(tiªp theo)

Tu B° Ы bÕch Ph§t ngôn: Thª Tôn! Phä hæu chúng sanh, ð¡c vån nhß th¸ ngôn thuyªt chß½ng cú, sanh th§t tín phü? Ph§t cáo tu B° Ы: MÕc t¡c th¸ thuyªt. Nhß lai di®t h§u, h§u ngû bách tuª, hæu trì gi¾i tu phúc giä, ß thØ chß½ng cú nång sinh tín tâm, dî thØ vi th§t, ðß½ng tri th¸ nhân b¤t ß nh¤t Ph§t, nh¸ Ph§t, tam tÑ ngû Ph§t nhi chüng thi®n cån, dî ß vô lßþng thiên vÕn Ph§t s·, chüng chß thi®n cån. Vån th¸ chß½ng cú, nãi chí nh¤t ni®m sinh t¸nh tín giä, tu B° Ы, Nhß lai t¤t tri, t¤t kiªn, th¸ chß chúng sanh ð¡c nhß th¸ vô lßþng phúc ðÑc. Hà dî c¯? Th¸ chß chúng sanh vô phøc ngã tß¾ng, nhân tß¾ng, chúng sanh tß¾ng, th÷ giä tß¾ng, vô pháp tß¾ng di®c vô phi pháp tß¾ng. Hà dî c¯? Th¸ chß chúng sanh, nhßþc tâm thü tß¾ng t¡c vi trß¾c ngã, nh½n, chúng sanh, th÷ giä. Nhßþc thü pháp tß¾ng tÑc trß¾c ngã, nh½n chúng sanh th÷ giä. Hà dî c¯? Nhßþc thü phi pháp tß¾ng tÑc trß¾c ngã nh½n chúng sanh th÷ giä. Th¸ c¯, b¤t ßng thü pháp, b¤t ßng thü phi pháp. Dî th¸ nghîa c¯, Nhß lai th߶ng thuyªt: Nhß ðÆng TÏ Khßu tri ngã thyªt pháp nhß phi®t dø giä, pháp thßþng ßng xä, hà hu¯ng phi pháp. 

Tu-b°-ð« bÕch Ph§t r¢ng: Thª-tôn! Nhß có chúng sanh nào khi nghe ðßþc l¶i l¨ chß½ng cú nhß thª, sanh lòng tin chân th§t chång?

Ph§t bäo Tu-b°-ð«: Ch¾ nói nhß v§y!

Sau khi Nhß-lai di®t ðµ, khoäng nåm tråm nåm sau cùng, có ai trì gi¾i, tu phß¾c, ð¯i v¾i nhæng chß½ng cú này có th¬ sanh lòng tin, cho ðây là th§t, thì nên biªt nhæng ng߶i ¤y không phäi · n½i mµt ÐÑc Ph§t, hai ÐÑc Ph§t, ba, b¯n nåm ÐÑc Ph§t gieo tr°ng cån lành, mà ðã · ch² vô lßþng ngàn vÕn ÐÑc Ph§t gieo tr°ng cån lành.

Nhæng ng߶i nghe chß½ng cú này, th§m chí chï mµt ni®m sanh tín tâm, này Tu-b°-ð«! Nhß-lai ð«u biªt hªt, ð«u th¤y hªt.

Các chúng sanh này ðßþc vô lßþng phß¾c ðÑc nhß thª. TÕi vì sao? Vì các chúng sanh ¤y không còn tß¾ng ngã, tß¾ng nhân, tß¾ng chúng sanh, tß¾ng th÷ giä. 

Không có tß¾ng pháp, cûng không có tß¾ng phi pháp. Vì sao?

Vì nªu các chúng sanh ¤y, tâm còn ch¤p tß¾ng, là còn ch¤p ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä. Nªu còn ch¤p tß¾ng cüa Pháp tÑc còn ch¤p ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä. Vì sao? Vì nªu còn ch¤p tß¾ng phi pháp tÑc còn ch¤p tß¾ng ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä.

B·i v§y, không nên ch¤p pháp, không nên ch¤p phi pháp. Vì ý nghîa ðó nên Nhß-lai th߶ng nói: Các ông tÏ kheo! Nên biªt pháp cüa ta ví nhß thuy«n bè, ðªn pháp còn nên bö, hu¯ng là phi pháp.

Lßþc giäi:

Tu-b°-ð« bÕch Ph§t r¢ng: Thª-tôn! Nhß có chúng sanh nào khi nghe ðßþc l¶i l¨ chß½ng cú nhß thª, sanh lòng tin chân th§t chång?

Ph§t bäo Tu-b°-ð«: Ch¾ nói nhß v§y!

"Tu-b°-ð« bÕch Ph§t r¢ng," là do Ngài a nan thêm vào khi kiªt t§p kinh ði¬n

"Nhß có chúng sanh," tÑc trß·ng lão Tu-b°-ð« có sñ hoài nghi, ho£c giä, khi nghe ðßþc l¶i trong m¤y chß½ng cú ðó"tÑc là kinh"không biªt ng߶i ta có th¬ tin mµt cách chân thành chång? Trß·ng lão Tu-b°-ð« höi Ph§t nhß v§y thì Ph§t bäo r¢ng: "Ông không nên nói cách ðó, không nên nói nhß v§y!" Vì sao?

Sau khi Nhß-lai di®t ðµ, khoäng nåm tråm nåm sau cùng, có ai trì gi¾i, tu phß¾c, ð¯i v¾i chß½ng cú này có th¬ sanh lòng tin, cho ðây là th§t, thì nên biªt nhæng ng߶i ¤y không phäi · n½i mµt ÐÑc Ph§t, hai ÐÑc Ph§t, ba, b¯n, nåm ÐÑc Ph§t gieo tr°ng cån lành, mà ðã · ch² vô lßþng ngàn vÕn ÐÑc Ph§t gieo tr°ng cån lành.

Th¶i gian nåm tråm nåm ð¥u, bao g°m th¶i gian khi ÐÑc Ph§t còn tÕi thª, g÷i là th¶i "thi«n ð¸nh kiên c¯," cûng là khoäng th¶i gian có nhi«u ng߶i tu hành ðßþc chÑng quä. Th¶i kÏ tiªp, nåm tråm nåm, g÷i là th¶i "ða vån kiên c¯," và trong khoäng th¶i gian này m÷i ng߶i ð«u nghiên cÑu kinh ði¬n. Kª ðó, nåm tråm nåm, g÷i là th¶i kÏ "tñ miªu kiên c¯." sau ðó là th¶i mÕt pháp, g÷i là th¶i "ð¤u tranh kiên c¯," tÑc là th¶i bây gi¶ cüa chúng ta ðây.

ÐÑc Ph§t nói: "Sau ngày ta di®t ðµ nåm tråm nåm, kë nào chuyên trì gi¾i lu§t, tu phß¾c, và ð¯i v¾i ðoÕn này trong kinh kim Cang, h÷ sanh lòng tin, coi ý nghîa này cüa kinh là chân th§t, không hß d¯i. Ông nên biªt r¢ng kë ðó ðã t×ng gieo tr°ng cån lành, không phäi chï trong mµt kiªp, hai kiªp, ba kiªp, b¯n kiªp ho£c nåm kiªp mà ðã gieo tr°ng cån lành trong vô lßþng, ngàn vÕn kiªp." 

Gieo tr°ng cån lành là thª nào? Cån lành là phäi gieo tr°ng trß¾c Tam-bäo. Cúng d߶ng Tam-bäo là gieo cån lành, cung kính Tam-bäo là gieo cån lành, tin y vào Tam-bäo là gieo cån lành. Cån lành và cån ác là hai loÕi. Nªu ta không gieo cån lành, cån ác cüa ta s¨ tång trß·ng; nªu ta không tin y Tam-bäo, cûng khiªn cho cån ác tång trß·ng; ta xa lánh Tam-bäo tÑc là ta xa lánh cån lành; ta thân c§n v¾i Tam-bäo, tÑc là ta làm tång trß·ng cån lành. Ng߶i · châu B¡c-câu-lß không th¤y Ph§t, không nghe Pháp, không th¤y Tång, nên cån lành cüa h÷ b¸ ðoÕn, do ðó h÷ sanh ra · châu B¡c-câu-lß, tuy ðßþc hß·ng tu±i th÷ dài lâu, nhßng cûng lâm vào mµt trong tám nÕn (bát nÕn, tam ð°). Quí v¸ mu¯n làm cho cån lành n¦y n·, t¤t phäi cúng d߶ng, cung kính, y tin Tam-bäo. qui y Tam-bäo là s½ bµ gieo tr°ng cån lành, sau ðó th÷ nåm gi¾i, tám gi¾i, B°-tát gi¾i, m߶i gi¾i, r°i th÷ ðªn gi¾i tÏ kheo, hai tråm nåm mß½i gi¾i. Cái ðó g÷i là các nhân duyên ð¬ gieo tr°ng cån lành. Giæ nåm gi¾i, tu th§p thi®n, cûng ð«u là vi®c gieo tr°ng cån lành. 

Cån lành là mµt cái gì, nhìn thì không th¤y, l¡ng tai thì không nghe, ngØi không có mùi. khi nào các v¸ ði gieo tr°ng cån lành, gieo xong, cûng không th¤y mµt cäm giác gì, b·i vì nó là vô tß¾ng. — ph¥n trên, chúng ta chÆng nghe câu "phàm cái gì có tß¾ng ð«u là hß v÷ng" hay sao? Có tß¾ng là hß d¯i, không tß¾ng chính là chân th§t. Chúng ta chï biªt có mµt chuy®n là lo l¡ng cho t¤m thân này, mà không lo gì cho cån lành. Cån lành là gì? Là trí hu® cüa ta, chính là pháp thân cüa ta, không khác, chï có tên g÷i là khác mà thôi. Cån lành tÑc là cái g¯c lành, cái c½ s· t¯t, ta phäi lo tu sØa. Nªu ta có c½ s· t¯t, pháp thân cüa ta s¨ hi¬n hi®n, trí hu® cüa ta s¨ tång trß·ng, cái công nång thñc tß¾ng bát nhã v¯n có cüa ta s¨ vì thª mà ðßþc khôi phøc.

Cho nên tr°ng cån lành, phäi nên gieo tr°ng trß¾c Tam-bäo, ð¬ mµt ngày kia quä B°-ð« có th¬ kªt thành trái, chÆng ðªn n²i u±ng phí công gieo tr°ng. Nªu lÕi gieo tr°ng cån lành tÕi ch² ngoÕi ðÕo, thì tr°ng ðßþc bao nhiêu, th¶i gian bao lâu, cûng coi nhß hß d¯i, chÆng th§t. Phàm tr°ng thi®n cån, thì có thi®n cån gì cûng nên gieo tr°ng, cho nên nói: "Chß ác mÕc tác, chúng thi®n phøng hành" (ð×ng làm các ði«u ác, làm các ði«u thi®n). 

Nhæng ng߶i nghe chß½ng cú này, th§m chí chï mµt ni®m sanh tín tâm, ông Tu-b°-ð«! Nhß-lai ð«u biªt, ð«u th¤y hªt cä.

B·i vì ng߶i ta ðã tr°ng cån lành · ch² vô lßþng ngàn vÕn v¸ Ph§t, nên mµt khi nghe kinh kim Cang, thì chï mµt ni®m là ðã sanh lòng tin, r¤t thanh t¸nh và thu¥n khiªt. Ni«m tin ðó là mµt loÕi tinh thu¥n, không vß¾ng chút nào nghi ho£c, r¤t chân, r¤t th§t. Ph§t bäo Tu-b°-ð« phäi nên hi¬u r¢ng Nhß-lai ¡t biªt và ¡t th¤y ng߶i ðó. 

Các chúng sanh này ðßþc vô lßþng phß¾c ðÑc nhß thª. TÕi làm sao? Các chúng sanh ¤y không còn tß¾ng ngã, tß¾ng nhân, tß¾ng chúng sanh, tß¾ng th÷ giä.

Phß¾c ðÑc cüa các chúng sanh này th§t là vô lßþng vô biên. TÕi sao v§y? B·i vì h÷ 

không có tß¾ng ngã, không có tß¾ng nhân, không có tß¾ng chúng sanh, không có tß¾ng th÷ giä. Thª nào là không có tß¾ng ngã? Không có tß¾ng ngã tÑc là không có ta, coi mình nhß không có. Thª nào g÷i là không có tß¾ng nhân? TÑc là không có ng߶i. ta cûng không, ng߶i cûng không, nhân ngã ð«u không có, cho nên chúng sanh cûng không có luôn. Chúng sanh là không thì tñ nhiên không có th÷ giä. Tß¾ng th÷ giä là ni«m hy v÷ng s¯ng mãi mãi, h­ luyªn tiªc mµt cái gì, không mu¯n nó b¸ hß höng, g÷i là tß¾ng th÷ giä. 

Không có tß¾ng pháp, cûng không có tß¾ng phi pháp. Vì sao?

Nhân mà không, thì pháp cûng không, hªt thäy m÷i tß¾ng cüa pháp cûng không, cûng nhß tß¾ng cüa các thÑ không phäi pháp, cûng ð«u không luôn. TÕi bän th¬, không có gì là pháp, cûng nhß không có gì là chÆng phäi pháp, nguyên do b·i ðâu v§y?

Vì nªu các chúng sanh ¤y, tâm còn ch¤p tß¾ng, là còn ch¤p ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä. Nªu còn giæ tß¾ng Pháp tÑc còn ch¤p ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä. Vì sao? Vì nªu còn ch¤p tß¾ng phi pháp tÑc còn ch¤p tß¾ng ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä.

Nªu trong tâm cüa chúng sanh còn có tß¾ng, tÑc hãy còn ch¤p tß¾ng, ch¤p có mình, có ng߶i, có chúng sanh, có th÷ giä, thì không th¬ giäi thoát ðßþc, không th¬ g÷i là ðã chân chánh buông xä. Nªu còn ðeo l¤y tß¾ng pháp, pháp chÆng th¬ không, thì cûng là ch¤p ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä, b¯n thÑ tß¾ng. Nªu giæ tß¾ng phi pháp, thì cûng ch¤p ngã, nhân, chúng sanh, th÷ giä, ðâu có phá ðßþc chúng.

B·i v§y, không nên ch¤p pháp, không nên ch¤p phi pháp. Vì ý nghîa ðó nên Nhß-lai th߶ng nói: Các ông tÏ kheo! Nên biªt pháp cüa ta ví nhß thuy«n bè, ðªn pháp còn nên bö, hu¯ng là phi pháp.

B·i thª cho nên, không th¬ giæ tß¾ng cüa pháp, mà tß¾ng cüa cái chÆng phäi pháp cûng phäi buông bö. B·i do ý nghîa ¤y mà quí v¸ th߶ng nghe Ph§t nói: "Các ông tÏ-kheo! m÷i pháp tôi nói v¾i các ông ví nhß mµt chiªc thuy«n v§y." Cái thuy«n ðó ð¬ làm gì? Thuy«n ðó dùng ð¬ vßþt cái b¬ kh± sanh tØ, khi nào cái kh± sanh tØ hªt, thì phäi bö cái thuy«n ðó ði. Còn nhß chßa hªt sanh tØ, thì phäi c¥n thuy«n ð¬ tu hành, cho nên có câu: "Qua sông r°i, không c¥n ðò." ta ðã qua ðßþc sông r°i thì không c¥n vác theo cái ðò ð¬ ði tiªp. Nªu quä quí v¸ ðã qua t¾i b¶ r°i mà còn nói r¢ng không biªt ð¬ con ðò · ðâu nên phäi vác theo ði, thì m÷i ng߶i s¨ coi quí v¸ là ng߶i ðiên khùng.

Cái pháp chân chánh mà còn phäi buông bö nó, hu¯ng chi là cái không phäi pháp, l¨ nào không bö nó ði? Pháp còn phäi bö, chÆng phäi pháp thì lÕi càng phäi bö g¤p!

(còn tiªp)