Cu¯n kinh Ph§t nào cûng quý báu cûng dÕy chúng sinh ð߶ng l¯i tu hành ð¬ ðßþc thoát kh±, ðßþc vui, ðßþc giác ngµ và giäi thoát, ra khöi vùng luân h°i trong ba cõi, sáu ð߶ng. Vì v§y, các ð® tØ Ph§t, sau khi quy y Ph§t r°i, thì phäi quy y Pháp là tuân theo l¶i dÕy cüa Ph§t, hi¬u rõ và thñc hành nhæng l¶i Ph§t dÕy, s¯ng theo Pháp, hòa mình trong Pháp, nh§p làm mµt v¾i Pháp.

T¤t cä m÷i sñ v§t ð«u có hình tß¾ng riêng bi®t, nhßng ð«u chung mµt bän th¬, ðó là Pháp Tánh. Nhæng ai thâm nh§p ðßþc bän th¬ ¤y, th¤u hi¬u Pháp Tánh thì ðÕt ðªn Sñ Th§t, chÑng ngµ Chân Lý. Pháp Tánh ðó không hình, không tß¾ng, chï bàng bÕc trong không gian và th¶i gian, và ðßþc th¬ hi®n qua các lu§t thiên nhiên nhß Luân H°i, Nhân Quä, Duyên Kh·¸ Nhæng ai thu§n v¾i thiên nhiên, s¯ng v¾i lu§t thiên nhiên, và nh¤t là không làm trái v¾i lu§t ðó thì ðßþc coi là ng߶i thñc hành Chánh Pháp; còn nhæng ai không tuân theo Chánh Pháp mà s¯ng ngßþc v¾i lu§t Ph§t, lu§t thiên nhiên thì ng߶i ðó thñc hành Tà Pháp. Nªu ðã biªt cùng chung mµt bän th¬, mµt ngu°n g¯c, thì t¤t cä chúng sinh ð«u có liên h® v¾i nhau, t¤t nhiên phäi yêu thß½ng lçn nhau, hòa thu§n v¾i nhau, dìu bß¾c nhau tiªn ðªn ch² sáng su¯t an vui, không còn chia r¨ h§n thù, t¤t cä ðßþc ví nhß con mµt nhà, chim mµt t±.

Trß¾c khi nh§p Niªt Bàn, Ph§t có cån d£n các ð® tØ cÑ theo Chánh Pháp mà tu thì cûng nhß Ph§t còn tÕi thª. Nhßng trong kinh ði¬n ÐÕi Th×a Ph§t giáo có câu: "Chánh Pháp còn phäi bö hu¯ng chi Tà Pháp." Nhß v§y có mâu thu¦n không? Tà Pháp thì dî nhiên phäi bö r°i, nhßng Chánh Pháp sao cûng phäi bö? Ðây là l¶i Ph§t dÕy các ÐÕi Ю TØ, nhæng v¸ ðã dày công tu hành, chÑng quä, ð×ng ch¤p nê vào danh t×, ngôn ngæ, ôm ch£t nhæng gì ðã có, mà còn phäi vß½n lên næa, vßþt qua nhæng danh t×, ngôn ngæ là nhæng ß¾c l® tß½ng ð¯i ð¬ ðÕt ðªn ch² tuy®t ð¯i, mà danh t× ngôn ngæ không sao di­n tä n±¸ Chánh Pháp ðßþc ví nhß chiªc bè ðßa ng߶i qua sông, r¤t quý báu và hæu ích, nhßng qua sông r°i thì không c¥n dùng ðªn bè næa; nªu cÑ ôm bè theo thì s¨ tr· ngÕi cho vi®c ði ð߶ng. Ng߶i tu theo tinh th¥n ÐÕi Th×a luôn luôn c¯ g¡ng vßþt qua ngôn ngæ, vån tñ ð¬ ðÕt t¾i lý "KHÔNG", t¾i ch² nhi®m m¥u cüa Trí Tu® Bát Nhã, ðó là phß½ng pháp cüa các Thi«n sß "B¤t l§p vån tñ, giáo ngoÕi bi®t truy«n, dî tâm ¤n tâm...".

Ðó cûng là di®u nghîa cüa câu "Y kinh giäi nghîa, tam thª Ph§t oan". Nªu y nhß kinh, chæ ðâu nghîa ðó mà giäng giäi ý nghîa thì oan cho ba ð¶i chß Ph§t, vì nhæng bài kinh, nhæng câu chuy®n chï là nghîa ðen, là nhæng tÖ dø (Paraboles) dçn d¡t ðªn nhæng nghîa bóng ¦n ð¢ng sau, ðó m¾i là Chân lý mà chß Ph§t mu¯n ð« c§p ðªn. Cûng nhß chúng ta th߶ng ðßþc ð÷c các câu chuy®n c± tích ho£c ngø ngôn cüa la Fontaine, nªu cÑ ch¤p nh§n con cáo và con quÕ biªt nói, con rùa chÕy nhanh h½n con thö... thì th§t là ¤u trî và không có lþi bao nhiêø Nhßng nªu suy ra nhæng bài luân lý ¦n sau nhæng câu chuy®n ngø ngôn, r°i thñc hành bài luân lý ðó, thì ch¡c ch¡n ðßþc lþi ích r¤t nhi«ø

Trong truy®n Tây Du, có ti¬u thuyªt hóa sñ tích ngài Huy«n trang sang Tây Trúc thïnh kinh, b¸ ngài a nan ðßa cho nhæng bµ kinh không có chæ (Kinh Vô Tñ), sau phäi xin ð±i l¤y nhæng bµ kinh có chæ. kinh Vô Tñ chính là Sñ Th§t tuy®t ð¯i mà không ngôn ngæ, vån tñ nào có th¬ di­n tä n±i, ðó m¾i là chân lý vßþt qua ra ngoài vòng tß½ng ð¯i và phân bi®t. Фy m¾i chính là Chánh Pháp mà ngài duy ma C§t l£ng thinh, ngài ca Diªp mïm c߶i, ngài ÐÕt ma quay vào vách chín nåm không nó¸ Chánh Pháp này chï có th¬ dùng Tâm mà chÑng, dùng Tánh mà nh§p, chÑ không th¬ dùng vån chß½ng, chæ nghîa mà di­n tä, trình bàÜ Nhßng ð¯i v¾i chúng sinh còn mê muµi, có m¡t nhß mù, có tai nhß ðiªc, thì chß Ph§t phß½ng ti®n dùng l¶i nói và danh t× ð¬ giäng giäi, m· rµng và chï bày (Khai, Th¸) cho chúng sinh th¤u hi¬u sâu vào (Ngµ, Nh§p) Chân Lý; vì v§y cho nên ngài Huy«n trang phäi thïnh kinh có chæ ð¬ ðem v« truy«n bá tÕi trung Qu¯c.

Tøng ð÷c kinh Ph§t c¥n phäi vßþt qua nghîa ðen, bö qua danh t× t¥m th߶ng ð¬ thâm nh§p nghîa bóng, tìm ra Sñ Th§t ¦n náu bên trong, r°i ðem ra thñc hành, thu§n theo l¶i Ph§t dÕy, hòa hþp v¾i lu§t thiên nhiên, quên mình, lþi ng߶i, tñ giác giác tha, thì ðó là ng߶i ðã tìm ra Pháp và s¯ng v¾i Pháp.

V§y tr· lÕi câu höi "Tìm Pháp · ðâü", chúng ta có th¬ tìm ra Chánh Pháp cüa Ph§t, nghîa là Chân Lý, · kh¡p m÷i n½i, chÑ không b¡t buµc chï tìm trong kinh ði¬n, Lu§t thiên nhiên ðã có t× vô thüy, dù Ph§t ra ð¶i hay không thì lu§t vçn có, vô th߶ng vçn hi¬n nhiên, nhân quä vçn rõ ràng. trong th¶i kÏ không có Ph§t ra ð¶i, nhæng ai th¤y lá røng hoa r½i mà suy gçm ra l¨ vô th߶ng, theo ðó mà tu hành giác ngµ thì ðßþc g÷i là еc Giác Ph§t, nhæng v¸ ðó tìm ra Chánh Pháp, m£c dù không ðßþc nghe l¶i Ph§t dÕÜ Nhß v§y thì Chánh Pháp sÇn có t× ngàn xßa, lá røng hoa tàn, trång tròn r°i khuyªt, lØa cháy, nß¾c trôi, sinh lão b®nh tØ, hþp r°i lÕi tan... t¤t cä ð«u là nhæng hình tß¾ng cüa lu§t hiên nhiên, cüa Pháp.Tìm ra Pháp r°i thì phäi s¯ng theo Pháp, nghîa là phäi tu, phäi sØa sao cho thu§n v¾i Pháp, t× l¶i nói ðªn vi®c làm ð«u ðúng v¾i Chân Lý, hþp v¾i bän th¬ cüa muôn loài, thì ch¡c ch¡n s¨ ðßþc giác ngµ và giäi thoát. 

Ghi chú: (1) Trích: minh Tâm, "Tìm Ph§t — Ðâü", nxb Vån Ngh®, California, hoa KÏ
(2) Chân thành cäm tÕ anh Nguy­n quang trung ðã có thi®n tâm ðánh máy lÕi bài n¥Ü
(3) Cûng chân thành cäm ½n ch¸ Tâm linh ðã hoán chuy¬n ra dÕng chæ Vi®t chu¦n viscii và layout lÕi