VIÊN NGšC kinh PHÁP HOA
Thích Nh¤t HÕnh 
Kinh Pháp hoa có nói t¾i nhæng viên ng÷c d¤u trong áo và ðÑa con nghèo kh±. Tôi ðã kªt hai câu chuy®n này lÕi v¾i nhau nhß sau. Có mµt c§u con trai con nhà giàu ham ån ch½i phung phí ti«n cüa mà không ý thÑc ðßþc cái may m¡n và hÕnh phúc cüa mình. Ng߶i cha r¤t thß½ng con nhßng không có cách gì giúp ðßþc. Ông biªt trß¾c là nó s¨ kh±, s¨ ði tha phß½ng c¥u thñc, s¨ phäi ði xin ån. Biªt r¢ng: "ðoÕn tr߶ng ai có qua c¥u m¾i hay" nên ông ta không la m¡ng nó và nghî r¢ng chï có kinh nghi®m kh± ðau trong tß½ng lai m¾i giúp nó ðßþc thôi. Ông l£ng l¨ may cho nó mµt cái áo. sau khi m£c mµt th¶i gian, ông c·i áo ra ðßa cho nó và nói: "N¥y con, sau này gia tài sñ sän cüa ba, con có th¬ xài hªt, riêng cái aó n¥y thì ba xin con giæ lÕi." Ông ðã bí m§t may d¤u vào g¤u áo mµt viên ng÷c th§t quý. ÐÑa con cûng không thích gì cái áo ðó, nhßng cha ðã d£n ð×ng bán thì nó cûng nh¾ l¶i và không bán làm chi cái áo không qúy giá gì l¡m ðó.

Sau khi ng߶i cha chªt, dî nhiên là ng߶i con xài phí r¤t nhanh cái gia tài ð° sµ cüa ông và ðã tr· nên nghèo ðói, phäi ði xa tìm vi®c làm và nhi«u lúc c½ cñc không có gì ð¬ ån. kinh g÷i ðó là ng߶i cùng tØ (ðÑa con kh¯n cùng), ði cùng kh¡p mà vçn không gây ðßþc sñ nghi®p, cûng không tìm ðßþc hÕnh phúc. T¤t cä sñ nghi®p cüa ng߶i cha, anh ta chï còn giæ chiªc áo cû kÛ mà ng߶i cha ðã cån d£n ð×ng bán. Có mµt bæa ðó tr¶i xui ð¤t khiªn sao ðó mà anh ta b²ng nhiên táy máy mân mê và khám ra viên ng÷c th§t quý n¢m d¤u trong khâu áo rách cüa cha mình. khi khám ra viên ng÷c quý r°i thì ðÑa con nghèo ðói tr· nên hªt nghèo ðói.

Cái chu±i ngày dài c½ cñc b¸ khinh khi, b¸ ðói khát, b¸ ðau ð¾n ðã là bài h÷c r¤t th¤m thía, r¤t giá tr¸ cho ng߶i con và t× ðó anh ta biªt sØ døng viên ng÷c qúy và biªt dùng nó làm v¯n liªng ð¬ gây lÕi sñ nghi®p, ðã s¯ng cuµc ð¶i r¤t hÕnh phúc và tiªp nh§n tr÷n v©n gia tài bí m§t cüa cha ð¬ lÕi. gia tài ðó là viên ng÷c, nhßng cûng là sñ hi¬u biªt, tinh th¥n trách nhi®m và cái l« l¯i s¯ng ð¬ có hÕnh phúc.

Ðó là mµt hình änh Bøt ðßa ra trong kinh Pháp Hoa. Bøt có ý nói r¢ng t¤t cä chúng ta ð«u là nhæng ðÑa con phá cüa, nhæng ðÑa cùng tØ. Chúng ta có hÕnh phúc, có gia tài mà chúng ta không biªt xài; chúng ta phung phí, chúng ta dày ðÕp lên cái hÕnh phúc cüa chúng ta mà ði, và chúng ta träi qua nåm n¥y tháng n÷ làm mµt kë tha phß½ng c¥u thñc, g¯i ð¤t n¢m sß½ng, ch¸u biªt bao nhiêu là kh± nhøc. Chính bây gi¶ là chúng ta phäi khám phá lÕi viên ng÷c ðã và ðang ðßþc khâu trong áo chúng ta.

Kinh Bäo Tích và kinh Pháp hoa là nhæng ng߶i bÕn giúp chúng ta khám phá lÕi nhæng châu ng÷c mà chúng ta hi®n có trong cái áo rách cüa chúng ta. trong tác ph¦m g¥n ðây cüa PhÕm duy "Ng߶i tình già trên ð¥u non", nhÕc sî có nói v¡n t¡t m¤y câu v« cuµc ð¶i ông: "thu· tìm tñ do, nØa ð¶i sß½ng gió, nên mau tóc ngä, con tim chóng già. Còn nØa ð¶i sau, tß·ng là châu báu, nhßng xß½ng máu nhi«u bao vây s¾m chi«u, còn gì ðâu cho mµt tình yêu, còn gì ðâu cho mµt ð¶i sau." Ði«u ðó làm cho mình nh¾ t¾i viên ng÷c cüa ông nhà giàu ð¬ lÕi cho con trong kinh Pháp Hoa.

Trong kinh kim cang mình cûng h÷c ðßþc r¢ng có nhæng ng߶i con trai và con gái nhà lành, dùng châu báu bäy thÑ chÑa ð¥y tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i ð¬ ðem ði b¯ thí. Chuy®n ðó chúng ta ð«u có th¬ làm ðßþc cä, tÕi vì th§t sñ chúng ta có r¤t nhi«u châu báu. M²i phút cüa cuµc ð¶i ta là mµt viên ng÷c. M²i gi¶ ð°ng h° trong ngày là mµt viên bäo châu và nªu chúng ta s¯ng có chánh ni®m, s¯ng tïnh thÑc v¾i nø c߶i thì giây phút ðó tr· thành tuy®t v¶i và r¤t ðáng s¯ng. Ðó là ng÷c, ðó là châu báu.

Khi có chánh ni®m và có nø c߶i, thì giây phút mà chúng ta ðang s¯ng tr· nên mµt phép lÕ màu nhi®m. Chï nh¶ mµt tiªng chuông chánh ni®m thôi, tñ nhiên chúng ta nghe ðßþc tiªng chim hót, tiªng thông reo và bao thÑ tiªng vi di®u khác; chúng ta th¤y ðßþc mµt ðóa hoa ðang n·, chúng ta th¤y ðßþc tr¶i xanh, mây tr¡ng và m²i phút cüa ð¶i ta nhß v§y tr· thành viên ng÷c. Nªu chúng ta tiªp tøc s¯ng trong chánh ni®m nhß v§y thì m²i ngày chúng ta có t×ng r± châu báu và chúng ta s¨ không phäi than phi«n nhß nhÕc sî PhÕm duy là cä cuµc ð¶i không còn cái gì næa cä.

Châu báu cüa Bøt ð¬ lÕi cho chúng ta r¤t nhi«u, ðó là nhæng giây phút tïnh thÑc va nªu mu¯n, chúng ta có th¬ v¯c t×ng v¯c ð¥y tay nhæng hÕt kim cß½ng. Châu báu th§t ra ð¥y cä thª gi¾i, nªu s¯ng tïnh thÑc quý v¸ s¨ có r¤t nhi«u châu báu và quý v¸ có th¬ xúc mµt r± ðem t£ng nhæng ng߶i thß½ng, làm cho h÷ s¯ng ngày hôm nay cüa h÷ có chánh ni®m có hÕnh phúc có nø c߶i, và nªu có cån c½ và hÕt gi¯ng thì ng߶i ðó s¨ tiªp nh§n cái r± kim cß½ng cüa qúy v¸ và s¨ s¯ng ðßþc m²i giây phút trong ð¶i cüa ng߶i ðó v¾i th§t nhi«u hÕnh phúc. M²i giây là mµt viên ng÷c, m²i phút là mµt viên ng÷c và m²i gi¶ là mµt viên kim cß½ng và m²i ngày là mµt r± châu báu.

Thành ra chúng ta, con trai cûng nhß con gái, nên biªt r¢ng chúng ta là nhæng ng߶i cùng tØ nghèo ðói ði lang thang t× bao nhiêu tháng nåm và ðây là lúc chúng ta phäi ch¤m dÑt cái kiªp nghèo hèn cüa kë cùng tØ ði lang thang ð¬ tr· v« tiªp nh§n cái gia tài cüa Bøt, nhæng r± kim cß½ng lóng lánh sáng chói, ð¬ s¯ng nhæng gi¶ phút cüa chúng ta cho th§t hÕnh phúc, th§t sâu s¡c. Và khi mà chúng ta h÷c ðßþc cách s¯ng hÕnh phúc nhß v§y thì c¯ nhiên chúng ta s¨ gieo r¡c hÕnh phúc xung quanh chúng ta. Chúng ta s¨ có r¤t nhi«u châu báu và chúng ta s¨ ðem mµt v¯c châu báu t£ng ng߶i phía trái r°i v¯c mµt v¯c khác t£ng ng߶i bên tay m£t, và chúng ta tr· thành nhæng ng߶i con trai con gái mà Bøt nói trong kinh kim Cang.

Châu báu cüa chúng ta chÑa ðñng ð¥y tam thiên ðÕi thiên thª gi¾i. Chúng ta r¤t giàu mà xßa nay vçn nghî là mình nghèo:
 

(Trích "V« Vi®t Nam", nxb Lá B¯i, hoa KÏ 2026)