Ðáp Thßa bà, có l¨ trß¾c tiên chúng ta nên bö thành kiªn sai l¥m r¢ng ån th¸t cá m¾i có ðü sÑc mÕnh. Th§t ra ng߶i ån th¸t cá không có sÑc mÕnh và sÑc ch¸u ðñng dëo dai b¢ng ng߶i không ån th¸t cá. Dr. russel Chittenden, physiological chemist thuµc vi®n ðÕi h÷c yale University, sau nhi«u nåm nghiên cÑu chª ðµ dinh dßÞng dành cho nhóm lñc sî và quân nhân không ån th¸t cá, ðã hoàn toàn bác bö thành kiªn sai l¥m trên. Ông cho r¢ng nhæng ng߶i không ån th¸t cá ðã chÑng tö có sÑc mÕnh và có sÑc ch¸u ðñng dëo dai h½n nhæng ng߶i ån th¸t cá.

Cûng tÕi Vi®n ÐÕi H÷c Yale, Giáo sß irving fisher ðã thñc hi®n liên tiªp nhi«u cuµc thØ nghi®m ð¬ so sánh và tìm xem ng߶i ån protein th¸t hay ng߶i ån protein ð§u nành, ai nhi«u sÑc khöe h½n. Ông tuy¬n lña ba nhóm ng߶i, nhóm lñc sî ån protein th¸t, nhóm lñc sî ån protein ð§u nành, và nhóm ng߶i · nhà ån u¯ng bình th߶ng, ít hoÕt ðµng. Kªt quä cüa ông ðã ðßþc tín nhi®m và ghi nh§n n½i T§p san y khoa yale medical Journal, ông viªt nhß sau: "Sau khi phân tích và so sánh thành quä cüa cä ba nhóm thì nhóm lñc sî ån protein th¸t ðã kém khä nång ch¸u ðñng so v¾i nhóm lñc sî ån protein ð§u nành và rau ð§u, trái cây. Sñ khác bi®t này là do nguyên nhân khác bi®t v« chính sách dinh dßÞng. Ðây là nhæng b¢ng chÑng hùng h°n chÑng tö ån rau ð§u có ð¥y ðü sÑc mÕnh và khä nång ch¸u ðñng dëo dai ". Ông cho biªt s¯ ði¬m trung bình cüa nhóm lñc sî ån protein ð§u nành nhi«u g¤p hai l¥n s¯ ði¬m trung bình cüa nhóm lñc sî ån protein th¸t.

Mµt nghiên cÑu tß½ng tþ cüa bác sî J. loteyko và V. kipani thuµc vi®n ðÕi h÷c Brussel, Bï qu¯c cûng cho mµt kªt lu§n nhß trên.

Thñc tª ðã cho biªt, ða s¯ nhæng lñc sî th¡ng giäi ðua xe ðÕp · Âu Châu ð«u là nhæng ng߶i không ån th¸t cá. murray Rose, b¡t ð¥u ån thñc ph¦m rau ð§u lúc lên hai tu±i, nåm lên 17 tu±i c§u th¡ng ba huy chß½ng vàng Thª V§n Hµi Melbourne, australia nåm 1956. B¯n nåm sau, c§u tr· thành ng߶i b½i tñ do 400 mét và 1.500 mét nhanh nh¤t thª gi¾i tÕi Thª V§n Hµi olympiad 1960. bill Pickering, lñc sî b½i nhanh nh¤t thª gi¾i qua eo bi¬n english channel lúc ông ta 48 tu±i cûng là ng߶i ån thñc ph¦m rau ð§u t× nhö.

Th§t ra, theo nhæng nhà nghiên cÑu tâm lý thì h÷ không l¤y làm lÕ khi có ða s¯ ng߶i mang thành kiªn v« sñ ån th¸t cá m¾i có sÑc mÕnh, vì ni«m tin ðó, dù là ni«m tin sai, cûng ðã in sâu vào ti«m thÑc. Thí dø nhß nói v« sæa thì chúng ta ðã ðßþc "programmed" liên tøc t× lúc lên ba tu±i, "sæa là mµt thñc ph¦m tuy®t häo nh¤t cüa thiên nhiên" và phäi "u¯ng ba ly sæa mµt ngày" b·i kÛ ngh® quäng cáo do national dairy council trä ti«n. Sñ thñc ðã không nhß v§y và ðã ðßþc chÑng minh b·i khoa h÷c ngày nay.

Trong lãnh vñc y khoa, các y sî ðã biªt t× nhi«u thª kÖ qua v« cái mà y khoa g÷i là "tác døng placebo", là nhæng dßþc ph¦m không lþi và vô hÕi, chï có tác døng làm yên lòng ng߶i b®nh nhßng h÷ vçn cho b®nh nhân u¯ng vì b®nh nhân tin tß·ng u¯ng dßþc ph¦m ðó s¨ ðßþc khöe và sau ðó, quä nhiên b®nh nhân báo cáo là khoë th§t. Thành kiªn ån th¸t cá m¾i có ðü sÑc khoë cûng tß½ng tñ nhß v§y, chï là mµt tác døng tâm lý.