L lÕyCon ng߶i khi sinh ra ðã có ngay bän tánh sân tham, c¯ ch¤p. Thäo nào mà hai bàn tay cüa em bé m¾i sinh th߶ng hay n¡m ch£t lÕi. N¡m ch£t lÕi nhß c¯ giæ cái s· hæu ðã c¯ giæ t× ti«n kiªp vô thï. LÕi khi qu¶ quÕng ðßþc v§t gì là kéo bám vào mình. Không ðßþc nhß ý thì gào la hét khóc.
Bän ch¤t tham sân, ngã ái ðã bi¬u hi®n mµt cách rõ r®t ngay v×a l÷t lòng m©. R°i th¶i gian l¾n l¥n, bän ngã tham sân cûng theo ðó tång trß·ng, tÕo nên lñc mÕnh vô hình khiªn không mµt sÑc mÕnh nào ngån cän ðßþc.
Con ng߶i cüa lúc này ðã có ð¥y ðü hi¬u biªt, kiªn thÑc; có th¬ giäi quyªt, tÕo dñng nhi«u v¤n ð« trong cuµc s¯ng. tuy nhiên cûng trong lúc này, bän ngã tham sân ðã kiên c¯, biªn thành bÑc thành trì ð¸nh kiªn vô tình ngån ch£n m÷i tình cänh hay ð©p trong cuµc s¯ng nhân sinh. Ь r°i tÕo cho con ng߶i nuôi l¾n bän ngã mang ð¥y bän tánh tñ cao, ngã mÕn.
T× bän ch¤t nhß v§y, ng߶i ta ðã xô ð¦y ði nhi«u m¯i thông cäm cüa m÷i ng߶i chung quanh. Kªt quä cu¯i cùng phäi nh§n l¤y nhæng thi®t thòi, ðau thß½ng do bän ngã tñ ðÕi, tñ cao mà ra.
Trong ðÕo giáo dÕy con ng߶i phäi biªt cung kính l lÕy. Ðây là vi®c c¥n thiªt cho cuµc s¯ng tâm linh h¥u quân bình lÕi mÑc ðµ nghiêng ngã v« m£t tinh th¥n ð¯i v¾i thª gi¾i v§t ch¤t.
L lÕy không phäi ð¬ van xin, quy løy nhß môt s¯ ng߶i tß·ng. l lÕy ð¬ bày tö ðÑc tính thß½ng yêu, tôn kính. con cái hiªu thäo có th¬ l lÕy cha m© ngay trong lúc cha m© còn s¯ng, ð¬ m×ng tu±i th÷ hay ð¬ tö lòng sám h¯i, thß½ng kính. Ng߶i Ph§t tØ quÏ lÕy trß¾c tôn tßþng Ph§t, B° Tát ð¬ tö lòng tri ân, tôn kính nhß ð¬ biªt ½n các Ngài ðã khai m· con ð߶ng giäi thoát cho chúng sanh.
L lÕy là sñ thñc hành tu t§p thiªt thñc, không phäi hình thÑc th߶ng tình vô nghîa. Ng߶i Ph§t tØ càng hi¬u biªt Ph§t pháp càng nên thñc hành l lÕy nhi«u h½n.
L lÕy c¥n phäi tha thiªt chân th§t, bày tö cä hai m£t thân và tâm. Thân trang nghiêm thª nào thì tâm phäi nhiªp phøc theo thª ðó. Nªu ð¬ tâm phóng ði theo v÷ng tß·ng trong lúc l lÕy, thì lúc này chï còn là hình tß¾ng, do v§y chÆng có ý nghîa, công ðÑc gì.
L lÕy còn quan tr÷ng h½n, là ðÕp ði bän ngã, phá vÞ bÑc t߶ng tñ cao, ngã mÕn làm ngån ch£n nh¸p c¥u khiêm cung, l nghîa ð¯i v¾i các b§c tôn kính cûng nhß t¤t cä m÷i ng߶i.
Hình änh mµt ðÑa bé vòng tay cúi ð¥u chào ng߶i l¾n tu±i, ðó là cung cách l lÕy th§t ð©p giúp em nhö h÷c cách ð¯i xØ nhân nghîa. Ph§t tØ ch¤p tay xá chào v¸ tu sî, và v¸ tu sî ch¤p tay ðáp l cûng là mµt trong nhæng cách cung kính chào höi trong ý nghîa l lÕy.
Nh§n rõ ý nghîa l lÕy trong sñ hi¬u biªt qua ý nghîa tri ân, tß½ng kính chúng ta m¾i th¤y ðßþc giá tr¸ hay ð©p cüa hành ðµng l xá, bái lÕy. Ngßþc lÕi chúng ta s¨ vô tình xem th߶ng và cho ðó là vi®c buµc làm, min cß·ng hay vì sþ häi trß¾c quy«n lñc vô hình cüa ð¤ng t¯i cao, ð¬ hoá thành ng߶i mê m¶, nh© dÕ.
Ph§t Ðän 2026
Thích Ph± Huân