A nan bÕch Ph§t r¢ng :
- Nhß lai dù ðã khai th¸ nghîa thÑ hai, nhßng con xét nhæng ng߶i m· th¡t kªt, nªu chÆng biªt cái g¯c cüa th¡t kªt, thì con tin ch¡c ng߶i ¤y chÆng bao gi¶ m· ðßþc. Thª Tôn, con và hàng hæu h÷c thanh vån trong hµi cûng nhß v§y ; chúng con v¾i vô minh cùng sanh cùng di®t t× vô thï, dù ðßþc thi®n cån ða vån, mang tiªng là xu¤t gia, mà sñ tu nhß ng߶i s¯t rét cách nh§t, lúc có lúc không. xin Ph§t t× bi thß½ng xót kë chìm ð¡m, khai th¸ thª nào là cái th¡t kªt cüa thân tâm hi®n hæu n¥y, làm sao ðßþc m·, cûng khiªn chúng sanh kh± não ð¶i v¸ lai ðßþc ra khöi luân h°i.
Nói xong, cùng ðÕi chúng nåm vóc gieo sát ð¤t, cung kính r½i l®, mong ðþi l¶i khai th¸ vô thßþng cüa Ph§t.
B¤y gi¶, Thª Tôn thß½ng xót a nan và hàng hæu h÷c trong hµi, ð°ng th¶i làm nhân xu¤t thª gian, chï ð߶ng cho t¤t cä chúng sanh ð¶i v¸ lai, l¤y tay xoa ð¥u a Nan. Li«n ðó, sáu thÑ rung ðµng kh¡p m߶i phß½ng thª gi¾i, vô s¯ Nhß lai trong các cõi ¤y, m²i m²i ð«u t× ðïnh ð¥u phóng ra hào quang, ð°ng th¶i chiªu ðªn r×ng KÏ Ðà, r÷i vào ðïnh ð¥u Nhß Lai, cä chúng ð«u ðßþc pháp chßa t×ng có.
Lúc ¤y, a nan và ðÕi chúng ð«u nghe m߶i phß½ng Nhß lai ð°ng thanh bäo a nan r¢ng :
- Lành thay, a nan ! Ngß½i mu¯n biªt cái Câu sinh Vô minh (cån bän vô minh), là g¯c th¡t kªt khiªn ngß½i lßu chuy¬n trong vòng sanh tØ ¤y, chính là løc cån cüa ngß½i chÑ chÆng phäi v§t khác ; ngß½i lÕi mu¯n biªt ðÕo Vô Thßþng B° Ы khiªn ngß½i mau chÑng quä tñ tÕi giäi thoát, t¸ch l£ng th߶ng trø ¤y, cûng chính là løc cån cüa ngß½i chÑ chÆng phäi v§t khác.
A nan dù ðßþc nghe pháp âm nhß v§y, tâm còn chßa rõ, cúi ð¥u bÕch Ph§t :
- TÕi sao khiªn con b¸ sanh tØ luân h°i và ðßþc tñ tÕi giäi thoát, ð«u là løc cån, chÆng phäi v§t khác ?
Ph§t bäo a nan :
- Cån tr¥n cùng g¯c, th¡t m· chÆng hai, tánh thÑc hß v÷ng nhß hoa ð¯m trên không. a Nan, do tr¥n phát tri, vì cån kiªn tß¾ng ; kiªn và tß¾ng chÆng có tñ tánh, nhß nhæng cây s§y gác vào nhau, cho nên ngß½i nay l§p tri kiªn thành tri, tÑc là cån bän cüa vô minh, nªu ð¯i v¾i tri kiªn chÆng ch¤p là tri kiªn, ¤y tÑc là Niªt Bàn, trong sÕch vô l§u, làm sao trong ðó còn có th¬ dung nÕp v§t khác.
B¤y gi¶, Thª Tôn mu¯n l§p lÕi nghîa trên, bèn nói k® r¢ng :
Trß¾c kia, a nan höi Ph§t nhæng phß½ng ti®n ð¥u tiên v« ba thÑ Thi«n Quán : sa ma Tha, tam ma và Thi«n Na, mà m߶i phß½ng Nhß lai ð°ng thanh ðáp lÕi a nan r¢ng : "Ngß½i mu¯n biªt cái Câu sinh Vô Minh, là g¯c th¡t kªt khiªn ngß½i lßu chuy¬n trong vòng sanh tØ ¤y, chính là løc cån cüa ngß½i chÑ chÆng phäi v§t khác ; ngß½i lÕi mu¯n biªt ÐÕo Vô Thßþng B° Ы, khiªn ngß½i mau chÑng quä tñ tÕi giäi thoát, t¸ch l£ng th߶ng trø ¤y, cûng chính là løc cån cüa ngß½i, chÑ chÆng phäi v§t khác".
Cûng nhß l¶i thí dø bång nß¾c k¬ trên, nß¾c ðóng thì thành bång, ðâu th¬ cho lµn v§t khác mà thành bång ; bång tan thì thành nß¾c, ðâu th¬ cho lµn v§t khác mà thành nß¾c.
Løc cån làm mai m¯i cho gi£c, tñ cß¾p cüa báu trong nhà, ¤y là løc cån ; løc m· nh¤t tiêu, mau chÑng Chánh Giác, cûng là løc cån. V§y tÑc v÷ng tÑc ch½n, tÑc ch½n tÑc v÷ng, ch² n¥y c¥n phäi có di®u ngµ m¾i ðßþc, chæ Di®u n¥y l¶i nói chÆng th¬ din tä, ¡t phäi chuy¬n thÑc thành trí, khª hþp v¾i Di®u Tâm sáng tö, m¾i có th¬ nói là Vô Thßþng B° Ы.
BØu Giác nhß kim Cang : tánh kim cang hay phá hüy t¤t cä, Th§p иa ð«u g÷i là Tâm kim Cang, nhß phá hüy s½ ð¸a lên nh¸ ð¸a, phá hüy nh¸ ð¸a lên tam ð¸a v.v... Nªu BØu Giác n¥y ðßþc hi®n ra, chÆng nhæng cån bän vô minh li«n tiêu, cä tri kiªn B° Tát và tri Kiªn Ph§t cûng không còn. ba thÑ Thi«n quán sa ma Tha, tam ma và Thi«n na chï c¥n tñ ngµ, h ngµ thì li«n ðªn ð¸a v¸ Ph§t, nên trong búng ngón tay siêu vi®t b§c vô h÷c cüa nh¸ th×a. B§c vô h÷c vì còn ch¤p vô kiªn, tÑc còn l÷t vào công døng, ðây ch½n tánh hi®n ti«n, hæu vô ð«u lìa, mµt cØa sâu vào, chÆng phäi nh¶ công døng, nên g÷i là cØa Яn Ngµ v§y. (chÆng nh¶ công døng là chÆng phäi chÆng c¥n công phu).
A nan và ðÕi chúng nghe l¶i dÕy vô thßþng và bài tøng tinh túy, di®u lý trong su¯t cüa Ph§t, tâm ðßþc sáng tö, tán thán pháp chßa t×ng có. a nan ch¤p tay ðänh l bÕch Ph§t :
- nay con dù nghe pháp tánh ch½n th§t, vi di®u trong sÕch cüa Ph§t, nhßng tâm còn chßa th¤u nghîa "løc m· nh¤t tiêu" theo thÑ tñ cüa m· th¡t, xin Ph§t rü lòng t× bi, thß½ng xót cä hµi n¥y và chúng sanh ð¶i v¸ lai, b¯ thí pháp âm và rØa sÕch tr¥n c¤u cho chúng con.
TÑc th¶i, Nhß lai t× n½i tòa sß tØ, chïnh áo trong và sØa ðÕi y, dña vào ghª th¤t bäo, l¤y cái khån bông cüa cõi Tr¶i DÕ ma cúng d߶ng · trß¾c m£t ðÕi chúng th¡t mµt cái kªt, r°i höi a nan :
- Ðây g÷i là gì ?
A nan và ðÕi chúng ð«u ðáp :
- G÷i là th¡t kªt.
Nhß lai th¡t thêm mµt kªt næa, lÕi höi a nan :
- Ðây g÷i là gì ?
A nan và ðÕi chúng lÕi ðáp :
- Ðây cûng g÷i là th¡t kªt.
Ph§t tu¥n tñ th¡t sáu cái kªt trên khån, m²i khi th¡t xong mµt cái, ð«u l¤y cái kªt v×a th¡t höi. a nan : Ðây g÷i là gì ? a nan và ðÕi chúng cûng tu¥n tñ ðáp lÕi Ph§t : Ðây g÷i là th¡t kªt.
Ph§t bäo a nan :
- khi ta m¾i th¡t cái khån thì ngß½i g÷i là th¡t kªt, khån bông n¥y v¯n chï có mµt, tÕi sao l¥n thÑ hai, l¥n thÑ ba các ngß½i cûng g÷i là th¡t kªt ?
A nan bÕch Ph§t :
- Khån n¥y dù chï có mµt theo con nghî : Nhß lai th¡t mµt l¥n thì ðßþc g÷i là mµt cái kªt, nªu th¡t ðªn tråm l¥n thì phäi g÷i là tråm cái kªt, hu¯ng là khån n¥y chï có sáu kªt, không lên ðªn bäy, cûng không ngßng · nåm, tÕi sao Nhß lai chï cho cái ð¥u tiên ðßþc g÷i là th¡t kªt, còn cái thÑ hai, thÑ ba thì chÆng g÷i là th¡t kªt ?
Ph§t bäo a nan :
- Ngß½i biªt khån bông n¥y v¯n chï là mµt, khi ta th¡t sáu l¥n thì g÷i là sáu kªt. Ngß½i hãy xét kÛ, bän th¬ cüa khån là ð°ng, do th¡t kªt mà thành khác. Ý ngß½i thª nào ? Cái th¡t kªt ð¥u tiên thì g÷i là kªt thÑ nh¤t, nhß v§y cho ðªn cái kªt thÑ sáu, nay ta mu¯n g÷i cái kªt thÑ sáu thành kªt thÑ nh¤t, có ðßþc chång ?
- BÕch Thª Tôn ! Sáu kªt nªu còn thì cái thÑ sáu chÆng th¬ g÷i là cái thÑ nh¤t, dçu cho con dùng hªt bi®n tài nhi«u kiªp ð¬ sáng tö nghîa lý, cûng chÆng th¬ khiªn sáu th¡t kªt lµn tên ðßþc.
Ph§t nói :
- Ðúng thª ! Sáu kªt chÆng ð°ng chï do mµt khån tÕo ra, nhßng mu¯n làm cho sáu kªt ðäo lµn tên g÷i, thì chÆng th¬ ðßþc. Løc cån cüa ngß½i cûng v§y, trong r¯t cuµc ð°ng, sanh r¯t cuµc khác, ngß½i ¡t chê sñ khác nhau cüa sáu kªt, mà mong mu¯n thành ð°ng mµt, thì phäi làm sao m¾i ðßþc.
A nan ðáp :
- Th¡t kªt nªu còn thì th¸ phi m¯ng kh·i, trong ðó tñ sanh phân bi®t kªt n¥y chÆng phäi kªt kia, kªt kia chÆng phäi kªt n¥y. Nªu hôm nay Nhß lai giäi töa t¤t cä, th¡t kªt chÆng sanh næa thì không có bï thØ, nh¤t còn chÆng có, làm sao thành løc ?
Ph§t bäo :
Cái nghîa "Løc m· nh¤t tiêu" cûng nhß thª, do tâm ngß½i cu°ng loÕn t× vô thï, v÷ng sanh tri kiªn, sanh mãi không thôi, nhß con m¡t ngó lâu möi m®t phát ra cänh tr¥n, thì có hoa ð¯m lång xång v÷ng kh·i n½i tánh trong l£ng, các tß¾ng thª gian nhß núi sông, ð¤t ðai, sanh tØ, Niªt Bàn v.v... t¤t cä ð«u là tß¾ng hoa ð¯m ðiên ðäo do möi m®t mà phát sanh.
A nan höi :
- Cái möi m®t n¥y cûng nhß cái th¡t kªt kia, làm sao m· ðßþc ?
Nhß lai l¤y tay c¥m khån ðã th¡t, kéo riêng m¯i bên trái, r°i höi a nan :
- Thª n¥y có m· ðßþc chång ?
- BÕch Thª Tôn ! Không Õ.
Ph§t lÕi l¤y tay kéo riêng m¯i bên phäi, höi a nan :
- Thª n¥y có m· ðßþc chång ?
- BÕch Thª Tôn ! Không Õ.
Ph§t bäo a nan :
- nay ta l¤y tay kéo m¯i hai bên mà chÆng m· ðßþc, v§y ngß½i có cách nào ð¬ m· chång ?
- BÕch Thª Tôn ! Nên m· n½i trung tâm th¡t kªt thì tan rã ngay.
Ph§t nói :
- Ðúng thª ! Ðúng thª ! Mu¯n giäi töa th¡t kªt thì phäi m· n½i trung tâm th¡t kªt. a Nan, ta thuyªt pháp t× nhân duyên ra, chÆng phäi l¤y tß¾ng thô hòa hþp cüa thª gian. Nhß lai phát minh pháp thª gian và xu¤t thª gian, ð«u biªt rõ bän nhân cüa nó theo s· duyên gì mà ra ; cho ðªn quá trình d¶i ð±i cüa mµt gi÷t mßa · ngoài h¢ng sa thª gi¾i, trß¾c m¡t các thÑ tòng thÆng, gai cong, cò tr¡ng, quÕ ðen v.v.. ð«u rõ nguyên do.
A nan ! nay tùy ngß½i lña ch÷n mµt cån n½i Løc cån, nªu giäi töa ðßþc g¯c cån thì tß¾ng tr¥n tñ di®t, v÷ng tß·ng li«n tiêu, v§y chÆng phäi ch½n là gì ?
A nan ! ta lÕi höi ngß½i :
Cái khån sáu kªt n¥y nªu cùng mµt lßþt m· ra, có ðßþc chång ?
- BÕch Thª Tôn ! Không Õ ! Kªt n¥y khi th¡t có thÑ tñ, nay m· cûng phäi theo thÑ tñ. Sáu kªt dù ð°ng th¬, nhßng th¡t chÆng cùng th¶i, thì làm sao có th¬ m· cùng mµt lßþt ?