Nhân d¸p mùa vu Lan, cûng nhß vào L­ Vía ÐÑc иa TÕng B° Tát vào ngày 20 tháng 9, chúng tôi xin trích mµt ðoÕn trong kinh иa TÕng B±n Nguy®n Lßþc Giäi cüa C¯ Lão Hòa Thßþng, nói v« tông chï cüa kinh иa TÕng, ð¬ gi¾i thi®u ðªn quý ðµc giä kinh иa TÕng, mµt Hiªu kinh cüa Ph§t giáo.

Tông chï cüa bµ kinh иa TÕng n¢m trong tám chæ: "Hiªu ðÕo, е sanh, BÕt kh±, Báo ân." Tám chæ này mu¯n nói lên ði«u gì? Chính là nói lên ðÕo lý hiªu thäo v¾i cha m©. con ng߶i biªt hiªu thäo v¾i cha m© thì s¨ làm tr¶i ð¤t rÕng r·. Vi®c khiªn tr¶i ð¤t cäm ðµng, cûng chính là lòng hiªu thäo cha m©, nên nói: "Thiên ð¸a tr÷ng hiªu, hiªu ðß½ng tiên." Chæ Hiªu này r¤t quan tr÷ng. Chï c¥n mµt chæ "Hiªu" thì cä nhà ðßþc bình an. "Hiªu thu§n hoàn sanh hiªu thu§n tØ." (Cha m© biªt hiªu thäo thì s¨ sinh con hiªu thäo) Nªu nhß quý v¸ hiªu thäo v¾i cha m© mình, thì sau này con cái s¨ hiªu thäo v¾i quý v¸; còn nªu nhß quý v¸ không hiªu thäo , thì con cái cüa quý v¸ s¨ không hiªu thäo v¾i quý v¸. cho nên vì sao phäi h÷c làm ng߶i? Làm ng߶i có ý nghîa gì? Ð×ng nói r¢ng tôi sinh ra làm ng߶i, mµt cách quá m½ h° là xong. Không phäi v§y ðâu! G¯c r­ cüa cách làm ng߶i là ta phäi biªt b±n ph§n hiªu thäo v¾i cha m©. B·i vì cha m© chính là tr¶i ð¤t, cha m© là sß trß·ng, cha m© cûng là chß Ph§t. Nªu nhß quý v¸ không có cha m© thì quý v¸ s¨ không có ðßþc thân th¬ này, mà không có thân th¬ này thì quý v¸ s¨ không bao gi¶ thành Ph§t. cho nên quý v¸ mu¯n thành Ph§t thì trß¾c tiên phäi hiªu thäo v¾i cha m©. do v§y ði«u thÑ nh¤t chính là Hiªu ÐÕo.

Tông chï thÑ hai cüa bµ kinh này là "е sinh." sao g÷i là ðµ sinh? T× b¶ bên này sang b¶ bên kia g÷i là "ðµ"; t× sinh tØ ðªn Niªt Bàn cûng g÷i là "ðµ"; t× phi«n não t¾i thành B° ð« cûng g÷i là "ðµ." Nói ðµ sinh chính là ðµ chúng sinh. е chúng sinh không phäi nói ðµ mµt ng߶i, hai ng߶i, cûng không phäi ðµ ba ng߶i, nåm ng߶i mà g÷i là ðµ chúng sinh. е chúng sinh là ðµ t¤t cä m߶i hai loài chúng sinh, giáo hóa, khiªn h÷ ð«u phát tâm B° ð«, s¾m thành Ph§t quä. Ðây m¾i g÷i là ðµ chúng sinh.

ThÑ ba là "BÕt kh±", vì ðây là bµ kinh dÕy ta bÕt tr× nhæng kh± não cüa chúng sinh.

ThÑ tß là "Báo ân", nghîa là phäi báo ân cha m©. Tám chæ Hiªu ðÕo, BÕt kh±, е sinh, Báo ân này là Tông chï cüa kinh иa TÕng. Nªu nhß giäng rõ ràng thì r¤t là nhi«u, cho nên tôi chï giäng kÛ nhæng ði«u quan tr÷ng, sau ðó thì các v¸ s¨ hi¬u rõ.

Nói ðªn ðÕo hiªu này, có ng߶i v×a nghe nói thì li«n nghî. "Tôi phäi v« nhà hiªu thäo v¾i cha m©." Nhßng v« ðªn nhà, g£p cha m© thì li«n quên ði vi®c hiªu thäo. TÕi sao quên? Chính là vì mình không biªt ðúng ð¡n thª nào là lòng hiªu thäo. Ь bày tö lòng hiªu thäo ðúng ð¡n bÕn c¥n phäi h÷c Ph§t pháp. Quý v¸ · ðây h÷c Ph§t pháp tÑc là hiªu thäo v¾i cha m©. Không c¥n nói tôi v« nhà m¾i là hiªu thäo cha m©, ð¬ khi v« ðªn nhà lÕi quên hiªu thäo cha m©. Quý v¸ · ðây h÷c Ph§t pháp, làm mµt ng߶i t¯t trên thª gi¾i, ði«u này ð¯i v¾i thª gi¾i thì có lþi. Có lþi cho thª gi¾i, thì chính là hiªu thäo v¾i cha m©.

Hiªu có b¯n loÕi: Có ti¬u hiªu, ðÕi hiªu, vi­n hiªu, c§n hiªu. Cái gì g÷i là ti¬u hiªu? "Ti¬u hiªu" là hiªu v¾i gia ðình, chính là có hiªu thu§n v¾i cha m© cüa mình · nhà, chÑ chßa hiªu thu§n v¾i t¤t cä m÷i ng߶i, chßa có th¬ làm mµt ng߶i hiªu quäng ðÕi. "Hiªu quäng ðÕi" là gì? Hiªu quäng ðÕi chính là "ÐÕi hiªu", hiªu v¾i kh¡p thiên hÕ, xem t¤t cä cha m© trên ð¶i là cha m© cüa mình. Ðây g÷i là hiªu thäo v¾i t¤t cä m÷i ng߶i. Nhßng ðÕi hiªu này còn chßa nói ðªn vi®c hiªu thäo chân chánh. "Hiªu thäo chân chánh" là sao? Chân hiªu" là chï khi nào quý v¸ thành Ph§t m¾i g÷i là Chân hiªu. Lòng hiªu này vßþt ngoài b¯n loÕi hiªu kia; nó là mµt loÕi hiªu chân chánh. cho nên dù phø thân không cho phép ðÑc Thích ca xu¤t gia, nh¯t Ngài · trong cung, nhßng Ngài vçn lén ði xu¤t gia tu hành. Ngài tu kh± hÕnh sáu nåm trên núi Tuyªt, r°i sau ðó Ngài ngµ ðÕo thành Ph§t dß¾i cµi cây B° ð«, ðây là sñ hiªu thäo chân chánh. cho nên sau khi Ngài thành Ph§t, Ngài lên cung tr¶i thuyªt pháp cho m©. Quý v¸ xem ðây có phäi là "Chân Hiªu" không?

Thª nào g÷i là "c§n hiªu"? C§n hiªu là con ng߶i theo th¶i ðÕi ngày nay mà hiªu thäo v¾i cha m©, ði h÷c cûng là phß½ng pháp hiªu thäo v¾i cha m©, ðây g÷i là c§n hiªu. "Vi­n hiªu" là hiªu thäo muôn ð¶i; c§n hiªu là hiªu thäo ð¶i này. C§n hiªu cûng có th¬ nói là ti¬u hiªu, nhßng cûng có ít nhi«u không gi¯ng. Vi­n hiªu là hiªu thäo muôn ð¶i, nhß trung Qu¯c có 24 ng߶i con hiªu, 24 ng߶i con hiªu này là hiªu thäo muôn ð¶i, vì h÷ ðã ð¬ lÕi tiªng th½m cho muôn ð¶i.

Nói ðªn "Nh¸ th§p tÑ hiªu" này thì trung Qu¯c có mµt ng߶i g÷i là бng Vînh. бng Vînh còn g÷i là бng Äm. бng Vînh r¤t hiªu thäo v¾i cha m©. Hàng xóm cüa anh ta có mµt ng߶i h÷ Vß½ng, g÷i là Vß½ng KÏ. бng Vînh là ng߶i nghèo, không có ti«n, Vß½ng KÏ là ng߶i giàu có. Nhßng m© cüa бng Vînh, vì nh¶ có ng߶i con hiªu thäo nên ðßþc khöe mÕnh m§p mÕp. M£c dù ðã l¾n tu±i, nhßng t× sáng ðªn t¯i bà luôn cäm th¤y vui vë. Còn bà m© cüa Vß½ng KÏ m£c dù ti«n bÕc sung túc, ån thì có th¸t heo, th¸t gà, cá, v¸t, toàn thÑ ngon v§t lÕ, nhßng lÕi ¯m yªu b®nh hoÕn. Bà ta không có mµt chút vui vë, luôn ðau bu°n. Có mµt hôm бng Vînh không có · nhà, Vß½ng KÏ cûng không có · nhà, bà ¯m m¾i höi bà m§p: "Nhà bà nghèo nhß thª, cûng không có gì ngon ð¬ ån. V§y tÕi sao bà m§p nhß v§y? Bà l¾n tu±i nhß thª, mà m§p nhß v§y là lý do gì? M© cüa бng Vînh m¾i nói v¾i m© cüa Vß½ng KÏ r¢ng: "B·i vì con cüa tôi r¤t là hiªu thäo, nó không dám làm mµt vi®c gì x¤u cä, lÕi r¤t th§t thà ðúng ð¡n, c¥n cù làm vi®c. Tôi không có ði«u chi ðau bu°n v« nó, lÕi r¤t hài lòng. Tâm h°n thoäi mái, thân th¬ khöe mÕnh, tôi thích nhß v§y, nên tôi m§p ðßþc." sau ðó m© cüa бng Vînh tÑc là bà m§p höi lÕi bà ¯m: "Bà có ti«n nhß thª, ån toàn là thÑ ngon v§t lÕ, tÕi sao lÕi ¯m nhß v§y? Bà ¯m nhß cây s§y, có phäi là b®nh gì không? Bà ¯m này li«n trä l¶i: "Tôi hä! tuy có ti«n, tuy có ð° ån ngon, nhßng ðÑa con cüa tôi, tánh nó không th§t thà, không ðúng ð¡n, th߶ng làm nhæng hành vi phi pháp; hôm hay phÕm pháp, ngày mai cûng phÕm pháp. ba hôm nay b¸ sai nha b¡t tra höi, mai lÕi có l®nh g÷i cüa phü ð߶ng gØi ðªn. Tôi t× sáng ðªn t¯i, chï lo l¡ng cho ðÑa con này, ån dù ngon cách m¤y cûng cäm th¤y không vui, t× sáng ðªn t¯i lúc nào cûng ßu s¥u, lo bu°n. cho nên tôi càng ngày càng ¯m ði, m§p không n±i, ð«u là vì bu°n bñc chuy®n này"...

"Hiªu", tuy có vi­n hiªu, c§n hiªu, ðÕi hiªu, ti¬u hiªu, nhßng nói ðªn sñ hiªu thäo chân chánh, thì chân hiªu chính là tu hành ð¬ sau này thành Ph§t. Các v¸ hôm nay h÷c Ph§t pháp, không tr· v« nhà, chính là sñ hiªu thäo chân chính, ðúng là biªt h÷c Ph§t. Có th¬ hành trì ph§t pháp thì m¾i là sñ hiªu thäo ðúng ð¡n nh¤t.

Höi: L­ vu lan xu¤t xÑ t× kinh nào?

Ðáp: L­ vu lan xu¤t xÑ t× kinh Ph§t thuyªt vu lan B°n. theo kinh này Ph§t có dÕy ngài Møc Ki«n Liên r¢ng: "Là ð® tØ cüa Ph§t tu hành ðÕo hiªu thäo, các con phäi th߶ng nh¾ nghî cúng d߶ng cha m© mình. Hàng nåm nh¢m ngày r¢m tháng bäy các con phäi sinh lòng hiªu thäo ð¯i v¾i cha m© ð¶i này cûng nhß cha m© trong bäy ð¶i quá khÑ mà cØ hành pháp hµi Vu-Lan, cúng d߶ng chß Ph§t và chß Tång ð¬ báo ðáp ân ðÑc mà cha m© ðã nuôi dßÞng mình." Ngài Møc Ki«n Liên vâng theo l¶i Ph§t, thiªt trai cúng d߶ng m߶i phß½ng tång chúng, h°i hß¾ng công ðÑc v« cho m© mình · dß¾i ð¸a ngøc, khiªn bà ðßþc thoát thân ngÕ quÖ, vãng sinh t¸nh ðµ.

Höi: Ý nghîa cüa chæ vu lan B°n là gì?

Ðáp: vu lan B°n là d¸ch âm t× chæ PhÕn Ullambana. Ý d¸ch là cÑu ðäo huy«n. theo ngài Tông M§t, vu lan nghîa là ðäo huy«n, ám chï cñc hình b¸ treo (huy«n) ngßþc (ðäo) cüa chúng sinh trong ð¸a ngøc. B°n tÑc là cái ch§u, cái thau, tßþng trßng cho v§t cÑu hµ nhæng chúng sinh ¤y. do ðó cách d¸ch thông th߶ng cüa l­ vu lan là l­ "CÑu ðäo huy«n, giäi th¯ng kh±" (Vu lan B°n kinh S¾, quy¬n hÕ).

Höi: Làm sao cÑu ðµ chúng sinh, cØu huy«n th¤t t±, trong hÕ gi¾i?

Ðáp: kinh k¬ lÕi r¢ng ngài Møc Ki«n Liên dùng sÑc mÕnh th¥n thông cüa cá nhân mình ð¬ thØ cÑu m© mình · ð¸a ngøc mà th¤t bÕi. do ðó, mu¯n cÑu ðµ chúng sinh trong cõi ð¸a ngøc, ngÕ quÖ, mình c¥n phäi nh¶ t¾i ðÕo lñc cüa t§p th¬ chß Tång, nhæng v¸ chân th§t tu hành. Xßa kia, vào r¢m tháng tß, ðÑc Ph§t và chß Tång kiªt hÕ, (nghîa là an trø mµt ch² ð¬ tu hành, không ra ngoài kh¤t thñc ð¬ tránh phäi dçm lên côn trùng sâu b÷ sinh sän ð¥y ðçy vào mùa mßa). R¢m tháng bäy, là ngày cu¯i cùng cüa mùa hÕ, Ph§t và chß Tång t« tñu ð¬ tøng gi¾i, thuyªt pháp. B¤y gi¶ chß Tång s¨ dùng ðÕo lñc thanh t¸nh cüa mình ð¬ h°i hß¾ng v« chúng sinh ðang chiø th¯ng kh± trong cõi dß¾i.

Höi: trong l­ vu lan phäi cúng d߶ng ra sao ?

Ðáp: theo nhß Ph§t dÕy, nhæng ai mu¯n báo hiªu cho cha m© bäy ð¶i thì phäi ðem thßþng v¸ ¦m thñc an trí n½i mµt cái ch§u (hay ð° ðñng) ð¬ cúng d߶ng chß Tång trong m߶i phß½ng. S· dî dùng ch§u hay ð° ðñng có dung tích l¾n là mu¯n ám chï r¢ng t¤t cä ð° cúng d߶ng là dành cho t§p th¬ Tång ðoàn ch¾ không dành riêng cho v¸ Tång ð£c bi®t nào. T¤t cä ð° v§t cúng d߶ng ¤y s¨ ðßþc phân ph¯i ð°ng ð«u cho t¤t cä Tång Ni.

Höi: L­ vu lan m²i qu¯c gia, m²i ð¸a phß½ng ð«u t± chÑc khác nhau, nhß v§y t± chÑc thª nào thì tß½ng ð¯i phù hþp v¾i tinh th¥n chánh pháp Ph§t dÕy?

Ðáp: vua Võ Ъ vào nåm ÐÕi аng thÑ tß (538 AD) ðã t×ng t¾i chùa аng Thái ð¬ làm l­ trai tång, cúng d߶ng. sau r°i m²i nåm, tr· thành thông l®, các vua hoàng ðª ð«u r¤t coi tr÷ng l­ vu Lan. жi Ð߶ng, vua ÐÕi Tông còn t± chÑc cñc kÏ long tr÷ng, b¢ng cách cho thïnh Tång ni , thiªt b°n cúng d߶ng · trong hoàng cung. V« sau truy«n th¯ng ph± c§p kh¡p nhân gian, nhi«u màu mè s¡c thái thª tøc (nhß ð¯t vàng bÕc, ti«n gi¤y, cúng kiªng..), cûng nhß nhæng phong tøc nhân gian (ðàn ca múa hát) ðßþc thêm vào, hoàn toàn không phäi chân lý Ph§t dÕy. sau này vào ð¶i nhà Thanh, có nhi«u Tång chü trß½ng làm l­ cung phøng vu lan B°n, cúng d߶ng tam bäo vào ban ngày, còn ban t¯i thì cúng cô h°n, siêu ðµ quÖ ðói.

Яi v¾i ng߶i tÕi gia, tinh th¥n cån bän nh¤t mà l­ vu lan nh¢m bi¬u hi®n, n¢m · trong ba phß½ng di®n:

1. Trên phß½ng di®n cån bän làm ng߶i, thì l­ vu lan là c½ hµi làm ta phän tïnh: khiªn mình biªt hiªu thäo v¾i cha m© còn s¯ng và biªt b±n ph§n phäi giäi cÑu cha m© bäy ð¶i xßa kia cûng nhß giäi cÑu t¤t cä ngÕ quÖ, ð¸a ngøc chúng sinh.

2. Trên phß½ng di®n tu phß¾c tu hu®, thì l­ vu lan là c½ hµi ð¬ ta tu tâm chân thành: mình phäi biªt cung kính cúng d߶ng chß Tång, phøng sñ tam Bäo.

3. Trên phß½ng di®n giäi thoát, thì l­ vu lan là c½ hµi ð¬ ta tu tâm ðÕi bi: mình phäi th¤y sñ th¯ng kh± cüa m÷i chúng sinh nhß là cüa chính mình.

B° Ы Häi