Xß¾ng ngôn viên ðài BBC: Ðây là ðài BBC, trong ch¯c lát chß½ng trình tiªng Vi®t chi«u nay cüa chúng tôi s¨ ðßþc truy«n ði t× Luân Ðôn, qua v® tinh vi­n thông trên các làn sóng ði®n 19, 25 và 31 thß¾c. Trß¾c hªt chuông ð°ng h° big ben t× trø s· qu¯c hµi anh ði¬m 11:30 trßa qu¯c tª GMT, tÑc là 6:30 chi«u tÕi Vi®t Nam. (Tiªng chuông ð°ng h° và nhÕc hi®u).

Ðây là ðài BBC, kính chào quý v¸. Chß½ng trình chi«u nay cüa chúng tôi g°m có: ph¥n tin tÑc, sau ðó là TÕp Chí Tu±i Trë, và cu¯i cùng là bài h÷c anh ngæ giao d¸ch thß½ng mÕ¸..(lßþc)

TÕp Chí Tu±i Trë: BBC: Thân chào các bÕn. TÕp Chí Tu±i Trë hôm nay xin dành tr÷n thì gi¶ cho cuµc mÕn ðàm v¾i Th¥y Nh¤t HÕnh. Có nhæng cuµc g£p gÞ mà trong ðó ng߶i ði g£p cäm th¤y nhö bé ði trß¾c ng߶i mà mình s¨ g£p. Nhß là trong bu±i sáng tu¥n r°i khi tôi ðªn g£p Th¥y Nh¤t HÕnh · mµt cån nhà ngoÕi ô phía nam cüa Luân Ðôn, trß¾c khi Th¥y Nh¤t HÕnh lÕi lên ð߶ng ði phøng sñ gi¾i trë.
Phäi gi¾i thi®u Th¥y Nh¤t HÕnh sao ðâÖ Mµt nhà vån? Mµt nhà th· Mµt nhà vån hóä Mµt nhà nhân bän? Th§t khó quá! Khó h½n nh¤t là khi Th¥y Nh¤t HÕnh lÕi là mµt nhà Sß, có trß¾c tác nhi«u bài th½ và nhi«u cu¯n sách bàn t¾i nhæng v¤n ð« vån hóa và nhân bän, mà tiêu bi¬u nh¤t là cu¯n "Nói V¾i Tu±i hai Mß½i", xu¤t bän ð¥u tiên nåm 1965 và ðã ðßþc tái bän t¾i 12 l¥n.

T× nåm 1966, Th¥y Nh¤t HÕnh ðã r¶i quê hß½ng, và hi®n ðang cß trú tÕi mµt ngôi Làng mà Th¥y ð£t tên là "Làng H°ng" · mi«n nam nß¾c Pháp. Th¥y cho biªt t× dÕo ðó ðªn nay, Th¥y ðã làm gì?

TNH: trong nhæng nåm tháng · lÕi ngoÕi qu¯c, tôi vçn tiªp tøc làm vi®c, tiªp tøc sáng tác, viªt sách, dÕy h÷c và phøc vø cho ng߶i Ph§t tØ Vi®t Nam. Tôi cûng ðã ði giäng dÕy ðÕo Thi«n cho thanh niên Tây Phß½ng. Tôi cûng ðã có hàng chøc ngàn ng߶i h÷c trò trong gi¾i thanh niên Âu và MÛ.

BBC: Nhân d¸p này xin gi¾i thi®u cùng các bÕn cu¯n "Ð߶ng Xßa Mây Tr¡ng", g°m ba t§p m¾i v×a xu¤t bän cüa Th¥y Nh¤t HÕnh. Thª trong khi ði dÕy Thi«n cho thanh niên Âu MÛ, Th¥y th¤y h÷ ra saö

TNH: trong khi ði dÕy Thi«n Vi®t nam cho thanh niên Âu MÛ, tôi th¤y h÷ r¤t khát khao và quý chuµng n«n ÐÕo h÷c Ðông phß½ng cüa chúng tÕ N«n vån hóa Tây phß½ng ðang ði ðªn ngõ bí. Gi¾i trí thÑc và thanh niên Tây phß½ng ðang ði tìm mµt con ð߶ng có th¬ ðáp Ñng lÕi ðßþc cho nhæng thao thÑc và ß¾c m½ sâu s¡c cüa h÷.

BBC: Th¥y Nh¤t HÕnh cûng còn tiªp xúc v¾i nhi«u t¥ng l¾p ð°ng bào hi®n s¯ng · nß¾c ngoภV§y thì quan ni®m cüa h÷ v« tß½ng lai ð¤t nß¾c ra saö Th¥y Nh¤t HÕnh cho biªt:

TNH: Có th¬ là · trong nß¾c cûng nhß · ngoài nß¾c có mµt s¯ ð°ng bào nghî r¢ng chúng ta phäi hß¾ng theo con ð߶ng cüa nhæng nß¾c phát tri¬n nhß nß¾c MÛ, nß¾c Anh, nß¾c Pháp, hay nß¾c Nh§t. theo kinh nghi®m cüa chúng tôi, tuy r¢ng ð¶i s¯ng v§t ch¤t · trong các nß¾c ðó có khá h½n · Vi®t Nam, nhßng con ng߶i · các nß¾c ðó cûng ðau kh±, có khi ðau kh± cùng cñc. Và tôi r¤t không mu¯n là Vi®t nam s¨ ði theo hß¾ng cüa nß¾c Nh§t hay là nß¾c MÛ. Chính tÕi nhæng nß¾c ðó, tình trÕng bª t¡c r¤t l¾n.

BBC: Nªu g£p tình trÕng bª t¡c nhß v§y thì li®u có phß½ng cách nào ð¬ khai thông hay là không? sau ðây là ý kiªn cüa Th¥y Nh¤t HÕnh:

TNH: Tôi th¤y trong n«n vån hóa dân tµc cüa chúng ta, có nhæng viên ng÷c r¤t quý. Nªu chúng ta biªt tr· v« và sØ døng nhæng kinh nghi®m cüa cha ông chúng ta thì chúng ta có th¬ m· mµt con ð߶ng m¾i cho ð¤t nß¾c. C¯ nhiên là chúng ta phäi có kÛ thu§t ð¬ có th¬ xây dñng lÕi n«n kinh tª, nhßng có kÛ thu§t không ðü, chúng ta c¥n phäi có mµt con ð߶ng vån hóa, mµt con ð߶ng ðÕo ðÑc. Nhæng yªu t¯ này chúng ta có th¬ tìm ngay trong kho tàng vån hóa cüa chúng ta

BBC: Lúc Th¥y nói nhß thª, thì có phäi là Th¥y ðã ð¸nh ra ðßþc cån b®nh chính r°i saö

TNH: Tôi th¤y ng߶i Vi®t có dß thông minh và tài nång. Nªu ph¯i hþp ðßþc nhæng tài nång trong nß¾c và nhæng tài nång cüa ng߶i Vi®t · ngoÕi qu¯c, chúng ta s¨ có ðü v¯n liªng ð¬ làm vi®c ðó. Nhßng tôi nghî r¢ng, nªu chúng ta không tìm t¾i v¾i nhau ðßþc và không kªt hþp v¾i nhau ðßþc thì chúng ta s¨ không làm ðßþc gì cä. Nªu so sánh mµt cá nhân ng߶i Vi®t v¾i mµt cá nhân ng߶i Nh§t, thì có th¬ có c½ hµi là mµt cá nhân ng߶i Vi®t giöi h½n, tháo vát h½n. Nhßng nªu mà so sánh mµt nhóm ng߶i Nh§t v¾i mµt nhóm ng߶i Vi®t, ta s¨ th¤y r¢ng nhóm ng߶i Nh§t giöi h½n. TÕi vì h÷ có tinh th¥n ð°ng ðµi nhi«u h½n. trong khi ðó, ng߶i Vi®t vçn còn giæ tính cách anh hùng cá nhân nhi«u quá. khi mà trong chúng ta ai cûng mu¯n làm lãnh tø và anh hùng hªt, thì chúng ta s¨ có quá nhi«u lãnh tø và quá nhi«u anh hùng. do ðó ta lâm vào tình trÕng chia r¨ tr¥m tr÷ng. ChÑng b®nh tr¥m tr÷ng nh¤t cüa ng߶i Vi®t chúng ta là sñ chia r¨. Và vì v§y chúng ta c¥n tu t§p. tu t§p ð¬ chúng ta có th¬ m· m¡t ra, ch¤p nh§n ðßþc nhau và có th¬ h÷c làm vi®c v¾i nhau trong tinh th¥n ð°ng ðµ¸

BBC: V§y thì Th¥y quan ni®m ch² ðÑng cüa Th¥y nhß thª nàö

TNH: Tôi là con ng߶i cüa vån hóa, và vì v§y tôi không thích b¸ cßÞng ép b·i nhæng tß tß·ng chính tr¸. Ngày xßa · tÕi trong nß¾c, tôi ðã t×ng giäng dÕy ðÕo Thi«n, và thanh niên theo h÷c khá ðông. Chính tôi ðã thành l§p Vi®n ÐÕi H÷c VÕn HÕnh và Tr߶ng thanh Niên Phøng Sñ Xã Hµi ð¬ phøc vø ð°ng bào theo tinh th¥n b¤t bÕo ðµng cüa Ph§t giá÷ Bây gi¶, sau m¤y chøc nåm hoÕt ðµng, kinh nghi®m cüa tôi ðã tr· nên giàu có h½n. Tôi nghî r¢ng, nªu tôi có c½ hµi ð¬ v« nß¾c, thì công vi®c mà tôi mu¯n làm là tiªp xúc v¾i tu±i trë và v¾i ð°ng bào, ð¬ t± chÑc nhæng ngày tu h÷c, nhæng khóa tu h÷c, ð¬ ng߶i ta có d¸p nhìn lÕi bän thân, tu tïnh lÕi, chuy¬n hóa, hàn g¡n nhæng vªt thß½ng trong lòng mình, gây lÕi hÕnh phúc trong gia ðình mình. Tôi nghî công vi®c tu t§p này là mµt công vi®c cån bän. D¥u chúng ta có tài nång cách m¤y ho£c có kÛ thu§t cao cách m¤y mà nªu chúng ta vçn còn là nhæng con ng߶i ð¥y dçy nhæng vªt thß½ng trong lòng, nhæng con ng߶i ð¥y dçy nhæng t¸ hi«m chia r¨, gi§n h¶n và thù h§n thì chúng ta vçn không có th¬ nào phøc vø cho ð¤t nß¾c mµt cách có hi®u quä. tuy hi®n tÕi · ngoÕi qu¯c chúng ta có r¤t nhi«u thanh niên và thiªu næ Vi®t nam ðã t¯t nghi®p ðÕi h÷c, n¡m trong tay nhæng kÛ thu§t th§t là quý hóa, nhßng nªu nhæng ng߶i ðó v« mà không có c½ hµi, không có tñ do, không có sñ thß½ng yêu ðùm b÷c, thì h÷ cûng s¨ không thành công, s¨ không làm ðßþc gì. cho nên t± chÑc tu t§p ð¬ giúp làm lÕi con ng߶i Vi®t nam cho lành l£n h½n và ð©p ð¨ h½n, theo tôi ðó là mµt công tác yêu nß¾c cån bän. Và tôi mu¯n ðem nhæng nåm tháng còn lÕi cüa tôi ð¬ phøc vø v« phß½ng di®n ðó.

BBC: Là mµt con ng߶i nhân bän, t¤t nhiên Th¥y Nh¤t HÕnh không khöi không nói t¾i tình trÕng cüa xã hµi Vi®t Nam. Tôi ðã höi Th¥y Nh¤t HÕnh r¢ng: "Nªu nhß ngày nay Th¥y phäi nói v¾i nhæng ng߶i l¾n tu±i · trong nß¾c, thì Th¥y s¨ nói nhæng gì?"

TNH: Tôi nghî r¢ng thª h® cüa nhæng ng߶i l¾n tu±i · Vi®t nam phäi nhìn nh§n nhæng cái sai l¥m cüa mình. Phäi nhìn nh§n r¢ng trong nhæng nåm qua, mình ðã ðßa ð¤t nß¾c vào mµt giai ðoÕn quá u t¯¸ Mình ðã ðem vào trong nß¾c nhæng chü thuyªt mà không thích hþp v¾i dân tµc và v¾i truy«n th¯ng. Và vì v§y mình phäi tìm cách ch¤m dÑt tình trÕng ðó càng s¾m càng t¯t. Nhæng ng߶i ¤y phäi gi§t mình tïnh thÑc, phäi th¤y r¢ng thª gi¾i ðã b¡t ð¥u chuy¬n hóa mµt cách tri®t ð¬. Ð×ng nên tiªp tøc tham quy«n c¯ v¸ và bám víu vào nhæng quy«n lþi cá nhân. Phäi ð¬ cho thª h® nhæng ng߶i trë có c½ hµi ðÑng d§y, làm lÕi cuµc ð¶i cüa h÷ và xây dñng lÕi ð¤t nß¾c cüa h÷.

BBC: Cách ðây 25 nåm, Th¥y Nh¤t HÕnh có viªt mµt cu¯n sách nhan ð« là: "Nói V¾i Tu±i hai Mß½i", ð¬ c¯ giäi ðáp th¡c m¡c và nhæng ßu tß cüa thanh niên th¶i ðó. Nªu bây gi¶ Th¥y phäi nói v¾i lÑa tu±i mà ngày hôm nay m¾i v×a lên 20, thì Th¥y s¨ nói nhæng gì?

TNH: thanh niên ngày nay phäi có tñ do, phäi ðßþc có c½ hµi sØ døng tñ do nh§n thÑc, phäi ðßþc có c½ hµi ðÑng d§y n¡m l¤y chü quy«n cüa cuµc ð¶i mình, cüa xã hµi mình và cüa ð¤t nß¾c mình. Ði«u ðó là ði«u trông ch¶ cüa t¤t cä ð°ng bào trong nß¾c, cûng nhß · ngoài nß¾c. Thª gi¾i ðã thay 𱸠Tôi th¤y ng߶i Vi®t có ðü thông minh, can ðäm và khä nång ð¬ ðßa ð¤t nß¾c t¾i mµt giai ðoÕn rñc rÞ. Chúng ta ð×ng ð¬ m¤t c½ hµi này, r¤t u±ng.

BBC: Vì thì gi¶ có hÕn, chúng tôi xin kªt thúc cuµc mÕn ðàm n½i ðây v¾i bän nhÕc "Bông H°ng Cài Áo", th½ cüa Th¥y Nh¤t HÕnh, do PhÕm Thª MÛ ph± nhÕc và do Phß½ng thanh trình bàÜ Bän nhÕc cûng kªt thúc chß½ng trình TÕp Chí Tu±i Trë hôm naÜ xin m¶i quý v¸ thß·ng thÑc trong tinh th¥n mùa vu Lan.