Lßþc Giäng kinh kim cang Bát-Nhã Ba-La-M§t

Hòa Thßþng Tuyên Hóa
tÕi Ph§t Giáo Giäng Ð߶ng, san francisco t× tháng 11 nåm 1968 ðªn tháng 4 nåm 1969.

(tiªp theo)

Ph¥n Tám:

Y Pháp Xu¤t Sanh 

Tu B° Ы, ß ý vân hà? Nhßþc nh½n mãn tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i th¤t bäo, dî døng b¯ thí, th¸ nh½n s· ð¡c phß¾c ðÑc, ninh vi ða phü? tu B° Ы ngôn: Th§m ða, Thª Tôn! Hà dî c¯? Th¸ phúc ðÑc tÑc phi phúc ðÑc tính, th¸ c¯ Nhß lai thuyªt phúc ðÑc ða. Nhßþc phøc hæu nh½n, ß thØ kinh trung, th÷ trì nãi chí tÑ cú k® ðÆng, vi tha nh½n thuyªt, kÏ phúc th¡ng bï. Hà dî c¯? tu B° Ы, nh¤t thiªt chß Ph§t c§p chß Ph§t a n§u ða la tam mi®u tam b° ð« pháp, giai tùng thØ kinh xu¤t. tu B° Ы, s· v¸ Ph§t pháp giä tÑc phi Ph§t pháp.

Tu-b°-ð«! Ý ông nghî sao? Nªu có ng߶i ðem bäy thÑ báu ð¥y kh¡p tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i ð¬ b¯ thí, ng߶i ¤y ðßþc phß¾c ðÑc nhi«u chång?

Tu-b°-ð« ðáp: BÕch Thª-tôn! R¤t nhi«u. 

Vì sao? Vì phß¾c ðÑc ¤y chÆng phäi là tánh phß¾c ðÑc, nên Nhß-lai nói là phß¾c ðÑc nhi«u.

Nªu lÕi có ng߶i th÷ trì th§m chí chï b¯n câu k® trong kinh này, và giäng cho ng߶i khác nghe, thì phß¾c ðÑc lÕi nhi«u h½n ng߶i kia. 

Vì sao? Tu-b°-ð«! T¤t cä chß Ph§t cùng pháp a-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð« cüa Ph§t, ð«u t× kinh này mà ra. Tu-b°-ð«! g÷i là Ph§t-pháp, tÑc chÆng phäi Ph§t-pháp.

Lßþc giäi:

Tu-b°-ð«! Ý ông nghî thª nào? Nªu có ng߶i ðem bäy thÑ báu ð¥y kh¡p tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i ð¬ b¯ thí, ng߶i ¤y ðßþc phß¾c ðÑc nhi«u chång? 

Tu-b°-ð« ðáp: BÕch Thª-tôn! R¤t nhi«u.

Ph§t lÕi höi trß·ng lão Tu-b°-ð« r¢ng thí dø có mµt ng߶i dùng các ð° bäy báu, s¯ lßþng có th¬ räi kh¡p tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i mà b¯ thí, thì phß¾c ðÑc cüa ng߶i này có nhi«u hay không?

Tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i là nhß thª nào? M²i thª gi¾i g°m có núi Tu-di, b¯n bµ châu l¾n, tÑc là châu Ðông-th¡ng-th¥n, châu Nam-thi®m-bµ, châu Tây-ngßu-hÕ, châu B¡c-câu-lß, mµt m£t tr¶i, mµt m£t trång. Mµt ngàn thª gi¾i nhß thª g÷i là mµt ti¬u thiên thª gi¾i. Mµt ngàn ti¬u thiên thª gi¾i g÷i là mµt trung thiên thª gi¾i. Mµt ngàn trung thiên thª gi¾i g÷i là mµt ðÕi thiên thª gi¾i. B·i vì có ti¬u thiên, trung thiên, ðÕi thiên, nên g÷i là tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i.

V§y là cüa báu có th¬ räi kh¡p cä tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i. Bäy báu thì g°m có vàng, bÕc, lßu ly, pha lê, xa c×, xích châu, và mã não. Có ng߶i ðem ch×ng ¤y v§t báu ð¬ b¯ thí, thì phß¾c ðÑc này có nhi«u hay không. Ph§t höi ông Tu-b°-ð« nhß v§y và ông Tu-b°-ð« l§p tÑc trä l¶i là "r¤t nhi«u."

Vì sao? Vì phß¾c ðÑc ¤y chÆng phäi là tánh phß¾c ðÑc, nên Nhß-lai nói là phß¾c ðÑc nhi«u.

TÕi sao lÕi nói phß¾c ðÑc ¤y nhi«u? B·i vì phß¾c ðÑc ¤y là do b¯ thí mà có tß¾ng, không liên quan gì ðªn phß¾c ðÑc cüa trí hu® trong tñ tánh cüa chúng ta, do ðó Nhß-lai m¾i nói r¢ng phß¾c ðÑc cüa ng߶i ðem ð° bäy báu ra b¯ thí r¤t l¾n. tuy nhiên, ðây chï là tß¾ng, tß¾ng phß¾c ðÑc, không phäi tánh phß¾c ðÑc. 

Nªu lÕi có ng߶i th÷ trì th§m chí chï b¯n câu k® trong kinh này, và giäng cho ng߶i khác nghe, thì phß¾c ðÑc lÕi nhi«u h½n ng߶i kia.

Ph§t lÕi l¤y ví dø khác: mµt ng߶i th÷ trì bµ kinh này, l¤y tâm lãnh th÷, l¤y thân hành trì (th÷ tÑc là th÷ døng · trong lòng; trì, tÑc là thân mình thñc hành), không nói th÷ trì toàn bµ kinh, chï c¥n gi¾i hÕn trong "b¯n câu k®" v.v... Ðây là chï b¯n câu tøng k® trong mµt ðoÕn kinh, · mµt ph¥n sau. B¯n câu ðó là:

Nhßþc dî s¡c kiªn ngã
Dî âm thanh c¥u ngã
Th¸ nhân hành tà ðÕo
B¤t nång kiªn Nhß-lai.

D¸ch nghîa:

Nhß l¤y s¡c mà th¤y ta,
L¤y âm thanh mà c¥u ta, 
Ng߶i ðó theo ðÕo tà, 
Không th¬ th¤y Nhß-lai.

Có ng߶i cho r¢ng m¤y câu: "Phàm cái gì có tß¾ng ð«u là hß v÷ng. Nªu th¤y các tß¾ng là phi tß¾ng, thì th¤y ðßþc Nhß-lai" là "b¯n câu k®" nói trong kinh. Có ng߶i thì nói: "Không tß¾ng ngã, không tß¾ng ng߶i, không tß¾ng chúng sanh, không tß¾ng th÷ giä" là "b¯n câu k®." Cûng có ng߶i lÕi trö vào m¤y câu này: "T¤t cä pháp hæu vi, nhß mµng, huy­n, b÷t, änh, nhß sß½ng, nhß ði®n ch¾p, nên quán theo nhß thª."

T¤t cä các câu k¬ trên ð«u có th¬ coi nhß "b¯n câu k®" cä. Nói tóm lÕi, b¯n câu · trên, ho£c b¤t lu§n b¯n câu nào khác, tß½ng ßng v¾i ta, ta th߶ng ghi nh¾, và có th¬ giäng cho ng߶i khác nghe ð«u là "b¯n câu k®." ChÆng cÑ phäi nh¤t thiªt khß khß vào b¯n câu nào ðó mµt cách cÑng ng¡t, b·i l¨ pháp tÑc vô ð¸nh pháp. Nªu lÕi c¯ ð¸nh vào b¯n câu này, hay b¯n câu kia, thì s¨ biªn thành c¯ ð¸nh pháp. Kinh kim Cang dÕy phäi hàng phøc tâm, ly tß¾ng, quét sÕch m÷i pháp, lìa t¤t cä các tß¾ng - "ly nh¤t thiªt tß¾ng, t¡c danh chß Ph§t" - cho nên khi giäng kinh cûng phäi giäng cho linh hoÕt là nghîa nhß v§y. 

"B¯n câu k®" chÆng phäi nh¤t ð¸nh là b¯n câu nào. Ý nghîa cüa câu nào hþp v¾i chúng ta thì g÷i là "b¯n câu k®." 

Nay chúng ta l¤y ý nghîa cüa b¯n câu k® giäng cho m÷i ng߶i hi¬u. Chúng ta theo ðó th÷ trì, là chúng ta tñ tu, giäng cho ng߶i khác là làm lþi cho ng߶i. Tñ tu thì tñ lþi, cûng là tñ giác. Giäng cho ng߶i là lþi tha, giác tha. Chúng ta hi¬u ðßþc Ph§t-pháp, lÕi ðem ði«u hi¬u biªt ðó nói cho t¤t cä m÷i ng߶i hi¬u, nghîa là giác tha.

Chúng ta l¤y b¯n câu k® ð¬ tñ mình hành trì, r°i vì ng߶i mà nói pháp, ðã lþi cho mình còn lþi cho ng߶i, thª thì phß¾c ðÑc này còn h½n phß¾c ðÑc cüa ng߶i ðã b¯ thí b¢ng s¯ lßþng bäy báu, nhi«u ðªn n²i có th¬ trùm kh¡p cä tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i nhß v×a nói · trên. tuy công ðÑc cüa ng߶i này l¾n, nhßng so v¾i công ðÑc cüa chúng ta trong vi®c th÷ trì b¯n câu k®, ho£c giäng cho ng߶i khác nghe thì vçn không b¢ng, b·i c¾ sao v§y? B·i vì cách b¯ thí cüa ng߶i ðó thuµc v« loÕi tài thí. Chúng ta ðem b¯n câu k® di­n giäng ý nghîa cho m÷i ng߶i, tÑc là pháp thí, mµt trong nhæng loÕi b¯ thí cao thßþng nh¤t, cho nên có câu: "Trong các loÕi cúng d߶ng, cúng d߶ng pháp là ðÑng ð¥u" (chß cúng d߶ng trung, pháp cúng d߶ng t¯i).

Vì sao? Tu-b°-ð«! T¤t cä chß Ph§t cùng pháp a-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð« cüa Ph§t, ð«u t× kinh này mà ra. Tu-b°-ð«! g÷i là Ph§t-pháp, tÑc chÆng phäi Ph§t-pháp.

Ph§t bäo: TÕi sao v§y? Ông Tu-b°-ð«! Ông nên hi¬u r¢ng t¤t cä chß Ph§t trong m߶i phß½ng và ba ð¶i, cûng nhß pháp vô thßþng chánh ðÆng chánh giác mà chß Ph§t chÑng ð¡c ð«u do thñc tß¾ng bát-nhã mà ra cä. Ông Tu-b°-ð«! Ông phäi biªt r¢ng g÷i là Ph§t v¾i pháp, tÑc chÆng phäi Ph§t-pháp, ông không nên ch¤p trß¾c vào Ph§t v¾i pháp, phäi cho t¤t cä là không; ng߶i không, pháp không, cái ý tß·ng không ðó cûng không luôn, nhß v§y g÷i là quét t¤t cä pháp, lìa t¤t cä m÷i tß¾ng. Nªu ông không lìa ðßþc các tß¾ng, thì các thÑ g÷i là b±n lai di®n møc, bän ð¸a phong quang, cüa báu trong nhà, tñ tánh bát-nhã, không sao hi¬n hi®n ðßþc. Không hi¬n hi®n nghîa là m¤t chång? ChÆng phäi m¤t! Chï là không dùng ðßþc nó. 

Có ng߶i lÕi nói: "Bäo r¢ng Ph§t-pháp không nh¤t ð¸nh, thª sao còn nói løc ðµ, vÕn hÕnh? LÕi còn bäo phäi giæ gi¾i và tu phß¾c næa? Nªu ðã là không pháp, v§y thì chÆng c¥n trì gi¾i, chÆng c¥n tu phß¾c." quan ni®m nhß v§y là tà tri, tà kiªn, tÕi sao? B·i vì, tuy nói không ch¤p tß¾ng, nhßng ta vçn phäi y theo pháp mà tu hành. Thí dø khi trì gi¾i, trong lòng không kh·i lên sñ ch¤p trß¾c; làm công ðÑc cûng không kh·i lên ch¤p trß¾c. Nªu ch¤p trß¾c thì không có công ðÑc. ChÆng ch¤p trß¾c, công ðÑc t¤t s¨ t§n cùng hß không, trùm kh¡p pháp gi¾i.

Giä tÖ, chúng ta hi¬u l¥m Ph§t-pháp, cho r¢ng nªu ðã coi pháp là không nh¤t ð¸nh, thì ta khöi c¥n trì gi¾i næa, trong ngû gi¾i thì giªt hÕi là chÆng giªt hÕi, ån trµm là chÆng ån trµm, tà dâm là chÆng tà dâm, nói d¯i là chÆng nói d¯i, ðó chính là tà tri và tà kiªn to l¾n, tß½ng lai ð÷a ð¸a ngøc, thành thØ chúng ta phäi hªt sÑc tránh l¯i suy rµng quan ni®m "không," coi th߶ng l¨ nhân quä theo ki¬u ðó, cho nên có câu:

Khoát ðÕt không, bát nhân quä,
Mãng mãng ðãng ðãng chiêu ß½ng h÷a,
Khí hæu ch¤p không, b®nh di®c nhiên,
Hoàn nhß tÜ n¸ch nhi ð¥u höa.

D¸ch nghîa:

Không quá tr¾n, bö nhân quä, 
M¸t m¸t mù mù chiêu tai h÷a, 
Bö có ch¤p không, b®nh còn nguyên, 
Khöi nÕn chªt ðu¯i, b¸ nÕn lØa.

B·i v§y, chÆng th¬ coi phß¾c là không, h÷a là không, cái gì cûng không, ði«u ðó là gieo nhân ð÷a ð¸a ngøc. Ngàn vÕn l¥n ch¾ r½i vào loÕi tà kiªn này. BÕn không làm công ðÑc, bÕn có nghi®p tµi. Làm công ðÑc, cûng không ch¤p vào công ðÑc cüa mình, v§y m¾i ðúng. BÕn không th¬ không làm công ðÑc, cûng không th¬ không giæ gi¾i. Nªu không giæ gi¾i s¨ ð÷a ð¸a ngøc, m²i ng߶i trong chúng ta phäi nh§n ð¸nh cho rõ ràng ði«u này.

(còn tiªp)