Hàn Qu¯c (South Korea), mµt qu¯c gia n¢m · Ðông B¡c châu Á. Di®n tích: 99.484 km2, dân s¯: 45.182.000 ng߶i. M§t ðµ dân cß: 430,2 ng߶i/ km2. Hàn Qu¯c (HQ) t×ng träi qua nhæng chª ðµ ðµc tài v¾i nhæng cuµc bÕo ðµng xã hµi và ðàn áp mÕnh m¨. Nhßng tiªn trình dân chü hóa ðã ðßþc thiªt l§p vào nåm 1988. Hi®n tÕi, hq ðã tr· thành "mµt nß¾c công nghi®p hóa m¾i" (còn ðßþc g÷i là mµt trong b¯n con r°ng châu Á) cùng v¾i Ðài Loan, H°ng Kông và Singapore. Ph§t giáo là mµt trong ba Tôn giáo chính · Hàn Qu¯c (Kh±ng và ky Tô giáo).

Ph§t giáo ðßþc truy«n vào Hàn Qu¯c vào thª kÖ thÑ 4 Tây l¸ch. Vào th¶i ði¬m này, bán ðäo Tri«u Tiên ðßþc ðßþc chia thành ba nß¾c nhö là Koguryo, paekje và Shilla. Ph§t giáo ðßþc gi¾i thi®u l¥n ð¥u tiên · phía B¡c nß¾c koguryo (nay là B¡c Tri«u Tiên), và d¥n d¥n lan ðªn Paekje, mi«n Tây nam và cu¯i cùng truy«n ðªn nß¾c shilla thuµc mi«n Ðông nam vào thª kÖ thÑ 5.

Ph§t giáo tÕi bán ðäo Tri«u Tiên trong th¶i tam qu¯c:

KOGURYO: Vào nåm 372 Tây l¸ch, mµt Tång sî ðßþc thïnh c¥u t× trung hoa ðªn nß¾c Koguryo. Ngài ðã mang theo mµt s¯ kinh và mµt vài tßþng Ph§t. Ph§t giáo ðã ðßþc vua chúa và dân chúng tiªp nh§n r¤t nhanh.

PAEKJE: Ph§t giáo ðßþc truy«n vào nß¾c paekje t× koguryo vào nåm 384, tÕi ðây vua chúa và qu¥n th¥n cûng r¤t mµ ðÕo. vua asin (392 - 450) ðã khuyên bäo qu¥n th¥n và nhân dân r¢ng: "Nên tin tß·ng vào pháp Ph§t ð¬ mßu tìm hÕnh phúc". trong tri«u ðÕi cüa vua song (523 - 554), có mµt Tång sî tên là Kyomik, tr· v« t× „n е v¾i nhi«u bän kinh m¾i. Ngài ðßþc xem là v¸ T± khai sáng cüa mµt trong nhæng Tông phái Ph§t giáo chính tÕi bán ðäo Tri«u Tiên. Ð¥u nåm 530, mµt s¯ Tång sî ðã lên ð߶ng ði truy«n bá Ph§t pháp tÕi Nh§t Bän. trong chuyªn ði này có mµt vài kiªn trúc sß và h÷a sî tháp tùng. Nh¶ nhæng ng߶i này mà nhæng ngôi chùa · Nh§t Bän ðßþc xây dñng không lâu sau khi h÷ ð£t chân ðªn Nh§t.

SHILLA: Яi v¾i nß¾c shilla thì Ph§t pháp phát tri¬n mµt cách ch§m chÕp, cho ðªn th¶i kÏ vua pophung (514 - 540) thì Ph§t giáo m¾i ðßþc th×a nh§n là qu¯c giáo (national religion) cüa Shilla. vua chihung (540 - 575), ð£t bi®t khuyªn khích phát tri¬n ðÕo Ph§t. trong th¶i gian tr¸ vì, ông ðã cho thành l§p tr߶ng Ph§t giáo Hwarangdo, tuy¬n ch÷n nhæng ng߶i trë tu±i r°i ðào tÕo theo nguyên t¡c cüa Ph§t giáo ð¬ ra phøc vø cho nß¾c nhà. trong th¶i ðÕi cüa Shilla, nhæng tác ph¦m ngh® thu§t Ph§t giáo có giá tr¸ ðã b¡t ð¥u xu¤t hi®n, chÆng hÕn nhß tßþng ðá Ph§t Thích ca · kyongju và chùa hwangnyong ðã ðßþc xây dñng trong th¶i kÏ này.

Ph§t giáo Hàn Qu¯c t× th¶i th¯ng nh¤t cüa shilla cho ðªn ngày nay:

+ Tri«u ðÕi shilla (668 - 935):

Nåm 668, tri«u ðÕi shilla ðã có công th¯ng nh¤t ð¤t nß¾c, và Ph§t giáo nh¶ v§y mà ðã ðßþc th¯ng nh¤t. trong su¯t tri«u ðÕi Shilla, pg ðã tiªp tøc phát tri¬n cä v« m£t h÷c thu§t lçn vån hóa. trong th¶i ðÕi này, nhi«u tác ph¦m ngh® thu§t pg ðã xu¤t hi®n, nhi«u chùa, tháp, tßþng Ph§t có tính l¸ch sØ cûng ðã ðßþc tÕo dñng. kinh hoa Nghiêm (Avatamsaka Sutra) và kinh Pháp hoa (Saddhamapundarika Sutra) ðã b¡t ð¥u ðßþc nghiên cÑu, trong khi ÐÑc Ph§t di Ðà (the buddha of Light) và B° tát quan Âm (the bodhisattva of Compassion) ðßþc th¶ phßþng kh¡p n½i. Ъn cu¯i tri«u ðÕi Shilla, Thi«n tông ðã ðßþc gi¾i thi®u t× trung Hoa, và chính tr߶ng phái này ðã giúp cho pghq l§t qua mµt trang sØ m¾i.

+ Tri«u ðÕi koryo (935 - 1392):

Sau khi tri«u ðÕi shilla suy tàn, nhà koryo tiªp n¯i vào thª kÖ thÑ X. pg tiªp tøc là qu¯c giáo, nhi«u v¸ vua ðã phát tâm xây dñng chùa tháp và üng hµ nhi«u m£t cho chánh pháp. tuy nhiên vào th¶i ði¬m này có quá nhi«u vào sñ t§p trung vào l­ nghi và ði«u này ðã tÕo ra mµt tình cänh không thích hþp cho vi®c phát tri¬n tâm linh. trong n² lñc gÕn l÷c và tái tÕo lãnh vñc tu t§p tâm linh, nhi«u Tång sî ðã ch¯ng lÕi khuynh hß¾ng l­ nghi này. Mµt trong ba Thi«n sß là Ngài ui- chon (1055 - 1101), con trai cüa vua munjong (1047 - 1083), ng߶i ðã mang v« 4.000 kinh sách các loÕi khi Ngài còn du h÷c · trung Hoa. T× nhæng bµ kinh này mà bµ ÐÕi tÕng kinh Tri«u Tiên (Tripitaka Koreana) ðã ðßþc thành l§p vào thª kÖ thÑ 11, ðây là mµt trong nhæng thành công rñc rÞ cüa pg dß¾i tri«u ðÕi cüa Koryo. Thi«n sß munjong cûng ðßþc xem là ng߶i có công mang hÕt gi¯ng Thi«n cüa tông Thiên thai v«, và Thi«n phái m¾i này ðã tÕo ra mµt không khí m¾i cho pghq th¶i b¤y gi¶.

Thi«n sß chi- nul (1158 - 1210), ðã tr· thành ng߶i lãnh ðÕo cho PGHQ. Ngài ðã khai s½n chùa songgwang trên núi Chogye, ðây là mµt ngôi t± ðình cüa tông phái Thi«n h½n 300 nåm. Chín tông phái Thi«n ðã ðßþc Thi«n sß tae- go (1301 - 1382) th¯ng nh¤t v¾i tên g÷i là Thi«n phái Tào Khê (Chogye), mµt tông phái chính cüa pghq vçn còn duy trì cho t¾i ngày hôm nay. pg vçn duy trì và änh hß·ng mÕnh m¨ trong gi¾i trí thÑc vào cu¯i tri«u ðÕi Koryo. Kh±ng giáo ðßþc truy«n ðªn bán ðäo Tri«u Tiên cùng v¾i Ph§t giáo nhßng không ðÕt ðßþc kªt quä nhß v§y.

+ Tri«u ðÕi choson (1392 - 1910):

V¾i sñ suy søp cüa tri«u ðÕi koryo vào nåm 1392, pg cûng theo ðó mà ði xu¯ng khi nhæng v¸ vua cüa tân tri«u ðÕi choson theo Kh±ng giáo. trong th¶i kÏ này nhi«u Tång sî pg ðã tham gia vào chính quy«n. Các vua cüa tri«u ðÕi choson t×ng có nhæng chiªn lßþc ðàn áp pg mµt cách thÆng tay. Chùa chi«n không ðßþc xây dñng g¥n thành ph¯ mà phäi xây · núi r×ng, nhi«u ngôi chùa ðã b¸ phá hüy, Tång sî b¸ coi rë và không ðßþc phép ð£t chân ðªn thành ph¯. tuy nhiên cûng có mµt vài v¸ vua trong tri«u ðÕi này ðã bäo hµ pg và dân chúng vçn giæ ni«m tin ð¯i v¾i chánh pháp.

Ъn cu¯i thª kÖ 16, trong khoäng th¶i gian Nh§t Bän xâm lßþc bán ðäo Tri«u Tiên, pg ðã tr· lÕi cÑu ð¤t nß¾c. — tu±i 72, Thi«n sß Tây S½n (So- san 1520 - 1604) và ng߶i ð® tØ là TÑ minh Ð߶ng (Sa- myong 1544 - 1610) cùng v¾i 5.000 Tång binh (Buddhist monk solidiers) ra chiªn tr߶ng. theo sau cuµc chiªn bÕi cüa Nh§t Bän, Thi«n sß TÑ minh Ð߶ng ðã dçn ð¥u mµt phái ðoàn t¾i Nh§t Bän vào nåm 1604 và Ngài ðã hoàn t¤t sÑ mÕng cüa mình v¾i mµt bän hi®p ß¾c hòa bình giæa Nh§t v¾i Hàn Qu¯c.

+ T× 1910 ðªn nay:

Vào nåm 1910, tri«u ðÕi choson ðã tàn løi v¾i sñ thôn tính cüa ðª qu¯c Nh§t Bän. trong th¶i kÏ thuµc ð¸a, pg ðã ðßþc th×a nh§n và üng hµ b·i chính quy«n Nh§t Bän. tuy nhiên, các tông phái pg bän xÑ không ðßþc phát tri¬n và các Tång sî ðßþc khuyªn khích l¤y vþ. V¸ trø trì cüa m²i chùa phäi ðßþc b± nhi®m t× chính quy«n. trong th¶i kÏ này, nhi«u tác ph¦m ngh® thu§t pg ðã b¸ mang v« Nh§t Bän. G¥n ðây, chính phü Hàn Qu¯c ðã có nhæng cuµc thß½ng thuyªt v¾i phía Nh§t Bän ð¬ ðòi lÕi nhæng bäo v§t cüa PGHQ.

Sau nåm 1945, Tång sî thanh t¸nh cüa Thi«n phái Tào Khê ðã thay thª cho nhæng Tång sî có gia ðình ð¬ trø trì nhæng ngôi chùa ðã t×ng b¸ Nh§t Bän chiªm ðóng. trong b¯n th§p niên qua, nhi«u chùa chi«n ðßþc xây dñng tr· lÕi trong thành ph¯. Có r¤t nhi«u chß½ng trình tu h÷c cho m÷i gi¾i trong xã hµi. Mµt nØa dân s¯ Hàn Qu¯c là Ph§t tØ. Mµt s¯ lßþng l¾n nam næ Ph§t tØ xu¤t gia và pg ðã ðßþc phøc hßng r¤t nhanh.

V« các tông phái Ph§t giáo tÕi Hàn Qu¯c:

Hi®n tÕi · hq có t¤t cä 18 tông phái pg khác nhau xu¤t phát t× b¯n tông phái chính là Thi«n tông, M§t tông, Pháp hoa tông và hoa Nghiêm tông. T¤t cä ð«u theo truy«n th¯ng pg phát tri¬n (Mahayana) và ph¥n l¾n ðßþc thành l§p vào sau nåm 1945.

Trong 18 tông phái nêu trên, n±i b§t và t¥m änh hß·ng sâu rµng nh¤t là Thi«n phái Tào Khê (Tào Khê là tên g÷i khác cüa Løc T± Hu® Nång (638 - 713)) ðßþc Thi«n sß tae- go (1301 - 1382) mµt Tång sî Hàn Qu¯c n±i tiªng tr· v« t× trung hoa vào nåm 1346 và l§p nên Thi«n phái này. Ngài cho r¢ng Thi«n là mµt pháp tu t¯t nh¤t ð¬ ðÕt t¾i giác ngµ. Nhæng bµ kinh cån bän cüa thi«n phái này là kinh Bát Nhã, kinh kim Cang, kinh Pháp Bäo Ðàn, kinh hoa Nghiêm... Hi®n tÕi, t± chÑc này có khoäng 1632 ngôi chùa là chi nhánh · kh¡p trong và ngoài Hàn Qu¯c, 18.000 Tång ni và khoäng 6.000.000 tín ð° quy y theo pháp này.

V« m£t giáo døc, h¥u hªt các ngôi chùa hi®n nay ð«u có xây dñng nhà trë và tr߶ng ti¬u h÷c. Ðây là mµt truy«n th¯ng ð©p, b·i vì xßa nay các Tång sî hq ð«u ðóng vai trò quan tr÷ng trong lãnh vñc giáo døc ph± c§p. Hi®n tÕi, pghq có nhi«u tr߶ng s½, trung ðÆng Ph§t h÷c và mµt tr߶ng ÐÕi h÷c pg · dong- Guk, tr߶ng này có chi nhánh · seoul và Kyongju, chï ð£t bi®t dành cho Tång ni h÷c mà thôi.

V« bµ ÐÕi tÕng kinh Tri«u Tiên kh¡c trên g²:

Nhß ðã nói · trên, bµ ÐÕi tÕng kinh Tri«u Tiên (ÐTKTT) ðã ðßþc chuy¬n ngæ, r°i kh¡c trên bän g² và ðßþc bäo trì trong Tàng king các tÕi chùa kang wha vào thª kÖ thÑ 11, (chùa này ðßþc xây dñng vào nåm 2026). Vào 1817, Tàng kinh các này ðã may m¡n thoát khöi c½n höa hoÕn. Nhßng rüi thay, s¯ ph§n cüa bµ ÐÕi tÕng kinh này ðã b¸ thiêu røi b·i ng÷n lØa xâm lång cüa Mông C±. Ъn thª kÖ 13, bµ ÐTK m¾i ðßþc kh¡c tr· lÕi theo chiªu chï cüa vua kojong (1213 - 1259) và ðßþc bäo trì tÕi chùa haein- sa cho ðªn ngày nay. sau ðây là mµt vài ghi nh§n v« quá trình chÕm kh¡c bµ ÐÕi tÕng kinh này: Ch÷n loÕi g² bu- lô tr¡ng r°i ðem ngâm dß¾i nß¾c bi¬n ba nåm, sau ðó v¾t lên ph½i khô ba nåm, r°i m¾i sØ døng ð¬ kh¡c chæ. Ng߶i ta ghi nh§n r¢ng công trình vî ðÕi này chï do mµt nam Ph§t tØ thñc hi®n ròng rã trong 16 nåm ð¬ hoàn thành 52.382.960 chæ, g°m 6.791 quy¬n.

Nhìn chung t× sau nåm 1945, Ph§t giáo ðã ð¯i phó v¾i nhi«u thách thÑc cüa thª gi¾i hi®n ðÕi. T×ng b¸ lãng quên mµt th¶i gian dài n½i r×ng sâu, nay ðã tr· lÕi sinh hoÕt n½i th¸ thành. Thi«n phái Tào Khê ðã ðóng mµt vai trò trung tâm trong quá trình ho¢ng dß½ng chánh pháp trong su¯t chi«u dài l¸ch sØ cüa xÑ s· này. Ngày nay có r¤t ðông gi¾i trë hq ðã chú ý và tham gia vào các sinh hoÕt Ph§t pháp nhß ghi danh theo h÷c các khóa giáo lý, khóa tu Thi«n ng¡n hÕn, công tác t× thi®n xã hµi... Nhæng phát tri¬n cüa gi¾i ni g¥n ðây cûng ðáng chú ý, ng߶i ta tin tß·ng r¢ng Ph§t giáo hq ðang trên ðà phát tri¬n mÕnh và ð¥y lÕc quan · tß½ng lai.