Chúng ta ai cûng ðã có thß½ng, nhßng có l¨ ít ng߶i có c½ hµi tính s± lÕi tình thß½ng cüa mình, xem thØ ta ðã kh± ðau nhß thª nào trong khi thß½ng, ðã hÕnh phúc nhß thª nào trong khi thß½ng, và ðã h÷c ðßþc gì trong quá trình thß½ng yêu, kh± ðau, và hÕnh phúc ðó. Th§t ra ph¥n l¾n trong chúng ta b§n rµn r¤t nhi«u và chßa có c½ hµi ð¬ ng°i lÕi và làm vi®c tính s± ¤y. khi tính s± nhß v§y, chúng ta có th¬ h÷c ðßþc r¤t nhi«u t× nhæng kinh nghi®m thß½ng yêu, kh± ðau, và hÕnh phúc cüa chúng ta. Chúng ta thß½ng cha, thß½ng m©, thß½ng con, thß½ng cháu, thß½ng tr¶i, thß½ng ð¤t. Chúng ta thß½ng nhi«u thÑ l¡m. M²i ng߶i trong chúng ta nên ð¬ ra ch×ng b¦y ngày ð¬ suy nghî, take a vacation, không làm gì hªt, su¯t ngày chï tính s± thß½ng yêu mà thôi. Và ta phäi nhìn cho sâu, phäi thành th§t, ð¬ có th¬ b¡t ð¥u th¤y ðßþc bän ch¤t cüa tình thß½ng cûng nhß cüa nhæng kh± ðau, khó khån, và hÕnh phúc mà tình thß½ng ¤y ðã ðem t¾i. T× ðó chúng ta s¨ rút ra nhæng kinh nghi®m và s¨ chuy¬n hóa ðßþc tình thß½ng ð¬ tình thß½ng ¤y b¾t gây ðau kh± cho mình và cho ng߶i, và cûng ð¬ b¡t ð¥u tÕo thêm hÕnh phúc cho mình và cho ng߶i mình thß½ng. Chúng ta thß½ng, nhßng thñc sñ ít ai biªt ðßþc bän ch¤t cüa tình thß½ng. Nªu chúng ta biªt thñc t§p chánh ni®m và quán chiªu thì chúng ta s¨ có c½ hµi nhi«u h½n ð¬ hi¬u biªt và chuy¬n hóa bän ch¤t cüa tình thß½ng trong ta.

Nhà vån Pháp antoine de St. Exupéry, tác giä quy¬n "Hoàng TØ Bé" (Le petit Prince), có nói: "Thß½ng nhau không phäi là nhìn nhau, mà là cùng nhìn v« mµt hß¾ng" ("Aimer, ce n'est pas se regarder l'un l'autre, c'est regarder ensemble dans la même direction.") Chúng ta thØ xét xem l¶i tuyên b¯ cüa ông có ðúng không?

Tôi nghî là thß½ng nhau mình có th¬ ng°i nhìn nhau ðßþc chÑ, mi­n là ð×ng ng°i xu¯t ngày mà thôi! Lâu lâu phäi nhìn nhau, phäi nh§n di®n r¢ng ng߶i thß½ng cüa mình có m£t. Nhìn nhau · ðây có nghîa là công nh§n sñ có m£t cüa ng߶i kia. Nªu thß½ng mà không công nh§n sñ có m£t cüa ng߶i kia thì ng߶i kia s¨ tüi chªt, và s¨ nghî là mình không thñc sñ ðßþc thß½ng. Ng߶i kia s¨ nói: "Anh ¤y không bao gi¶ ð¬ ý ðªn tôi, änh không bao gi¶ nhìn m£t tôi, änh không bao gi¶ ý thÑc là tôi ðang có m£t!" Nhß v§y không ðßþc. cho nên chúng ta ð×ng nghe cái ông nhà vån ðó xúi dÕi. Chúng ta phäi biªt nhìn nhau và phäi t§p nhìn có chánh ni®m. Nhìn nhß thª nào và nói nhß thª nào ð¬ ng߶i kia biªt mình thñc sñ có m£t cho ng߶i ðó và ng߶i ðó th¤y sñ có m£t cüa mình ðang ðßþc công nh§n và trân quý. Nªu ng߶i mình thß½ng làm nhß mình không có m£t trên cõi ð¶i này, thì mình s¨ có cäm tß·ng là mình không thñc sñ ðßþc thß½ng, là mình ðang b¸ bö quên (ignored) b·i ng߶i ¤y. Nhìn nhau, vì v§y r¤t quan tr÷ng. Nhßng mà v¤n ð« là khi nhìn nhau mình s¨ th¤y gì?

Khi th¤y có cái gì d­ thß½ng thì mình thß½ng. B¡t ð¥u là nhß v§y. Mình phäi th¤y ng߶i kia ð©p, mình phäi th¤y ng߶i kia thi®t, mình phäi th¤y ng߶i kia hi«n. ai cûng mu¯n thß½ng, ai cûng c¥n ðªn cái Chân, cái Thi®n, và cái MÛ. Thi®n là sñ hi«n t×. ai lÕi thß½ng mµt bà ch¢ng bao gi¶! MÛ là ð©p. QuÖ DÕ xoa x¤u quá, khó thß½ng l¡m! Ngoài ra, ð¯i tßþng cüa sñ thß½ng yêu còn phäi th§t (Chân.) Nªu ð¯i tßþng ðó chï là mµt cái bóng dáng, mµt cái m£t nÕ, ho£c mµt sñ giä trang thì làm sao mình thß½ng ðßþc. Nªu ð¯i tßþng ðó chÆng qua chï là ph¤n sáp, chÆng qua chï là cái hào nhoáng bên ngoài thì nó không th§t. Không ai lÕi ði thß½ng cái giä d¯i. Vì thª ð¯t tßþng cüa sñ thß½ng yêu phäi là sñ th§t. Tr× khi mình dÕi dµt, b¸ ðánh l×a, thì mình m¾i k©t vào cái giä ngøy mà thôi. cho nên trong khi thß½ng ta phäi sáng su¯t l¡m. Nªu không ta s¨ mua l¥m hàng giä, mà bây gi¶ thiên hÕ bán hàng giä r¤t nhi«u. Thiên hÕ chuyên ði mua cosmetic v« ð¬ s½n phªt. H÷ dùng nhæng phß½ng ti®n kÛ thu§t làm ra ðü thÑ giä: l² mûi cûng giä, ngñc cûng giä, mông cûng giä, r°i ðÕo ðÑc cûng giä. Giä d¯i nhi«u l¡m. Nß¾c hoa có nhi«u thÑ. Nß¾c hoa có công døng l¤p ði nhæng cái không ð©p, không th½m. Cái giä d¯i r¤t nhi«u, nªu không tïnh táo mình s¨ b¸ k©t. Яi tßþng cüa sñ thß½ng yêu nhß v§y không "chân". Ðó là ðÑng v« phß½ng di®n hình hài. Còn ðÑng v« phß½ng di®n ðÕo ðÑc cûng v§y. Có ðÕo ðÑc giä. Nghîa là mình không thánh thi®n, không hi«n lành, không có lòng t¯t, nhßng mình làm ra cái ki¬u là mình có thánh thi®n, có sñ hi«n lành, có sñ t¯t bøng. Nhi«u ng߶i b¸ l×a v« chuy®n giä trang ðÕo ðÑc l¡m. do ðó khi thß½ng, ta phäi tïnh táo. Nhßng th߶ng th߶ng, thß½ng thì không có tïnh táo. Thß½ng còn ðßþc g÷i là c½n mê. trong tâm trÕng thß½ng, vì mình không ðßþc tïnh táo nên mình m¾i b¸ k©t vào nhæng cái không có th§t. ÐÑng v« phß½ng di®n bóng s¡c cûng nhß ðÑng v« phß½ng di®n ðÕo ðÑc, sñ tình ð«u nhß v§y. Ng߶i ðó không hi«n mà mình tß·ng là hi«n. Th¤y b« ngoài hi«n khô nhß v§y, nhßng mà hãy coi ch×ng!

Nªu biªt nhìn b¢ng con m¡t cüa chánh ni®m, ta s¨ th¤y cä ba cái chân, thi®n, và mÛ dính li«n v¾i nhau. Ðó là tính tß½ng tÑc cüa ba cái. trong chân phäi có thi®n và mÛ. trong thi®n phäi có chân và mÛ. trong mÛ phäi có chân và thi®n. Mµt cái phäi có hai cái kia thì m¾i thñc sñ là nó ðßþc. Nªu chßa có thi®n và mÛ thì ðó chßa phäi là chân. Mình phäi th¤y ba cái ðó tß½ng tÑc. Thß½ng là mµt quá trình quán sát, nhßng ng߶i thß½ng ít khi ch¸u quán sát. Mình ð¬ mình b¸ vß¾ng vào ðó thôi. Bß¾c ði mình b¸ té, mình b¸ s§p bçy. "Fall in love" tÑc là té. Ði làm sao mà b¸ té? Không có chánh ni®m, không biªt cái gì xäy ra, thª là mình b¸ té, b¸ k©t. Có khi mình m½ h° biªt là có h¥m h¯, có hi¬m nguy nhßng mình vçn ði, mình vçn mu¯n b¸ "té". — ð¶i biªt bao nhiêu ng߶i trë b¸ k©t trong tình hu¯ng nhß v§y, làm tan tành cuµc ð¶i cüa mình. Ðó là tÕi vì h÷ không c¦n th§n, cÑ ð¬ cho nhæng cái b« ngoài ðánh l×a. Mình có quy«n thß½ng cái chân, cái thi®n, và cái mÛ, v¾i ði«u ki®n ðó là chân th§t, thi®n th§t, và mÛ th§t. Và ð¯i tßþng cüa sñ thß½ng yêu không th¬ là v÷ng tß·ng, không th¬ là mµt tri giác sai l¥m. Không chân mà tß·ng là chân, không thi®n mà tß·ng là thi®n, không mÛ mà tß·ng là mÛ, ðó g÷i là tri giác sai l¥m (v÷ng tß·ng). Vì thª tình thß½ng th߶ng th߶ng là mµt c½n mê, mµt passion, mµt cái dream. Và khi tïnh d§y ðßþc r°i thì trong thân và trong tâm ðã có biªt bao nhiêu thß½ng tích. ÐÑc Thª Tôn dÕy là mình phäi thß½ng, nhßng cái thß½ng cüa mình phäi dña trên cái th¤y chân th§t chÑ không nên dña trên v÷ng tß·ng. khi ð¯i tßþng tình thß½ng cüa mình là mµt v÷ng tß·ng mà không phäi là sñ th§t thì mình s¨ ðau kh± r¤t nhi«u.

Có nhæng cái ð©p th¥m kín. Có nhæng cái ð©p mình phäi nhìn kÛ l¡m m¾i th¤y ðßþc. Và th߶ng th߶ng nhæng cái ð©p chân th§t ð«u nhß v§y, mình phäi nhìn kÛ m¾i th¤y. khi cái ð©p là cái ð©p chân th§t thì cái ð©p ðó có khä nång nuôi dßÞng mình, có khä nång làm ð©p cuµc ð¶i mình. Vì thª thß½ng cái ð©p r¤t quan tr÷ng, v¾i ði«u ki®n cái ð©p ðó phäi là cái ð©p ðích thñc. Cái thi®n cûng là cái ð©p. Ví dø nhß lòng t× bi. Lòng t× bi là mµt cái gì r¤t ð©p. khi thß½ng ÐÑc Thª Tôn, mình th¤y mµt ph¥n quan tr÷ng cüa tình thß½ng mình là do · ch² ÐÑc Thª Tôn có lòng t× bi. Mình thß½ng tình thß½ng cüa ÐÑc Thª Tôn. Ðó là mµt thÑ tình thß½ng r¤t c¥n thiªt cho cuµc ð¶i. ÐÑc Thª Tôn có khä nång th¤y ðßþc nhæng ðau kh± · xung quanh Ngài. Và ÐÑc Thª Tôn không quên nhæng ðau kh± ðó. ÐÑc Thª Tôn tìm nhæng bi®n pháp ð¬ làm v½i ði nhæng kh± ðau ðó và cä cuµc ð¶i cüa Thª Tôn là ð¬ làm chuy®n ðó: chuy®n nh¡m t¾i làm v½i ði nhæng kh± ðau cüa m÷i ng߶i. khi mình thß½ng ai thì mình thß½ng t× trong ra ngoài và cä ngoài lçn trong. Bên trong ÐÑc Thª Tôn có mµt tình thß½ng r¤t l¾n, cho nên mình thß½ng cái tình thß½ng ¤y cüa ÐÑc Thª Tôn. T× tình thß½ng ðó, mình mu¯n hòa nh§p làm mµt v¾i ÐÑc Thª Tôn và mình mu¯n tham dñ vào tình thß½ng ð©p ð¨ này, mình mu¯n h÷c thß½ng ðßþc nhß ÐÑc Thª Tôn. Và t× t× mình khám phá ra r¢ng · trong mình cûng có cái ðó. N½i ÐÑc Thª Tôn, tình thß½ng này phát hi®n r¤t rõ. Nhßng nhß v§y không có nghîa là mình không có tình thß½ng ¤y trong bän thân mình. Chính ÐÑc Thª Tôn ðã nói v¾i mình là: "Con cûng có cái ðó, con cûng có hÕt gi¯ng t× bi và tu® giác ðó". ban ð¥u mình th¤y nó · n½i ng߶i khác, và t× t× mình th¤y nó · ngay chính mình. Và mình tr· thành ð¯i tßþng thß½ng yêu cüa chính mình. Mình thß½ng tình thß½ng ðó n½i chính mình. Th߶ng th߶ng, mình cÑ nghî là thß½ng tÑc là thß½ng nhæng thÑ · ngoài mình, nhßng thñc sñ · trong bän thân mình cûng có nhæng thÑ r¤t d­ thß½ng. — trong mình có Chân, có Thi®n, và có MÛ mà mình chßa nh§n di®n ðßþc. Và ðôi khi mình chï tiªp xúc ðßþc v¾i nhæng thÑ không phäi là Chân, không phäi là Thi®n, không phäi là MÛ · n½i mình, và vì thª mình cÑ tñ ðánh gía tr¸ r¤t th¤p v« mình. Mình có m£c cäm là mình giä d¯i, không có lòng t× bi, không ð©p, và vì v§y mình có khuynh hß¾ng giä trang. Mình giä d¯i v¾i mình, mình giä d¯i v¾i ng߶i khác, mình khoác vào cho mình nhæng bóng dáng cüa Chân, cüa Thi®n, cüa MÛ ð¬ mình có th¬ 'impress' ðßþc ng߶i khác. Và s· dî mình giä d¯i nhß v§y là vì mình chßa có khä nång th¤y ðßþc cái ð©p, cái thñc, và cái lành · n½i mình. ChÑ nªu mà mình có khä nång tiªp xúc ðßþc v¾i cái chân, Thi®n, và MÛ · tñ thân thì mình không c¥n giä d¯i næa. Mình có ðÑc tin là: "I am something". Và lúc ðó mình b¡t ð¥u s¯ng th§t v¾i mình. Nªu mình không s¯ng th§t v¾i mình ðßþc thì mình không s¯ng th§t ðßþc v¾i ng߶i khác.

Chúng ta có m£c cäm là chúng ta không có cái ð©p, cái th§t, và cái hi«n. Chúng ta phäi nh± g¯c cho ðßþc cái m£c cäm ðó. ÐÑc Thª Tôn ðã xác nh§n ði«u ðó: "Con có cái Chân, Thi®n, MÛ n½i con". Chúng ta ðôi khi g÷i Chân Thi®n MÛ này là Ph§t tánh. Và: "Con phäi tiªp xúc ðßþc v¾i nhæng cái ðó ð¬ con ð×ng có m£c cäm và t× lúc ðó con s¨ không giä d¯i næa, và con s¨ không ði kiªm, ði tìm · bên ngoài næa, vì trong con ðã có ð¥y ðü nhæng cái này". Nhìn ÐÑc Thª Tôn, mình th¤y Chân Thi®n MÛ rõ ràng, và khi mình soi gß½ng vào ÐÑc Thª Tôn ð¬ thñc t§p, mình cûng th¤y trong mình có Chân Thi®n MÛ. Vì v§y thß½ng ÐÑc Thª Tôn là mình tÕo mµt c½ hµi ð¬ tr· v« thu½ng l¤y chính mình. trong giáo lý ðÕo Ph§t, trß¾c khi mình có th¬ thß½ng ai mình phäi thß½ng ðßþc mình trß¾c. Ði«u này r¤t quan tr÷ng. self-love is the foundation for the love of others. Ði«u này quan tr÷ng nhßng ít ng߶i nói t¾i, là vì ai cûng nghî là 'cái ðó' không có trong mình cho nên mình m¾i ði tìm · ngoài. Và khi mình ði tìm nhß v§y, ít khi mình tìm ra ðßþc ð¯i tßþng chân th§t mà lÕi b¸ vß¾ng m¡c vào nhæng hình tß¾ng ngøy trang bên ngoài. Vì thª ðã kh± r°i mình lÕi kh± thêm nhi«u t¥ng næa.

Mình thß½ng ÐÑc Thª Tôn vì ÐÑc Thª Tôn có sñ væng chãi, tha/nh th½i, và hÕnh phúc, không có gì lay chuy¬n n±i. Còn mình thì thiªu cái væng chãi ðó. Mình có cäm tß·ng là mình r¤t d­ b¸ tan vÞ, r¤t d­ b¸ lung lay. cho nên mình m¾i ði kiªm sñ væng chãi · mµt ch² khác, ði kiªm · ÐÑc Thª Tôn. Thß½ng là vì thiªu cho nên ði tìm. Cái 'væng chãi' ¤y trong kinh g÷i là b¤t ðµng. 'Di®u trÕm t±ng trì b¤t ðµng tôn'. Lúc ð¥u mình nghî là mình không có, nhßng sau khi mình tin vào ÐÑc Thª Tôn và nh§n ÐÑc Thª Tôn làm Th¥y thì mình ðßþc nghe Ngài nói: "Con cûng có cái ðó. con phäi v« tìm cho ðßþc cái ðó'. ÐÑc Thª Tôn có sñ giäi thoát, có sñ tñ do, có sñ thänh th½i. Mình cûng c¥n có cái ðó. Mình th¤y là mình h® løy, mình th¤y là mình vß¾ng m¡c, mình không có tñ do gì cä. Яi v¾i các phi«n não, mình tr· thành con m°i. Mình không có tñ do ð¯i v¾i các phi«n não tham, sân, si, mÕn, nghi, và kiªn, thành thØ mình ði tìm tñ do · ch² khác, và c¯ nhiên là mình ði tìm · các b§c ðÕo sß. may m¡n mình g£p mµt ng߶i nhß ÐÑc Thª Tôn, mµt ng߶i có ch¤t li®u ðích thñc cüa sñ væng chãi và thänh th½i. Và nhß thª mình có c½ hµi tr· v« v¾i chính mình và tìm ra các ch¤t li®u ðó trong mình. Mình không có hÕnh phúc. Nhæng cái mà mình g÷i là hÕnh phúc chßa phäi là hÕnh phúc chân th§t. Ðó chï là nhæng vui nhµn nh¤t th¶i, nhæng °n ào, nhæng bóng dáng giä tÕo bên ngoài, ð¬ che l¤p nhæng ni«m ðau, n²i kh± bên trong. Mình vui nhµn nhß v§y nhßng ðªn giây phút ng°i yên lÕi, mình th¤y nhæng cái vui ðó r¤t giä tÕo. Và ni«m ðau n²i kh± cüa mình · dß¾i ti«m thÑc quá l¾n, b¡t ð¥u tr°i lên. R°i mình lÕi phäi ði ra, ði nhäy disco, ði nghe nhÕc, m· ti-vi ... ð¬ che l¤p nó. Nhæng cái mình g÷i là hÕnh phúc ðó không th§t sñ là hÕnh phúc. khi mình th¤y mµt ng߶i có hÕnh phúc chân th§t, mình r¤t ham. Mình th¤t ÐÑc Thª Tôn ng°i r¤t væng chãi, r¤t thänh th½i, r¤t an lÕc. TÕi sao · ð¶i hÕnh phúc lÕi có th¬ có ðßþc nhß thª? Mình không tin là hÕnh phúc có th§t. khi g£p ðßþc mµt ng߶i có hÕnh phúc th§t sñ mình m×ng quá. Và lúc ðó mình b¡t ð¥u nghî là hÕnh phúc có th¬ có ðßþc. ÐÑc Thª Tôn dÕy: "HÕnh phúc ðó có · trong con. con phäi tr· v« tìm cho ðßþc ra nó". Cuµc g£p gÞ giæa mình và ÐÑc Thª Tôn b¡t ð¥u t× sñ ði tìm nhæng cái mình tß·ng mình không có. Ъn khi th§t sñ ðßþc g£p ÐÑc Thª Tôn, mình có c½ hµi ð¬ tr· v« v¾i mình và nh§n di®n ra cái mà ngày xßa mình tß·ng là không có. Th߶ng th߶ng chúng ta có cái cäm giác thiªu v¡ng, không có self-sufficient. Mình nghî mình là mµt cái n°i chßa có vung. Và mình ði kh¡p tam thien ðÕi thiên thª gi¾i ð¬ tìm mµt cái vung ð§y lên cái n°i cüa mình. Cái vung ðó có th¬ là mµt ng߶i con trai ho£c mµt ng߶i con gái nào ðó mà mình hy v÷ng s¨ g£p ðßþc. G£p ðßþc ng߶i yêu lý tß·ng là tìm ðßþc cái vung ð§y lên cái n°i. Và ng߶i nào cûng có cäm tß·ng mình là mµt cái n°i không có vung. Cái n°i không có vung ðó nghîa là gì? Nhìn cho kÛ thì ðó là sñ tr¯ng v¡ng. Vì nhæng cái mình cho là mình không có, tÑc là Chân Thi®n MÛ, nên mình ði lý tß·ng hóa ng߶i yêu, biªn ng߶i yêu ðó thành Chân Thi®n MÛ. Nhßng ác hÕi thay, sau vài tháng hay là mµt nåm, mình khám pha r¢ng ng߶i yêu cüa mình cûng không phäi là Chân, Thi®n, MÛ. Ng߶i yêu mình cûng nhß mình thôi, cûng là 'mµt cái n°i không có vung'. H¥u hªt chúng ta ð«u ði tìm trong thª gi¾i cái nØa mà chúng ta thiªu (the other hald of yourself). Và biªt bao nhiêu ng߶i trong chúng ta ðã th¤t v÷ng b·i vì 'cái nØa kia' m¾i tìm ra ðó, mình tß·ng là cái ðích thñc mà mình c¥n. Chï sau mµt th¶i gian, mình lÕi khám phá ra r¢ng nó không phäi là cái ðích thñc mà chúng ta c¥n. 'Cái nØa kia', cûng nhß mình, ðang ði tìm mµt cái nØa cüa nó!

Khi ÐÑc Thª Tôn thành ðÕo dß¾i cây B° Ы, Ngài ðã th¯t lên mµt câu ð¬ tö lµ sñ ngÕc nhiên: "LÕ thay, t¤t cä m÷i chúng sanh ð«u có cái ðó mà không h« biªt là mình có cái ðó!" Cái ðó là khä nång væng chãi, thänh th½i, và bän ch¤t cüa giác ngµ. Chúng ta cÑ trôi lån t× ð¶i này sang ð¶i khác trong ðÕi dß½ng cüa kh± não. Trôi lån ði thª là ð¬ ði tìm cái nØa kia. Mà ði tìm cái nØa kia là vì mình không biªt cái nØa kia ðã n¢m trong cái nØa này r°i. Bây gi¶ nói thì ng߶i ta báng b±, nhßng mà kÏ thñc: to love is to love yourself, to recognize that what you lack is within yourself. Và khi mình b¡t ð¥u khám phá và tiªp xúc ðßþc v¾i hÕt gi¯ng cüa Chân, cüa Thi®n, cüa MÛ trong mình, thì mình b¡t ð¥u có sñ tñ tin và hÕnh phúcchân th§t chï có ðßþc khi lòng tñ tin ðó nÑt m¥m.

Ngày xßa có mµt th¥y tên là Vakhali. Th¥y vakhali thß½ng Bøt vì Bøt ð©p quá v« phß½ng di®n hình thÑc. Th¤y v¸ ðÕo sß ð©p quá, tß¾ng häo quang minh quá, thành ra thß½ng v§y thôi. Th¥y k©t vào bóng dáng cüa Bøt. Th¥y ng°i ðó, tuy nghe pháp thoÕi, nhßng không nghe nhi«u và chï ð¬ ng¡m Bøt. 'Yêu nhau tÑc là nhìn nhau' ðó! Nhìn, nhßng Th¥y không nhìn sâu, chï nhìn bóng dáng bên ngoài thôi. sau vài tháng, ÐÑc Thª Tôn biªt là Th¥y b¸ k©t, và ði ðâu Bøt cûng không cho Th¥y ði theo. Ngày xßa cûng không khác ngày nay. Có nhi«u ng߶i không tu t§p, không th§t sñ quán chiªu, chï mu¯n hß·ng sñ có m£t cüa mµt ng߶i khác, và k©t vào ðó mà thôi. Bæa ðó, Th¥y vakhali 'th¤t tình'. Th¤t tình vì b¸ Bøt 'h¤t hüi', không cho ði theo. Bøt mu¯n giúp Th¥y tr¸ b¸nh cüa Th¥y. Th¥y ðã có l¥n mu¯n nhäy t× tri«n núi xu¯ng ð¬ tñ tØ. ÐÑc Thª Tôn biªt trß¾c cái gì s¨ xäy ra. Ngài tìm cách có m£t lúc ðó ð¬ dÕy cho Th¥y Vakhali. sau này Th¥y vakhali thoát khöi tình trÕng vß¾ng m¡c và thñc t§p ðàng hoàng. Th¥y vakhali cûng ðã ði tìm mµt cái gì mà Th¥y th¤t thiªu, tìm cái ð©p. Nhßng sñ ði tìm không sâu s¡c l¡m. Và Bøt ðã giúp Th¥y tìm ðªn mµt cái gì sâu s¡c h½n. Th¥y vakhali sau này b¸ mµt chÑng b®nh nan y và cu¯i cùng Th¥y ðã phäi tñ tØ b¢ng dao. Nhßng Bøt ðã làm l½ ð¬ Th¥y làm nhß v§y. Th¥y chªt trong nhà mµt ng߶i thþ g¯m. Bøt có t¾i thåm Th¥y hai hôm trß¾c khi Th¥y t¸ch. Quý v¸ mu¯n biªt chuy®n Th¥y vakhali nên ð÷c trong 'Ð߶ng Xßa Mây Tr¡ng'.

Th¶i cüa Bøt cûng có mµt cô gái thuµc giai c¤p hÕ ti®n, tên là Matanga. Cô này xinh l¡m và cô yêu Th¥y a Nan. Chuy®n b¡t ð¥u xäy ra khi Th¥y a nan ði kh¤t thñc, khát nß¾c, và ghé vào mµt cái giªng ð¬ tìm nß¾c u¯ng. Th¥y th¤y cô gái kia ðang múc nß¾c. Th¥y nói: "Cô cho tôi u¯ng mµt ngøm". Cô trä l¶i: "Con là con gái giai c¤p hÕ ti®n. con ðâu có quy«n ðßa nß¾c cho Th¥y u¯ng". Th¥y a nan th¤y tµi nói: "Theo giáo lý cüa ÐÑc Thª Tôn dÕy, tôi không phân bi®t giai c¤p. Cô cÑ ðßa cho tôi u¯ng". Cô m×ng quá, ðßa nß¾c cho Th¥y u¯ng, và t× ðó cô tß½ng tß Th¥y. Cô ngü không ðßþc. Cô b¸ b®nh. R°i cu¯i cùng cô bàn v¾i bà m© m¶i Th¥y t¾i ð¬ cô có d¸p tö tình. Và hai m© con ðã dùng bùa chú, dùng mµt thÑ lá cây nào ðó làm nß¾c trà mà khi u¯ng vào Th¥y a nan m¤t cä sñ tïnh táo. Th¤t Th¥y a nan quá gi¶ mà chßa v«, Bøt sai các th¥y khác ði tìm và may m¡n kiªm ðßþc Th¥y a nan trß¾c khi Th¥y làm mµt cái gì sai v¾i uy nghi và hÕi t¾i gi¾i ph¦m. Th¥y a nan u¯ng xong thÑ nß¾c trà kia, biªt là b¸ trúng ðµc, li«n ng°i im v§n døng phép th· khí công. Th¥y th· theo chánh ni®m và ðþi các th¥y khác t¾i giäi cÑu. Các th¥y cûng ðem luôn cä cô matanga v«. Tµi nghi®p cho cô, cô cûng cäm th¤y thiªu mµt nØa và ði kiªm v§y thôi. L¥n này cái nØa cô ði tìm là mµt ông th¥y tu trë. Bøt g÷i cô vào höi: "Con thß½ng Th¥y a nan l¡m hä?" Cô trä l¶i: "DÕ , con thß½ng Th¥y a nan l¡m". "Con thß½ng cái gì n½i Th¥y a Nan?" Bøt höi. Cô trä l¶i: "Cái gì cüa Th¥y con cûng thß½ng. con m¡t cüa Th¥y con cûng thß½ng, cái mûi cüa Th¥y con cûng thß½ng. Cái gì cüa Th¥y con cûng thß½ng hªt." Bøt nói: "Nhßng mà thß½ng nhß v§y con chï m¾i thß½ng mµt chút xíu cüa Th¥y a nan thôi. con chßa biªt gì nhi«u v« Th¥y a Nan. Ví dø nhß chú nguy®n cüa Th¥y a Nan, con ðã th¤y gì ðâu. Mµt ng߶i trë nhß v§y mà ði xu¤t gia là vì chí nguy®n r¤t l¾n, chí nguy®n ðµ ð¶i, giúp cho bao nhiêu ng߶i thoát kh±. con ðâu ðã th¤ cái ðó. Nªu th¤y cái ðó mà con cûng thß½ng ðßþc thì con ðã không cho Th¥y a nan u¯ng thÑ nß¾c trà kia. Th¥y a nan có mµt tình thß½ng r¤t ð©p. Tình thß½ng cüa Th¥y a nan là B° Ы Tâm, là chí hß¾ng mu¯n làm hÕnh phúc cho nhi«u ng߶i khác. Nªu con th¤y ðßþc tình thß½ng ðó thì con cûng s¨ thß½ng. Và nªu con thß½ng ðßþc thì không bao gi¶ con mu¯n chiªm Th¥y a nan cho riêng mµt mình con." Bøt dÕy t× t× nhß v§y ð¬ cho cô th¤y ðßþc cái ð©p trong chi«u sâu cüa nó. Bøt nói tiªp: "Con cûng v§y. con cûng có cái tình thß½ng ¤y trong con. Thß½ng ðßþc B° Ы Tâm cüa Th¥y a nan thì con cûng có th¬ thß½ng ðßþc BB° Ы Tâm trong con." NgÕc nhiên, cô matanga höi: "ÐÑc Thª Tôn mu¯n nói là con cûng xu¤t gia ðßþc? con cûng s¯ng ðßþc mµt ð¶i có lý tß·ng nhß Th¥y a nan sao?" Bøt c߶i: "TÕi sao không?" Và r¯t cuµc cô matanga cûng ðßþc Bøt cho phép xu¤t gia, làm TÏ kheo ni.

Cho nên cuµc tß½ng phùng giæa ta v¾i ÐÑc Thª Tôn là mµt c½ hµi ð¬ ta tìm ra ðßþc là ta cûng có ti«m tàng trong ta khä nång væng chãi và thänh th½i. Và khi mình tiªp xúc ðßþc v¾i cái væng chãi, thänh th½i, và hÕnh phúc ðó trong mình, mình b¡t ð¥u có ðÑc tin n½i mình và hÕnh phúc m¾i th§t sñ có ðßþc. Còn không thì mình vçn ð¥y m£c cäm, mình nghî mình không có giá tr¸ gì, và mình vçn tiªp tøc ði tìm c¥u n½i mµt kë khác. ban ð¥u mình tìm c¥u mµt cái vung ð¬ ð§y lên cái n°i cüa mình. Nhßng sau th¤y ð§y vung r°i mà n°i vçn còn lÕnh, vçn còn tr¯ng träi, mình m¾i ði tìm t¾i mµt v¸ ðÕo sß. Và có ng߶i ðã may m¡n g£p ðßþc v¸ ðÕo sß ðích thñc - b·i vì ðÕo sß giä cûng r¤t nhi«u. V¸ ðÕo sß ðích thñc là v¸ ðÕo sß có khä nång chï cho mình th¤y ðßþc cái mà mình ði tìm ðang n¢m trong bän thân cüa mình. cho nên tôi luôn luôn nh¡c là: mµt ông th¥y giöi là mµt ông th¥y giúp cho mình th¤y ðßþc ông th¥y trong bän thân mình. the best teacher is one who can help you find the teacher within yourself. Quý v¸ nên nh¾ l¶i cån d£n này. Mình không th¬ làm nhß Th¥y Vakhali, ngày nào cûng t¾i ng°i kè kè bên Bøt và không bao gi¶ có th¬ tñ chü ðßþc. Ng°i bên Th¥y, ng°i bên v¸ ðÕo sß có sñ væng chãi thänh th½i, và tiªp tøc tin r¢ng không bao gi¶ mình có ðßþc ch¤t li®u cüa sñ væng chãi, thänh th½i trong mình hªt. Ng߶i thß½ng cüa mình có th¬ là ÐÑc Thª Tôn, có th¬ là Th¥y a Nan, cûng có th¬ là b¤t cÑ ai mà bän thân bi¬u hi®n ðßþc cái Chân, cái Thi®n, và cái MÛ chân th§t. khi thß½ng mµt ng߶i mà ta nh§n di®n ðßþc ch¤t li®u væng chãi, bình yên, thänh th½i, và t× bi n½i ng߶i ¤y là ta ðã có mµt c½ hµi r°i. ta có quy«n th×a hß·ng nhæng yªu t¯ ¤y, nhßng ta phäi h÷c nh§n di®n nhæng yªu t¯ ¤y, khen ngþi nhæng yªu t¯ ¤y, h÷c nuôi dßÞng nhæng yªu t¯ ¤y n½i ng߶i ðó, r°i tr· v« bän thân mà tìm cách làm phát hi®n nhæng yªu t¯ ¤y trong ta, vì ta cûng có nhæng hÕt gi¯ng t¯t ti«m tàng trong tâm thÑc. Ðây là tính Bøt, ðây là kho tàng Nhß Lai, ðây là kho tàng bäo s· tñ tâm. Thß½ng cûng là giúp ng߶i ta thß½ng tr· v« tìm lÕi kho tàng ¤y, phát hi®n kho tàng ¤y.

Bây gi¶ ta hãy tìm t¾i mµt khía cÕnh khác cüa tình thß½ng. Mình th߶ng nói t¾i thß½ng yêu nhß mµt v¤n ð« cá nhân, nhßng không biªt thß½ng yêu cûng là mµt sän ph¦m t§p th¬. Mình có th¬ thß½ng chung. love is a collective practice. khi thß½ng ÐÑc Thª Tôn, mình có c½ hµi tìm ra ðßþc Ph§t tánh trong chính mình. Và mình nói: ÐÑc Thª Tôn, xin Ngài cho phép con thß½ng chung v¾i Ngài. Mình mu¯n tham dñ vào sñ nghi®p thß½ng yêu cüa ÐÑc Thª Tôn. Mình mu¯n làm ð® tØ cüa ÐÑc Thª Tôn, làm con ÐÑc Thª Tôn, tiªp tøc công trình cüa Ngài. Ðó g÷i là nhìn v« mµt hß¾ng. ban ð¥u thì mình nhìn nhau trß¾c. Nhìn nhau ð¬ th¤y có tôi · trong anh và có anh · trong tôi. sau ðó chúng ta cùng thß½ng chung. khi mình ðã có lý tß·ng, mình phäi giúp cho ng߶i thß½ng mình có lý tß·ng ðó. ÐÑc Thª Tôn thß½ng mình cho nên Ngài chï cho mình th¤y cái B° Ы Tâm trong mình. Thành ra mình không thß½ng ð½n ðµc, cä hai ðÑa mình ð«u có cái ðó hªt, và vì v§y mình có th¬ thß½ng chung. khi hai ng߶i cùng thß½ng chung thì hai ng߶i có hÕnh phúc nhß nhau. TÕi sao anh ði mµt ð߶ng mà tôi lÕi ði mµt ð߶ng khác? TÕi sao tôi có lý tß·ng cüa tôi, còn anh có lý tß·ng cüa anh? Mình v¾i ÐÑc Thª Tôn là nhß v§y ðó, là 'associates' cüa nhau, 'associated lovers'! Ng߶i anh, ng߶i ch¸, ng߶i m©, ng߶i cha, ng߶i hôn ph¯i cüa mình cûng có th¬ cùng ði trên con ð߶ng mình ði. Và nªu ng߶i kia chßa ði chung v¾i mình thì mình phäi làm cho ng߶i kia có th¬ thß½ng ðßþc nhß mình. Và nhß v§y là không có sñ trách móc. Trách móc là: anh cÑ ði con ð߶ng lý tß·ng cüa anh nhi«u quá, anh không dành cho tôi thì gi¶, anh không 'nhìn tôi', anh cÑ nhìn v« hß¾ng cüa anh thôi. 'You don't look at me, you only look at the direction of your love. i am not included.' Cái nhìn ðó vçn là cái nhìn lßÞng nguyên (dualistic view). khi mình thß½ng và biªt cách thß½ng thì ng߶i kia cûng thß½ng ðßþc nhß mình và 'chúng ta' luôn luôn có nhau trên bß¾c ð߶ng lý tß·ng, trên bß¾c ð߶ng thß½ng. TÕi sao cÑ phäi trách móc là anh cÑ lo cái lý tß·ng cüa anh nhi«u quá và anh không ð¬ ý t¾i tôi. Chuy®n nhìn nhau và chuy®n nhìn v« mµt hß¾ng phäi là mµt.

Chúng ta b¡t ð¥u b¢ng câu cüa antoine de St. Exupéry: "Thß½ng nhau không phäi là nhìn nhau, mà là cùng nhìn v« mµt hß¾ng". Ъn ðây ta có th¬ trä l¶i r¢ng: "Ông nhà vån ½i, ông nói lÕi ði: thß½ng nhau cûng là nhìn nhau ð¬ nh§n di®n r¢ng chúng ta có trong nhau, ð¬ chúng ta cûng có th¬ cùng nhìn chung v« mµt hß¾ng." Ph¥n chót là ð¬ quý v¸ quán chiªu và phát hi®n ...