Tu hu® là quán chiªu h÷c höi luôn ð¬ m²i ngày trí tu® m²i l¾n thêm và có công nång giäi phóng mình ra khöi nhæng ràng buµc kh± ðau. — Vi®t nam ðôi khi mình nói: "ng߶i ðó chï tu phß¾c thôi chÑ không tu hu®" câu nói có vë chê bai; nhßng th§t ra nªu không có hu® thì cûng khó có phß¾c l¡m. TÕi sao ng߶i ta tu phß¾c? TÕi th¤y r¢ng tu phß¾c ðem lÕi hÕnh phúc cho mình và cho ng߶i: nhß v§y trong hành ðµng tu phß¾c ðã có hu® r°i và nhæng ng߶i tu h÷c thông minh thì v×a tu phß¾c v×a tu hu® (g÷i là phß¾c hu® song tu).

Nªu tu hành cho væng chãi, ta s¨ th¤y r¢ng trong phß¾c có hu® và trong hu® có phß¾c. Có nhi«u cách tu: khi quán ni®m h½i th· thì g÷i là tu an ban, khi ng°i thi«n g÷i là tu thi«n t÷a, khi ði thi«n hành là tu thi«n hành, khi rØa n°i g÷i là tu rØa n°i, khi lau bát lau nhà g÷i là tu lau bát lau nhà. Nªu tu ðúng cách mình s¨ th¤y r¢ng khi lau bát ho£c chùi c¥u tiêu ho£c giúp mµt ng߶i ðói... không phäi ta chï tu phß¾c mà cûng tu hu®.

Khi tu t§p · Làng H°ng, giæ gìn chánh ni®m, gieo tr°ng nhæng hÕt gi¯ng tß½i mát an lÕc vào tâm thÑc hàng ngày, không chï ta chï tu hu® mà cûng ðang gieo tr°ng r¤t nhi«u hÕt gi¯ng phß¾c ðÑc. Nói mµt cách ð½n giän h½n, ðó không phäi chï là phß¾c hay là hu®, chï là tu thôi. tu nhß v§y là ð¬ ðÕt t¾i sñ giäi thoát ra khöi nhæng kh± ðau và ðem lÕi thêm an lÕc và hÕnh phúc.

Hành ðµng tu h÷c cüa mình không phäi là mµt cái gì tách ra khöi kªt quä cüa sñ tu h÷c; trong khi tu h÷c mình phäi cäm th¤y ðßþc cái hÕnh phúc cüa sñ tu h÷c; nhß v§y m¾i ðúng tinh th¥n tu h÷c · ðây. Phß½ng ti®n và cÑu cánh là mµt. Bß¾c mµt bß¾c chân trong chánh ni®m, h¾p mµt h¾p trà, th· mµt h½i th·... nhæng hành ðµng ðó g÷i là tu t§p. Nhæng hành ðµng ðó phäi mang tánh ch¤t hÕnh phúc trong tñ thân chúng thì ðó m¾i ðúng pháp môn cüa chúng mình.

Tu · ðây bi¬u lµ khä nång có hÕnh phúc cüa mình (the capacity to be happy). Th§t ra trong tâm thÑc ng߶i nào cûng có mµt hÕt gi¯ng g÷i là khä nång có hÕnh phúc. Nªu m²i ngày biªt tß¾i t¦m hÕt gi¯ng ðó thì mình s¨ có hÕnh phúc và có li«n trong phút giây mình tß¾i. Ði«u mà chúng ta phäi làm là biªt tß¾i t¦m hÕnh phúc cüa mình ngay bây gi¶, ð¬ cho khä nång cho hÕnh phúc trong con ng߶i mình ðßþc phát tri¬n, và nhß thª mình có hÕnh phúc ngay trong gi¶ phút mình ðang tu h÷c.

Nªu xét lÕi phß½ng pháp tu h÷c · ðây, ta s¨ th¤y r¢ng h¢ng ngày chúng ta ng°i thi«n, ði thi«n hành, u¯ng trà, ån c½m trong chánh ni®m... là ð¬ tß¾i t¦m nhæng hÕt gi¯ng hÕnh phúc n½i chúng ta. Nªu trong khi làm nhæng ði«u ðó mà chúng ta an trú ðßþc trong hi®n tÕi và chúng ta có hÕnh phúc thì chúng ta ðã làm ðúng và tu ðúng. Nªu trong khi làm nhæng thÑ ðó mà ta vçn th¤y u s¥u, vçn nghî r¢ng ta chï có ðßþc hÕnh phúc trong tß½ng lai thì ta ðã không làm ðßþc ðúng pháp môn mà th¥y ðã trao truy«n và ta ðang thñc t§p.

Khi thiên hÕ höi "· Làng H°ng quý v¸ tu theo pháp môn nào? Vipassana, thi«n ðÕi th×a hay Ph§t Giáo Vi®t nam th¯ng nh¤t?" ta có th¬ nói: "Chúng tôi ðang thñc t§p hÕnh phúc." khi mình có th¬ c¡t ðÑt ðßþc nhæng lo l¡ng, bñc bµi và s¥u ðau ðã qua (nhæng gì v×a xäy ra h°i näy, vài gi¶ trß¾c, vài ngày trß¾c hay vài tháng, vài nåm trß¾c) và có th¬ c¡t ðÑt ðßþc nhæng tính toán và lo l¡ng v« nhæng chuy®n s¨ xäy ra trong vài gi¶, vài ngày, vài tu¥n, vài tháng hay vài nåm næa (thuµc v« tß½ng lai), thì mình ðã có th¬ bß¾c ðßþc nhæng bß¾c chân có an lÕc và khöe kho¡n trong gi¶ phút hi®n tÕi, n· ðßþc mµt nø c߶i, và lúc ðó mình ðã th§t sñ có tñ do ð¬ có th¬ tiªp xúc v¾i sñ s¯ng.

Mình có th¬ th¤y rõ là mình còn sÑc khöe, còn hai m¡t sáng th¤y ðü hªt các màu s¡c, hình dáng, và ð߶ng nét; tai mình còn nghe ðßþc gió th±i, mßa r½i, chim hót, tiªng nói cüa ng߶i thß½ng và ðü thÑ âm thanh khác... Ðßþc nhß v§y, mình có hÕnh phúc l§p tÑc, và ð°ng th¶i làm cho khä nång có hÕnh phúc cüa mình bi¬u lµ ra, và ng߶i khác nhìn s¨ th¤y li«n. khi ðßþc ng߶i ta khen ngþi mình, nói r¢ng cô ¤y hay anh ðó có sÑc ch¸u ðñng l¾n, làm vi®c siêng nång, thông minh... mình chßa thñc sñ cäm th¤y hãnh di®n. Nhßng nªu ðßþc khen là có khä nång có hÕnh phúc, có an lÕc, nh© nhàng, thänh th½i và tß½i mát, thì ta s¨ sung sß¾ng h½n, b·i vì mµt ng߶i hÕnh phúc và tß½i mát nhß v§y s¨ biªt cách chia xë ni«m vui cho r¤t nhi«u ng߶i. C¥n cù siêng nång mà cau có bu°n bã thì chÆng sung sß¾ng gì l¡m.

Ng߶i ta th߶ng nói tu phß¾c là ch¤t chÑa công ðÑc ð¬ s¨ có hÕnh phúc trong tß½ng lai. Ðó là mµt ð¸nh nghîa chßa ðßþc chính xác trong tinh th¥n Bøt dÕy. Th§t ra nªu tu phß¾c ðúng pháp thì hÕnh phúc ðó n¢m trong phút giây hi®n tÕi. Và mình biªt r¢ng trong hi®n tÕi mà có hÕnh phúc nhß thª này thì trong tß½ng lai nh¤t ð¸nh s¨ có hÕnh phúc. Tß½ng lai ðßþc làm b¢ng hi®n tÕi. Dù mình có cñc kh± cách m¤y mà trong hi®n tÕi mình không có hÕnh phúc thì tß½ng lai mình cûng không có hÕnh phúc ðâu, lý do là tß½ng lai ðßþc làm b¢ng ch¤t li®u hi®n tÕi.

Ngày hôm nay nªu bÕn mïm c߶i ðßþc, thänh th½i ðßþc, an trú ðßþc trong hi®n tÕi, vui hß·ng ðßþc t×ng bß¾c chân, t×ng tách trà, và t×ng nø c߶i, thì cái v¯n liªng hÕnh phúc ngày hôm nay s¨ làm ra cái v¯n liªng hÕnh phúc cho ngày mai. Chúng ta th߶ng b¸ ám änh b·i ý tß·ng là hôm nay phäi cñc kh±, ngày mai m¾i có th¬ sung sß¾ng.

Ví nhß câu ca dao: rü nhau ði c¤y ði cày bây gi¶ khó nh÷c có ngày phong lßu trên ð°ng cÕn dß¾i ð°ng sâu ch°ng cày vþ c¤y con trâu ði b×a Hôm nay khó nh÷c ngày mai m¾i có thiên ð߶ng cüa hÕnh phúc. Không ch¡c l¡m ðâu. Tôi th¤y hai câu sau có chân lý nhi«u h½n và ð©p h½n hai câu ð¥u. hai câu ¤y cho th¤y r¢ng làm vi®c chung, có ðü vþ, ch°ng và con trâu là vui biªt m¤y! Cùng ð°ng tâm làm vi®c, ðó ðã là hÕnh phúc r°i, ðâu có c¥n ngày mai ngày m¯t gì næa. Nªu ðã ð°ng tâm làm vi®c trong hÕnh phúc hôm nay thì tß½ng lai dî nhiên s¨ ðßþc làm b¢ng hÕnh phúc.

Khä nång có hÕnh phúc cüa mình ðßþc bi¬u lµ trong hai tr߶ng hþp: tr߶ng hþp không làm vi®c và tr߶ng hþp làm vi®c. Ði thi«n hành cûng hÕnh phúc mà chùi n°i cûng hÕnh phúc. Ði thi«n hành, c¡t ðÑt hªt nhæng tính toán lo âu, sþ s®t, bß¾c nhæng bß¾c th§t thanh thän và nh© nhàng, mi®ng n· nø c߶i tß½i mát, hít th· không khí trong lành bu±i sáng, ðó hÕnh phúc ðã ðành mà chùi n°i cûng v§y: trong khi chùi n°i ta c¡t ðÑt nhæng lo l¡ng, lång xång, nhæng suy tß tính toán, ta không h¤p t¤p, ta làm vi®c th§t thanh thän, thì vi®c chùi n°i không thua kém gì vi®c ði thi«n hành hay ng°i thi«n t÷a. trong nhæng lúc ðó mình th§t sñ có hÕnh phúc, mình an trú trong giây phút hi®n tÕi, mình là mµt con ng߶i th§t sñ tñ do. trong khi chùi n°i, nªu ta không b¸ kéo ði b·i chuy®n ðã qua và chuy®n s¡p t¾i, nªu ta c¡t ðÑt ðßþc nhæng sþi dây phi«n lo tính toán b¤t an, thì ta thñc ðang chùi n°i mµt cách th§t thanh thän, an lÕc, và ta không làm h¤p t¤p nhß ðang b¸ ma ðu±i. B¸ ma ðu±i là c¯ làm cho mau xong ð¬ còn ði h÷c kinh. Nªu nghî r¢ng h÷c kinh m¾i là hÕnh phúc còn chùi n°i không có hÕnh phúc, thì khi h÷c kinh ta cûng có th¬ không an trú ðßþc trong vi®c h÷c kinh, ta s¨ v×a h÷c kinh v×a tính toán tiªp: h÷c kinh cho giöi thì m¾i có hÕnh phúc trong tß½ng lai, phäi h÷c cho cñc kh± thì sau này m¾i hÕnh phúc. H÷c kinh ðâu có quan tr÷ng b¢ng s¯ng theo l¶i kinh dÕy.

Tu là thñc t§p s¯ng theo l¶i kinh dÕy, t§p an trú thänh th½i trong t×ng h½i th·, t×ng giây, t×ng phút, t×ng bß¾c chân và t×ng hành ðµng. khi an trú thänh th½i ðßþc trong t×ng phút giây cüa sñ s¯ng, ta tiªp xúc ðßþc v¾i t¤t cä nhæng sâu s¡c m¥u nhi®m cüa sñ s¯ng. ta nhìn sâu vào hi®n tÕi ð¬ th¤y hi®n tÕi bao g°m hªt quá khÑ và tß½ng lai, bao g°m cä vû trø vÕn hæu. Th¤y quá khÑ và tß½ng lai nhßng ta không trôi lån vào quá khÑ và vào tß½ng lai, b·i vì trong chánh ni®m, hi®n tÕi vçn là n«n täng. Mình phäi chÑng minh khä nång hÕnh phúc thänh th½i cüa mình trong t×ng giây phút. Nhæng phß½ng pháp thñc t§p ð¬ ta tñ biªn t×ng phút giây cüa sñ s¯ng ta thành nhæng phút giây an vui hÕnh phúc thänh th½i ðã ðßþc trao truy«n, và nªu quý v¸ nghî r¢ng t¾i Làng H°ng chï ð¬ h÷c kinh ÐÕi Th×a thôi thì r¤t là u±ng. Quý v¸ nào m¾i t¾i chßa ðßþc hß¾ng dçn xin höi quý v¸ th÷ giáo cüa Làng vì nhæng ng߶i ðó biªt cách làm mà cûng thñc sñ ðang tñ làm hÕnh phúc cho chính mình.