B¤t cÑ ai có d¸p g£p và tiªp xúc v¾i Hòa Thßþng Tång Th¯ng campuchia maha ghosananda thì có th¬ tìm th¤y ðßþc an lÕc n½i nø c߶i hi«n h§u và t× ái toát ra t× ánh m¡t cüa ngài. "Tôi ðã tha thÑ cho h÷", ngài nói v« nhæng du kích quân khme Ðö, nhæng kë ðã t×ng giªt hÕi cä gia ðình ngài, ðem ðªn nhæng kh± ðau khôn tä cho nhân dân campuchia và ngài ðã ð÷c lÕi l¶i Ph§t dÕy: "H§n thù không bao gi¶ d§p t¡t ðßþc h§n thù, chï có tình thß½ng m¾i có th¬ loÕi bö ðßþc h§n thù. Ðó là ð¸nh lu§t t× ngàn xßa".

Và ðó cûng là lu§t t¡c mà ht ghosananda ðã dùng ð¬ thß½ng thuyªt v¾i các nhà lãnh tø khme Ðö và binh lính cüa h÷. "Chúng ta phäi có lòng t× bi và trí tu®", ngài nói "chúng ta chï lên án hành ðµng cüa h÷ chÑ chúng ta không ghét h÷. V¾i tình thß½ng, chúng ta s¨ thiªt l§p ðßþc n«n hòa bình, ngoài tình thß½ng và sñ tha thÑ ra, không có con ð߶ng nào khác ð¬ ch÷n".

Trong lúc tiªp chuy®n v¾i chúng tôi (PV t¶ bangkok Post), ngài k¬ chuy®n v« Angulimala, mµt ng߶i ðã t×ng sát hÕi hàng ngàn ng߶i, r°i ch£t ngón tay cüa nÕn nhân sâu thành vòng hoa. sau ðó ông ðßþc ÐÑc Ph§t cäm hóa và tr· thành mµt tu sî. tuy nhiên, m÷i ng߶i ð«u biªt ðßþc quá khÑ tµi l²i cüa ông nên ðã ném ðá trä thù khi ông ði kh¤t thñc vào m²i bu±i sáng. Cu¯i cùng ông ðã chªt nhßng ông ðã ð¡c quä A-La-Hán.

"Angulimala có th¬ làm ðßþc ði«u ðó, vì v§y du kích quân khme Ðö cûng có th¬ làm ðßþc" HT.Ghosananda nói

G¥n ðây các phß½ng ti®n truy«n thông phát ði các l¶i dÕy cüa Ngài ð¬ m· ð߶ng cho các Lãnh tø khme Ðö và binh lính cüa h÷ s¾m ra ð¥u thú.

Ngày nay, ngài tin ch¡c r¢ng Ph§t Giáo campuchia s¨ mang lÕi sÑc s¯ng, hòa bình và th¸nh vßþng cho quê hß½ng cüa ngài. "Hòa bình chï hi®n hæu khi nào chúng ta ch¤m dÑt ðßþc xung ðµt v¾i kë thù". Ngài nói.

Hi®n nay, có khoäng 40.000 tu sî và 3000 ngôi chùa · trên kh¡p cä nß¾c Campuchia. Ðây là mµt hình änh ðßþc h°i sinh k« t× cuµc tàn sát cüa khme Ðö (1975-1978), lúc ¤y chùa tháp g¥n nhß b¸ phá hüy hay sØ døng ð¬ làm nhà giam ho£c n½i ð¬ tra t¤n và chï còn 3000 tu sî s¯ng sót trong s¯ 50.000 v¸.

HT. ghosananda sinh nåm 1929 tÕi tïnh Takeo, 14 tu±i xu¤t gia và theo h÷c các tr߶ng ÐÕi h÷c Ph§t Giáo · tïnh battambang và phnom Penh. sau ðó ði du h÷c và ð§u b¢ng tiªn sî tÕi ÐÕi h÷c Nalanda, bang Bihar, „n е. Ngài tñ xem mình là ð° ð® cüa Hòa Thßþng ng߶i Nh§t nichidatsu Fujii, v¸ t± sáng l§p Hµi nipponzan Myohoji, hoÕt ðµng vì hòa bình theo ð߶ng l¯i b¤t bÕo ðµng cüa mahatma Ghandi. Nåm 1965, ngài phát nguy®n ¦n tu 13 nåm tÕi mµt ngôi chùa trong r×ng thuµc mi«n nam nß¾c Thái Lan.

Ъn nåm 1978, khi ng߶i tÜ nÕn campuchia ð± xô sang Thái Lan, ngài quyªt ð¸nh xu¯ng núi và b¡t ð¥u hoÕt ðµng vì hòa bình. Ngài phát truy«n ð½n kêu g÷i ng߶i tÜ nÕn phát kh·i lòng t× bi và tha thÑ cho kë ðàn áp. Ngài tiªn hành xây dñng chùa · kh¡p các trÕi tÜ nÕn · d÷c biên gi¾i Thái - Miên, k¬ cä các trÕi dß¾i quy«n ki¬m soát cüa khme Ðö. Ngài cûng t± chÑc nhæng khóa giäng dÕy giáo lý cho các cµng ð°ng này ð¬ giúp h÷ giäm b¾t sñ sþ hãi và suy søp tinh th¥n do chiªn tranh gây ra. Ngài an üi hòa bình s¨ s¾m ðßþc thiªt l§p b·i sñ giúp ðÞ cüa quân ðµi Vi®t nam vào nåm 1979.

Nåm 1980, ngài thành l§p Hµi Liên Tôn Giáo tÕi campuchia v¾i sñ giúp ðÞ cüa mµt Hµi ðoàn · Phß½ng Tây. Hµi này ðã xây dñng hàng tråm ngôi chùa trên kh¡p thª gi¾i cho ng߶i tÜ nÕn campuchia · nß¾c ngoài. Hi®n nay, ít nh¤t có khoäng 30 ngôi tñ vi®n · MÛ và Canada. Cûng trong nåm 1980, ngài ðã làm c¯ v¤n cho mµt t± chÑc kinh tª và xã hµi cüa Liên Hþp Qu¯c tÕi Campuchia, ngài ðã ðßa ra nhi«u sáng kiªn v« các chß½ng trình phát tri¬n kinh tª và xã hµi giúp cho ng߶i dân campuchia thoát khöi cänh ðói nghèo và kh± ðau.

Nåm 1992, ngài t± chÑc cuµc ði bµ vì hòa bình (Dhammayatra) l¥n thÑ i t× biên gi¾i Thái lan v« t¾i phnom Penh. Ði theo ngài là ng߶i dân campuchia tr· v« quê hß½ng sau 12 nåm tÜ nÕn. Cûng trong nåm này, ngài ðßþc vua N. sihanouk ban t£ng danh hi®u Tång Th¯ng Ph§t Giáo Campuchia. sau ðó ngài cûng nh§n ðßþc mµt giäi thß·ng nhân quy«n do Hµi rafto na uy trao t£ng.

Nåm 1993, ngài lÕi dçn ð¥u hàng tråm ng߶i ði bµ l¥n thÑ ii bång qua các tïnh b¸ chiªn tranh tàn phá · Campuchia. Nåm 1995, ngài cûng dçn ð¥u mµt phái ðoàn ði bµ hòa bình qua các nß¾c · Châu Á ð¬ v§n ðµng cho hòa bình thª gi¾i, (phái ðoàn này ðªn Vi®t nam vào ð¥u tháng 6-1995).

Ngày nay, ngài r¤t n±i tiªng v« các cuµc dhammayatra hàng nåm. "Cuµc ði bµ hòa bình cüa chúng tôi b¡t ð¥u t× hôm nay và m²i ngày", ngài nói, "m²i bß¾c ði là mµt l¶i c¥u nguy®n, mµt sñ m£c ni®m và b¡t thêm mµt chiªc c¥u". Nåm nay, ngài s¨ hß¾ng dçn mµt ðoàn ði bµ qua các tïnh Takeo, kampot và kompong Som, ðoàn s¨ b¡t ð¥u vào ngày mùng 10 tháng 5.

HT. ghosananda r¤t lÕc quan v« tß½ng lai cüa Campuchia: "Campuchia ðã quá m®t möi v¾i chiªn tranh, có kh± ðau chúng ta m¾i th¤y ðßþc ánh sáng cüa Chánh pháp ". Nåm nay (1996) ngài ðßþc ð« cØ trao giäi nobel hòa bình l¥n thÑ hai (l¥n thÑ i nåm 1994 do Thßþng Ngh¸ Sî MÛ C. pell ð« xu¤t). "L¥n ð¥u yasser arafat ðã th¡ng" ngài nói v¾i mµt nø c߶i hi«n h§u. khi höi "ngài cäm th¤y thª nào khi nghe tin mình ðßþc ð« cØ nh§n giäi l¥n thÑ hai này?". Ngài c߶i và nói "Không có gì".