤t cä pháp ð«u do tâm tÕo, bän th¬ cüa tâm ðã cùng kh¡p không gian và th¶i gian thì pháp cüa tâm tÕo ra cûng phäi cùng kh¡p nhß bän tâm, nên nói pháp chÆng hai thÑ. Nªu có pháp nào do bµ não ch¤p nh§n là pháp th§t thì pháp thÑ hai này cûng là tß¾ng b®nh.

GHI CHÚ:

(1) CÁI TÂM KHÔNG BIŠT CœA B“ NÃO:
Khi höi câu thoÕi ð¥u cäm th¤y không biªt, thì cái tâm ham biªt cüa t§p khí lâu ð¶i b¤t tri b¤t giác tñ m¯ng kh·i, r°i tñ thành nghi tình. Cái tâm không biªt này khác v¾i cái không biªt cüa ng߶i kh¶ ng¯c, b®nh tâm th¥n và sñ ngü mê hay chªt gi¤c, nên nói cái tâm không biªt cüa bµ não là c½ bän cüa nghi tình. Mu¯n giæ nghi tình là phäi dùng cái tâm không biªt, nªu tâm có biªt thì không phäi nghi tình, tÑc là không có tham thi«n.

(2) Tñ tánh b¤t nh¸ v¯n chÆng phäi mµt, nay nói M“T chï là phß½ng ti®n, nªu th§t có mµt thì phäi có hai, ba cho ðªn muôn ngàn.
.
Ghi chú hªt