Tháng chín v×a qua ,Nhà xu¤t bän Fayard,thü ðô Paris,Pháp qu¯c,ðã cho ¤n hành bµ kinh Pháp hoa (Le sutra du Lotus).Ðây là bµ kinh Pháp hoa (KPH) b¢ng tiªng Pháp thÑ hai ðßþc giáo sß ng߶i Pháp jean - noel robert chuy­n ngæ t× bµ kph chæ Hán cüa ngài tam TÕng Pháp Sß Cßu ma la Th§p.M£c dù,vào nåm 1840,nhà ngôn ngæ h÷c ng߶i Pháp Eugène burnouf ðã phiên d¸ch kinh Di®u Pháp Liên hoa (Le lotus de la bonne Loi/The lotus of the good Law) này ra tiªng Pháp t× bän kinh sankrit ðßþc tìm th¤y · Tây TÕng.Tuy nhiên ,bän d¸ch ð¥u tiên ðó không ðßþc ph± biªn vì lôí vån c± khó ð÷c,nên hành giä Pháp hoa ph¥n ðông tÕi Pháp khó lòng lînh hµi ðßþc ý nghîa cüa Kinh.

ÐÑng trên tinh th¥n ðó,GS jean noel robert (hi®n là hi®u trß·ng mµt Tr߶ng cao ÐÆng.Trß¾c ðây,t×ng là tác giä quy¬n sách "Giáo lý cüa tông phái Thiên thai Nh§t Bän vào ð¥u thª kÖ thÑ 19"(Les doctrines de I'ecole japonaise tendai au début du ixe siècle) ðã phát tâm chuy­n ngæ bµ kinh này ra mµt loÕi tiªng Pháp hi®n ðÕi ð¬ ðáp Ñng nhu c¥u trên.TÕp chí pg dharma world ( Nh§t Bän) ðã phöng v¤n d¸ch giä bµ kph m¾i này ð¬ tìm hi¬u v« công tác d¸ch thu§t cüa ông.

Ông biªt Ph§t giáo khi nào và ði«u gì khiªn cho ông làm công tác nghiên cÑu và d¸ch thu§t kinh ði¬n pg ?

- Tôi biªt pg t× lúc còn là sinh viên ðÕi h÷c.Nh¶ ng߶i th¥y cüa tôi,giáo sß bernard Frank(1927-1996) mà tôi ð¬ tâm ðªn vi®c h÷c ngoÕi ngæ và nghiên cÑu kinh ði¬n PG.Trong th¶i gian ðó tôi ð÷c ðßþc quy¬n sách "Con m¡t thÑ ba " (The third Eyes) cüa lobrang Rampa,mµt tång sî n±i tiªng pg Tây TÕng .Cu¯n sách nói rõ chi tiªt v« cách khai m· con m¡t thÑ ba,con m¡t trí tu® ,giúp cho hành giä th¤y rõ ðßþc túc nghi®p quá khÑ và v¸ lai.T× lúc ¤y, tr· ði tôi mu¯n ð÷c và mu¯n biªt rõ v« giáo lý cüa ÐÕo Ph§t càng s¾m càng t¯t.Nhß là mµt thanh niên,tôi b¸ quyªn rû b·i ngôn ngæ và mu¯n h÷c nhi«u thÑ tiªng khác nhau trong cùng mµt lúc.Tuy nhiên,gi¶ ðây tôi khuyên h÷c trò cüa tôi nên h÷c chuyên sâu vào mµt ngôn ngæ nào ðó mà mình có kª hoÕch nghiên cÑu sau này.Ь biªt thñc sñ mµt ngôn ngæ ,ði«u chính yªu là biªt rõ n«n vån hóa cüa ngôn ngæ ðó. Ði«u này buµc tôi nghî r¢ng hai hay ba ngôn ngæ là t¯i ða ð¬ mµt ng߶i có th¬ h÷c và thñc sñ hi¬u rõ v« chúng.T× ðó tôi b¡t ð¥u h÷c tiªng trung hoa và Nh§t Bän,ð°ng th¶i,tôi cûng nghiên cÑu giáo lý cüa tông phái Thiên thai Nh§t Bän.Và trong quá trình nghiên cÑu ,tôi nh§n ra r¢ng kph là mµt bµ kinh giá tr¸ cüa pg ÐÕi Thßà.Cho nên tôi quyªt ð¸nh b¡t tay thñc hi®n công vi®c phiên d¸ch bµ kinh này ra Pháp ngæ ð¬ ðem lÕi sñ lþi lÕc cho dân chúng Pháp. 

* Bây gi¶ cäm giác cüa ông nhß thª nào khi bän d¸ch kinh Pháp hoa ðã hoàn thành?

- khi tôi b¡t ð¥u d¸ch bài k® ð¥u tiên cüa Kinh,tôi có cäm giác r¤t sung sß¾ng t× công vi®c này và ði«u ðó làm cho tôi có cäm giác r¢ng mình ðã t×ng thâm nh§p vào thª gi¾i cüa Pháp Hoa.Bß¾c ð¥u tôi d¸ch nhi«u ph¥n khác nhau,sau ðó tôi m¾i t§p hþp lÕi.Tuy nhiên,tôi luôn luôn cäm th¤y có mµt cái gì ðó không b¢ng lòng,và tôi nghî r¢ng tôi phäi giäi quyªt toàn bµ bän d¸ch vào mµt ngày nào ðó.Gi¶ ðây,tôi có cäm th¤y r¤t hÕnh phúc là tôi ðã hoàn thành bän d¸ch mà tôi có th¬ ðßþc ðánh giá cao là mµt bän d¸ch chính xác và g¥n gûi v¾i l¶i Ph§t dÕy.Tôi cûng chú ý ðªn l¯i vån tao nhã chæ Hán cüa Ngài Cßu ma la Th§p và c¯ g¡ng chuy­n ngæ làm sao cho kh¾p v¾i âm v§n cüa bän kinh g¯c.

* Ông ð£c bi®t quan tâm ðªn ði«u gì khi hoàn t¤t xong bän d¸ch kinh Pháp hoa ?
- Ng߶i Pháp r¤t ghét sñ sao chép.Nhß nhæng h÷c sinh ,chúng ta ðßþc dÕy r¢ng không ðßþc l§p ði l§p lÕi nhæng t× gi¯ng nhau trong mµt ðoÕn vån.Trong khi ðó,nhi«u t× gi¯ng nhau lÕi xu¤t hi®n th߶ng xuyên trong kph ðã tÕo ra mµt s¯ v¤n ð« cho tôi.C¯ nhiên,tôi ðã chuy­n ngæ nhæng ðoÕn gi¯ng nhau nhß v§y theo l¯i cû,nhßng tôi c¯ g¡ng tránh dùng nhæng t× trùng l§p trong nhæng ðoÕn trên. .Tôi ð£c bi®t quan tâm ðªn l¯i dùng t× bình dân trong tiªng Pháp ð¬ cho ng߶i ð÷c d­ dàng liõnh hµi ðßþc ý nghîa cüa kinh . Tôi nghî r¢ng m÷i ng߶i ð«u có th¬ ð÷c và hi¬u ðßþc kinh Pháp hoa mà trß¾c ðó ng߶i ð÷c không hÆn là nhæng nhà nghiên cÑu Ph§t H÷c .

* Xin ông cho biªt ý nghiã v« l¥n in ¤n bµ kinh Pháp hoa này ðßþc chuy¬n ngæ t× tiªng trung hoa cüa Ngài Cßu ma la Th§p ?

- Bän d¸ch kinh Pháp hoa b¢ng tiªng sankrit cüa ông burnouf là mµt tác ph¦m có giá tr¸ hàn lâm, nhßng vì mµt s¯ lßþng l¾n t× ngæ chuyên môn và phÑc tÕp khiªn cho vi®c ð÷c và h÷c khó hi¬u cho nhæng ai chßa có kiªn thÑc v« Ph§t H÷c. Có nhi«u h÷c trò và bÕn bè cüa tôi · Pháp tu theo kinh Pháp hoa ,h÷ mu¯n hi¬u sâu s¡c v« tinh nghîa cüa kph ,nhßng ðã g£p khó khån v« m£t ngôn ngæ . Vì thª, ði«u này ðã thúc giøc tôi phäi thñc hi®n cho kÏ ðßþc mµt bän d¸ch kph trong tiªng Pháp hi®n ðÕi hoàn häo ð¬ ðáp Ñng lÕi nhu c¥u trên .Tôi cho r¢ng,ý nghîa quan tr÷ng nh¤t ð¯i v¾i tôi trong l¥n in ¤n này là mong mu¯n cüa tôi ðã ðßþc mãn nguy®n thông qua vi®c hoàn thành bän d¸ch cüa tôi.

.Ý nghîa thÑ hai là v« m£t vån hóa, tôi biªt r¢ng ðây có th¬ là l¥n ð¥u tiên ng߶i Pháp tiªp xúc v¾i mµt bµ kinh mà ph¥n l¾n ng߶i châu Á tøng ð÷c mµt cách rµng rãi và có sñ änh hß·ng r¤t sâu ð§m trong ð¶i s¯ng tinh th¥n · n½i ðó .Ý nghîa cu¯i cùng ,tôi cho r¢ng cûng là mµt ði«u thú v¸ , b·i vì ph¥n l¾n dân chúng Pháp ði«u h÷c và tu theo Ph§t Giáo Tây TÕng m÷i ng߶i chï biªt rõ v« hình thÑc cûng nhß nµi dung v« mµt Ph§t Giáo Tây TÕng mà thôi.Tôi r¤t sung sß¾ng ð¬ nói r¢ng d¸ch ph¦m kph này s¨ cho phép m÷i ng߶i biªt rõ r¢ng có mµt thª gi¾i Ph§t Giáo khác r¤t phong phú ngoài Ph§t Giáo Tây TÕng .

* xin chân thành cäm ½n ông .

Theo tÕp chí dharma WORLD, tháng11&12 nåm 1997