Ph§t Giáo TÕi Nga 

Nguyên TÕng - Công Hoàng 

Nga (Liên Xô cû), mµt qu¯c gia n¢m giæa · hai châu : Âu và Á châu. Di®n tích 22,4 tri®u km2 ; dân s¯ : 287,7 tri®u ngß¶i. Thü ðô Moscow. M§t ðµ dân cß : 8,6 ngß¶i/km2. Hi®n nay, sau khi giäi th¬, 15 nß¾c cµng hòa Xô Viªt xhcn ðã tr· thành các nß¾c ðµc l§p riêng r¨. Ph§t giáo (PG) tÕi nga ðßþc xem là tôn giáo l¾n thÑ ba ðÑng sau Chính Th¯ng giáo và H°i giáo.

Ngu°n G¯c Ph§t Giáo tÕi Nga 

Theo truy«n thuyªt, Ph§t giáo ðßþc truy«n vào nga vào khoäng giæa thª kÖ thÑ nh¤t Tây l¸ch, trß¾c tiên và chü yªu là · vùng trung Á, nhæng n½i n¢m trên con ðß¶ng t½ løa n¯i li«n giæa Ðông và Tây. Lúc ¤y pg ðßþc truy«n ðªn Khoroza, r°i lan ra t× b¶ bi¬n Laspien, bi¬n aral cho ðªn t§n b¶ bi¬n Thái Bình Dß½ng. trong mµt ð¸a bàn rµng l¾n này, nhi«u trung Tâm Ph§t Giáo (TTPG) ðã ðßþc xây dñng. Vào ð¥u th¶i kÏ trung c±, nhæng thành ph¯ l¾n · các vùng trung Á ð«u có các tñ vi®n PG. Các ttpg · koutcha và khotan ð«u n±i tiªng t× lúc b¤y gi¶. Ðã t×ng có nhi«u cao tång „n е ðã ðªn t§n khotan ð¬ sßu t¥m lÕi nhæng kinh sách pg quí hiªm ðã m¤t d¤u tÕi „n е.

Tuy nhiên, theo các tài li®u hi®n có, thì nhæng Tång sî truy«n giáo ngß¶i Tây TÕng và Mông C± ðªn nga ð¥u tiên là vào bán thª kÖ thÑ mß¶i bäy, nhæng n½i các Ngài d×ng chân ð¥u tiên là phía Ðông cüa lake Baikal, mµt vùng g¥n v¾i biên gi¾i Mông C±. V« sau, n½i này ðã tr· thành mµt trong nhæng trung tâm pg l¾n nh¤t · Nga.

Sau cuµc cách mÕng tháng mß¶i nga (1917), ngß¶i ta ðã tiªn hành nhi«u công cuµc khai qu§t khäo c± quan tr÷ng · trung Á, nh¶ ðó ðã phát hi®n ra nhi«u di tích l¸ch sØ pg tÕi nga nhß nhi«u chùa chi«n, tranh tßþng.... ChÆng hÕn, · vùng termez ðã tìm th¤y nhi«u tßþng Ph§t b¢ng ðá, thuµc trß¶ng phái ngh® thu§t Gandhara, nhæng di tích cüa mµt ngôi chùa v¾i nhæng tßþng sß tØ b¢ng ð°ng ðen. — thung lûng sông Tchou, phía B¡c kingizie có r¤t nhi«u di tích chùa và tranh tßþng Ph§t. TÕi thành ph¯ c± Djoul, ðã phát hi®n ra mµt tu vi®n l¾n v¾i nhi«u thi«n th¤t nhö dành cho các thi«n sinh tu t§p.... — phía B¡c thành ph¯ Bairamalia, thuµc nß¾c cµng hòa Xô Viªt Turkmenistan, các nhà khäo c± ðã khai qu§t mµt ð«n th¶ Ph§t và mµt bình ð° g¯m có nhi«u hoa vån pg và trong bình có nhi«u tßþng Ph§t nhö b¢ng ðá.

Nhæng nåm g¥n ðây, ngß¶i ta lÕi phát hi®n thêm nhi«u ttpg n¢m · Seniretchié tÕi thành ph¯ c± krasnoretchenskoie và mi«n nam nß¾c cµng hòa tadjikistan và · thung lûng ferghara thuµc mi«n nam nß¾c cµng hòa Takjik. Уc bi®t, g¥n ðây, các nhà khäo c± h÷c ðã phát hi®n trong nhæng vùng này có ðªn hai mß½i vån ki®n c± pg viªt b¢ng chæ brahmi và chæ Kharoshti.

T¤t cä nhæng phát hi®n trên chÑng tö pg ðã có m£t tÕi nga vào giæa thª kÖ thÑ nh¤t Tây l¸ch và ðã có mµt ð¸a bàn hoÕt ðµng pg rµng l¾n · vùng trung Á. M£c dù, pg ðßþc truy«n vào nga · mµt th¶i ði¬m xa xßa nhß v§y, nhßng t¥m änh hß·ng sâu rµng trong ð¶i s¯ng tinh th¥n cüa dân tµc nga chï m¾i b¡t ð¥u vào khoäng thª kÖ thÑ 18.

Gi¾i Trí ThÑc nga Và Ph§t Giáo 

Sñ quan tâm ðªn pg tÕi nga s¾m h½n các nß¾c phß½ng Tây, vì các qu¯c gia láng gi«ng · phía Ðông và phía nam cüa nß¾c này có mµt truy«n th¯ng pg r¤t th¸nh hành. Th§t khó xác ð¸nh ðßþc th¶i ði¬m chính xác là nó b¡t ð¥u t× lúc nào, nhßng ngß¶i ta biªt r¢ng vào nåm 1876 ÐÕi Ъ peter ðã g·i mµt phái ðoàn Tång sî ðªn B¡c kinh ð¬ nghiên cÑu pg trung hoa và Tây TÕng. sau ðó, phái ðoàn này ðã viªt mµt cu¯n sách nhö v« cuµc ð¶i cüa ÐÑc Ph§t b¢ng tiªng Nga. Nhà sØ h÷c n±i tiªng ngß¶i nga G. miller cûng nghiên cÑu v« PG. trong th¶i kÏ này ngß¶i ta th¤y có nhæng tác ph¦m giá tr¸ v« vû trø quan PG, chân dung và l¯i s¯ng · các tu vi®n PG, ti¬u sØ v« Thái TØ T¤t ÐÕt Ða và cuµc ð¶i tu ðÕo và hành ðÕo cüa ÐÑc Ph§t Thích ca ðßþc viªt b·i Vi®n sî hàn lâm nga Palas.

N«n täng cüa vi®c nghiên cÑu pg tÕi nga ðßþc ð£t trên mµt mô hình b·i vi®n sî hàn lâm vasily Vasiliyey, mµt trong nhæng ðÕi di®n xu¤t s¡c nh¤t cüa phong trào nghiên cÑu tß tß·ng Ðông Phß½ng.

Ông vasily Vasiliyey, con cüa mµt giáo sî, sanh ngày 20 tháng 2 nåm 1818 tÕi nizhlm Novgorod. Nåm 16 tu±i ông theo h÷c ngành Ðông phß½ng thuµc khoa triªt tÕi ðÕi h÷c kazan ; · ðây ông h÷c tiªng Mông C±. theo l¶i khuyên cüa th¥y, Kovalevsky, ông ch÷n môn ý thÑc h® Ðông Phß½ng, ð£c bi®t là PG, mµt môn h÷c mà lúc ðó hoàn toàn chßa ðßþc khai phá. Nåm 19 tu±i, ông bäo v® thành công lu§n án cao h÷c v¾i chü ð« là "Tinh th¥n nhæng tác ph¦m pg cüa altan Gerala".

Làm vi®c không m®t möi, ông vasiliyey ðã sßu t§p ðßþc nhi«u tài li®u pg Tây TÕng, „n е và trung Hoa. Ông ðã mang v« nga toàn bµ kinh sách pg b¢ng tiªng trung hoa ðßþc d¸ch rút g÷n và tu chïnh cûng nhß nhæng trích dçn t× vô s¯ sách v« triªt h÷c và l¸ch sØ trung hoa và Tây TÕng. Nåm 1855, ông ðªn St. Petersburg, ông ðã bäo v® thành công lu§n án tiªn sî "N«n täng triªt h÷c cüa Ph§t Giáo". Ông ðßþc b¥u làm vi®n sî thông t¤n và không lâu trß¾c khi qua ð¶i ông ðßþc ch÷n làm vi®n sî hàn lâm khoa h÷c Nga. Ông m¤t ngày 27 tháng 4 nåm 1900 tÕi St. Petersburg, hß·ng th÷ 82 tu±i. Nhæng tác ph¦m Ph§t h÷c n±i tiªng cüa ông g°m có "Ph§t Giáo, nguyên lý, l¸ch sØ và vån chß½ng" ; "Tñ ði¬n Ph§t H÷c Makhavjutpatti" ; "Giäng lu§n v« các trß¶ng phái vån chß½ng Ph§t Giáo" ; "L¸ch sØ Ph§t Giáo Tây TÕng" ; "L¸ch sØ Ph§t Giáo „n е" ; Уc bi®t là "Phß½ng pháp nghiên cÑu PG" v.v..., trong tác ph¦m này ông ðã ðßa ra hình thÑc ng¡n g÷n, v« cách nhìn cüa ông ð¯i v¾i pg và nhæng phß½ng pháp nghiên cÑu Ph§t h÷c, chÑa ðñng nhæng ý tß·ng m¾i, nhæng giä thuyªt táo bÕo, và cách giäi thích ðµc ðáo. Nó làm n«n täng cho vi®c nghiên cÑu khoa h÷c v« Ph§t Giáo tÕi châu Âu v« sau này.

Ivan Minayev, h÷c trò ông vasiliyey tiªp tøc công vi®c cüa th¥y. Ông h÷c tÕi ðÕi h÷c St. Petersburg, khoa ngôn ngæ Ðông Phß½ng. Ông r¤t quan tâm ðªn h® th¯ng Tôn Giáo và triªt lý PG. Khác v¾i nhæng nhà khoa h÷c trß¾c, ông chï chú tr÷ng nghiên cÑu Ph§t Giáo nam Truy«n, ông là h÷c giä ð¥u tiên ngß¶i ðÑng ra ðßþc g÷i là ngß¶i sáng l§p xu hß¾ng m¾i trong vi®c nghiên cÑu pg nam truy«n tÕi Nga. Ông dành hªt th¶i gian và công sÑc vào vi®c nghiên cÑu t¤t cä nhæng di tích và vån chß½ng c± cüa pg nam tông trong tiªng pali và cä sanskrit và nhæng ngôn ngæ „n hi®n ðÕi. Nåm 1862, sau khi t¯t nghi®p ðÕi h÷c, ông ra nß¾c ngoài ð¬ nghiên cÑu PG. trong nåm nåm làm vi®c tÕi vi®n bäo tàng Luân Ðôn, thß vi®n Bá linh (ÐÑc qu¯c), thß vi®n pari ð¬ nghiên cÑu kinh ði¬n viªt b¢ng tiªng Pali. Ông quan tâm ðªn l¸ch sØ ngôn ngæ và truy«n thuyªt dân gian pg „n ðµ. B¢ng vi®c nghiên cÑu này, ông minayey có ðßþc sñ nh§n ð¸nh sâu s¡c h½n v« h® th¯ng triªt lý tôn giáo phÑc tÕp này. Ông m¤t · tu±i 49 và ð¬ lÕi h½n 130 tác ph¦m. Ông ðßþc xem là mµt trong nhæng ngß¶i nga ð¥u tiên thu hút sñ chú ý cüa các nhà khoa h÷c nga và phß½ng Tây vào h® th¯ng triªt lý PG.

Sergei oldenburg (1863-1934) là mµt nhà Ðông phß½ng h÷c n±i tiªng kh¡p thª gi¾i, ðã dành hªt cuµc cüa mình vào vi®c nghiên cÑu l¸ch sØ, ngh® thu§t và vån h÷c PG. Ông h÷c tiªng ba Tß và sanskrit tÕi khoa ngôn ngæ Ðông phß½ng thuµc ðÕi h÷c St. Petersburg. Nåm 1894 ông bäo v® lu§n án cao h÷c v« ð« tài các truy«n thuyªt Ph§t giáo. Kiªn thÑc rµng v« dân ca „n giúp ông hi¬u rõ ý nghîa nhæng hình änh ðßþc kh¡c trên bäo tháp eharhut và trên các bia ðá borobodura tÕi Java. Nåm 1897 ông b¡t ð¥u in mµt loÕt các tác ph¦m triªt lý và Ph§t h÷c cüa cä Ph§t giáo B¡c và nam truy«n v¾i sñ góp sÑc cüa các nhà Ph§t h÷c n±i tiªng kh¡p thª gi¾i do chính ông ðÑng ð¥u, t±ng cµng ¤n hành ðßþc h½n 30 bµ sách. V¾i thành tích ðóng góp cüa ông, oldenburg ðßþc b¥u làm hµi viên danh dñ Hµi châu Á cüa hoàng gia Anh, Hµi châu Á cüa Pháp. Chü t¸ch danh dñ hµi nghiên cÑu vån h÷c Ph§t giáo tÕi Heidelberg. Vi®n sî thông t¤n vi®n hàn lâm Bá linh và gottingen và hµi viên danh dñ cüa vi®n khäo c± „n е. Vào nhæng nåm cu¯i ð¶i vi®n sî oldenburg làm giám ð¯c vi®n nghiên cÑu Ðông phß½ng cüa vi®n hàn lâm khoa h÷c Liên Xô.

Fyodor ippolitovich shcherbatskoy (1866-1942), mµt nhà Ph§t h÷c nga l×ng danh trên thª gi¾i, sáng l§p viên và làm vi®n trß·ng ð¥u tiên Vi®n Vån Hóa Ph§t Giáo (Institute of buddhist Culture), sang ngày 16 tháng 09 nåm 1866 tÕi mµt ngôi làng nhö · Nga. Ông h÷c ngành l¸ch sØ triªt h÷c tÕi ðÕi h÷c St. Petersburg. Nåm 1910, ông ðªn „n е ð¬ tiªp tøc nghiên cÑu v« PG. Ông viªng thåm Bombay, Culcutta, benares và nhæng thánh tích khác. Mµt trong nhæng tham v÷ng cüa ông là khám phá các thß vi®n „n е và Tây TÕng ð¬ løc tìm các bän kinh c± nguyên g¯c tiªng sanskrit ðã b¸ th¤t lÕc. Kªt quä, ông ðã biên soÕn mµt tác ph¦m n±i tiªng là Lô-gích h÷c Ph§t Giáo (Buddhist Logic, g°m hai quy¬n, dày h½n 1000 trang, do Vi®n Hàn Lâm khoa H÷c Xô Viªt xu¤t bän l¥n ð¥u tiên vào nåm 1930 và tái bän nåm 1963, bµ sách này có lßu hành tÕi vn nhßng chßa ðßþc chuy¬n ngæ), nó ðßþc xem là ðïnh cao cüa sñ phát tri¬n lâu dài cüa triªt h÷c pg „n và ðµc l§p v¾i lu§n lý hy LÕp. Ngß¶i dân „n biªt ½n ông vì sñ ðóng góp to l¾n cüa ông trong vi®c phát tri¬n tß tß·ng triªt h÷c „n. Không mµt cu¯n sách pg hi®n tÕi nào mà không nh¡c ðªn tên tu±i cüa ông. Ông là hµi viên danh dñ cüa Hµi nghiên cÑu pg · Anh, Pháp, ÐÑc.... Và là vi®n sî thông t¤n vi®n hàn lâm Gottingen. Ông tÕ thª vào nåm 1944.

Mµt nhà Ph§t h÷c nga n±i tiªng khác và cûng là ngß¶i h÷c trò thân tín và xu¤t s¡c nh¤t cüa Giáo sß F. I. Shcherbatskoy, là tiªn sî eugene obermiller (1901-1935), sáng l§p viên Trß¶ng „n е h÷c và Ph§t h÷c nga và có công r¤t l¾n trong vi®c làm l¾n mÕnh hÕt gi¯ng B° ð« trên ð¤t nß¾c Nga. Tiªc thay, ông ðã b®nh n£ng và qua ð¶i · 46, ð¬ lÕi phía sau mình g¥n 20 tác ph¦m và d¸ch ph¦m ph§t h÷c.

Mµt trong nhæng chuyên gia hàng ð¥u thª gi¾i v« Ph§t h÷c ðßþc biªt ðªn · nga là ông yury Roerich, ngß¶i nh§n ðßþc sñ giáo døc tÕi nga và hoàn t¤t tÕi London, paris và MÛ. Ông dành nhi«u nåm · Mông C±, trung Hoa, Tây TÕng, Tích Lan, Nepal, Miªn Ði®n và „n е ð¬ chiêm bái thánh tích và nghiên cÑu PG. Ông thông thÕo sáu thÑ tiªng · châu Á và b¯n ngôn ngæ khác · châu Âu và s· hæu mµt v¯n kiªn thÑc bách khoa v« l¸ch sØ, triªt h÷c, lu§n lý h÷c, ðÕo ðÑc h÷c, vån chß½ng và ngh® thu§t PG. Ông ðã phiên d¸ch và xu¤t bän quy¬n kinh Pháp Cú b¢ng tiªng Nga. Ông ðã ðµt ngµt qua ð¶i vào nåm 1960.

Các T± ChÑc Ho¢ng Pháp tÕi Nga 

Nåm 1741, hai tu vi®n pg ðßþc xây dñng và ðßþc næ hoàng nga elizabeth petrovna chính thÑc công nh§n Giáo Hµi Ph§t Giáo nga (Russian buddhist Church), ðây là chuy¬n ðµng quan tr÷ng cu¯i cùng cüa pg nga trong mµt qu¯c gia s¡p bß¾c qua th¶i hi®n ðÕi.

Nåm 1895, Thßþng t÷a agvan Dorzhiev, khai s½n mµt tu vi®n · St. Petersburg, Ngài là mµt ngß¶i có công gìn giæ truy«n th¯ng tông phái Hoàng MÕo (mµt tông phái theo truy«n th¯ng pg Tây TÕng) và nghiên cÑu pg nghiêm m§t. Ngài sinh nåm 1854 trong mµt gia ðình theo ÐÕo Ph§t tÕi khara Shibin. Ngài ðã ðªn Tây TÕng ð¬ xu¤t gia tu h÷c và tr· thành mµt Tång sî n±i tiªng. sau khi t¯t nghi®p tiªn sî Ph§t h÷c tÕi ðÕi h÷c gormang và ðßþc chï ð¸nh làm c¯ v¤n vi®c h÷c cho ÐÑc dalai lama thÑ 13. sau nhi«u nåm tu h÷c và làm vi®c tÕi Tây TÕng, Ngài tr· v« nga và b¡t ð¥u thñc hi®n công tác truy«n giáo cüa mình, Ngài b¡t tay cäi cách và phát tri¬n pg tÕi Buryatia, kalmykia và Volga. Ð¥u thª kÖ 20, tt dorzhiev nh§n th¤y ð¶i s¯ng tu vi®n suy thoái nghiêm tr÷ng. trong n² lñc nâng cao ph¦m ch¤t cho hàng xu¤t gia, Ngài ðã cho xây dñng thêm nhi«u tu vi®n m¾i, nh§n nhi«u ngß¶i vào tu và t± chÑc l­ truy«n gi¾i cho h÷. Nåm 1909, Ngài kh·i công xây dñng mµt tu vi®n l¾n v¾i sñ tham gia t§n tøy cüa hai ph§t tØ Nga, là vasilyevich Baranovslay, mµt kiªn trúc sß n±i tiªng và h÷a sî nicholas Roerich. Ъn nåm 1915, tu vi®n ðã hoàn thành và nó ðã tr· thành mµt tu vi®n pg t¥m c· ð¥u tiên tÕi châu Âu.

R°i cách mÕng ðªn, m÷i hoÕt ðµng Ph§t sñ ð«u b¸ ngßng lÕi. Th§p niên hai mß½i là th¶i kÏ yên tïnh cüa pg Nga. Chùa leningrad ch§m chÕp phøc h°i. Nåm 1929, Hµi Truy«n Giáo Mông - TÕng (Tibetan - mongolian Mission) ðßþc thành l§p. Dß¾i sñ lãnh ðÕo cüa tt Dorzhiev, nhi«u tñ vi®n ðã ðßþc xây dñng. Tháng 01 nåm 1927, Hµi Ngh¸ Ph§t Giáo Xô Viªt (Congress of soviet Buddhists) ðßþc t± chÑc tÕi Mátc½va.

Mµt ngß¶i có công l¾n phøc h°i lÕi pg nga là nhà Ph§t h÷c george nicholas roerich tr· v« t× „n е. roerich là mµt chuyên gia nghiên cÑu v« pg Tây TÕng và Mông C±, ðßþc chï ð¸nh là khoa trß·ng pg thuµc vi®n Ðông phß½ng tÕi Mátc½va. TÕi ðây ðã tÕo ra làn sóng m¾i v« nghiên cÑu Ph§t h÷c. T× nåm 1958, roerich g£p nhà Ph§t h÷c dandaron và hai ngß¶i ðã hþp tác, các kinh Ph§t b¡t ð¥u ðßþc phiên d¸ch tr· lÕi và các bài báo lÕi xu¤t hi®n trên các t¶ chuyên khäo v« nghiên cÑu triªt h÷c PG. Nåm 1960 ông roerich còn t± chÑc in ¤n kinh sách và t± chÑc mµt hµi ngh¸ hþp m£t các nhà Ph§t h÷c Nga. Уc bi®t, ông kªt hþp v¾i tiªn sî G. P. malalasekera (sáng l§p viên Hµi Liên hæu pg Qu¯c Tª (The world fellowship of Buddhists), là ðÕi sÑ Tích lan tÕi Liên Xô lúc b¤y gi¶) 𬠤n hành bän d¸ch kinh Pháp Cú tiªng Nga. Cu¯n sách ðßþc tung ra rµng rãi và ðó là mµt thành công l¾n cüa Roerich. Ông m¤t vào ngày 21 tháng 5 nåm 1960 · tu±i 58 vì b®nh nh°i máu c½ tim.

Cu¯i th§p niên nåm mß½i, mµt phong trào truy«n bá khác xäy ra · Nga. Ðó là các tác ph¦m giáo lý tiªng nga ðßþc quay rônêo và phát hành dß¾i hình thÑc ph± biªn nµi bµ. R°i cu¯i th§p niên 60 nhæng tác ph¦m thi«n cüa tiªn sî D. T. Suzuki, alan watts ; nhæng sách v« pg Tây TÕng W. Y. evan Wets, alexandra david neel và LÕt ma govinda b¡t ð¥u ph± biªn · Nga. Ð¥u th§p niên 70 thì phong trào h÷c Ph§t · nga tuy âm th¥m nhßng r¤t mÕnh và có mµt s¯ ít Tång sî nß¾c ngoài ðªn nga ð¬ thuyªt giäng.

Ð¥u nåm 1985, v¾i không khí cäi cách và ð±i m¾i mµt dòng ngß¶i nga kéo ðªn buryatia ð¬ nghiên cÑu PG. Nåm 1987, ÐÑc ÐÕt lai LÕt ma ghé sang leningrad trên ðß¶ng ðªn Mông C±. Nåm 1989, tt bakula rinpoche là mµt ðÕi sÑ „n е tÕi Mông C± ðã ðªn di­n thuyªt tÕi Mátc½va. T× nåm 1989 ðªn nay, ðã có nhi«u cuµc tiªp xúc giæa Ph§t tØ nga và các hµi ðoàn pg phß½ng Tây và hoa KÏ, t¤t cä các pháp sß ðã quan tâm và thß¶ng xuyên ðªn ho¢ng pháp tÕi Nga. trong s¯ này có cä nhæng Tång sî ngß¶i Vi®t, ðó là Thi«n sß Nh¤t HÕnh, Hòa Thßþng minh Tâm, TT. Nhß Ði¬n .

Hi®n nay có khoäng 300 ngàn Vi®t ð¸nh cß tÕi nga (di cß ðªn nga nhi«u giai ðoÕn khác nhau, nhßng kh·i ði¬m là vào giæa nhæng nåm nåm mß½i cüa thª kÖ này) và mµt ngôi chùa Vi®t là Hµi Ph§t Giáo Thäo Ðß¶ng, do TT. Nhß Ði¬n thành l§p, ð¸a chï liên lÕc và giúp ðÞ là : Mrs. malkhanova Inna, Thi®n Xuân, Thi®n Mçn, leninsky prospekt 144-4-8, 117526, Moscow, Russia. Tel/Fax: 7.096.434 01 13.

Tháng 8 nåm 1992, ÐÑc dalai lama viªng thåm chính thÑc Nga. TÕi buryatia và Kalmykia, Ngài ðã truy«n gi¾i sadi cho 30 ngß¶i nga và cø túc gi¾i cho 13 tång sî Nga, t± chÑc khóa tu ng¡n ngày cho hàng ngàn tín ð° nga và làm l­ ð£t ðá xây dñng hai tu vi®n c· l¾n. Уc bi®t cu¯i chuyªn viªng thåm là ðã nói chuy®n tÕi ÐÕi h÷c Mátc½va.

Ъn ngày 23 tháng 4 nåm 1993, TT. george Churinoff, mµt thi«n sß ngß¶i MÛ, ðã t± chÑc chuyªn ho¢ng Pháp 3 tháng tÕi Nga, kªt quä có r¤t nhi«u ngß¶i theo quy y sau khi nghe bài pháp cüa Ngài là "Nhæng c½ s· khoa h÷c v« pg và sñ thích Ñng cüa nó v¾i sñ phát tri¬n kinh tª xã hµi tÕi nga sau th¶i cµng sän".

Mµt thª h® m¾i các h÷c giä Ph§t h÷c nga xu¤t hi®n · St. Petersburg, trong ðó nhi«u ngß¶i ðã ði tu và nhi«u ngß¶i khác làm công tác nghiên cÑu và d¸ch thu§t. 

Ðáng chú ý nh¤t là bän d¸ch kinh Pháp hoa ra tiªng nga cüa giáo sß alexander ignatovich v×a hoàn thành nåm 1996.

Sñ ki®n m¾i ðây có ý nghîa nh¤t, nåm 1989, chính quy«n ð¸a phß½ng ðã trä lÕi ngôi Chùa leningrad cho cµng ð°ng Ph§t tØ thành ph¯. trong th§p niên sáu mß½i ngôi chùa này ðßþc dùng nhß c½ s· thí nghi®m cüa vi®n еng v§t h÷c Leningrad. tuy nhiên, nåm 1970, nó ðßþc công nh§n nhß là mµt công trình kiªn trúc c± quan tr÷ng cüa thành ph¯ và ðßþc chuy¬n sang s· hæu nhà nß¾c. Tháng 9 nåm 1990, ÐÕi ÐÑc tenzin khetsun Samayev, mµt Tång sî trë ngß¶i nga ðßþc m¶i làm trø trì.

Bß¾c vào tòa nhà ngß¶i ta ngÕc nhiên b·i nhæng mäng cüa sñ hùng vî trß¾c ðây cüa nó, nhæng cánh hoa sen b¢ng kim loÕi · nhæng b® cµt c¦m thÕch ðö s§m · vòm c±ng, ðà cØa g± kh¡c, nhæng hoa vån s£c s· cao khó chÕm ðªn · nhæng ðïnh cµt.... tuy nhiên ¤n tßþng n±i b§t nh¤t là sñ bö hoang không ðßþc sØa chæa. Cái giàn thô k®t nhô ra nhæng tr¥n nhà nguy hi¬m. L¾p s½n vàng và xám cüa vån phòng, phªt ðÕi lên nhæng màu s¡c Tây TÕng s¯ng ðµng, b¸ bong tróc ði. Cùng v¾i v¸ sß trø trì samayev là 18 Tång sî trë Nga, bµ y ðö tß½i cüa h÷ là nhæng d¤u hi®u duy nh¤t cüa ¤m áp d­ ch¸u, và hình änh ðó nhß nh¡c lÕi cho m÷i ngß¶i nh¾ ðªn mµt nß¾c nga t×ng có mµt truy«n th¯ng hào hùng v« truy«n th¯ng truy«n bá và nghiên cÑu Ph§t h÷c ngang hàng v¾i b¤t cÑ n½i nào trên thª gi¾i và hôm nay, m÷i ngß¶i lÕi có quy«n lÕc quan v« mµt tß½ng lai sáng lÕn cho pg trên toàn cõi ð¤t nß¾c Nga./.

T±ng Hþp t× các tài Li®u 
- buddhist for Peace, Mongolia, tháng 05/1988
- religion in the soviet Republics, USA, 1991
- mandala Journal, USA, tháng 07/1993
- wakening of the West, USA, 1994

.
[Ph§t Giáo Thª Gi¾i][Thích Nguyên TÕng]