M²i ng߶i hình dáng không gi¯ng nhau, thì nhân quä cûng khác nhau. M²i ng߶i thiªu nþ kë khác t× bao ð¶i nay cûng khác nhau. Có nhi«u ng߶i thiªu quá nhi«u nþ, ðªn ð¶i này trä, trä mãi không hªt. Nên nói: "nþ cao nhß núi". Ðó cûng là núi nghi®p chß¾ng: núi ¤y ngày càng cao l¾n, ngày càng sâu dày. Nþ nþ ch°ng ch¤t, r¯i r¡m vô ng¥n, chÆng sao g· sÕch. Ðó là vì duyên c¾ gì? Vì là ngày trß¾c h÷ tính l¶i quá cao; ðem ti«n cho vay, h÷ l¤y l¶i c¡t c±. Th§t là lòng tham không ðáy. H÷ nghî r¢ng mình chiªm thßþng phong, nào ng¶ kªt quä là mình chiø thua l². Nghi®p chß¾ng cüa h÷ ngày thêm sâu dày, ðªn ðµ cu¯i cùng h÷ chÆng sao rút chân ra ð£ng.

Có ng߶i thiªu nþ là phäi làm cha, có ng߶i thiªu nþ là phäi làm m©, có ng߶i thiªu nþ là phäi làm ch°ng, làm vþ, ho£c phäi làm con gái, phäi làm con trai. Nên nói: "Cha m© ðói khát, là nþ luân th߶ng." Không biªt là bao nh½n duyên hµi h÷p ð¬ khiªn v§n mÕng ngày nay cüa chúng ta an bài nhß v§y. Nhßng ða s¯ ng߶i ta, vì không hi¬u rõ m÷i sñ v¯n có ti«n nhân h§u quä, khó tr¯n tránh ð¸nh nghi®p, nên có khi h÷ không ch¸u nh§n nþ này, nghî r¢ng có th¬ quÜt nþ chÆng trä. Rõ ràng là thiªu nþ song không ch¸u th×a nh§n! Cûng chính vì có nhæng kë không biªt ði«u nhß v§y nên thª gi¾i m¾i ð¥y chuy®n r¡c r¯i. BÕn có r¡c r¯i cüa bÕn, tôi có phi«n phÑc cüa tôi, h÷ có phi«n não cüa h÷. ai cûng có nhân quä tÕp nhÕp, thi®n ác xen l¦n, r¯i r¡m ch¢ng ch¸t. Nªu ngçu nhiên g£p ðßþc Ph§t Giáo, nghe ðßþc Ph§t lý thì m¾i hi¬u ðßþc chút ít. song le, hôm nay hi¬u rõ, ngày mai lÕi h° ð° mê muµi. R°i ngày m¯t sáng óc, song ngày kª ðó lÕi thành mê muµi. V§y là t¾i cøc di®n "trí, ngu b¢ng nhau". Hi¬u biªt và ngu muµi thì b¢ng nhau. Lúc h° ð° thì chÆng nghî ðªn tu hành, lúc sáng su¯t thì nghî ðªn tu ðÕo. Nhßng th¶i gian tu trì thì ng¡n ngüi, mà th¶i gian mê muµi thì quá nhi«u. Vì v§y thành quä do tu hành chÆng th¬ b¢ng t±n th¤t do ngu muµi. Trí hu® ngày càng sa sút mà ngu mê ngày càng gia tång. R°i trong vòng k«m töa cüa màn vô minh, h÷ làm không biªt bao là chuy®n mê muµi. khi lòng m¶ m¸t, thì s¨ dçn t¾i thân mê muµi luôn. khi lòng kh·i d§y tham, sân, si, thì thân s¨ phÕm sát sanh, trµm c¡p, tà dâm. Ðó chính là nhæng trß½ng møc (nþ n¥n) mê muµi, không th¬ nào thanh toán cho sÕch.

Vì v§y trong gia ðình thân quyªn có lúc b¤t hòa: ví nhß cha con b¤t hòa, m© con tranh ch¤p, vþ ch°ng cäi lçy, anh em ð¤u tranh, ch¸ em gây lµn... ðü thÑ chuy®n r¡c r¯i sän sinh. Chuy®n ðã nhß v§y, song h÷ chÆng ai th×a nh§n, chÆng ch¸u th¤y ðây là nþ n¥n, mà ngßþc lÕi cäm th¤y mình b¸ thi®t thòi. KÏ th§t, nhæng vi®c trên xäy ra ð«u là do trß¾c kia gieo nhân x¤u nay g£t phäi quä kh±. Trß¾c kia gieo nhân gì, nay g£t quä là v§y, có gì ðâu mà phäi oán h§n? Nên có câu r¢ng: "Kë biªt m®nh tr¶i thì không ðÑng dß¾i bß¾c t߶ng nghiêng ð±. y không trách tr¶i, không ð± l²i cho ng߶i khác. y biªt hÕ mình ð¬ h÷c höi và nâng cao ðÕo ðÑc ð¬ tiªn lên." Ng߶i tu trß¾c tiên phäi hi¬u lý nhân quä, không nên gieo nhân mµt cách b×a bãi, phäi tr°ng nhân cho thanh t¸nh. Nªu chuy®n gì hþp v¾i ðÕo lý thì mình tiªn t¾i, không hþp ðÕo thì lùi lÕi. Không nên m¶ m¸t vi®c thi®n ác khiªn chúng r¯i r¡m chÆng rõ; cûng không th¬ ð¬ chuy®n th¸ phi ðúng sai h±n tÕp chÆng rành. Môt khi mình ðã phân bi®t ðßþc tr¡ng ðen, chân giä, thì phäi nhân ðó mà phän b±n hoàn nguyên, tr· v« v¾i bän th¬ thanh t¸nh, bän tánh ch½n nhß m¥u nhi®m.