Thßþng t÷a (TT) Tiªn Sî wijayarapura Seelawansa, 43 tu±i, ng߶i Tích Lan. Hi®n là Vi®n trß·ng trung tâm Thi«n dhamma zentrum tÕi thü ðô Vienna, Áo qu¯c. tt seelawansa xu¤t gia nåm 11 tu±i, sau khi t¯t nghi®p ðÕi h÷c kelaniya · Tích Lan, tt ðßþc mµt s¯ Ph§t tØ tÕi Áo thïnh ðªn qu¯c gia này ð¬ ho¢ng pháp vào nåm 1982. Nåm 1992, tt ðã t¯t nghi®p Tiªn sî khoa Triªt tÕi ÐÕi h÷c vienna và ðã ðßþc ðÕi h÷c này m¶i · lÕi giäng dÕy khoa Tôn giáo tÖ giäo và Tâm lý h÷c cho ðªn ngày nay. V×a qua, tt cùng v¾i ba ð® tØ ng߶i Áo viªng thåm VN. trong d¸p này, chúng tôi ðã có cuµc tiªp xúc v¾i tt ð¬ tìm hi¬u v« sinh hoÕt cüa Ph§t giáo trên ð¤t Áo.

* xin tt cho ðµc giä biªt møc ðích cüa chuyªn viªng thåm vn l¥n này ?

- Ðây là l¥n thÑ hai tôi ðªn thåm VN, nhß l¥n trß¾c (cu¯i nåm 1995) tôi mu¯n nghiên cÑu và tìm hi¬u nhi«u h½n v« các tôn giáo · VN. qua nhæng l¥n ðªn thåm các n½i nhß · TP. HCM, các tïnh · mi«n Tây, Ðà NÇng, Huª và Hà Nµi, tôi nh§n ra r¢ng Ph§t giáo vn có mµt nét ð£c thù là có th¬ dung hòa ðßþc nhæng tông phái khác nhau. Các qu¯c gia pg láng gi«ng nên th×a nh§n và h÷c höi cái ðµc ðáo này cüa PGVN. Tôi có ðªn thåm ðÕo cao Ðài · Tây ninh và có tiªp xúc v¾i mµt s¯ tín ð° thuµc ðÕo Hòa Häo. Vì tôi ðang phø trách giäng dÕy khoa "Tôn giáo tÖ giäo" (Comparative Religions) tÕi ÐÕi h÷c Vienna, nên chuyªn viªng thåm vn l¥n này giúp tôi r¤t nhi«u trong vi®c thu nh§p tß li®u. M£t khác, møc ðích cüa tôi ðªn vn là mu¯n tìm hi¬u và giúp ðÞ cho mµt s¯ v¸ Tång ni có ð¸nh hß¾ng ði du h÷c · nß¾c ngoài. Hi®n nay tôi ðang lo thü tøc ð¬ bäo lãnh hai v¸ Tång theravada ði du h÷c · Tích Lan. Tôi dñ kiªn s¨ giúp khoäng 10 Tång ho£c ni ðªn du h÷c · Tích Lan, Thái hay Áo qu¯c vào nhæng nåm t¾i.

* Xin tt cho biªt ðôi nét v« sinh hoÕt cüa Ph§t giáo hi®n nay · Áo ?

- Áo (Austria) là mµt qu¯c gia · trung Âu, n¢m · giæa bán ðäo dãy Anp½, di®n tích 838.000 km2, dân s¯ 8,2 tri®u ng߶i. pg ðßþc truy«n vào Áo t× nhæng nåm 1930 cüa thª kÖ này do công cüa mµt s¯ Ph§t tØ trí thÑc ng߶i ÐÑc. T× ðó ðªn nay pg ðßþc duy trì trong nhæng nhóm nhö trí thÑc ng߶i bän xÑ và các s¡c tµc ng߶i Á châu, cho ðªn hai th§p niên g¥n ðây, pg tÕi Áo có d¤u hi®u phát tri¬n rµng trong xã hµi Áo. Sñ phát tri¬n này ðã ðßþc Hiªn pháp nß¾c Áo th×a nh§n vào nåm 1983 pg nhß là mµt trong b¯n tôn giáo chính · Áo, ðÑng sau Ky-tô giáo, do Thái giáo và H°i giáo. Trß¾c ðó, nh¢m cüng c¯ và th¯ng nh¤t các nhóm Ph§t tØ · Áo, Hµi Ph§t giáo Áo qu¯c (Austria buddhist Association) ðã ra ð¶i vào nåm 1972, Hµi này hi®n nay ðang hoÕt ðµng mÕnh do Hòa thßþng ng߶i Áo geuro koudela làm chü t¸ch. Nåm 1989, Hµi này ðã cho xu¤t bän t¶ nguy®t san "Ursache und Wirkung" (Nhân và Quä) do bác sî ng߶i Áo peter riedl làm chü bút. Riêng bän thân, tôi là thành viên cüa Hµi pg Áo qu¯c, tôi ðang giæ chÑc vø Trß·ng H® phái theravada và là chü t¸ch t¶ nguy®t san bodhi blatt (Lá B° ð«). Tôi ðã d¸ch nhi«u kinh ra tiªng ÐÑc do ng߶i Áo tøng và g¥n ðây tôi cho xu¤t bän quy¬n "Ph§t pháp dành cho thiªu nhi" (b¢ng tiªng ÐÑc) ð¬ cung c¤p cho trë em · qu¯c gia này ð÷c.

* Ph§t h÷c có ðßþc ðßa vào h÷c ð߶ng không ? Hi®n có bao nhiêu Tång ni và tñ vi®n Ph§t giáo · Áo ?

- Ph§t giáo ðã có m£t · các ðÕi h÷c Áo (có t¤t cä 10 tr߶ng) t× 20 nåm nay, nó ðßþc ð« c§p ðªn r¤t kÛ trong phân khoa Tôn giáo tÖ giäo. Khoäng m߶i nåm tr· lÕi ðây, ÐÕi h÷c vienna ðã tách môn Ph§t h÷c ra khöi khoa Tôn giáo tÖ giäo và ðã hình thành mµt Phân khoa Ph§t h÷c chính thÑc. Sñ thành tñu này phäi k¬ ðªn công ð« bÕt cüa giáo sß ng߶i Áo stein Kellner. Niên khóa 1997-2001 v×a thi tuy¬n xong và ðã có 50 thí sinh ð§u vào phân khoa Ph§t h÷c này.

- V« s¯ lßþng Tång Ni, Ph§t tØ và tñ vi®n · Áo, theo th¯ng kê m¾i ðây, hi®n có 20 ngôi chùa và trung tâm pg · Áo và có 11 v¸ Tång Ni, trong ðó có 10 v¸ Tång và mµt sß cô ng߶i Vi®t và có khoäng 20.000 Ph§t tØ trên kh¡p nß¾c Áo.

* xin Thßþng t÷a cho biªt kª hoÕch ho¢ng truy«n Chánh pháp tÕi Áo trong nhæng ngày s¡p t¾i ?

- Hi®n tÕi tôi ðang có dñ án xây dñng mµt thi«n vi®n · thü ðô Vienna. khi hoàn t¤t tôi s¨ thïnh ba v¸ Tång ng߶i Áo t× Thái lan v« trø trì và làm Ph§t sñ. Hi®n nay có khoäng m߶i v¸ Tång ng߶i Áo ðang xu¤t gia tu h÷c tÕi Tích Lan, Miªn Ði®n và Thái Lan. trong s¯ nhæng ng߶i này, tôi t×ng dÕy giáo lý, hß¾ng dçn h÷ tu h÷c và sau ðó gi¾i thi®u h÷ ðªn xu¤t gia và theo h÷c tÕi các ðÕi h÷c pg nhß ðã nói. Tôi luôn nh¡m vào vi®c ðµ cho ng߶i bän xÑ xu¤t gia tu h÷c, r°i v« sau chính nhæng ng߶i này bung ra làm công tác truy«n giáo thì có hi®u quä h½n nhæng nhà truy«n giáo ngoÕi qu¯c.

* Câu höi cu¯i cùng, xin Thßþng t÷a cho biªt b¯i cänh cüa pg · châu Âu hi®n nay thª nào?

- Có th¬ trä l¶i ngay r¢ng tình hình pg hi®n nay · châu Âu ðang phát tri¬n r¤t mÕnh, nh¤t là Pháp, Anh, Ý, ÐÑc, Tây ban Nha... Уc bi®t là · Nga, mµt qu¯c gia v×a thoát khöi th¶i kÏ chiªn tranh lÕnh và ng߶i dân trong xÑ s· này ðang hß¾ng v« PG, h÷ c¥n sñ giúp ðÞ cüa các Hµi ðoàn pg thª gi¾i ð¬ xây dñng lÕi chùa chi«n ð¬ có n½i tu h÷c. Nhìn chung, pg ðang trên ðà chinh phøc và phát tri¬n mÕnh trên toàn cõi châu Âu nói riêng và các qu¯c gia Tây phß½ng nói chung. Và ðây là mµt tin m×ng nhßng cûng là n²i lo cüa các nhà truy«n bá pg · ngßÞng cØa cüa thª kÖ 21.

* Xin chân thành cäm ½n Thßþng t÷a.