Tôi có ba ng߶i bÕn · nhi«u lÑa tu±i khác nhau, ðã không h©n nhau mà cùng g£p. Vì có chung mçu s¯ là Ph§t tØ nên bu±i g£p gÞ ðã không të nhÕt lúc ban ð¥u, mà sau ðó lÕi có ph¥n gay go khi thäo lu§n v« chánh ni®m, tà ni®m và vô ni®m. anh bÕn trë nh¤t, ðang còn là sinh viên, t×ng tham dñ nhi«u khóa tu thi«n quán · ð¸a phß½ng và tu h÷c · Làng Mai, Pháp Qu¯c, cô bÕn trung niên là næ thß ký kª toán cho mµt công ty ng߶i bän xÑ, tu h÷c thi«n Nguyên Thüy · mµt thi«n vi®n thuµc tïnh Riverside, nam california và ðã t×ng qua NgßÞng Quäng, Miªn Ði®n tu thi«n minh Sát Tu®, còn ông bÕn tu±i ngû tu¥n là chuyên gia v« máy vi tính ðang tu T± Sß Thi«n tÕi mµt thi«n ð߶ng · santa Ana.

Cuµc g£p gÞ lúc ban ð¥u chï là xã giao nhßng sau ðó vì anh bÕn trë và cô bÕn trung niên hång say nói v« chánh ni®m nên ðã tr· thành cuµc hµi thäo v« ba ð߶ng l¯i tu t§p thi«n hi®n ðÕi.

Ng߶i viªt, t× xßa t¾i gi¶ chï ðßþc ð÷c mµt ít sách và th߶ng hay h÷c lóm lçn tu ké, cûng chßa t×ng ði tu h÷c · Pháp, Miªn Ði®n, trung Qu¯c hay Nh§t Bän nên không ðü th¦m quy«n nói v« ba ð߶ng l¯i tu thi«n hi®n ðÕi cüa ba v¸ nói · trên, chï giúp ði«u hòa cuµc thäo lu§n và cung c¤p tß li®u c¥n thiªt vì nhà có sÇn tü sách Ph§t h÷c.

Trß¾c tiên, ng߶i viªt ð« ngh¸ hãy ð¸nh nghîa các danh t× ni®m, chánh ni®m, tà ni®m và vô ni®m trß¾c khi ði sâu vào các pháp môn tu t§p liên quan ðªn ð« tài.

Có th¬ nói cái ð¸nh nghîa d­ thông qua nh¤t trong b¯n danh t× trên là chæ ni®m vì t¤t cä ba v¸ ð«u ð°ng ý v« ð¸nh nghîa chæ ni®m mà ng߶i viªt ðßa ra nhß sau: Ni®m có nghîa là nh¾ nghî, tß·ng nh¾, suy nghî, ý thÑc hay t½ tß·ng v« cái gì hay sñ vi®c gì ðó · quá khÑ, hi®n tÕi hay tß½ng lai, b¤t k¬ ni®m ðó là x¤u hay t¯t, là thi®n hay b¤t thi®n, hay là không x¤u, không t¯t, không thi®n, không ác. Nói chung t¤t cä nhæng ði«u gì kh·i lên trong tâm chúng ta ð«u g÷i là ni®m, tß½ng ðß½ng v¾i tiªng anh là "thought" và có th¬ ví chúng nhß là các l¾p sóng trên m£t h° nß¾c.

Còn ð¸nh nghîa v« tà ni®m và chánh ni®m thì có khác bi®t, anh bÕn trë và cô trung niên ð°ng cho r¢ng Tà Ni®m  là nhæng suy nghî, nhæng tß·ng nh¾ ðªn nhæng ði«u ác, nhæng ði«u không thi®n và nhæng ði«u b§y bÕ không chân chính.  Chánh Ni®m là nghî nh¾ ði«u thi®n, ði«u chân chính, không nghî ði«u ác, ði«u b§y bÕ. Møc ðích cüa Ph§t giáo là giäi thoát, nên nhæng ni®m tß·ng có tính cách ngån tr· tiªn trình ðªn giäi thoát, thí dø nhß tham, sân và si chÆng hÕn, là nhæng ni®m tß·ng trong r¤t nhi«u ni®m tß·ng b¤t thi®n và ngßþc lÕi nhæng ni®m tß·ng giúp cho tiªn trình tu t§p giäi thoát, nhß ni®m Ph§t, ni®m Pháp, và ni®m Tång là nhæng ni®m tß·ng thi®n trong r¤t nhi«u ni®m tß·ng thi®n.

Ng߶i bÕn tu±i ngû tu¥n l¤y l¶i dÕy cüa Thi«n Sß Hu® Häi, ð® tØ cüa ngài Mã T± nói lên quan ði¬m cüa mình v« Tà Ni®m và Chánh Ni®m.  theo ngài Hu® Häi thì cä ni®m có lçn ni®m không ð«u là ni®m tà. ChÆng ni®m có, chÆng ni®m không là ni®m chánh. Ni®m thi®n, ni®m ác, là ni®m tà, cho ðªn ni®m kh± vui, sanh di®t, thü xä, oán thân, yêu ghét...thäy ð«u là ni®m tà. ChÆng ni®m thi®n ác, chÆng ni®m kh± vui... là ni®m chánh.

Anh bÕn trë và cô trung niên, hình nhß không h« biªt ðªn cái mà v¸ kia nói v« "ni®m thi®n lçn ni®m ác ð«u là tà ni®m" nên nh¤t mñc không ð°ng ý. H÷ cho r¢ng làm gì có chuy®n nhß v§y, trong tñ ði¬n Ph§t h÷c cüa Hòa Thßþng minh Châu cûng không có ð¸nh nghîa nhß v§y. Hòa Thßþng Nh¤t HÕnh cûng chßa t×ng nói nhß v§y. Ng߶i viªt th¥m nghî ch¡c có l¨ anh bÕn trë chï h÷c nhæng ði«u th¥y Nh¤t HÕnh dÕy và cô trung niên chï h÷c nhæng ði«u Sß kim Tri®u dÕy nên m¾i nghî nhß v§y thôi.

Cô trung niên nói v« chánh ni®m nhß là mµt ð߶ng l¯i tu t§p chân chính trong Ph§t Giáo có th¬ ðßa ng߶i ta ra khöi sinh tØ. "Chánh ni®m chính là bß¾c thÑ b¦y trong tiªn trình tám bß¾c cüa Bát Chánh ÐÕo, có nghîa là ý thÑc ðßþc nhæng gì ðang xäy ra trong gi¶ phút hi®n tÕi, ý thÑc ðßþc sñ có m£t cüa nhæng ni®m tß·ng và nhæng chuy¬n ðµng cüa c½ th¬. Danh t× ni®m mà tiªng pali g÷i là sati th߶ng ðßþc ði kèm v¾i mµt t× khác sampajanna có nghîa là hi¬u biªt mµt cách rõ ràng. sati-sampajanna là ni®m có sñ hi¬u biªt rõ ràng m÷i tác ðµng, m÷i tß thª trong t×ng sinh hoÕt cüa c½ th¬, nhß khi ði, khi ðÑng, khi n¢m, khi ng°i, khi ån, khi u¯ng, khi nhai, ng߶i hành giä luôn luôn hay biªt rõ ràng. khi thi«n hành, ng߶i hành thi«n ði ch¥m ch§m và luôn luôn theo dõi t×ng cØ ðµng, tâm không ðßþc dính m¡c vào b¤t cÑ mµt ni®m tß·ng nào hay cänh v§t x¤u ð©p nào xung quanh. khi chân ch¤m ð¤t, chï ghi nh§n và hay biªt là chÕm ð¤t thª thôi, không nghî tß·ng trái ð¤t thª này thª n÷".

Theo pháp hành chánh ni®m vipassana cüa Ph§t giáo Nguyên Thüy, cô bÕn trung niên nói tiªp, "có khác v¾i pháp hành chánh ni®m cüa anh bÕn trë, là khi có mùi v¸, xúc chÕm, ðau, sß¾ng v..v... chï theo dõi quan sát nhæng ni®m tß·ng ¤y mµt cách khách quan, không dính m¡c, và không nh§n thÑc t¯t hay x¤u, thi®n hay ác, sß¾ng hay không sß¾ng. Chï quan sát v¾i sñ hay biªt suông mà thôi. Thí dø khi th¤y bông h°ng chï biªt ðó là bông h°ng, nªu nh§n biªt ðó là bông h°ng ðö thì nh§n biªt nó là bông h°ng ðö, chï thu¥n túy quan sát mµt cách minh bÕch, chính xác, nên pháp hành thi«n này còn có tên là minh Sát Tu®, chÑ không xét ðoán nó ð©p hay x¤u b·i vì ð©p là có ni®m khen, x¤u là có ni®m chê, tÑc là v¤n vß½ng và dính m¡c v¾i nhæng ni®m tß·ng ¤y".

Pháp hành chánh ni®m mà cô ðang thñc hành không có tính cách thß·ng thÑc, không suy tß·ng miên man v« mµt ð¯i tßþng nào ðó, ví dø nhß khi ðang ån chï biªt là ðang ån, ðang nhai chï biªt là ðang nhai, không phân tích hay suy tß·ng miªng ð§u hû hay cµng rau có liên h® v¾i ð¤t tr¶i, v¾i bàn tay ng߶i làm nên. Cô cho biªt chi tiªt h½n v« cách ån chánh ni®m cüa pháp hành thi«n cüa cô là "khi nhìn th¤y món ån phäi ni®m th¥m trong ð¥u th¤y, th¤y, r°i có tác ý g¡p món ån, ni®m th¥m là tác ý, tác ý, sau ðó dçn ðªn ðµng lñc g¡p món ån, ni®m th¥m ðßa ðûa lên, ðßa ðûa lên..v..v.. ng߶i hành thi«n phäi ghi nh§n hªt m÷i di­n biªn ðang xäy ra trong tâm và thân, c¯t ð¬ trø tâm vào mµt ch², không ð¬ tâm nghî miên man chuy®n này chuy®n n÷, dù là chuy®n thi®n, chuy®n t¯t".
Anh bÕn trë không ð°ng ý v« nhæng ði«u cô trung niên nói.  anh giäi thích r¢ng "khi ån c½m chánh ni®m là chúng ta phäi ån c½m trong im l£ng, ð¬ thß·ng thÑc mµt cách tr÷n v©n t×ng món ån, mà theo nhß th¥y tôi nói là ån nhß ån cái bánh in th¶i th½ ¤u hay ån nhß ån trái quít mµt cách ch§m rãi ð¬ th¤y nhæng gi÷t sß½ng và mùi th½m cüa quít, ð¬ cäm th¤y ch¤t nß¾c ng÷t l¸m chäy xu¯ng c±. Quä v§y, thß·ng thÑc các món ån ngon nhß v§y là mµt ði«u quý báu, mà không phäi ai cûng có ðßþc. Có bao nhiêu ng߶i ðang chªt ðói kh¡p n½i trên thª gi¾i, khi ån chúng ta phäi nh¾ ðªn h÷ cûng là làm phát tri¬n hÕt gi¯ng hi¬u và thß½ng trong ta. khi ng¡m bông h°ng, chúng ta biªt bông h°ng ð©p, nhßng không dính m¡c vào cái ð©p ðó vì chúng ta biªt ðßþc tính ch¤t vô th߶ng trong ðó, nó n· r°i tàn, nó bây gi¶ th½m ð©p nhßng nó s¨ là rác, chúng ta th¤y rác trong nó. Cûng v§y, khi thß·ng thÑc mµt tách trà, v¾i chánh ni®m chúng ta biªt tách trà ¤y ngon vì vi®c thß·ng thÑc cái ngon ¤y s¨ không phäi là cái nhân gây ra kh± ðau cho mình và cho ng߶i, hay khi chúng ta u¯ng rßþu v¾i chánh ni®m, chúng ta ý thÑc ðßþc ch¤t rßþu s¨ làm hß gan chúng ta, có tác døng gây kh± ðau cho m÷i ng߶i, cho mình, cho xã hµi và cho các loài khác. Chúng ta cûng ý thÑc ðßþc rßþu làm b¢ng ngû c¯c mà ðáng lý ra ð¬ nuôi ng߶i, giúp ng߶i khöi chªt ðói. V¾i vi®c u¯ng rßþu trong chánh ni®m, chúng ta th×a nh§n r¢ng ðó là hành ðµng không thân thi®n v¾i nhæng ng߶i ðang thiªu ån. U¯ng rßþu trong chánh ni®m giúp chúng ta tïnh giác, và giúp chúng ta không u¯ng rßþu næa."

Chánh ni®m, theo anh bÕn trë quan ni®m, là cái khä nång nh§n thÑc nhæng gì ðang xäy ra trong giây phút hi®n tÕi, là phß½ng ti®n ð¬ tiªp xúc v¾i sñ m¥u nhi®m và qúy báu cüa sñ s¯ng cùng là ý thÑc ðßþc trong m²i chúng ta có nhæng liên h® m§t thiªt v¾i t¤t cä nhæng gì xung quanh chúng ta, · g¥n cûng nhß · xa.

Cô trung niên không ð°ng ý v¾i l¯i bi®n minh cüa anh bÕn trë và cho r¢ng ðó không phäi là l¯i hành thi«n mà cô ðang tu t§p. Cô nói thêm, "møc ðích cüa hành thi«n Ph§t Giáo Nguyên Thüy là chú tâm vào nhæng di­n biªn ðang xäy ra trong thân và tâm ð¬ các ni®m d¥n d¥n biªn m¤t tÑc là gom t¤t cä các tÕp ni®m vào mµt ði¬m và làm cho tâm tr· nên v¡ng l£ng, sáng tö, chÑ không suy tß·ng miên man thª này thª n÷".

Ng߶i bÕn tu±i ngû tu¥n ð°ng ý v¾i cô trung niên v« sñ khác bi®t giæa hai l¯i hành cüa cô và cüa anh bÕn trë và cho r¢ng cái chánh ni®m cüa anh bÕn trë không th¬ nào gom t¤t cä các ni®m v« mµt ði¬m ðßþc vì còn dùng thÑc thÑ sáu ð¬ phân bi®t bông h°ng ð©p, chén trà th½m, ch¤t ng÷t l¸m cüa múi quít, và suy tß·ng v« nhæng m¯i giây liên h® giæa các sñ vi®c, nên không nhæng cách xa v¾i thi«n vipassana mà còn xa nhi«u h½n næa v¾i cái g÷i là thi«n vô ni®m trong Ph§t Giáo ÐÕi Th×a, mà Løc T± Hu® Nång ðã ð¸nh nghîa r¢ng: "Vô ni®m, ni®m tÑc chánh (chánh ni®m), Hæu ni®m, ni®m thành tà" (tà ni®m). V§y, thi«n vô ni®m là gì? anh bÕn trë th¡c m¡c.

Ng߶i viªt nhanh nh¦u ðáp r¢ng Vô nghîa là không mà ni®m nhß trên ðã ð¸nh nghîa thì vô ni®m là không ni®m, không mµt mäy may ni®m nào trong tâm.

Ng߶i bÕn ngû tu¥n c߶i trä l¶i: "Ông bÕn ½i, không phäi v§y ðâu! " Vô Ni®m, chÆng phäi là có ni®m, cûng chÆng phäi là không ni®m vì Có v¾i Không vçn còn n¢m trong vòng tß½ng ð¯i nh¸ biên, mà nó vßþt ngoài sñ di­n tä theo ngôn ngæ thông th߶ng hæu và vô. theo Løc T± Hu® Nång, "vô ni®m là biªt hªt, th¤y hªt t¤t cä các pháp, nhßng tâm không d¤y ni®m, không nhi­m ô, không dính m¡c". Ni®m ðªn cÑ ðªn, ni®m ði cÑ ði, cÑ ð¬ chúng tñ nhiên ðªn và ði. Nªu kh·i lên ni®m th¤y biªt v« chúng thì tâm b¸ ô nhi­m ngay b·i chính ni®m kh·i này. Vì thª, nªu mµt pháp hành thi«n nào còn kh·i ni®m, móng ni®m, d¤y ni®m hay dùng ni®m ð¬ theo dõi, ngån tr× hay tiêu di®t ni®m ð«u không ðúng v¾i tinh th¥n vô ni®m cüa Løc T± Hu® Nång. Chß T± th߶ng lßu ý chúng ta là "Tâm thßþng sanh tâm" hay "Tuyªt thßþng gia sß½ng" là v§y.

Sau khi nh¤p mµt ngøm trà, ông bÕn nói tiªp: "Cái ni®m th¤y, ni®m biªt m÷i di­n biªn sinh hoÕt cüa tâm thÑc và thân th¬ con ng߶i nhß là biªt mình ðang ån, ðang nhai, ðang ði, ðang ng°i, ðang th·, ðang nh¾ tß·ng, ðang th¤y các ni®m, ..v..v...cûng chï là v÷ng ni®m thôi, cûng là t× sau khi "vô minh duyên hành", không th¬ nào cho là cái biªt chân th§t hay là cái biªt tïnh thÑc, ho£c là cái tánh giác ðßþc. Có th¬ ðây chï là pháp phß½ng ti®n cüa Ph§t và chß T± nh¢m giúp cho hành giä d­ an trø tâm vào mµt ði¬m."

Cái c¯t lõi cüa pháp hành Vô Ni®m là không d¤y ni®m cûng nhß không di®t ni®m, cho nên Løc T± Hu® Nång ðã l§p vô ni®m làm tông, vô tß¾ng làm th¬ và vô trø làm g¯c. Ngài nói:"Thª nào là vô ni®m? Là th¤y rõ t¤t cä cänh mà tâm ni®m không dính m¡c, không vì cänh mà sanh tâm. Sáu thÑc Ñng døng n½i sáu cån mà không nhi­m trß¾c v¾i sáu tr¥n, t¾i lui tñ do, thông døng vô ngÕi tÑc là Bát Nhã tam Muµi, tñ tÕi giäi thoát."

Tâm phÆng l£ng nhß m£t nß¾c h° thu không gþn sóng, t×ng änh hi®n bóng chim nhÕn bay trên tr¶i nhßng nß¾c không h« lßu bóng. Ðó m¾i là tâm vô ni®m.

M÷i ng߶i chåm chú nghe ng߶i bÕn tu±i ngû tu¥n giäi thích v« vô ni®m mµt cách thích thú. anh cho biªt ð¤y chính là yªu chï cüa pháp môn anh ðang tu h÷c, anh không dùng ni®m biªt, nhß phß½ng pháp cüa mµt s¯ pháp môn thi«n khác, ð¬ Biªt ni®m hay Ly ni®m ho£c là Di®t ni®m mà dùng cái Nghi Tình ð¬ buông bö nhæng cái biªt cùng cái không biªt. anh mô tä cái Nghi  n½i câu thoÕi ð¥u "Ni®m Ph§t là ai" cüa anh ðang hành, nhß là mµt cái gì mông lung, không phäi là ni®m, cûng không phäi là không ni®m, không phäi là nghi v¤n th߶ng tình, mà là mµt n²i nghi có th¬ tÕm ví nhß là ng߶i ðánh m¤t cái chìa khóa, trong ð¥u cÑ v¦n v½, t½ tß·ng kiªm tìm cái chìa khóa hay cÑ nhß là không biªt rõ mình ðã t¡t bªp gas khi ra khöi nhà chßa?

Th¤y anh bÕn trë và cô trung niên ng°i im l£ng không góp ý kiªn v« vô ni®m và nghi tình, nên anh nói thêm v« pháp môn anh ðang thñc hành. anh cho biªt có r¤t nhi«u câu thoÕi ð¥u, nhßng anh ch÷n câu "Ni®m Ph§t là ai" vì ðã lâu anh th߶ng ni®m Ph§t v¾i ý tß·ng có mµt hình bóng Ph§t ngoài tâm, nay anh mu¯n quay nhìn lÕi tñ tánh, tìm hình bóng Ph§t ngay n½i mình. anh nói: "Theo Hòa Thßþng Hß Vân, thì "Ni®m Ph§t là ai" chï là câu thoÕi. Câu thoÕi ðó khi chßa nói ra m¾i là thoÕi ð¥u, v§y thoÕi ð¥u là khoänh kh¡c chßa hình thành rõ ràng cái ý. Cái khoänh kh¡c ni®m chßa sinh này g÷i là b¤t sinh b¤t di®t. Tham, hay còn g÷i là khán thoÕi ð¥u ði«u ki®n tiên quyªt là phäi kh·i nghi tình. nghi tình là cµt trø cüa cüa tham thoÕi ð¥u. sao g÷i là nghi tình?

Nhß höi "Ni®m Ph§t là ai". ai cûng biªt r¢ng chính mình ðang ni®m, nhßng dùng mi®ng ni®m hay tâm ni®m? Nªu dùng mi®ng ni®m, v§y sao khi ngü, mi®ng vçn ðó mà sao không biªt ni®m; còn nªu dùng tâm ni®m thì lúc chªt làm sao tâm ni®m. do câu höi ðó bèn kh·i nghi n½i chæ Ai, r°i th¡c m¡c, truy cÑu ðªn t§n cùng cái nghi này, xem cái câu ni®m Ph§t ðó t× ch² nào t¾i? B¤t cÑ giây phút nào cûng quán chiªu cái nghi này, nhß thuy«n trôi mãi trên m£t nß¾c, ð×ng d¤y ni®m khác".

Hòa Thßþng Hß Vân cûng nói thêm "Chiªu c¯ thoÕi ð¥u không có nghîa là dùng m¡t mà quán hay dùng tai mà nghe. Nªu dùng m¡t ð¬ quán hay dùng tai ð¬ nghe thì ðã là theo tiªng ðu±i hình, b¸ v§t xoay chuy¬n, là thu§n lßu, còn nªu duy nh¤t mµt ni®m n½i khoänh kh¡c chßa sinh ni®m, tÑc ni®m b¤t sinh b¤t di®t, không chÕy theo thanh s¡c m¾i g÷i là ngh¸ch lßu, là chiªu c¯ thoÕi ð¥u."

Ng߶i bÕn tu±i ngû tu¥n ð¸nh nói thêm nhßng th¤y không mµt ai có l¶i bàn nên chuy¬n hß¾ng höi ý kiªn ng߶i viªt v« ba quan ði¬m cùng v¾i ba ð߶ng l¯i tu t§p thi«n ðã trình b¥y trên.

Ng߶i viªt ng¥n ngÕi, mµt ph¥n vì chßa t×ng ði tham h÷c, ph¥n næa vì e ngÕi nói ra là k©t vào cái bçy cüa ngôn ngæ. tuy nhiên, không nói cûng k©t, nên ðành phäi nói ra, nhßng xin ng߶i ð÷c ð×ng xem nhæng l¶i nói này là ðúng hay là sai.

ÐÕo Ph§t là con ð߶ng giác ngµ giäi thoát, Giäi thoát cái gì? giäi thoát khöi cái vòng xích m߶i hai nhân duyên cu¯n trôi miên vi­n t× vô lßþng kiªp, kh·i ð¥u t× "nh¤t ni®m vô minh".  cho nên chï mµt ni®m mong manh d¤y lên, là ðã tiªp n¯i cho tiªn trình trôi lån trong sinh tØ, tr· ngÕi cho con ð߶ng giäi thoát r°i.

Vì chúng sinh có ðªn tám vÕn b¯n nghìn tâm khác nhau, nên cûng có ðªn tám vÕn b¯n nghìn pháp môn tu t§p và do ðó không th¬ cho r¢ng pháp môn này d­, pháp môn khác khó. trong tiªn trình tu t§p không có d­ khó hay cao th¤p mà chï có sñ thích hþp v¾i t×ng cån c½ chúng sinh. ba ð߶ng l¯i tu t§p thi«n do ba ng߶i bÕn quý cüa chúng ta trình b¥y nêu trên cûng thª.

Nói t¾i tám vÕn b¯n nghìn pháp môn thì quä là nhi«u nhßng t¤t cä không ngoài tiªn trình thanh t¸nh tâm, ði t× ða ni®m ðªn thi¬u ni®m và t× thi¬u ni®m v« nh¤t ni®m r°i t× t× ðÕt ðªn vô ni®m, và cu¯i cùng li­u ni®m.  T¤t cä chï là thanh t¸nh hóa cái tâm không thanh t¸nh, cái tâm chÑa ð¥y v÷ng tß·ng, qua tiªn trình t× nhi«u ðªn ít và t× ít ðªn không thª thôi.

Ph§t thß½ng xót chúng sinh mê muµi ".. trong trí b° ð« mà không thanh t¸nh, trong cänh giäi thoát mà sanh ràng buµc.." m¾i d§y cho chúng sinh tu hành ð¬ ch¤m dÑt cái vòng lu¦n qu¦n ðó b¢ng tám vÕn b¯n nghìn pháp môn nhß trì gi¾i, tham thi«n, ni®m Ph§t, trì chú, v..v.. møc tiêu ð«u ð¬ giäm b¾t sñ hoành hành cüa con vßþn tâm, con ngña ý, giäm b¾t nhæng thói quen ch¤p trß¾c, phân bi®t, yêu ghét, t× t× ði t¾i ð¸nh tâm.

Khi tâm ðã "ð¸nh" thì trí hu® bát nhã m¾i có d¸p hi¬n lµ, m¾i ðßþc hß·ng mùi v¸ cam l° cüa Ph§t Pháp.

Tâm Di®u