HòaThßþng Narada
(1898-1983)

Bình Anson

Hòa thßþng narada (Narada maha Thera) có thª danh là Sumanapala. Ngài sinh vào ngày 17 tháng 7, 1898 tÕi Kotahena, ngoÕi ô thành ph¯ Colombo, thü ðô cüa nß¾c Tích lan (Sri Lanka). Ngài xu¤t thân t× mµt gia ðình trung lßu trí thÑc, và ðßþc gØi ði h÷c c¤p ti¬u h÷c và trung h÷c cüa nhà dòng la-san ðÕo Gia-tô. Dù r¢ng ngài ðã ðßþc ðào tÕo trong môi tr߶ng ðÕo Thiên Chúa, ngài lúc nào cûng hâm mµ ðÕo Ph§t và h÷c t§p Ph§t Pháp t× mµt ng߶i chú, và ngài h÷c thêm tiªng sanskrit t× Hòa thßþng Palita, tham dñ nhi«u khóa giáo lý vào các ngày cu¯i tu¥n tÕi chùa paramananda trong vùng.

Nåm 18 tu±i ngài quyªt ð¸nh xu¤t gia, th÷ gi¾i sa di v¾i pháp danh là Narada, v¸ th¥y b±n sß là Hòa thßþng Vajiranana, mµt v¸ danh tång vào th¶i ðó. Th¥y truy«n gi¾i là Hòa thßþng Revata, và th¥y truy«n pháp là TÏ kheo Pelene. sau ðó, ngài theo h÷c các khóa vi Di®u Pháp và Ngæ h÷c Ðông phß½ng.

Sa di narada th÷ gi¾i cø túc (tÏ kheo) vào nåm lên 20 tu±i. Ngài ðßþc gØi ði h÷c các khóa ÐÕo ðÑc h÷c và Triªt h÷c tÕi ÐÕi h÷c Tích lan (Ceylon university College), v¾i nhi«u giáo sß danh tiªng nhß ÐÕi ðÑc Sumangala, Tiªn sî Chandrasena, và Bác sî pereira (v« sau xu¤t gia, và tr· thành ÐÕi ðÑc kassapa r¤t n±i tiªng).

Nåm 30 tu±i, ngài ðßþc cØ ði tham dñ l khánh thành chùa mulagandhakuti tÕi saranath (Xa-n£c), benares (Ba-na-lÕi), „n е, và tham gia các công tác ho¢ng pháp tÕi ðó. trong th¶i gian này, ngài có d¸p công tác v¾i ông jawaharial nehru mà v« sau tr· thành v¸ thü tß¾ng ð¥u tiên cüa „n е.

Ít lâu sau ngài ðßþc cØ ði truy«n giáo tÕi trung Qu¯c và các nß¾c Ðông nam Á -- cam B¯t, Lào, Vi®t Nam, nam Dß½ng, Mã Lai. TÕi nhæng n½i này, ngài th߶ng ðßþc tiªp ðón r¤t n°ng h§u. Qu¯c vß½ng cam B¯t tôn vinh ngài là ÐÑc ÐÕi Tôn Giä (Sri maha Sadhu).

Ngoài ra ngài còn có nhi«u chuyªn ði truy«n ðÕo tÕi các nß¾c Tây phß½ng. Nåm 1955, ngài sang Úc, và giúp t± chÑc các hµi Ph§t Giáo ð¸a phß½ng tÕi các bang new south Wales, Victoria, tasmania và Queensland. Nåm 1956, ngài du hành sang anh qu¯c, t± chÑc cØ hành l­ Tß·ng Ni®m 2.500 nåm sau ngày ÐÕi Bát Niªt Bàn cüa ÐÑc Ph§t. sau ðó ngài giúp cüng c¯ Ph§t sñ và xây dñng ngôi chùa danh tiªng mang tên Chùa Ph§t Giáo Luân Ðôn (London buddhist Vihara). Ngài sang hoa KÏ ho¢ng pháp, và ðßþc cung thïnh thuyªt giäng v« ð« tài "ÐÑc Ph§t và Triªt lý ðÕo Ph§t" tÕi ðài kÖ ni®m washington (Washington Memorial) trß¾c mµt cØ t÷a r¤t ðông ðäo. Ngài là mµt sÑ giä Nhß lai r¤t hång hái và nhi®t tình, thu hút ðßþc nhi«u ng߶i nghe, và lúc nào cûng khuyªn khích thành l§p các hµi Ph§t Giáo ð¸a phß½ng ð¬ b°i ð¡p công trình ho¢ng dß½ng ðÕo pháp.

Ngài có nhi«u g¡n bó v¾i ð¤t nß¾c và Ph§t tØ Vi®t Nam. Ngài ðã t×ng ðªn Vi®t nam vào ð¥u th§p niên 1930, mang theo nhi«u nhánh cây b° ð« ð¬ tr°ng tÕi nhi«u n½i trong nß¾c: Phú Lâm (Chþ L¾n), C¥n Th½, Châu Яc, Vînh long · mi«n Tây nam bµ, Biên Hòa, Phß¾c Tuy, Vûng Tàu · mi«n Ðông nam bµ, ra ðªn mi«n trung (Ðà LÕt, Huª) và mi«n B¡c (Vinh, Hà Nµi). trong th§p niên 1950, khi Giáo hµi Tång già Nguyên thüy Vi®t nam ðßþc thành l§p, ngài ðªn Vi®t nam nhi«u l¥n ð¬ thuyªt pháp, h¢ng tu¥n tÕi chùa KÏ Viên (Qu§n Ba, Sài Gòn) thu hút ðông ðäo Ph§t tØ ðªn nghe, và có r¤t nhi«u ng߶i ðªn xin quy y v¾i ngài. Уc bi®t là vào nåm 1963, ngài ðã khuyªn khích üng hµ công tác xây c¤t bäo tháp Thích ca Ph§t Ðài tÕi Vûng Tàu, ngày nay ðßþc xem nhß là mµt di tích l¸ch sØ. Ngoài ra, ngài còn giúp xây dñng mµt bäo tháp khác · Vînh Long.

Ngoài các th¶i thuyªt pháp và công tác t± chÑc Ph§t sñ, ngài còn hß¾ng dçn các l¾p vi Di®u Pháp và các khóa hành thi«n, khuyªn khích vi®c phiên d¸ch các sách Ph§t Pháp sang Vi®t ngæ ð¬ truy«n bá rµng rãi. Các t§p sách nhö sau ðây ðã ðßþc chuy¬n d¸ch:

- HÕnh Phúc gia Ðình (Parents and Children), 
- Ph§t Giáo - di Sän tinh Th¥n cüa Dân Tµc Vi®t nam (Buddhism - heritage of Vietnam), 
- Ph§t Giáo Tóm Lßþc (Buddhism in a Nutshell),
- TÑ Vô Lßþng Tâm (Brahma Vihara),
- Nhæng V¤n Ы cüa Kiªp Nhân sinh (The problems of Life),
- Nhæng Bß¾c Thång Tr¥m (The eight worldly Conditions),
- kinh Ni®m XÑ (Satipatthana Sutta),
- kinh Pháp Cú (The Dhammapada)
v.v. Уc bi®t nh¤t là quy¬n "ÐÑc Ph§t và Ph§t Pháp"(The buddha and his Teachings) ðã ðßþc xu¤t bän tÕi Sài Gòn b¢ng hai thÑ tiªng: anh và Vi®t. Bän Vi®t ngæ do ông PhÕm kim Khánh chuy¬n d¸ch, v¾i 4.000 quy¬n ð¥u tiên ðßþc in ra vào nåm 1970, và sau ðó mµt nåm, lÕi ðßþc tái bän thêm 4.000 quy¬n. T× ðó ðªn nay, quy¬n này ðã ðßþc in lÕi r¤t nhi«u l¥n, trong nß¾c cûng nhß tÕi häi ngoÕi, và ðã ðßþc xem nhß là mµt trong nhæng tài li®u cån bän quan tr÷ng trong các khóa Ph§t h÷c. G¥n ðây (1999), ông Khánh ðã hi®u ðính lÕi bän d¸ch ðó, dña theo ¤n bän anh ngæ cu¯i cùng trß¾c khi ngài viên t¸ch.

Ngài viên t¸ch vào ngày Chü Nh§t 2 tháng 10, 1983, hß·ng th÷ 85 tu±i, tÕi chùa vajirarama n½i ngài làm Tång trß·ng Chß·ng quän trong nhæng nåm cu¯i cüa ð¶i ngài. tang l­ ðßþc chính phü và Ph§t tØ Tích lan cØ hành tr÷ng th¬ nhß là mµt qu¯c táng.

Theo l¶i cüa ông PhÕm kim Khánh, "...Ph¥n ðóng góp cüa ngài vào công trình ho¢ng dß½ng giáo pháp th§t mênh mông rµng l¾n. Ngài là mµt v¸ cao tång n±i tiªng là mµt nhà truy«n giáo l²i lÕc, mµt giäng sß có tài di-n giäi nhæng ði¬m thâm sâu cüa Ph§t Giáo mµt cách giän d¸ và rõ ràng. Ngài làm vi®c không biªt m®t ð¬ räi kh¡p m÷i n½i bÑc thông ði®p hòa bình ðßþm nhu¥n t× bi và trí tu® cüa ÐÑc B±n Sß. Ngài cûng là tác giä cüa nhi«u quy¬n sách Ph§t Giáo ðã ðßþc truy«n bá rµng rãi kh¡p thª gi¾i." Và ông Premadasa, thü tß¾ng Tích lan nåm 1979, kªt lu§n: "...Ngài ðã dành tr÷n cuµc ð¶i mình -- qua mµt cách v¸ tha b¤t c¥u lþi -- ð¬ phøng sñ cho hòa bình trên thª gi¾i và ðem lÕi hÕnh phúc an lành cho nhân loÕi." 

Bình Anson
tháng 10-1999 

Tham khäo:

1- piyadassi Thera, Ed. (1979). narada felicitation Volume. buddhist publication Society, Kandy, sri Lanka.
2- PhÕm kim Khánh (1991). narada maha Thera. Seatle, hoa KÏ.

Niªt Bàn Có Phäi Là Hß Vô Không
Hòa thßþng Narada
(Trích ÐÑc Ph§t Và Ph§t Pháp, PhÕm kim Khánh D¸ch)

Nªu chï vì ngû quan không th¬ tri giác ðßþc mà ta quä quyªt r¢ng Niªt Bàn (1) là hß vô, là không không, không có gì hªt, thì cûng phi lý nhß ng߶i mù kia kªt lu§n r¢ng trong ð¶i không có ánh sáng, chï vì không bao gi¶ anh ta th¤y ánh sáng.

Trong bài ngø ngôn ðßþc nhi«u ng߶i biªt, "Ruà và Cá", cá chï biªt có nß¾c nên trong lúc trò chuy®n v¾i rùa, cá dõng dÕc kªt lu§n r¢ng không có ð¤t b·i vì nhæng câu höi cüa cá ð«u ðßþc rùa trä l¶i "không".

Thu· xßa có mµt con cá. Cá chï s¯ng trong nß¾c và không biªt gì ngoài nß¾c. Mµt hôm, cá mäi mê v·n v½ b½i lµi thì g£p lÕi ch¸ rùa. Höi ra thì hèn lâu rùa ði ch½i dÕo trên ð¤t li«n. Cá höi: "Chào ch¸ rùa, ch¸ ði ðâu mà ðã lâu tôi không g£p?"

- À ch¸ cá, chào ch¸. Hôm rày tôi ði mµt vòng trên ð¤t khô. Rùa trä l¶i.

- Фt khô à! Cá l¤y làm ngÕc nhiên. Ch¸ nói ð¤t khô, v§y ð¤t khô là cái gì? Tôi chßa khi nào th¤y ð¤t mà khô. Фt khô ch¡c là không có gì hªt. B¦m tánh ôn hòa, rùa nhö nh© ðáp:

- Ðßþc, t¯t l¡m, ch¸ mu¯n nghî nhß v§y cûng ðßþc. Không ai ngån cän ch¸ ðâu. tuy nhiên, ch² mà tôi ði m¤y hôm rày ð¤t khô th§t.

- Này ch¸ rùa, ðâu ch¸ nói rõ lÕi coi. Фt khô mà ch¸ nói nó ra làm sao, gi¯ng nhß cái gì? Nó có ¦m ß¾t không?

- Không, ð¤t khô, không ¦m ß¾t.

- Фt khô có mát më , êm d¸u và d­ ch¸u không?

- Không, ð¤t khô không mát më và êm d¸u d­ ch¸u.

- Фt khô có trong su¯t và ánh sáng r÷i xuyên qua ðßþc không?

- Không, ð¤t khô không trong su¯t và ánh sáng không r÷i xuyên qua ðßþc.

- Фt khô có m«m mÕi và d¸u dàng ð¬ mình b½i lµi trong ¤y ðßþc không?

- Không, ð¤t không m«m mÕi d¸u dàng, và không th¬ b½i lµi trong lòng ð¤t.

- Фt có di chuy¬n và trôi thành dòng không?

- Không, ð¤t không di chuy¬n và không trôi chäy thành dòng.

- Фt có n±i sóng và tan ra thành b÷t không? Cá bñc mình v¾i hàng loÕt trä l¶i không cüa rùa

- Không, ð¤t không n±i sóng. Rùa thành th§t trä l¶i.

Cá b²ng nhiên lµ vë hân hoan cüa ng߶i ð¡c th¡ng và vang lên:

- Th¤y chßa, th§t quä nhß tôi ðã nói ch¾ gì næa? Tôi ðã bäo r¢ng ð¤t khô cüa ch¸ chï là hß vô, không có gì hªt. Tôi höi và ch¸ ðã xác nh§n r¢ng ð¤t khô không ¦m ß¾t, không mát më, và không êm d¸u d­ ch¸u, không trong su¯t và ánh sáng không r÷i xuyên qua ðßþc, không m«m mÕi và d¸u dàng d­ ch¸u ð¬ mình có th¬ b½i lµi trong ¤y, ð¤t cûng không di chuy¬n và trôi chäy thành dòng, cûng không n±i sóng và cûng không tan thành b÷t. Không phäi gì hªt thì có phäi là hß vô không?

Rùa ðáp:

- Ðßþc, t¯t l¡m, này ch¸ cá, nªu ch¸ quä quyªt r¢ng ð¤t là hß vô, không có gì hªt, thì ch¸ cÑ tiªp tøc nghî nhß thª. Thñc ra, ng߶i nào ðã biªt nß¾c và ð¤t li«n r°i s¨ nói r¢ng ch¸ chï là con cá dÕi dµt, vì ch¸ quä quyªt r¢ng cái gì mà ch¸ không biªt là không có gì hªt, là hß vô. Nói là hß vô b·i vì không bao gi¶ ch¸ biªt.

Ъn ðây rùa bö cá · lÕi mµt mình v¾i ao ð¥m nhö bé, quay ð¥u lµi ði và suy tß·ng ðªn mµt cuµc vi­n du khác lên ð¤t khô, n½i mà cá tß·ng tßþng là hß vô.

Câu chuy®n lý thú n¥y ngø ý r¢ng tuy ðã có s¯ng trong nß¾c và trên ð¤t khô, rùa không th¬ giäi thích cho cá, chï biªt nß¾c, bän ch¤t th§t sñ cüa ð¤t. Mà cá cûng không th¬ nh§n thÑc ðßþc thª nào là ð¤t li«n, vì chï biªt có nß¾c thôi.

Cûng thª ¤y, tuy chß v¸ A-La-Hán ðã t×ng biªt thª nào là thª gian, và trÕng thái siêu nhiên là sao, nhßng các Ngài không th¬ dùng ngôn ngæ bình th߶ng cüa thª gian ð¬ mô tä trÕng thái siêu thª. Mà ng߶i tÕi thª cûng không th¬ nh§n thÑc b¢ng sñ hi¬u biªt thông th߶ng cüa ng߶i thª gian trÕng thái siêu thª là sao.

Câu chuy®n trên ðßþc trích t× quy¬n ÐÑc Ph§t và Ph§t Pháp (The buddha and his Teachings) cüa Ða¸ ðÑc mahathera Narada, bän d¸ch cüa PhÕm kim Khánh trang457-459. „n bän anh trang 288-289 nhà xu¤t bän bps Kandy, sri Lanka.

Cß¾c Chú:

(1) Niªt Bàn: T× chæ Nirvana (Sankrit), Nibbàna (Pali). Niªt bàn là trÕng thái t¸ch t¸nh, t¸ch di®t, møc ðích gïai thóat cu¯i cùng cüa ðÕo Ph§t. T¸ch di®t hªt các phi«n não, tham ái sinh y. T¸ch t¸nh là mµt trÕng thái an t¸nh an lÕc tuy®t ð¯i, không còn b¸ sinh tØ chi ph¯i.

"Ni" có nghîa là "không" và "vana" có nghîa là "ái døc" là sñ thß½ng yêu và thèm mu¯n. Nhß v§y Niªt bàn là sñ di®t t¡t ái døc, di®t t¡t thß½ng yêu và thèm mu¯n. Ngày nào còn b¸ ái døc hay luyªn ái trói buµc thì còn tÕo thêm nghi®p m¾i và cái nghi®p m¾i n¥y phäi tr± sanh quä dß¾i mµt hình thÑc nào trong vòng sanh tØ tØ sanh không cùng t§n. Ъn khi m÷i hình thÑc ái døc ch¤m dÑt thì nång lñc cüa nghi®p tái tÕo cûng dÑt và ta thành ðÕt Niªt Bàn, thoát ra khöi vòng sinh tØ luân h°i.