Thøy Ði¬n (Sweden), mµt qu¯c gia l§p hiªn n¢m trên bán ðäo Scandinavie, di®n tích 450.000km2, dân s¯ 8,3 tri®u ng߶i, thü ðô Stockholm. N«n kinh tª chính là công-nông nghi®p phát tri¬n cao. Các ngành công nghi®p chü yªu cüa Thøy Ði¬n là luy®n kim, sän xu¤t thép có ch¤t lßþng, chª tÕo máy, d®t, công nghi®p r×ng và công nghi®p ph¦m.

Cûng nhß các qu¯c gia · châu Âu khác, Ph§t giáo ðßþc truy«n ðªn Thøy Ði¬n vào ð¥u thª kÖ thÑ xx nh¶ có phong trào h÷c höi và nghiên cÑu tâm linh cüa Hi®p hµi Thông thiên h÷c (Theosophical Society) cüa ông henry steel olcott và bà blavastky · hoa KÏ. Lúc ¤y (1910), tÕi Thøy Ði¬n có mµt vån phòng chi nhánh cüa Hµi Thông thiên h÷c, do ðó mà ng߶i Thøy Ði¬n m¾i có c½ hµi biªt ðªn Ph§t giáo. Tiªp ðó, kiªn thÑc v« ÐÑc Ph§t và giáo pháp cüa Ngài ðßþc ng߶i Thøy Ði¬n biªt rµng rãi là nh¶ vào bän d¸ch tiªnh Thøy Ði¬n quy¬n "Ánh sáng Á Châu" (The light of Asia) cüa edwin arnold (1832-1904), mµt tác ph¦m thi ca n±i tiªng viªt v« cuµc ð¶i ðÑc Ph§t Thích ca Mâu Ni.

Theo th¯ng kê m¾i ðây cüa các hµi Ph§t giáo tÕi Thøy Ði¬n cho th¤y tín ð° Ph§t giáo tÕi ð¤t nß¾c này có khoäng 20.000 ng߶i, trong khi tín ð° Thiên Chúa giáo chiªm ðªn 90% dân s¯ trong cä nß¾c. Lý do ð½n giän là vì Thiên Chúa giáo ðã có m£t · ðây h½n mµt thiên niên kÖ qua, còn Ph§t giáo chï m¾i b¡t ð¥u t× ð¥u thª kÖ này.

Ng߶i Thøy Ði¬n ð¥u tiên tñ nh§n mình là Ph§t tØ là mµt nhà hoÕt ðµng xã hµi, bà kata Dalstrom, ng߶i ðã thành l§p mµt nhóm Ph§t tØ vào nåm 1920, ð¬ cùng giúp ðÞ nhau trong vi®c tu h÷c và h÷c t§p giáo lý. tuy nhiên, nhóm này chï hoÕt ðµng ðªn nåm 1950 thì ngßng. Tiªp ðó, có hai nhóm Ph§t tØ khác hoÕt ðµng · thü ðô stockholm và · thành ph¯ Gothenburgn. Riêng · gothenburgn nhóm này hoÕt ðµng mÕnh h½n nh¶ có ông marcel cerutti Sirander, mµt ng߶ Pháp ðªn l§p nghi®p tÕi Thøy Ði¬n. Ông ðã theo h÷c Ph§t v¾i mµt Thi«n sß ngßòi trung hoa và sau ðó thành l§p t± chÑc ð¬ giúp ng߶i Thøy Ði¬n ðªn v¾i Ph§t giáo.

TÕi thü ðô Stockholm, mµt t± chÑc Ph§t giáo khác do mµt Ph§t tØ ng߶i Thøy Ði¬n, bà amita nisatta làm chü t¸ch. Bà ðã theo h÷c cä truy«n th¯ng Ph§t giáo theravada lçn Mahayana. sau ðó bà ðã xu¤t gia và tr· thành næ tu ng߶i Thøy Ði¬n ð¥u tiên theo Ph§t giáo trung Hoa.

T× nåm 1970 tr· ði, s¯ lßþng Ph§t tØ · Thøy Ði¬n d¥n d¥n gia tång và ðªn nay. S¯ lßþng ðó ðßþc ðúc kªt là 20.000 ng߶i. Cûn nhß các qu¯c gia láng giêng khác, · Thøy Ði¬n xßa nay vçn mong có mµt t± chÑc Ph§t giáo trung ß½ng ð¬ ði«u hành Ph§t sñ trong cä nß¾c; nhßng ðªn nay vçn chßa thành tñu, vçn là nhæng t± chÑc riêng l¨, hoÕt ðµng theo ý mu¯n cüa m²i vùng. TÕi thü ðô Stockholm, mµt tu vi®n thuµc Ph§t giáo Tây TÕng ðßþc xây dñng nåm 1974, tu vi®n này ðªn nay vçn hoÕt ðµng mÕnh. Mµt ngôi chùa khác thuµc Ph§t giáo Thái lan cûng ðßþc tÕo dñng vào nåm 1984, mµt thi«n vi®n khác cüa ng߶i Tích lan ðßþc khánh thành nåm 1985, cä hai ngôi chùa theravada này ðªn nay vçn sinh hoÕt bình th߶ng và thu hút nhi«u ng߶i Thøy Ði¬n ðªn chiêm ngßÞng và tu h÷c. Ngoài ra trên kh¡p ð¤t nß¾c Thøy Ði¬n còn có nhi«u nhóm tu thi«n khác nhau theo truy«n th¯ng cüa Ph§t giáo Tây TÕng, trung Hoa, Nh§t Bän, Vi®t Nam, Thái lan ...

Và ng߶i Á châu · Thøy Ði¬n có ng߶i Vi®t và ng߶i Nh§t. Cä hai s¡c dân này ð«u có xây dñng chùa riêng và hoÕt ðµng Ph§t pháp theo truy«n th¯ng vån hóa cüa mình. Ng߶i Vi®t hi®n có hai chùa · Thøy Ði¬n, h÷ có t± chÑc gia ðình Ph§t tØ, tu Bát quan trai... Còn Ph§t giáo Nh§t Bän n±i b§t có t± chÑc Ph§t giáo soka Gakkai; trong nhæng nåm g¥n ðây, nåm nào h÷ cûng t± chÑc ðÕi l­ Ph§t Ðän · thü ðô Stockholm, gây ðßþc sñ chú ý và änh hß·ng trong các cµng ð°ng · Thøy Ði¬n. 

Tóm lÕi, so v¾i các nß¾c · châu Âu, Ph§t giáo Thøy Ði¬n chï m¾i b¡t ð¥u, Ph§t giáo Thøy Ði¬n c¥n có sñ ðoàn kªt và th¯ng nh¤t giæa các hµi ðoàn Ph§t giáo ð¬ có c½ hµi giúp ðÞ ng߶i bän xÑ nhi«u h½n trong công cuµc ho¢ng dß½ng chánh pháp. Ng߶i Ph§t tØ Thøy Ði¬n t×ng tñ hào r¢ng h÷ ðã có mµt nhà vån, nhà th½ vî ðÕi là ông harry Martinson, ng߶i ðã ðoÕt giäi nobel v« vån chß½ng vào nåm 1974 và chính ông ðã t×ng khÆng ð¸nh : "Tôi viªt ðßþc nhß thª, b·i vì tôi là mµt Ph§t tØ". Ng߶i Thøy Ði¬n ngày nay cûng mong mu¯n truy«n th¯ng t¯t ð©p này ngày càng ðßþc phát huy nhi«u h½n næa trên ð¤t nß¾c cüa h÷.

Theo gunnar Gallmo, Swedish

Buddhist newsletter 6/97